Скачать fb2
Zimowa Zawierucha

Zimowa Zawierucha

Аннотация

    Siedemnastoletnia Villemo Kalebsdatter zakochała się bez pamięci w starszym od niej o osiem lat Eldarze Svartskogenie. Jednak Eldar pochodził ze złej rodziny, a poza tym był uwodzicielem bez skrupułów. Villemo musiała drogo zapłacić za swoje uczucie do Eldara, który, mimo młodego wieku, popadł w złe towarzystwo i wdał się w krwawe rozgrywki…


Margit Sandemo Zimowa Zawierucha

    SAGA O LUDZIACH LODU
    Tom X

ROZDZIAŁ I

    Villemo, jedyne dziecko Gabrielli i Kaleba, ocknęła się o brzasku, bo ktoś rzucał kamykami w okno. Wyskoczyła z łóżka, ale zakręciło jej się w głowie i musiała się przytrzymać poręczy. Przywykła już do takich stanów, zresztą sama była winna temu, że głód ją dręczył i wysysał z niej wszystkie siły. Villemo wyrosła na młodą kobietę o niezłomnej woli.
    Po wielu latach marnych urodzajów rok 1673 był w tej okolicy czasem prawdziwej nędzy. Elistrand, gdzie Villemo mieszkała, było zaopatrzone lepiej niż inne dwory i gospodarstwa w parafii; duży majątek miał spore zapasy. Villemo jednak była uparta. Jak długo mogła, starała się dzielić los z innymi i w ascetycznym odmawianiu sobie pokarmu znajdowała coś w rodzaju ponurego zadowolenia.
    Skutki niedojadania zaczynały już być widoczne. Villemo miała siedemnaście lat i niezwykłą, fascynującą urodę, teraz jednak wyglądała na wynędzniałą. Jej jasne z rudym połyskiem włosy zmatowiały, a złocistozielone oczy jakby zapadły się. Skóra stała się niemal przezroczysta.
    Cała postać promieniała jednak jakimś wewnętrznym ogniem, co czyniło przejmujące wrażenie. W niecierpliwych ruchach, jakby starała się powstrzymać w sobie coś gwałtownego, w gorączkowym sposobie mówienia, w pałających oczach – zawsze dawała o sobie znać ta jakaś groźna siła, zamknięta w niej niczym rozżarzona lawa w wulkanie.
    Podeszła do okna. Na dworze stała Irmelin z Niklasem, o rok od niej starsi kuzyni z Grastensholm i Lipowej Alei.
    Villemo dała znak, że zaraz zejdzie.
    Pospiesznie i byle jak narzuciła ubranie. Nie zwracała zbyt wielkiej uwagi na swój wygląd. Dbała o czystość, ale na tym koniec. Gabriella często ubolewała nad bałaganiarstwem córki, ona zaś po prostu nie mogła sobie dać rady ze swoim pragnieniem życia, chęcią doznawania. Nie opuszczała jej dojmująca tęsknota za czymś, co ukrywało się jeszcze w przyszłości, za czymś cudownym, niezwykłym, czego tak bardzo chciała doświadczać. Kiedy ludzie mówili o miłości, wiedziała, że dla niej te słowa znaczą coś zupełnie innego niż dla nich. Dla niej miłość była uczuciem bezkompromisowym, któremu człowiek oddaje się cały, bez reszty, aż sam staje się tylko miłością. Nigdy jeszcze tego nie przeżyła, ale czekała…
    Wybiegła na dziedziniec. Powietrze było zimne, miało się chyba na przymrozek. Pierwsze jesienne chłody nadchodziły niepostrzeżenie, nocą, pozostawiając rankiem cieniutką, chrupką warstewkę lodu na kałużach i zwarzone szronem źdźbła traw.
    – Hej! – zawołała i po raz nie wiadomo już który stwierdziła, że Niklas stał się bardzo przystojnym młodzieńcem. I jaki pociągający z tymi skośnymi, połyskującymi złotym blaskiem oczami! – Co się stało? Dlaczegoście się zerwali tak rano?
    – W nocy złodzieje zakradli się do Grgstensholm – wyjaśnił Niklas.
    – Wcale mnie to nie dziwi. Szukali jedzenia?
    – Chyba tak – potwierdziła Irmelin. – Ale nie zdążyli niczego zabrać.
    – Co za idioci! – prychnęła Villemo. – Wiedzą przecież, że twój ojciec dzieli wszystko sprawiedliwie pomiędzy komorników i biednych chłopów. Wiadomo, kto to był?
    – Mówią, że ludzie ze Svanskogen.
    – O, tak, można się było domyśleć! Cóż za wypaczoną dumę noszą oni w sobie! Odmawiają przyjmowania od nas pomocy, a kraść to mogą. Ale dlaczego przyszliście do mnie?
    – Ojciec pojechał do chorego, a mama położyła się wczoraj tak późno, że nie chciałam jej niepokoić. Pomyślałam więc, że moglibyśmy załatwić to sami – wyjaśniła Irmelin.
    – Co załatwić?
    – Wiesz, nasi ludzie strzelali do złodziei i trafili. Uważam, że powinniśmy pójść po śladach krwi.
    – Chyba tak. Poczekajcie, wezmę kilka rzeczy, które mogą się przydać. Masz coś do opatrywania ran, Irmelin?
    – Tak, wzięłam od ojca. Ale pospiesz się! Wydaje mi się, że oni obaj są ranni!
    Villemo po chwili wróciła z dużym koszykiem i wszyscy troje pobiegli w stronę Grastensholm. Ona była najsłabsza, lecz zaciskała zęby i starała się nie zostawać w tyle. Irmelin z Grastensholm wyrosła na bardzo ładną, miłą dziewczynę dość krępej budowy, którą odziedziczyła po babce Irji, miała też łagodny, spokojny charakter tamtej. Była niewiarygodnie silna, podobnie zresztą jak Niklas, potomek Arego.
    – Miałeś jakieś wiadomości od Dominika? – zapytała Villemo ciężko dysząc, gdy nieco zwolnili tempo. Z jej powodu, co do tego nie miała wątpliwości, choć oboje byli tak delikatni, że nie dali niczego po sobie poznać.
    – Owszem – odparł Niklas. – Pisze, że przyjedzie do nas jesienią.
    – Znakomicie! Miło będzie zobaczyć go znowu. To już trzy lata minęły, odkąd był tu po raz ostatni.
    W głębi duszy jednak nie była zbyt pewna, czy odwiedziny kuzyna będą aż takie miłe. Dominik bowiem miał jakąś niepojętą zdolność wprawiania jej w zakłopotanie. W jego obecności zachowywała się beznadziejnie, stawała się nienaturalna.
    Niklas mówił dalej:
    – Tym razem przyjedzie sam. Jak wiesz, wuj Mikael i ciotka Anene bardzo przeżyli śmierć Marki Christiany w ubiegłym roku. A teraz także Gabriel Oxenstierna odszedł z tego świata. Oboje są bardzo przygnębieni i na razie nie chcą wyjeżdżać z domu.
    Villemo pokiwała głową. Wiedziała, że kuzynka wuja Mikaela i jego ukochana przyjaciółka z czasów dzieciństwa, Marka Christiana, miała ciężką śmierć i życie nielekkie. Urodziła ośmioro dzieci i troje z nich straciła. Najmłodsze miało zaledwie dwa lata, gdy Marka Christiana zachorowała. Przez trzy lata leżała nieuleczalnie chora na zamku w Sztokholmie, zanim śmierć uwolniła ją od cierpień. Dominik musiał jej obiecać, że nigdy nie opuści tego z jej synów, którym często się opiekował i z którym razem dorastał: cztery lata od siebie młodszego Gabriela, syna marszałka Gabriela i wnuka admirała Gabriela Oxenstierny. Marka Christiana obawiała się o przyszłość tego chłopca. Nie został obdarzony ani takim charakterem, ani takimi talentami, by stać się równie wielkim jak ojciec czy dziadek. To zresztą nie miałoby dla niej specjalnego znaczenia. Szło o to, że chłopiec był bardzo chorowity.
    Marka Christiana miała wspaniały pogrzeb w katedrze sztokholmskiej i spoczywała tam teraz u boku swego małżonka. Jej odejście okryło Mikaela głęboką żałobą.
    Tak więc Dominik miał przyjechać sam! Wspaniałe, podniecające wiadomości! Dla Villemo wszystko było podniecające. Także ta dzisiejsza wyprawa o świcie w poszukiwaniu rannych złodziei ze Svartskogen.
    Żeby tylko nie czuła się tak okropnie zmęczona! Nogi nie chciały jej nieść, a serce biło ledwo, ledwo.
    Tymczasem doszli do Grastensholm i, wypatrując krwawych śladów, ruszyli w stronę lasu. Choć krew przeważnie już wsiąkła w mech i leśne poszycie, nietrudno było śledzić trop. Wkrótce też znaleźli jednego ze złodziei pod drzewem, leżącego wprost na ziemi.
    – On nie żyje! – zawołał Niklas przerażony. – To straszne.
    Stali bez słowa i wszyscy troje myśleli o tym samym: ta nie kończąca się, toczona w zawziętym milczeniu walka pomiędzy Grastensholm i Svanskogen przerodziła się oto w krwawą zemstę. Nienawiść do Ludzi Lodu stanie się teraz jeszcze większa.
    Znali tego blisko czterdziestoletniego mężczyznę. Był to drań, po prostu nędznik, ale przecież żadne śmierci mu nie życzyło!
    – Zostawmy go na razie, niech tu leży – powiedziała Villemo. – Krwawe ślady prowadzą dalej. Musimy się spieszyć, żeby nie mieć jeszcze jednego życia na sumieniu.
    – Na sumieniu? To przecież nie nasza wina, śmierć tego tutaj – obruszył się Niklas.
    – Oczywiście, że nie – potwierdziła Irmelin, gdy szli już dalej. – Ale ci dwaj nasi ludzie za bardzo lubią strzelać. Dostali już ostrą reprymendę, że się tak pospieszyli, a pewnie dojdzie i do sądu.
    – Bronili przecież majątku – próbował ich usprawiedliwiać Niklas. – Chociaż masz rację, nie można przesadzać.
    Szli przez gęsty las sosnowy o wilgotnym podłożu, przedzierając się wśród rosochatych gałęzi. Ich przyciszone głosy dudniły głucho. Jedyne co do nich poza tym docierało, to jakiś szelest od czasu do czasu. Jakby spłoszona wiewiórka albo ptak…
    Villemo spoglądała ukradkiem na wypatrującego śladów Niklasa. Z niewyraźnym uśmiechem wspominała ostatnią noc świętojańską. Jak stała przy ognisku na wzgórzu pomiędzy Grastensholm a Lipową Aleją i wpatrzona w płomienie obserwowała niezwykłą grę barw. I jak ją nagle jakiś diabeł podkusił, że spytała Niklasa, czy by ją odprowadził do domu, bo ona boi się ciemności.
    Już wtedy spojrzał na nią zdziwiony, bo Villemo raczej nie była znana jako ktoś, kto boi się sam chodzić po nocy. Jeszcze bardziej się zdumiał, gdy weszli w jałowcowe zarośla niedaleko Elistrand.
    „Pocałuj mnie, Niklas” – zawołała roześmiana. „Dlaczego, na Boga, miałbym to zrobić?” – spytał zaskoczony. „Bez żadnego specjalnego powodu – odparła. – Tylko dlatego, że chciałabym zobaczyć, jak to jest”. „Ty nie jesteś całkiem mądra, Villemo!” – brzmiała odpowiedź. Odwróciła się więc na pięcie i poszła. „Nie, to nie”. „Villemo, poczekaj!” „Taak?” – odparła przeciągle i wyczekująco. On zaczął się jąkać. „Może… może ja też miałbym ochotę zobaczyć, jak to jest…” „Świetnie!” „Ale to nic nie znaczy, pamiętaj!” „Oczywiście, że nie, Niklas!”
    Ostrożnie odnaleźli się w mroku jak młodzi ludzie wszystkich czasów, którzy podejmują eksperyment pierwszego pocałunku. To była gra, udawali, że są w sobie zakochani, dotykali się nawzajem wargami. „Mmm… kocham cię, kocham cię” – mruczała Villemo w kark Niklasa. Spojrzał na nią przestraszony. „Naprawdę tak myślisz?” „Ech, ty głuptasie, teraz wszystko popsułeś! – prychnęła. – Ja się tylko na tobie wprawiam, nie rozumiesz tego?” Przez chwilę robił wrażenie naburmuszonego, po czym znowu podjął zabawę. A gdy teraz on szeptał do niej „kocham cię”, pojęła, dlaczego poprzednio tak zareagował. Bo tym razem prawie uwierzyła, że on naprawdę myśli to, co mówi. Poczuła gniew, że Niklas nadużywa takich świętych słów, a jednocześnie zawód, że to tylko zabawa. Mimo to przeniknął ją leciutki dreszcz podniecenia. „Ile serca wkładasz w tę zabawę… – szepnęła. – Kogo masz na myśli?” „Nic cię to nie powinno obchodzić. A ty? Ty sama też jesteś bardzo przejęta. O kim ty myślisz?” „Nie, ja… – odparła Villemo niepewnie. – O nikim nie myślę. Jest mi po prostu przyjemnie.” „Mmm – potwierdził Niklas. I nagle oświadczył: – To okropnie głupia zabawa! Nigdy więcej nie będziemy tego robić!” Puścił ją tak gwałtownie, że się zatoczyła. „Ale było przyjemnie!” – parsknęła. „Diablo przyjemnie – potwierdził. – Ale teraz koniec. I wracaj sobie sama do domu!” – zawołał i zniknął.
    Villemo poszła, przepełniona jakąś nową, buzującą radością.
    – Tutaj widzę świeży ślad – powiedziała Irmelin i Villemo wróciła do rzeczywistości.
    Zaledwie po paru krokach napotkali drugiego zbiega. Leżał na ziemi z pobladłą twarzą, włosami pozlepianymi potem i zaciskał zęby z bólu.
    – O Boże, to Eldar – mruknął Niklas. – Źle trafiliśmy!
    – Wygląda na to, że on trafił jeszcze gorzej – powiedziała Villemo.
    To był ten sam chłopiec ze Svanskogen, którego kiedyś, przed wieloma laty, spotkali na drodze niedaleko Grastensholm. Wiedzieli, że on i jego siostra Gudrun zioną zapiekłą nienawiścią do Ludzi Lodu. Zwłaszcza siostra. Tamten zabity był kuzynem ich ojca czy coś w tym rodzaju. Stosunki pokrewieństwa w Svartskogen były niebywale skomplikowane, ale agresywność cechowała wszystkich.
    Villemo nie spotykała Eldara od kilku lat, a zresztą nigdy nie widziała go z tak bliska.
    I taka jestem chuda, pomyślała zakłopotana całkiem bez powodu.
    Teraz Eldar był muskularnym dorosłym mężczyzną lat około dwudziestu pięciu, o popielatoblond włosach i wąskich, lodowato patrzących jasnych oczach. Wszyscy ze Svartskogen mieli w sobie coś dzikiego i Eldar nie stanowił pod tym względem wyjątku. W jego wzroku dawał się dostrzec jakiś niepokojący błysk, jak u dzikiego zwierza, i Villemo wpatrywała się weń zafascynowana, choć tego nie chciała. Uważała, że jest wprost nieprzyzwoicie przystojny, z naciskiem na nieprzyzwoicie.
    Gdy Eldar zobaczył nadchodzących, próbował odwrócić się do nich plecami. Na jego pełnej nienawiści twarzy teraz odmalowała się gorycz.
    Łagodna Irmelin zapytała:
    – Dlaczego to zrobiliście? Mogliśmy wam pomóc, wystarczyło tylko powiedzieć!
    – Myślicie, że przyjmiemy pomoc od jakiegoś diabelskiego pomiotu? – syknął przez zęby.
    – Ale kraść możecie? – odcięła się Villemo.
    – Nasi krewni konają z głodu – rzucił w odpowiedzi. – A wy pochowaliście jedzenie dla siebie.
    – Nie zrobiliśmy tego – odparł Niklas. – Wiesz o tym bardzo dobrze. Zapytaj którego chcesz komornika. Tylko że wy jesteście piekielnie uparci i nie chcecie przyjąć tego, co się wam należy. Przecież Svartskogen jest częścią Grastensholm.
    Ranny ledwo był w stanie mówić z powodu bólu i utraty krwi, lecz z jego oczu sypały się skry.
    Jakim sposobem macie jeszcze jedzenie? Chyba zawarliście pakt z diabłem, co? Ale za takie rzeczy się płaci. Po śmierci.
    – Głupstwa wygadujesz – odparł Niklas i przykucnął, by go zbadać.
    Eldar szarpnął się gwałtownie do tyłu.
    – Wystarczy popatrzeć na wasze oczy – powiedział z nienawiścią. – Na jej – dodał, wskazując Villemo. – Czy to normalne mieć takie oczy?
    – W naszym rodzie, tak.
    – O, tak! Wszyscy wiedzą, skąd wzięli się Ludzie Lodu!
    Villemo w ogóle tego nie słuchała. Przejęta wpatrywała się w to muskularne ciało, napinające się w udręce.
    – Wygląda na to, że kość została uszkodzona. But jest przestrzelony.
    – Trzymajcie przy sobie te wasze brudne łapy! Sam dam sobie radę.
    – Tak, właśnie widzę – rzekła Villemo spokojnie: Czy sytuacja u was w domu jest bardzo poważna?
    – Idźcie do diabła!
    – Czy nie mógłbyś porzucić na chwilę swojej niezłomnej dumy i pomyśleć trochę o innych? Ty nas mało obchodzisz, ale chcielibyśmy wiedzieć, jak mają się sprawy w Svanskogen.
    Znowu zapłonął gniewem.
    – Czy to nie wasza wina, że musieliśmy zrobić to, co zrobiliśmy?
    – Tak? Nic nam o tym nie wiadomo – prowokowała Villemo.
    Przymknął oczy.
    – Już mówiłem, leżą i konają z głodu. Zeskrobują korę z drzew i jedzą. Larwy spod kory także zjadają.
    – Nie wy jedni w okolicy – odparła Villemo. – Irmelin i ty, Niklasie, weźcie koszyk z jedzeniem i zanieście do Svartskogen. Ja tymczasem zajmę się tym krzykaczem.
    Eldar próbował wstać.
    – Nie chodźcie tam! Nie macie tam czego szukać!
    – W porządku; wobec tego zaczekamy na ciebie. Leż spokojnie, tak… spróbujemy zdjąć ten but!
    – Nie dotykajcie mnie! Nie dosyć bólu już nam sprawiliście?
    Niklas starał się wyjaśnić:
    – Naprawdę bardzo nam przykro z powodu śmierci twojego krewniaka. Znaleźliśmy go w lesie. Ludzie z Grastensholm nie mieli prawa do was strzelać.
    – Jemu i tak lepiej – warknął Etdar. – Udało mu się. A ja pewnie zapłacę za to ręką. Od was pochodzi tylko zło. Zawsze tak było.
    W oczach Villemo pojawił się wyraz zdecydowania.
    – Posłuchaj no mnie, ty uparty koźle! Mój pradziadek skazał twojego pradziadka na śmierć za kazirodztwo. To było pięćdziesiąt lat temu. Uważasz, że nadal mamy się z tego powodu gryźć?
    – On zrobił coś więcej. On odebrał nam majątek.
    – Niczego takiego nie zrobił i dobrze o tym wiesz. Twój pradziadek tak nieudolnie prowadził swoje gospodarstwo, że w końcu poszło pod młotek. Mój pradziadek nie miał z tym nic wspólnego. Czy nie dał wam w zamian Svartskagen? Dał, bo żal mu było niewinnej rodziny. I Svartskogen wzięliście, więc o co ci chodzi?
    – Dla niego to był drobiazg, a dzięki temu zostaliśmy uzależnieni od Grastensholm, nie zapominaj o tym, my, przedtem wolni gospodarze. On dobrze wiedział, jak nas upokorzyć!
    – To jest taka okropna niesprawiedliwość wobec Irmelin i mojego drogiego pradziadka, Daga Meidena, że nie zamierzam ci odpowiadać. Podnieś nogę!
    – Nigdy w życiu! Trzymajcie się ode mnie z daleka!
    Villemo czuła, że za chwilę wybuchnie.
    – Podnieś nogę, ty przeklęty idioto! – ryknęła, aż echo przetoczyło się po lesie. Sama uniosła jego ranną nogę i jednym szarpnięciem ściągnęła but: Eldar krzyknął z bólu i złości.
    Z buta chlusnęła krew: Cała stopa Eldara pokryta była brązowoczerwoną zakrzepłą krwią.
    Irmelin nabrała wody z pobliskiej sadzawki i starannie obmyła nogę, by można było obejrzeć ranę. Eldar nie stawiał już oporu, nie miał siły. Leżał na plecach, obolały i udręczony, i miotał przekleństwa nad ich głowami.
    Niklas przez wiele lat bardzo starał się nie ujawniać przed ludźmi swoich uzdrowicielskich zdolności. Nie życzył sobie być obiektem uwielbienia jak święty, nie chciał też, by jego dom stał się celem pielgrzymek. Także i teraz nie przyłożył ręki do okaleczonej chudej stopy Eldara, którą dziewczęta opatrzyły jak umiały. Ten użalający się nad sobą nieszczęśnik wyzdrowieje bez niezwykłych talentów Niklasa.
    Gdy krew została zatamowana, a rana opatrzona, zmusili Eldara, by wstał.
    – Oprzyj się o Niklasa i o mnie – nakazała Villemo.
    – Raczej mnie piekło pochłonie!
    Słysząc to Villemo puściła go, tak że zwinął się z bólu i padł bezwładnie, ciskając na nią najgorsze przekleństwa.
    Po chwili Irmelin z Niklasem spróbowali znowu go podnieść, a Irmelin zagadnęła przyjaźnie:
    – Nie widywałam cię przez jakiś czas.
    Eldar syknął jak kropla wody padająca w ognisko.
    – To chyba nie takie dziwne. Nie było mnie w domu przez kilka lat.
    – Siedziałeś w więzieniu? – Villemo nie mogła się powstrzymać od złośliwości.
    Wąskie oczy Eldara rozbłysły.
    – Wyobraź sobie, że nie. Czyż dorastające dzieci nie wyjeżdżają z domu, by zarobić na własne utrzymanie? Ale wy pewnie nie słyszeliście o czymś takim, rozpieszczone smarkacze! A teraz wróciłem do domu, bo tam, gdzie służyłem, nastała wielka bieda i nie dla wszystkich starczało jedzenia. A co tu zastałem? Dom pełen konających, którzy nikogo nie obchodzą!
    – I wtedy uznałeś, że masz pełne prawo kraść? Czy nie byłoby prościej przyjść i powiedzieć, jak się sprawy mają?
    Eldar przerwał swoją powolną wędrówkę w stronę domu. Wyprostował się i spojrzał na Villemo z góry.
    – Wy naprawdę nigdy nie pojęliście, co to znaczy pochodzić ze Svartskogen?
    – Owszem – odparła Villemo porywczo. – Duma i pycha, i nieliczenie się z nikim innym.
    W tym momencie dostrzegła jednak w jego wzroku coś zupełnie nowego – pełne goryczy zmęczenie i rezygnację.
    – Nie – rzekł cicho. – Nie, wy niczego nie pojęliście.
    Ku swemu zdumieniu Villemo poczuła się winna.
    W chwilę potem spośród drzew wyłoniła się niewielka leśna zagroda Svanskogen, Czarny Las.
    Villemo nigdy tutaj nie była, widywała tylko tę zagrodę z daleka, ze wzgórz. Teraz mogła stwierdzić, że to niezłe gospodarstwo, większe niż zwyczajne zagrody komorników. Należało jednak do Grastensholm, a to oznaczało, że właściciele mają obowiązek pracować w określone dni dla swego chlebodawcy. Ludzie ze Svartskogen rzadko tę powinność wypełniali. Meidenowie mieli pełne prawo wyrzucić ich stąd, ale nie zamierzali tego robić. To nie w stylu Meidenów pozbawiać ludzi domu.
    Za każdym razem gdy Villemo oglądała tę leśną zagrodę z któregoś ze swoich punktów obserwacyjnych, przenikał ją dreszcz. Wokół Svartskogen panowała jakaś dziwna, budząca grozę, nieprzyjemna atmosfera. Z rodzaju tych, o których otwarcie się nie mówi…
    Wszyscy znali tę starą, paskudną historię o założycielu rodu, który cudzołożył z dwiema swoimi córkami, za co zapłacił głową. Ów zastrzelony dzisiaj, pozostawiony w lesie złodziej pochodził właśnie z linii zapoczątkowanej kazirodztwem starego. Eldar także był prawnukiem tamtego nędznika, lecz z innej, normalnej części rodu.
    Villemo nie wiedziała, ani ilu ich wszystkich mieszka w Svartskogen, ani jak się ród rozgałęzia. Mówiono, że potomstwo będące owocem grzechu jest trochę dziwne. Ale, zdaniem Villemo, wszyscy oni byli dziwni.
    Protoplasta posiadał duże gospodarstwo w sąsiedniej wsi, był więc niezależnym chłopem i mógł się równać z właścicielami Lipowej Alei. Doprowadził jednak do upadku majątku, który przeszedł w obce ręce, i teraz rodzina przyjęła nazwisko Svartskogen, od tej zagrody, którą im dali Meidenowie. Villemo słyszała jednak, że ludzie, którzy ich dawny majątek kupili, też są przez nich znienawidzeni. Oni zaś zostali odrzuceni przez całą parafię. Chociaż odrzuceni to niewłaściwe określenie. Sami przecież byli winni swojej izolacji.
    Zawsze uważała, że to szumowiny, ale teraz nie była już tego taka pewna. Bo jakie miała prawo osądzać? Słowa Eldara sprawiły, że zaczęła wątpić. Czy nie o to mu chodziło, że ona, podobnie zresztą jak inni mieszkańcy parafii, krzywią się z niechęci i pomieszanego ze strachem obrzydzenia na myśl o czymś tak okropnym jak postępek ich pradziadka? Że potomstwo cierpieć musi za jego winy, dokładnie tak jak Ludzie Lodu cierpią za winy swojego przodka?
    W przypływie współczucia i jakiejś wspólnoty losu zwróciła się do Eldara. I natrafiła na jego bezgraniczną wrogość. Ale czyż nie tego właśnie powinna się była spodziewać? To postawa obronna wobec osądu całej okolicy.
    Przypomniała sobie spotkanie z Eldarem i jego siostrą Gudrun sprzed wielu lat. I przyjazne zaproszenie Irmelin, by poszli z nimi do Grastensholm na podwieczorek. Eldar się wahał i już prawie uległ, siostra jednak była nieustępliwa; to ona ostro przecięła jakąkolwiek możliwość nawiązania kontaktu.
    A teraz Eldar był równie brutalny.
    Czy to zresztą naprawdę takie dziwne?
    Stał się niezmiernie przystojnym mężczyzną, temu zaprzeczyć nie mogła. Rozpalał w niej te szalone uczucia, które jej łagodni rodzice bezustannie starali się w niej stłumić. Wiedzieli bowiem, że to na ogół zapowiedź jakichś równie szalonych zachowań.
    Tym razem jednak Villemo starała się trzymać w ryzach. Postanowiła być miła dla Eldara, niezależnie od tego, w jak bardzo wojowniczym nastroju on się znajduje.
    Zatrzymał się na skraju lasu. Przed nimi leżały niskie zabudowania Svanskogen. Chwyciwszy się gałęzi, co pozwoliło mu stanąć prosto, powiedział:
    – Teraz możecie iść do diabła. Dam sobie sam radę.
    Villemo natychmiast zapomniała o swoich szlachetnych zamiarach, że będzie dla niego miła.
    – Jak sobie życzysz – powiedziała złośliwie, bo widziała, że bez pomocy daleko nie zajdzie. – Tu jest koszyk z jedzeniem dla twojej rodziny.
    – Nie chcemy ani okruszyny z waszego zgniłego żarcia! – zawołał gniewnie.
    – Oczywiście – szydziła Villemo. – Pewnie powinniśmy się odwrócić, to byś ukradł koszyk. Wtedy byłoby dobrze, prawda?
    – Ty złośliwa krowo! – wysyczał przez zęby. – Biedny ten głupiec, który się z tobą ożeni!
    – Tym razem nie trafiłeś, bo nie mam zamiaru wychodzić za mąż. A już ty w żadnym razie nie musisz się martwić, jesteś ostatnim, o którym mogłabym pomyśleć.
    – O, niech mnie Bóg broni! To… – Zrobił się jeszcze bledszy niż był, ręka trzymająca gałąź drżała z wysiłku i Niklas ledwo zdążył go podtrzymać, żeby nie upadł. Eldar opuścił jednak na chwilę zło tego świata. Stracił przytomność.
    – Zbyt duży upływ krwi – stwierdził Niklas. – I prawdopodobnie zbyt mało jedzenia.
    – Co mamy robić? – zastanawiała się Irmelin.
    – Zostawmy go, niech leży! Mamy teraz możliwość zająć się pozostałymi.
    – Powinniśmy tam wejść?
    – O ile zrozumiałam, oni są zupełnie wyczerpani. Chodźmy!
    – Szkoda, że nie wzięliśmy ze sobą więcej jedzenia – westchnęła Irmelin. – Zupełnie o tym nie pomyślałam.
    – Możemy jutro przywieźć trochę mąki – powiedział Niklas. – Żeby sobie mogli chleba upiec.
    Bardzo niepewnie zbliżali się do zabudowań. Żadne nie mogłoby zaprzeczyć, że się wzdraga. Villemo przychodziły do głowy różne straszne myśli, że spotkają tam jakieś okropne kaleki albo nic nie rozumiejących idiotów. To była ponura niesprawiedliwość tak myśleć. Zdawała sobie z tego sprawę, lecz powtarzane w okolicy plotki zabarwiały jej wyobraźnię.
    Drzwi nie były zamknięte na klucz i weszli do mrocznej izby. Nikt z mieszkańców nie podnosił się już z posłania, tylko szczury umykały z piskiem.
    Wiedzieli, że nędza w okolicy jest wielka, ale to, co tutaj zastali, przekraczało granice wyobraźni…
    Zabawili około godziny. Ugotowali kaszy i mleka dla dzieci, a dorosłych próbowali karmić kwaśnym ciemnym chlebem. Spotykali tylko zmatowiałe, pozbawione wszelkiej nadziei spojrzenia, nikt nie odsyłał ich do diabła, ci ludzie ledwo byli w stanie poruszać wargami.
    Gudrun była tu także, pełna wrogości, ale jedyne, na co było ją jeszcze stać, to odwrócić twarz do ściany. Villemo po prostu siłą zwróciła ją ku sobie i zmusiła do przełknięcia zupy. Gdy Gudrun poczuła smak jedzenia, zaniechała oporu.
    Prześcielili łóżka, gdzie to było niezbędne, a gdy Niklas zobaczył niedużego wyrostka o ogromnych, niczego nie rozumiejących oczach i z paskudnymi ranami na całym ciele, odstąpił od swoich zasad i zaczął gładzić tę nieszczęsną istotę ciepłymi, delikatnymi dłońmi. Villemo patrzyła na niego i kiwała z uznaniem głową.
    Nagle spostrzegła, że w progu stoi Eldar, trzymając się kurczowo futryny. Musiał tam stać już jakiś czas, bo zdawało jej się przed chwilą, że słyszy skrzypnięcie drzwi, ale zajęta nie spojrzała nawet w tamtą stronę.
    Patrzył na Irmelin troskliwie pomagającą któremuś biedakowi ułożyć się w łóżku i nie sprawiał wrażenia zaskoczonego. Bardziej chyba zdumiało go to, że widzi Villemo w podobnej sytuacji. Może nie była wobec chorych zbyt troskliwa, ale nie potrzebował specjalnej przenikliwości, by zauważyć, że za jej ciętym słownictwem i szorstkim zachowaniem kryje się głębokie zrozumienie i współczucie dla cierpienia innych.
    On sam nie był w stanie nikomu pomóc, jego siły zostały wyczerpane. Wszystko co mógł zrobić, to patrzeć, z uznaniem czy bez, tego nie potrafili ocenić. Przypuszczalnie i jedno, i drugie,
    I wtedy zobaczył, że Villemo zachwiała się i przysiadła na krawędzi łóżka, drżąc na całym ciele.
    – Co to? – zapytał szorstko. – Nie możesz znieść widoku nędzy?
    Niklas podniósł głowę.
    – Villemo jada tyle co ptak. Po to, by zapasy z Elistrand dzielić z innymi. Oddaje to, co jej samej jest niezbędne.
    – No, no, popatrzcie – mruknął Eldar z grymasem, ale spojrzał na nią z wyraźnym podziwem.
    Gdy skończyli, Irmelin zwróciła się do Eldara:
    – Jutro rano przyślę do was woźnicę. Przywiezie wam jęczmiennej i żytniej mąki. Bądź tak miły i przyjmij to ze względu choćby na twoich krewnych!
    Eldar patrzył jej uporczywie w oczy, jakby mierząc siły, w końcu skinął ponuro głową.
    Zbierali się do wyjścia. Nie towarzyszyło im ani jedno słowo podzięki. Ale przecież nie po to tu przyszli.
    Villemo pożegnała swoich przyjaciół po drodze. Nagle bardzo jej się zaczęło spieszyć do domu.
    Chciała po prostu zacząć znowu jeść.
    Gdy doszła do kościoła, zawahała się chwilę, po czym zawróciła i weszła na cmentarz.
    W zamyśleniu minęła nagrobek Tengela i Silje. Villemo nie znała ich. Zatrzymała się natomiast przy innym kamieniu nagrobnym.
    Prababka Liv…
    Bardzo długo nikt w rodzinie nie mógł pojąć, że jej już nie ma. Przeżyła osiemdziesiąt pięć lat – niezwykły wiek. Villemo wspominała rozmowę z prababką, kiedy tamta nie wstawała już z łóżka. Jednego z ostatnich dni życia. Ona sama miała wtedy zaledwie dwanaście lat, lecz słowa babki zapamiętała na zawsze.
    „Villemo – powiedziała wtedy Liv. – Ty wiesz, że jest was teraz w rodzie Ludzi Lodu troje obdarzonych złocistożółtymi, kocimi oczyma. Nie boję się zła, bo tym żadne z was nie zostało obciążone, ale wiem, że z was wszystkich tobie będzie najtrudniej”.
    „Dlaczego, babciu?”
    „Bo masz takie samo gorące serce i duszę jak moja nieszczęsna kuzynka i przybrana siostra Sol. Ona była dużo bardziej obciążona niż ty, ale jeśli chodzi o reakcje i charakter, to jesteście do siebie przerażająco podobne. Pomyśl zawsze co najmniej pięć razy, zanim coś zrobisz, Villemo! Łatwo stracić głowę, gdy ktoś tak się we wszystko angażuje jak ty. Jeśli uda ci się zachować równowagę, będziesz miała życie znacznie bogatsze niż większość ludzi.”
    Villemo kiwała głową i serdecznie uściskała prababkę.
    Kiedy wychodziła z pokoju chorej, usłyszała pełen niepokoju szept:
    „Moja biedna, nieszczęsna mała! Niech Bóg będzie dla ciebie miłościwy!”
    Prababka miała rację. Villemo już wtedy wiedziała, jak trudno jest zachować życiową równowagę. Zwłaszcza jeżeli ma się taką niepohamowaną ochotę rzucania się we wszelkie szaleństwa świata.
    O nie, Niklas ani Dominik takich problemów nie mieli. Dlaczego oni tego uniknęli, a jej duszę wciąż dręczy niepokój? Niklas otrzymał dar w postaci uzdrawiających rąk. Niezwykły i bardzo pożyteczny dar. Dominik potrafi odczytywać, co kryje się w ludzkich duszach. Gdyby tak ona posiadała taką wspaniałą umiejętność! Jakie by wtedy życie mogło być interesujące! Zamiast tego została naznaczona tą jakąś bezgraniczną tęsknotą, tym rozdarciem pomiędzy chęciami a możliwością działania.
    Villemo westchnęła i podeszła do kolejnego grobu.
    TARALD MEIDEN 1601 – 1660. MAŁŻONKA IRJA MATTIASDATTER 1601 – I669.
    Irja, babka Irmelin, także już odeszła z tego świata. W Grastensholm pozostało rozpaczliwie puste miejsce.
    Rodzinie Lindów z Ludzi Lodu także całkiem niedawno przybył nowy grób. Matyldzie, żonie Branda, nie danym było się zestarzeć. I zawsze była za bardzo korpulentna. Gospodynią w Lipowej Alei została teraz drobna Eli, żona Andreasa i matka Niklasa.
    Także w Danii babcia Cecylia została sama. Jej ukochany Alexander zmarł. Cecylia nie przyjeżdżała już tak często do Norwegii, miała ponad siedemdziesiąt lat, więc po śmierci Liv to Gabriella najczęściej jeździła w odwiedziny do matki. Teraz zresztą też tam byli oboje z Kalebem. Pojechali, by zdobyć trochę zboża dla Elistrand, i Villemo sama zajmowała się gospodarstwem. Prawdę mówiąc, robił to zarządca, ale ona jednak pełniła rolę gospodyni i to było ważne.
    Wszystkie majątki przejęło młode pokolenie. Oprócz Cecylii ze starszych pozostał jeszcze tylko Brand. W Lipowej Alei nie było kłopotów z zachowaniem rodu. Żył Brand, jego syn Andreas z małżonką Eli i ich syn Niklas… Gorzej miały się sprawy w Grastensholm. Nie ulegało wątpliwości, że rodowe nazwisko Meidenów wygasa. Mattias i Hilda mieli tylko jedną córkę, Irmelin. Wyglądało na to, że będzie ona ostatnią baronówną Meiden, bo inni, nawet dalecy krewni i w Norwegii, i w Danii wymarli już dawno temu. Za jakiś czas ten stary baronowski ród przestanie istnieć.
    Villemo spojrzała w stronę Lipowej Alei. Nie było tam już ani jednej z tych lip, które kiedyś posadził Tengel. Na ich miejscu rosły nowe, całkiem zwyczajne, niewinne drzewa.
    Wraz ze śmiercią Liv skończyła się cała epoka. Epoka, która zaczęła się dawno temu w małej, odludnej górskiej dolinie w Trondelag. Villemo czuła jednak, że dziedzictwo nie wygasło. Ona sama jest jedną z tych, którzy je przenoszą. Nici wywodzące się z tamtej nieszczęsnej górskiej doliny stworzyły rozległą sieć. Dotarły tu, do okolic Akershus, do Gabrielshus w Danii i na szwedzki dwór królewski w Sztokholmie.
    Były czasy, że członkowie rodu wędrowali daleko po świecie. A w każdym z nich tkwiło ziarenko złego dziedzictwa. Villemo chciała złożyć taką samą obietnicę, jaką kiedyś złożył Tengel: Nie przekaże dziedzictwa dalej. Nigdy nie wstąpi w związek małżeński.
    Wiedziała jednak, że nie wolno jej tak myśleć. Rozumiała bowiem, że właśnie ona ma przekazać dalej także inne dziedzictwo.
    Silje, którą wszyscy uważają za matkę rodu, miała jedyną córkę, Liv. Liv także miała tylko jedną córkę, Cecylię, matkę Gabrielli, która z kolei była matką Villemo. Tak więc było obowiązkiem Villemo postarać się urodzić córkę, praprawnuczkę Silje.
    Ale ona bała się tego, nie chciała. Po części ze względu na przekleństwo, a po części dlatego, że była po prostu jeszcze za młoda na to, by myśleć o dziecku. Zdawało jej się to głupie i okropne i… nie! Nie chce i już!
    Dobra mała Villemo nie dojrzała jeszcze do spotkania z dorosłym, podniecającym i pełnym napięć życiem. W rzeczywistości zaś ona sama ze swoim nienasyconym, nieodpowiedzialnym pragnieniem przygód stanowiła dla swego życia największe niebezpieczeństwo.
    A te jej pobłyskujące żółtym blaskiem oczy, które tak martwiły całą rodzinę?
    Wkrótce już miało się okazać, dlaczego właśnie oni troje: Niklas, Dominik i Villemo, przynieśli na świat takie oczy.

ROZDZIAŁ II

    Zima zbliżała się wielkimi krokami i starsi ludzie w okolicy byli śmiertelnie przerażeni. Już dawniej przeżywali klęski głodu i dobrze wiedzieli, co to znaczy. Oczywiście i Ludzie Lodu, i Meidenowie robili co mogli, lecz ich zapasy także były na wyczerpaniu. A co potem?
    Ostatnie nieurodzaje miały zasięg lokalny. Klęski ogarniające cały kraj przeżywali około roku 1650, a później jakoś powszechny głód omijał Norwegię. Kraj był jednak zaludniony nierównomiernie, wsie izolowane od siebie i nie było roku, żeby jakiś dystrykt nie głodował. W parafii Grastensholm i najbliższej okolicy zbiory były marne już od kilku lat z rzędu, a zatem nadchodząca zima wszystkich napełniała lękiem.
    W kilka tygodni po wyprawie trojga młodych do Svartskogen wrócił z Danii Kaleb, a wraz z nim przypłynął statek załadowany zbożem z Gabrielshus. Gabriella została w Danii. Jej matka, Cecylia, często się teraz przeziębiała, ostatnio także niedomagała, więc Gabriella postanowiła spędzić z nią najgorszy zimowy czas.
    Kalebowi towarzyszył natomiast młody Tristan, syn Tancreda.
    Tristan miał piętnaście lat i wszystkie właściwe temu wiekowi zmartwienia. Wyrósł na wysokiego chłopca z mnóstwem orzechowobrązowych loków, których nienawidził. „Cóż za słodki chłopiec! – szczebiotały damy na duńskim dworze. – Istny cherubinek!” Chociaż Tristan miał w sobie niewiele z cherubina. Jego rysy i cała sylwetka świadczyły, iż chłopiec jest w okresie dojrzewania, zdawało się że nic do niczego nie pasuje. Nękały go pryszcze i w najmniej odpowiednich momentach oblewające twarz rumieńce. Pociły mu się dłonie, a ponad wszystko interesowały go kobiety. Spoglądał na nie ukradkiem z ciekawością, obrzydzeniem i tęsknotą. Na wszystkie, od najbrudniejszej dwunastoletniej świniarki do uperfumowanej damy dworu. Po nocach miewał sny, na których wspomnienie płonął ze wstydu. Sam ścielił swoje łóżko, by pokojówki nie widziały plam na prześcieradle, i przeklinał głos, który nieustannie go zawodził i zawsze gdy Tristan chciał się dorośle włączyć do konwersacji, przechodził w piskliwy falset.
    Statek z taką ilością ziarna w ładowniach nie mógł wejść do portu w Christianii. Nie obroniliby tam ładunku. Przybili więc do brzegu w małej zatoce, możliwie jak najbliżej Grastensholm. Zrządzeniem losu, czy też może z naturalnych powodów, wypadło to w tym samym miejscu, w którym chory z nienawiści do brata Kolgrim zwabił małego Mattiasa na tratwę.
    O tym jednak ani Kaleb, ani Tristan nie wiedzieli. Sprowadzili konny transport z Grastensholm, Elistrand oraz Lipowej Alei i pod osłoną nocy przewieźli ładunek do domu, a statek odpłynął do Christianii. Nie odczuwali wyrzutów sumienia wobec głodującej ludności dystryktu Akershus, że się ukrywają. Mieli przecież do wykarmienia całą własną parafię.
    Villemo prowadziła jeden z wozów, co Kaleb przyjmował z uśmiechem. Właściwie ta jego szalona córka powinna była urodzić się chłopcem, myślał. Taka niezależna i pewna siebie. Z drugiej jednak strony wyrastała na bardzo pociągającą kobietę, więc może byłoby trochę szkoda.
    Zauważył, że zaczęła znowu normalnie jeść, i zastanawiał się, co ją skłoniło do zmiany postanowienia. W każdym razie cieszył się z tego.
    Widział Villemo i Tristana w mroku na siedzeniu dla woźnicy. Dalekie gwiazdy migotały na jesiennym niebie.
    Villemo nie przestawała mówić, opowiadała z dumą i otwartością:
    – Byliśmy w Svartskogen, wiesz. Chyba pamiętasz Svanskogen?
    – Oczywiście – odparł Tristan swoim piskliwym głosem. – To tam mieszkają ci straszni ludzie, kazirodcy i wszelkie możliwe szumowiny.
    – No, nie wszyscy z nich są tacy – przerwała mu Villemo pospiesznie. – Okropnie było na nich patrzeć, oni po prostu konali z głodu. Nie chcieli prosić o pomoc i z początku kiedy przyszliśmy, byli wściekli, ale w końcu przyjęli jedzenie. Uratowaliśmy ich.
    – Byli wam pewnie wdzięczni?
    – Och, nie sądzę – powiedziała Villemo cokolwiek za głośno. – Słyszałam we wsi, że mówią o nas: „Rozpuszczeni smarkacze, którzy rzucili się na nas z udawaną troskliwością po to, by mogli się sami lepiej poczuć”. Nazywają nas fałszywymi samarytanami. A to nieprawda. To oczywiste, że człowiekowi jest miło, kiedy zrobi dobry uczynek, a1e nam naprawdę chodziło o nich. A nie o własne dobro, jak twierdzą. Ja się zresztą nie przejmuję takim głupim gadaniem.
    Tristan zerkał na nią spod oka. W jej głosie było coś… jakby skrępowanie.
    – A poza tym musimy tam jeszcze pojechać, żeby zobaczyć, jak sobie dają radę – mówiła dalej. – I zawieźć im jeszcze trochę ziarna. Pojedziesz z nami?
    Ogarnęła go fala lęku i jakiegoś niezwykłego podniecenia. Rumieniec oblał mu twarz.
    – Do Svartskogen? Ja… nie wiem.
    Już się jednak zdecydował. Pragnienie wrażeń było silniejsze niż lęk czy nawet niechęć.
    – A dlaczego twoja siostra Lena nie przyjechała? – dziwiła się Villemo, swoim zwyczajem zmieniając nieoczekiwanie temat.
    – Lena? – Tristan prychnął przeciągle. Już się tak bardzo nie bał rozmowy. Na ogół miewał wrażenie, że słowa są jak żaby spadające na ziemię. Ale urok i otwartość Villemo budziły w nim poczucie bezpieczeństwa. – Lena świata bożego wokół siebie teraz nie widzi. Jest zakochana i pewnie wkrótce wyjdzie za mąż.
    – O, co ty mówisz? Ale to, oczywiście, nic dziwnego Lena skończyła już chyba dwadzieścia jeden lat. – Za kogo?
    Tristan owijał jakiś znienawidzony lok wokół palca. W ten sposób dodawał sobie zazwyczaj odwagi.
    – Wiesz, kiedy ojciec i matka byli młodzi, mama zajmowała pewną pozycję w domu Corfitza Ulfeldta i córki Christiana IV, Leonory Christiny…
    – Tak, słyszałam o tym. A co się potem z nimi stało?
    – Z mamą i ojcem?
    – Nie, z tamtymi.
    – A! Corfitz Ulfeldt skończył marnie. Ale też zasłużył na to, oszust i zdrajca, a poza tym zadufany w sobie i nieprzyjemny dla ludzi. Tak wszyscy mówią.
    Tristan przez cały czas dotykał palcami twarzy lub włosów. Villemo była zdziwiona, że się na dodatek nie jąka. Można było się tego spodziewać po kimś tak nerwowym. Ale szczerze lubiła swego najmłodszego kuzyna. Był chyba tylko trochę za bardzo rozpieszczany przez rodzinę, jedyny i ostatni męski potomek paladinów. Chyba niewiele wiedział o życiu poza duńskim dworem.
    Chłopiec opowiadał dalej:
    – Ulfeldt był źle widziany zarówno w Danii, jak i w Szwecji, wobec tego uciekł do Niemiec. Lecz także i tam był prześladowany, nie zaznał nigdzie spokoju i umarł w samotności, opuszczony, na małym statku na rzece. Zdaje się na Renie, ale nie wiem.
    – Marszałek dworu i nagle… takie rzeczy, samotna śmierć! Jego upadek był rzeczywiści wielki – rzekła Villemo zamyślona. – Ale sam sobie był winien. A co z królewską córką? – ożywiła się.
    – Z Leonorą Christiną los obszedł się niewiele lepiej, i to już niesprawiedliwe, bo to była osoba z klasą. Tak mówią mama i ojciec. Dumna i zarozumiała w stosunku do większości ludzi, ale obdarzona niebywałą siłą duchową, a ponadto bezwzględnie wierna i lojalna wobec tej kreatury, swego męża. Ona jeszcze żyje, lecz małżonka Fryderyka III, Sofia Amalia, nienawidzi jej tak strasznie, że kazała ją zamknąć w Błękitnej Wieży, gdzie biedaczka siedzi już dziesiąty rok,
    Wilgotna jesienna mgła osiadała im na twarzach, kiedy mijali podmokłą łąkę w dolinie. Villemo lubiła mgłę. Mgła stwarza taki niezwykły, czarodziejski nastrój, a księżyc i gwiazdy stają się blade i niesamowite spoza gęstej zasłony. Gdyby prababka Liv wiedziała o tych jej zachwytach, byłaby poważnie zmartwiona. Bo to za bardzo przypominało reakcje Sol i jej pociąg do niesamowitych zjawisk.
    – No tak – wtrąciła Villemo. – Wybacz, że ci przerywam, ale miałeś opowiedzieć o wielkiej miłości Leny.
    – Tak. No więc nasza mama, Jessica, w młodości pracowała w domu Ulfeldta – podjął swą opowieść wciąż skrępowany Tristan. – Była opiekunką jednej z jego córek, małej Eleonory Sofii. Teraz jest to już dorosła osoba, ale nigdy naszej mamy nie zapomniała. Na zawsze pozostały przyjaciółkami. Eleonora Sofia jest zaręczona ze szlachcicem nazwiskiem Lave Beck. Tego lata zaprosiła Lenę do majątku owego Becka w Skanii, a tam moja siostra spotkała jego przyjaciela, młodego dworzanina króla Karola XI. Nazywa się Orjan Stege. Lena nie mówi o niczym innym.
    Tristan opowiadał tak szybko i z takim ożywieniem, że Villemo ledwo za nim nadążała, ale zdawało jej się, że istotę całej historii pojmuje.
    – Twoi rodzice, wuj Tancred i ciocia Jessica, godzą się na ten związek?
    – O tak! I babcia Cecylia także. Jedyne co ich martwi, to fakt, że Lena będzie musiała wyjechać do Szwecji, jeżeli wyjdzie za tego Orjana Stege. Wiesz przecież, że Skania należy teraz do Szwecji.
    – Tak, wiem. Musiało w końcu do tego dojść. Ale najbardziej to ja się cieszę, że Trondelag i Romsdal wróciły do Norwegii. My przecież pochodzimy z Trondelag, jak z pewnością wiesz. Czułam się trochę jakby pozbawiona korzeni, kiedy Trondelag znajdowało się po niewłaściwej stronie granicy.
    – Pozbawiona korzeni? – zachichotał. – Słuchaj, czy to prawda ta cała historia o dolinie Ludzi Lodu? Że nasi przodkowie żyli na pustkowiu, o głodzie i chłodzie, w krainie mroku? I że prababcia Liv tam się urodziła?
    – Oczywiście, że prawda! Mój ojciec, Kaleb, tam był. Wrażenie było tak wstrząsające, że nigdy tego nie zapomni, tak mówi. Na tych górskich pustkowiach musieli pochować Kolgrima, wuja Irmelin. I przynieśli rannego Tarjei do domu, nieśli go przez całą Norwegię.
    – Tarjei… On był dziadkiem Dominika – rzekł Tristan, nagle zamyślony. – Miałabyś ochotę zobaczyć tę dolinę, Villemo?
    – Nie wiem. Czasami. Kiedy jest lato i dużo światła, słońce grzeje i wszystko jest piękne, wtedy myślę, że mogłabym tam pojechać, bo ta dolina wydaje mi się miejscem niezwykłym i podniecającym. Ale kiedy nocą leżę w łóżku i słyszę, jak zimowy wicher zawodzi na dworze… wtedy jakaś dłoń zaciska się wokół mego serca. Z żalu i smutku po tych wszystkich, którzy leżą tam martwi i opuszczeni. Zastanawiam się, jak oni mogli tam żyć. Wtedy kulę się pod kołdrę i wdzięczna jestem Tengelowi i Silje, że przenieśli się tutaj. W przeciwnym razie nadal byśmy tam pewnie mieszkali. Zresztą nie, dolina została przecież spustoszona. A ty, Tristan, masz ochotę tam pojechać?
    – N-nie! – odparł chłopiec z ociąganiem. – Ja chyba nie jestem stworzony do życia na pustkowiu.
    – Delikatny paniczyk – roześmiała się Villemo złośliwie. – Dworzanin!
    – Nie, no wiesz co… – zaczął Tristan energicznie, ale głos mu się załamał, więc i on wybuchnął śmiechem.
    Gwiazdy zaczynały już blednąć, gdy wozy dotarły do uśpionej wsi. Wyraźnie świeciły jeszcze tylko dwie największe. Villemo nazywała je Gwiazda Wieczorna i Gwiazda Poranna, bo innych nazw nie znała.
    Powiodła wzrokiem po grzbietach wzgórz. Ciekawe, co też robią ludzie mieszkający w leśnej zagrodzie? Może szykują się, by pomścić śmierć krewniaka złapanego na kradzieży w Grastensholm? Zachowywali się ostatnio tak spokojnie. Żadne nie pokazało się na dole we wsi. To groźna cisza…
    Kaleb był zaniepokojony:
    – Villemo, ty naprawdę chcesz jechać do Svartskogen? Przecież wiesz, że to nie jest przyjemne miejsce.
    – Nie ma tam nic niebezpiecznego, a poza tym będzie nas czworo. Niklas i Tristan, Irmelin i ja.
    – Mogliby to przecież zrobić parobcy.
    – Nie. Oni są właśnie źli na parobków za te strzały. My ich znamy, będzie więc lepiej, jeśli to my pojedziemy.
    – W takim razie jadę z wami.
    – To naprawdę nie jest potrzebne, ojcze. Zresztą wszystko jest już załadowane na wóz.
    – Ale czy ta sukienka nie jest za dobra, skoro masz siedzieć na workach ze zbożem?
    – Nie miałam akurat innej czystej. Będę uważać – odparła Villemo pospiesznie. – Niedługo wrócimy.
    Wybiegła, zanim zdążył wytoczyć poważniejsze argumenty.
    Siedziała na wozie razem z pozostałą trójką i trzęsła się na kiepskiej leśnej drodze. Dwa woły ciągnęły ładunek, a fura skrzypiała żałośnie.
    Niecierpliwie wypatrywała znaków, które mogłyby wskazywać, czy zbliżają się do celu. Wprost nie mogła usiedzieć spokojnie. Ale u ludzie się ucieszą! Teraz będą zabezpieczeni na zimę. Do węzełka, który wiozła ze sobą, nawkładała różnych dobrych rzeczy…
    I oto ukazało się Svartskogen z niskimi, ciemnymi zabudowaniami, ciemniejszymi niż inne budynki we wsi, bo las stanowił osłonę od wiatru i smoła, którą je smarowano, trzymała się tu dłużej. Dym unosił się nad dachami, mieszkańcy zajęci byli pracą.
    Wpatrywała się w zagrodę trochę skrępowana.
    Mieszkańcy Svartskogen przyjęli ich w milczeniu, ze ściągniętymi twarzami. Villemo znała ich teraz wszystkich, wypytała służbę w Grastensholm o imiona i stopień pokrewieństwa. Rozpoznawała ojca Eldara i Gudrun, zaciętego przygaszonego mężczyznę, który zapewne nie zaznał wiele radości w życiu. W końcu człowiekowi zaczyna sprawiać przyjemność zatruwanie sobie samemu życia na złość wszystkim innym. Przy kuchni stała jego żona o zdeformowanej licznymi porodami figurze. Kręciły się przy niej na wpół dorosłe dzieci, najwyraźniej czekające na jedzenie. Na ławie przy stole siedzieli dwaj mężczyźni. Byli to bracia ojca Eldara, obaj starzy kawalerowie, Villemo wiedziała, że w domu obok mieszkają ci, których społeczność odrzuciła, potomkowie zrodzonych z grzechu… Dwie rodziny z liczną gromadą dorosłych synów. Villemo widywała ich czasami i na pierwszy rzut oka nie postrzegała w nich niczego dziwnego. Ale co kryło się w ich duszach, tego, oczywiście, wiedzieć nie mogła. Mówiono, że są trochę dziwni.
    Ale pewnie i ona byłaby dziwna, gdyby w jej rodzinie zdarzyło się coś tak nienormalnego i odpychającego, przekonywała sama siebie. Jeśli już nie z innego powodu, to choćby ze zmartwienia.
    Przepełniona uczuciem jakiejś niezrozumiałej pustki wyszła na dwór, by pomóc rozładować wóz. Czego właściwie szukała tu w tym lesie? Naprawdę nie była w stanie zrozumieć swojego postępowania.
    Na wyniosłym zboczu ponad domami stało rodzeństwo, Eldar i Gudrun, każde ze swoją wiązką chrustu.
    – To znowu te przeklęte smarkacze z rodu Ludzi Lodu – stwierdziła Gudrun mrużąc gniewnie oczy. – Znowu mają ochotę poczuć się ważni i szlachetni?
    Eldar nie odpowiadał. Jego twarz była jak kamień.
    – Taka jestem na nich wściekła – mówiła dalej Gudrun. – Mam ochotę dać im nauczkę raz na zawsze. Zapłacić im za wszystko.
    – To znaczy, za co? – zapytał Eldar cierpko.
    – Dobrze wiesz. Za wszystkie upokorzenia, za tę troskliwość, która stoi mi kością w gardle. Będą musieli zapłacić za wszystko, co nam zabrali.
    – Jakoś nie mogę sobie przypomnieć, żeby przedtem tu przychodzili z wyjątkiem tej ostatniej wizyty, niedawno. Ale też dzięki nim uniknęłaś śmierci.
    – Eldar! Co z tobą?
    – Nic. Chyba po prostu po tej długiej nieobecności patrzę na świat trochę inaczej.
    – Mnie też tutaj nie było przez wiele lat. Ale ja nie zmieniłam poglądów!
    – Nie, ty nie – przyznał Eldar z wyraźną niechęcią.
    Gudrun była w Christianii. Życie, jakie tam wiodła, trudno by nazwać pięknym. Teraz wróciła do domu. Była chora i wyniszczona, więc klienci już jej nie chcieli. Gdy zdjęła ubranie, nikt nie mógł mieć złudzeń co do stanu jej zdrowia.
    Wciąż jednak była kobietą przyciągającą wzrok, z oczami, w których czaiło się coś dzikiego, i z lekko kręconymi włosami, które sięgały jej do kolan. Gdy znowu zaczęła się lepiej odżywiać, figura nabrała powabnych krągłości. Ale świerzb i jeszcze znacznie gorsze dolegliwości szpeciły to młode ciało, co wprawiało ją we wściekłość. Dopóki była zdrowa, prowadziła w Christianii wesołe życie. Svartskogen uważała za ostatnią dziurę, ale teraz było to jedyne miejsce, w którym mogła się schronić.
    W oczach Gudrun pojawiły się błyski, które zaniepokoiły Eldara.
    – Może bym mogła…
    – Co ty knujesz? – uciął.
    – Może bym mogła ich trochę naznaczyć?
    – Co przez to rozumiesz?
    – Tego szczeniaka, tam – roześmiała się zimno. – Jak myślisz, co powie jego wytworna rodzina, kiedy on wróci do domu ze wstydliwą chorobą?
    – Gudrun! Czyś ty oszalała? Nie możesz tego zrobić!
    – Ty nie wiesz, co ja mogę – odparła zaczepnie.
    – Niklas z Lipowej Alei? On nigdy ci nie ulegnie. Nigdy!
    – O, wiem o tym. Toteż wcale nie jego miałam na myśli.
    – Tak? A kogo?
    Eldar spojrzał w dół na młodych ludzi uwijających się pomiędzy wozem i spichrzem. Nikt z domowników im nie pomagał.
    – Myślisz o tym młodym chłopcu, tam? Kto to jest?
    – A ja wiem, kto. Nasze siostry go poznały. To jeden z Duńczyków. Paladin.
    – Ależ, na Boga! Nie możesz tego zrobić! Ja… Ja ci zabraniam!
    Popatrzyła na niego chłodno.
    – To okropne, jak ty się zachowujesz! Masz może jakieś specjalne powody, że tak ci zależy?
    – Nie bądź idiotką! Czy ty nie rozumiesz, co chcesz na nas ściągnąć? Nie dość już mamy prześladowców?
    – Masz na myśli Wollerów? A co oni mają z tym wspólnego? Chodź, zejdziemy na dół.
    – Nie, nie pójdę, dopóki oni tam są.
    – To idę sama.
    – Gudrun, zostaw tego chłopca w spokoju! Tylko nieszczęście z tego wyniknie.
    – Dla nich, tak. O to mi właśnie chodzi.
    – Dla nas także. Nie wolno ci tego robić! Zabiję cię, jeżeli mnie nie posłuchasz!
    Podeszła do niego z groźną miną.
    – Eldar, skąd nagle u ciebie taka słabość?
    – To nie słabość, nie cierpię ich tak samo jak ty. To rozsądek, Gudrun!
    Żądza zemsty w jej wzroku i upór ustąpiły miejsca rezygnacji.
    – Dobrze, niech będzie, dam mu spokój. Ale teraz idę. A ty?
    – Nie. Nie mogę na nich patrzeć. Poczekam, aż sobie pójdą.
    Gudrun zbiegła lekko ścieżką w dół i weszła na podwórko.
    – Oj, oj! – zawołała szyderczo. – A co to? Wędrowni kramarze do nas zawitali?
    Oczy Villemo, które na moment rozbłysły nadzieją, natychmiast zgasły. Wyjaśniła, jak mogła najuprzejmiej, z czym tu przybyli.
    – Jakie to wspaniałomyślne – powiedziała Gudrun, strzelając oczami w stronę Tristana. – Czy to twój krewniak?
    – Tak, to mój wujeczny brat, Tristan Paladin.
    – Naprawdę? Co ty mówisz? Kiedy widziałam go po raz ostatni, miał chyba nie więcej niż sześć lub siedem lat. Dzień dobry! – zawołała, wyciągając do niego rękę. – Jestem Gudrun. Witaj w Svartskagen!
    Twarz Tristana przybrała barwę czerwonego buraka. Powstrzymał się od uwagi, że córka komornika nie powinna wyciągać ręki na powitanie Paladina, tylko ukłonić się dwornie. Skrępowany uścisnął podaną rękę, oczywiście zbyt mocno, ale ukłonił się po rycersku, tak jak się nauczył przy dworze.
    Uśmiech Gudrun obiecywał wiele.
    Villemo zastanawiała się, skąd w tamtej nagle tyle dobrej woli, ale nie miała czasu na rozmowy. Napełniła swój worek i zaniosła da spichrza.
    Gudrun wciąż stała i rozmawiała z okropnie onieśmielonym Tristanem. Chłopak czerwienił się i bladł, wił się jak piskorz pad jej spojrzeniem. Uważał, że nigdy w życiu nie spotkał kogoś równie pięknego.
    W końcu ze spichrza wyszedł Niklas i dziewczyna zniknęła w drzwiach domu.
    – Gotowe – powiedział Niklas. – Wsiadać na wóz!
    Z domu wyszedł gospodarz.
    – Zapłacimy za to – oświadczył zaczepnie. – Nie chcemy jałmużny.
    Niklas przyjrzał mu się uważnie i skinął głową.
    – Oczywiście. Przecież nikt nie mówi o jałmużnie. Jesteśmy zobowiązani pożyczać w razie potrzeby żywność naszym komornikom. Umówmy się, że przyjdziecie za dwa tygodnie, we wtorek, i będziecie przez kilka dni pomagać przy naprawie stajni w Lipowej Alei, dobrze? Jedna ściana ledwo się trzyma, a zimowe wichury mogą być potężne. Stajnia wymaga gruntownego remontu.
    – Przyjdziemy – obiecał chłop ponuro.
    Powoli i niechętnie wsiadła Villemo na wóz. Teraz nie miała już żadnej wymówki, żeby znowu przyjść do Svartskogen.
    Siedziała milcząco, gdy jechali przez las. Tristan też się nie odzywał, ale ona tego nie zauważyła. Dwoje pozostałych dyskutowało o czymś żywo. Nagle drgnęła i poczuła, że twarz jej płonie. Drogę zagrodziła im jakaś postać. Niklas zatrzymał woły.
    – Gdzie byliście? – zapytał Eldar groźnie, choć przecież wiedział bardzo dobrze.
    Niklas odpowiedział spokojnie:
    – Sprzedaliśmy twojemu ojcu ziarna i mąkę.
    – Sprzedaliście?
    – Tak, macie to odpracować w Lipowej Alei przy remoncie stajni. Przyjdziesz?
    Eldar sprawiał wrażenie, że zaraz gwałtownie zaprotestuje, ale nagle uspokoił się.
    – Zobaczę.
    I przepuścił ich.
    Villemo posłał tylko jedno pośpieszne spojrzenie.
    Gdy ruszyli znowu, odwróciła się i wtedy zobaczyła, że on wciąż stoi na skraju drogi. Ich spojrzenia spotkały się i Villemo nie spuściła wzroku. Gdy popatrzyła w te jego wąskie, pełne nienawiści oczy, odpływające od niej w miarę jak fura posuwała się do przodu, poczuła, że ziemia usuwa się spod kół wozu.
    Zakręt spowodował, że ten kontakt został przerwany szybciej, niż by sobie życzyła.
    Przez resztę drogi siedziała cicha, przepełniona jakąś trudną do opisania słodyczą. Dopóki nie dotarli do opłotków Grastensholm. Wtedy buzująca w niej radość sprawiła, że wyrzuciła ramiona w górę, ku niebu, i krzyknęła pełnym głosem.
    – Aż tak się cieszysz powrotem do domu? – zapytał Niklas sucho. – Zresztą masz rację, ci ludzie, tam, są naprawdę nieprzyjemni.
    Villemo nie zadała sobie trudu, by odpowiedzieć. Uważała, że teraz nic nie może jej urazić.

ROZDZIAŁ III

    To wszystko działo się we czwartek, a już najbliższa sobota przyniosła nowe, podniecające wydarzenia.
    Villemo szła do Grastensholm, z wizytą do Irmelin, i na dziedzińcu dworskim zobaczyła jakiegoś obcego konia.
    Już w hallu wybiegła do niej Irmelin, wołając:
    – Villemo, zgadnij, kto do nas przyjechał!
    – Nie, chyba nie zgadnę. Widziałam konia, ale…
    Zamilkła, bo w drzwiach salonu stanął wysoki młody mężczyzna. Wpatrywał się w Villemo połyskującymi złotym blaskiem oczyma z przyjaznym, wesołym uśmiechem.
    – Dominik – szepnęła spłoszona. – Ty tutaj?
    – Tak. Nie wiedziałaś, że przyjadę?
    Ocknęła się.
    – Oczywiście, ale…
    Jak mogła o tym zapomnieć? No, właśnie, jak? Co się z nią dzieje?
    Boże, jakiż on się zrobił przystojny! Głos miał ciepły i miękki jak aksamit, rysy męskie, lecz nie pozbawione łagodności, piękne oczy miały w sobie jakiś cień smutku i jakby delikatnej ironii.
    Villemo z irytacją stwierdziła, że jej dawne skrępowanie wobec Dominika wraca.
    Zbyt głośno i nieco sztucznie zawołała:
    – O, witaj, Dominiku! Jak ty wyrosłeś!
    – Tak, ciociu, mam jus dwadzieścia jeden lat i stlaciłem wsystkie mlecne zęby – seplenił jak mały grzeczny chłopczyk.
    Villemo zaśmiała się nerwowo.
    – Kiedy wyjeżdżasz? To znaczy, chciałam powiedzieć, jak długo zamierzasz zostać?
    W jego obecności nigdy nie była w stanie wyrażać się właściwie. Nie mówiąc już o błyskotliwości.
    – Jeśli nie będziesz miała ochoty pozbyć się mnie wcześniej, to chciałbym tu pobyć przez tydzień – uśmiechnął się. – Tak naprawdę to jestem kurierem do namiestnika Gyldenlove w Akershus, ale oczywiście chciałem przy okazji złożyć wizytę w domu.
    Wzruszyło ją to jego „w domu”. Dominik, podobnie jak jego ojciec, Mikael, zawsze uważał, że tu są jego korzenie.
    Teraz mówił dalej:
    – Słyszeliśmy, że głód panuje w tej części kraju, i niepokoiliśmy się o was. Mam przekazać pozdrowienia od mamy i ojca.
    Oczywiście! Na dodatek do wszystkiego zapomniała też spytać, co u nich słychać! Czy nie będzie końca tym gafom?
    – Dziękuję. Jak oni się mają?
    – Dziękuję, dobrze. I podróż też miałem dobrą.
    – Jesteś za szybki jak na mnie – próbowała żartować i zakręciła się w kółko, zwiesiwszy ręce, niczym sześcioletnia dziewczynka, która chce się zaprezentować rodzinie.
    W głowie miała tylko jedną myśl: Bogu dzięki, że on zostanie tu tylko tydzień! Teraz nie zniosłaby dłużej jego przenikliwego spojrzenia!
    – Jak ta nasza mała Villemo wyrosła – powiedział po chwili Dominik. – Nieźle. Naprawdę nieźle!
    – Ja wyrosłam? – krzyknęła zaczepnie. – A czy ty nie powinieneś mieszkać w Lipowej Alei?
    – Tam właśnie mieszkam. Przyjechałem tu się przywitać. A później zamierzałem pojechać do Elistrand.
    Z uczuciem irytacji stwierdziła, że najpierw odwiedził Irmelin. Choć to przecież naturalne, było mu po drodze.
    – Słyszałem, że Tristan przyjechał do was w odwiedziny? Cieszę się, że i jego będę mógł zobaczyć. Najmniejszy chłopiec w rodzinie.
    – Najmniejszy? Przerasta każde z nas o głowę!
    – Tristan? Niemożliwe! Jeśli pozwolisz, to będę ci towarzyszył do domu w powrotnej drodze. Myślę, że koń udźwignie nas oboje.
    – Mówisz tak, jakbym ważyła dwieście funtów – przerwała mu obrażona. – A zresztą nie wiem, czy to wypada, bym siedziała na twoim koniu…
    – Usiądziesz, oczywiście, z tyłu, na końskim zadzie – chichotał zaczepnie.
    Villemo oblała się rumieńcem. To myśl o tym, by siedzieć z przodu, czuć jego obejmujące ręce, tak ją początkowo przeraziła.
    – Zobaczymy, jak to będzie – ucięła i odwróciła się. – Irmelin, przyszłam do ciebie umówić się na jutro do kościoła. Wybieram się na mszę.
    Irmelin przyglądała jej się zdumiona. Villemo nie należała do ludzi zbyt gorliwie uczęszczających do kościoła.
    – Ja, oczywiście, także idę. Spotkamy się przed kościołem?
    – Znakomicie – ucieszyła się Villemo, a potem już starannie unikała rozmowy na ten temat.
    W godzinę później odjechali oboje z Dominikiem do Elistrand. Villemo z wdzięcznością zajęła miejsce z tyłu za kuzynem. Unikała w ten sposób tego badawczego spojrzenia. Nie mogła pozbyć się uczucia, że on wie o niej wszystko, i akurat teraz nie była to myśl zanadto przyjemna.
    Rozmawiali swobodnie o jakichś nieważnych sprawach. Villemo starała się nie trzymać kuzyna zbyt mocno. Wciąż chwytała rękami a to uprząż, a to konia lub pelerynę Dominika i delikatnie, bardzo delikatnie obejmowała go w pasie. W końcu zniecierpliwił się.
    – Trzymaj się porządnie i nie wierć się jak zdenerwowany pająk! Można by pomyśleć, że się boisz, bym cię nie uwiódł!
    Villemo zapłonęła gniewem.
    – Naprawdę myślisz, że wzdycham ze wzruszenia, bo siedzę tak blisko ciebie? – syknęła ze złością.
    Dominik zatrząsł się ze śmiechu.
    – Kochana Villemo. Naprawdę nie wyobrażam sobie, że usychasz z tęsknoty za mną!
    Mówił to tak, jakby wiedział, kto naprawdę zajmuje jej myśli.
    Nie byłoby to zbyt wesołe, gdyby wiedział, pomyślała.
    Kaleb z radością powitał Dominika i bardzo żałował, że Gabrielli nie ma w domu.
    – A Tristan? – zapytał Dominik. – Gdzie on się podziewa?
    – Akurat teraz nie ma go w domu. Pojechał do Svanskogen po sweter. Musiał go tam zostawić.
    – Zostawił sweter? – zapytała Villemo gniewnie. – Ale to przecież ja bym mogła…
    Zamilkła, widząc ich zdziwione spojrzenia:
    – Dlaczego miałabyś się trudzić z powodu jego niedbalstwa? – zapytał ojciec.
    – Nie, myślałam… on jest przecież mały.
    – Jest i większy, i silniejszy od ciebie.
    – Ale taki młody.
    – Szczerze mówiąc, Villemo, ty też nie jesteś jeszcze taka dorosła.
    Przez cały czas Dominik przyglądał jej się tymi swoimi jasnymi, przenikliwymi oczami, a kąciki ust drgały mu od powstrzymywanego śmiechu.
    – Wynoś się! – krzyknęła nagle i wbiegła po schodach na górę.
    – Villemo! – zawołał za nią ojciec, ale ona się nie zatrzymała.
    Pobiegł za córką i dogonił ją przed drzwiami sypialni. Złapał ją za ucho.
    – Teraz zejdziesz na dół i przeprosisz Dominika. Co to znowu za głupie zachowanie?
    – Dobrze, zejdę – syknęła ze złością. – Ale nie trzymaj mnie za to ucho. Upokarzasz mnie.
    – Twoje zachowanie, Villemo, przekracza ostatnio wszelkie granice – powiedział jeszcze Kaleb, gdy schodzili na dół. – Czy nie mogłabyś bardziej nad sobą panować, zwłaszcza teraz, kiedy mamy nie ma?
    – Wybacz mi, kochany ojcze – szepnęła z poczuciem winy. – Sama nie wiem, co się ze mną dzieje.
    Na dole z pokorą poprosiła Dominika a wybaczenie, a on przyjął to z takim wyrozumiałym uśmiechem, że o mało znowu nie wybuchnęła.
    – Muszę wyjść, ba mam spotkać się z kilkoma gospodarzami – powiedział Kaleb. – Ale to nie potrwa długo. Villemo, czy tymczasem mogłabyś pokazać Dominikowi, jak urządziłaś swój pokój?
    – Oczywiście, bardzo chętnie – zgodziła się bez entuzjazmu.
    Kaleb wyjaśnił Dominikowi:
    – Villemo uznała niedawno, że jej pokój jest beznadziejnie staromodny, i przez całe lato pracowała tam ze stolarzami a innymi rzemieślnikami. Pozwalałem jej na to, bo przecież rzemieślnicy też muszą mieć pracę. Idź i sam zobacz. Ja uważam, że wypadło to naprawdę bardzo ładnie.
    Dominik zwrócił się do Villemo:
    – Pójdę z radością, jeśli będzie mi wolno przekroczyć próg dziewiczej komnaty.
    – Dominiku, bądź tak dobry i zaniechaj tych insynuacji! To naprawdę jest dziewiczy pokój!
    – Nie mam co do tego żadnych wątpliwości!
    – Sam słyszysz, ojcze – zawołała rozżalona. – On to mówi takim tonem, jakby żaden konkurent nawet pomyśleć nie mógł, by do mnie przyjść.
    Kaleb roześmiał się.
    – Och, po kim mi się wzięła taka pyskata córka? W każdym razie nie po Gabrielli ani nie po mnie.
    – Po babci Cecylii – zawołała Villemo pospiesznie. – I ludzie mówią, że po wiedźmie Sol.
    – Boże, wybacz mi – zawołał nagle Kaleb. – Pokój zobaczycie później. Villemo, Dominik jest przecież głodny, poproś go do stołu!
    – O, nie! – zaprotestował Dominik. – Odkąd przyjechałem, nic innego nie robię, tylko jem. Jak tak dalej pójdzie, koń nie zechce mnie nieść na grzbiecie.
    Villemo z dumą pokazywała kuzynowi swój odnowiony pokój. Elistrand zostało urządzone według najlepszego gustu Alexandra Paladina, który też nie szczędził pieniędzy. Dom utrzymany był w stylu barokowym, ze wspaniale rzeźbionymi poręczami schodów, pełen ciężkich mebli i pulchnych cherubinów szybujących pod sufitami, taki wystrój bowiem najbardziej Alexandrowi odpowiadał.
    Villemo wyrzuciła ze swego pokoju ciężkie, przytłaczające łoże z baldachimem, a na jego miejsce wstawiła łóżko wbudowane w ścianę. Dominik nie uważał, że jest szczególnie nowoczesne, przeciwnie, to był stary chłopski styl – bogaty chłopski styl, należy dodać – musiał jednak przyznać, że pokój urządzony jest ze smakiem. Bazarne, tkane w domu dywany znakomicie pasowały do jasnego drewna ścian, krzesła zaś były stare, wyprosiła je w Grastensholm.
    Łoże zostało zbudowane solidnie i ozdobione pięknymi rzeźbami. Wskutek tych wszystkich dekoracji wejście było może trochę zbyt wąskie, ale za to całość sprawiała bardzo przytulne wrażenie. Tylko pokojówki skarżyły się, że trudno je ścielić.
    Villemo pokazała wysokie oparcie łoża.
    – Tutaj chciałabym mieć inskrypcję – rzekła z przejęciem. – Jakiś ornament i napis. Myślę, że to by mogło być coś w rodzaju: „Tu sypia najszczęśliwszy człowiek na świecie”.
    – O Boże! – westchnął Dominik, z trudem zachowując powagę. – Naprawdę uważasz, że to nie przesada? Pomyśl o tych, którzy będą tu spali po tobie! To mogą być okropnie nieszczęśliwi ludzie. A wtedy te słowa brzmieć będą jak szyderstwo.
    Villemo z zakłopotaniem gryzła wskazujący palec. Nagle rozpromieniła się.
    – Nie, już wiem. Napiszę tak: „Tu sypia najszczęśliwszy człowiek na świecie, Villemo córka Kaleba Elistrand, z rodu Paladinów, Meidenów i Ludzi Lodu”.
    On jednak nie uważał, że ten dodatek cokolwiek zmienia.
    – Ty sama możesz być w życiu nieszczęśliwa – upomniał ją.
    – Ja nigdy nie będę nieszczęśliwa – odparła z przekonaniem.
    – Masz na to wszelkie zadatki.
    – Co masz na myśli? – zapytała zgnębiona.
    – Twój charakter. Teraz jesteś szczęśliwa. Ale tak bardzo angażujesz się we wszystko, co robisz. A to sprawi, że twoje smutki będą równie wielkie jak twoje radości.
    Villemo spoważniała.
    – Prababcia Liv też tak mówiła. Ale ty, skąd ty jesteś taki strasznie mądry…? Kraczesz jak złe ptaszysko – dodała oskarżycielsko. – No to co powinnam tu napisać?
    – Och, nie wiem. Może jakąś sentencję? Tak się zwykle robi.
    – Sentencję? A na co mi to?
    – No, jest kilka niezłych. Na przykład taka: „Miłość ponad wszystko”.
    – O! – zawołała entuzjastycznie. – To piękne! Tak właśnie napiszę! – Zaraz jednak przygasła. – Ale czy to nie brzmi jakoś bezwstydnie? Taki napis? Na łóżku?
    – Sądzę, że autor powiedzenia nie ten rodzaj miłości miał na myśli – rzekł Dominik z błyskiem w swoich złocistych oczach, a Villemo aż się gorąco zrobiło z zawstydzenia.
    – No to może zejdźmy już na dół – powiedziała przesadnie swobodnym tonem. – Ojciec pewnie zaraz wróci.
    Boże, spraw, żeby już przyszedł, prosiła w myśli. Może wtedy znowu zacznę się zachowywać normalnie.
    Młody Tristan wpatrywał się jak zauroczony w stojącą przed nim tak niezwykle pociągającą dziewczynę. Gudrun podała mu sweter ze słodkim uśmiechem i cofnęła szybko swoje pokryte świerzbem dłonie, by nie zdążył ich zobaczyć.
    – Znalazłam go w spichrzu – powiedziała. – Ale nie byłam pewna, do kogo należy.
    Tak naprawdę to ona sama schowała sweter, bo chciała, żeby Tristan po niego wrócił.
    – Odprowadzę pana kawałek, wasza wysokość – rzekła grzecznie i poszła wolno tuż przy końskim boku. Tristan musiał prowadzić wierzchowca, ale wzroku nie mógł oderwać od Gudrun. Ona trzymała ręce głęboko w kieszeniach spódnicy, a idąc kołysała się lekko. W białej bluzce i czarnej spódnicy, z kolorową przepaską w bujnych włosach, sprawiała wrażenie osoby niezwykle delikatnej.
    W głębi duszy jednak płonęła najgłębszą nienawiścią.
    – Och – westchnęła. – Dziś wieczorem muszę pójść do szałasu na górskim pastwisku po różne rzeczy, które przed zimą trzeba przynieść do domu. A tak się baję ciemności.
    – Czy tamto pastwisko należy do Svartskogen? – zapytał zdumiony Tristan. – To najwyżej położone?
    – Szczyt jest jeszcze wyżej – odparła z dźwięcznym śmiechem. – Do pastwiska nie jest tak daleko.
    – Ale dlaczego nie pójdzie pani za dnia?
    – Wtedy muszę pracować, wasza wysokość. Och, jak się boję nadejścia wieczoru!
    Tristan zastanawiał się długo i gruntownie. Myśli płynęły powoli.
    – Ja… eee… może ja mógłbym tam z panią pójść? – Czy nie posunął się za daleko? Teraz ta wdzięczna leśna istota na pewno odwróci się plecami, za nic mając jego propozycje.
    – Nie, och, wasza wysokość nie może tego robić! To nie uchodzi, ja jestem przecież ty1ko zwykłą córką komornika!
    Jak na to liczyła, Tristan zaprotestował energicznie.
    – Ależ zapewniam panią, to będzie dla mnie radość pomóc pani. Proszę nie mówić do mnie wasza wysokość, to mnie krępuje. Nie musi się pani mnie bać, panno Gudrun, ja mam uczciwe zamiary. Chcę panią tylko odprowadzić, żeby nic złego panią nie spotkało na tym pustkowiu.
    Gudrun musiała się pochylić, by nie pokazać, że dławi ją śmiech. Bać się? Ona? Takiego szczeniaka? Tego śmiesznego paniczyka? Ona po prostu chciała naznaczyć go na całe życie! A to musiało się dokonać po ciemku. Światło dnia jej już nie sprzyjało.
    – Dobrze, skoro nalegacie, panie. Tysięczne dzięki! – rzekła z udaną nieśmiałością i ukłoniła się głęboko. – Ale teraz powinnam już wracać.
    Umówili się jeszcze, gdzie się spotkają wieczorem. Tristan chciał pocałować ją w rękę na pożegnanie, ale ona odwróciła się pospiesznie i umknęła niczym leśne zwierzątko.
    Pełen radosnych oczekiwań Tristan pogalopował do Elistrand.
    Villemo nie mogła sobie znaleźć miejsca. Dominik wrócił do Lipowej Alei, popołudnie wlokło się niemiłosiernie.
    – Och, Villemo, przestań tak się kręcić w kółko jak kura z jajkiem – powiedział Kaleb. – Nie możesz ani przez chwilę posiedzieć spokojnie?
    – Nie, ja… chyba wyjdę trochę z Prinsem. Powinien pobiegać po łąkach.
    – Tylko żeby nie gonił owiec!
    – Prins? Chciałabym zobaczyć tę owcę, którą Prins dogoni.
    Stary pies do polowania na łosie podążał posłusznie u jej boku, gdy szła przez łąki do lasu. Błądziła bez celu przez kilka godzin od jednego punktu obserwacyjnego do drugiego, dopóki zmrok nie zmusił jej do powrotu.
    – Ależ, Villemo – roześmiał się Kaleb na widok córki. – Ten nieszczęsny pies jest zupełnie wykończony!
    Prins opadł na podłogę jak worek.
    – Tak, trwało to dłużej, niż zamierzałam – przyznała.
    – Wyglądasz na smutną.
    – Nie, po prostu jestem zmęczona. Chyba się położę. A gdzie Tristan?
    – Znowu wyszedł. Bąknął coś, że musi pomóc koledze. I że wróci późno.
    – Tak? A co to on za kolegę tutaj ma? Niklasa?
    – To chyba nie o Niklasa chodziło, ale przecież bywał tu już dawniej. Ma jakichś znajomych.
    – Pewnie tak. Dobranoc, ojcze!
    – Dobranoc, mój skarbie!
    Na górze w pokoju Villemo popatrzyła na front swojego łoża. Koniec końców Dominik ma chyba rację. Ten „najszczęśliwszy człowiek świata” to by chyba nie było zbyt mądre.
    Szczęście nie jest przecież stanem wiecznym, pomyślała. Zresztą też i nie okresowym. Szczęście to po prostu skurcz serca, którego doznaje się czasami, kiedy człowieka przepełnia taka radość, że wprost trudno ją znieść. Znika równie szybko jak się pojawia. I nie ma go, dopóki nie nadejdzie znowu, by sprawić, że człowiek uzna życie za najwspanialszy dar.
    Myśli jej krążyły wciąż wokół tej samej sprawy. Wślizgnęła się do wyrzeźbionego według własnego projektu łóżka i wdychała zapach świeżego drewna.
    Siedemnaście lat… I głowa pełna marzeń, o których nikt, nikt nie powinien wiedzieć.
    Tristan próbował odnaleźć w ciemności spojrzenie Gudrun.
    Jak do tego doszło?
    Wewnątrz małego szałasu panował chłód, lecz owcze skóry na pryczy były gorące. Skóra dziewczyny jeszcze gorętsza.
    On nie chciał posuwać się za daleko, ale ona odgadywała jego tęsknotę. Była taka miła. Zapewniała, że on wcale nie wykorzystuje swojej przewagi nad nią, ubogą dziewczyną. Nie, nie musi się niczego bać, przekonywała. Ona nikomu nie powie, kto odebrał jej wianek. Nie odsunęła się od niego, skarżyła się tylko cicho i prosiła, żeby miał wzgląd na jej młodość i niedoświadczenie. Ona wie tak niewiele, mówiła. Wie tylko tyle, że panowie mają prawo zbierać owoce, które im się należą.
    – Ale ja nie chcę pani skrzywdzić – jąkał Tristan.
    – Tak, wiem o tym – szlochała. – Pan jest szlachetnym człowiekiem, a ja, biedna dziewczyna, nic nie mogę na to poradzić, że moje serce drży ze szczęścia, kiedy na pana patrzę.
    – Moje także – zapewniał łamiącym się głosem, a wielka, dotychczas nawet nie przeczuwana gorączka trawiła jego ciało i sprawiała, że drętwiały mu ręce. Czymże była płytka, krótkotrwała ekstaza jego samotnych nocy wobec tych doznań? – To znaczy kiedy panią widzę. Kiedy mogę czuć pani piękne włosy pod palcami.
    – To nic – szeptała nieśmiało. – Wiemy przecież, że wszyscy panowie pozwalają sobie na takie chwile ze swoimi służącymi w pasterskich szałasach.
    – Wszyscy? – zawołał zdumiony, pomyślał bowiem o swoim ojcu, o Kalebie, Brandzie i Mattiasie. Jakoś nie mógł w to uwierzyć.
    Gudrun spostrzegła, że jej zapewnienia mogą narobić więcej szkody niż pożytku. W ciągu tych lat spędzonych w Christianii wiele dowiedziała się o mężczyznach i ich reakcjach.
    – No nie, oczywiście, że nie wszyscy, ale większość. Naprawdę większość. To ich przywilej, a my, służące, musimy się temu podporządkować. To dla nas zaszczyt, że jesteśmy wybrane. – Uświadomiła sobie nagle, że zaczyna przeczyć swoim własnym słowom, że taka niedoświadczona, dodała więc pospiesznie: – Ale za mną nikt się jeszcze nie oglądał. Czy jestem taka odpychająca, panie?
    – Ależ… ależ oczywiście, że nie, panno Gudrun. Oczywiście, że nie!
    Choć przez cały czas podkreślała, że jest cnotliwa, to starała się jak najbardziej do niego przybliżyć. Tristan był tak oszołomiony, że niczego nie dostrzegał, nie docierało do niego nic oprócz jej rozkosznej bliskości, jej włosów na jego policzku, jej ciała tuż obok i jej gorących, wilgotnych warg.
    Nagle w jakimś przebłysku świadomości stwierdził, że leży pomiędzy owczymi skórami, Gudrun zrywa z niegoubranie, a jej ciało od pasa w dół jest nagie.
    O Boże, co ja robię tej biednej dziewczynie? – przeleciało mu przez głowę, ale zaraz potem przestał w ogóle myśleć, czuł się jak dzikie zwierzę zerwane z uwięzi i zdawało mu się, że traci świadomość, takie wszystko stało się cudowne.
    Z nieprzyjemnym grymasem Gudrun odsunęła od siebie oszołomionego chłopca, ostrożnie, ale zdecydowanie. Na wargach miała pełen nienawiści i triumfu uśmieszek. Zemsta za wszelkie upokorzenia…
    Teraz jednak najlepiej będzie zniknąć na jakiś czas z okolic Grastensholm. Zanim skandal stanie się faktem.
    I Eldar… Gudrun żywiła pomieszany ze strachem respekt wobec brata. Miała wszelkie podstawy, by potraktować poważnie to, co powiedział. Że ją zabije. Był do tego zdolny.
    To zresztą dziwna reakcja z jego strony. Jako dziecko był zawsze jej powolnym narzędziem. I łatwo się zapalał, nikt nie żywił większej nienawiści do Meidenów i Ludzi Lodu niż on.
    Byłem w świecie, powiedział. Nauczyłem się inaczej patrzeć. Nonsens! A czy ona nie była w świecie? Naprawdę dostała nauczkę od życia. I czyja to była wina? Ludzi Lodu. Meidenów, którzy przepędzili ich z ojcowizny. I zrobili z nich swoich niewolników, te przeklęte, pewne siebie zadutki! Ona pochodzi z prawie tak samo szacownego rodu jak oni. No, może nie jest szlachcianką, ale szlachta to przecież śmiecie, zwłaszcza duńska szlachta.
    Gudrun leżała i gniew w niej narastał. Nagle zerwała się na równe nogi, a Tristan o mało nie zleciał na podłogę.
    – O Boże, co myśmy zrobili? – zaczęła rozpaczać. – O, ja nieszczęsna dziewczyna, teraz będę musiała się utopić! Nie, nie możemy się więcej spotykać, nigdy więcej, nigdy bym nie mogła spojrzeć waszej wysokości w oczy. Pan sobie teraz pomyśli, że tak łatwo uległam pańskiej sztuce uwodzicielskiej. Jestem zgubiona na zawsze.
    Tristan był załamany. Do tego stopnia, że mógł narobić kłopotów, musiała więc zmienić ton, uspokajać go i pocieszać, a potem rozstali się w poczuciu sekretnej, wstydliwej wspólnoty, obiecując sobie nawzajem, że zapomną, nigdy nikomu o tym nie pisną i nigdy więcej się nie spotkają.
    Cała ta przygoda była dla Tristana gorzką pigułką da przełknięcia. A miała się okazać jeszcze bardziej gorzka…
    Villemo spotkała kuzynkę przed kościołem. Irmelin o pięknym, łagodnym uśmiechu, zawsze spokojna, budziła poczucie bezpieczeństwa. Córka Mattiasa i Hildy, wnuczka Irji. Odziedziczyła charakter po tych trojgu serdecznych, dobrych ludziach, a także po swojej drugiej babce, pełnej cierpliwości matce Hildy. I nie miała w sobie ani śladu słabości dziadków, którymi byli Tarald i Joel Nanmann. Wyrosła na dziewczynę łagodną, lecz psychicznie bardzo silną. Ale chociaż była niemal o głowę wyższa od Villemo, budziła w mężczyznach instynkty opiekuńcze. Sprawiał to pewnie ten jej wzruszający, ciepły uśmiech.
    Nikomu natomiast nie przyszłaby do głowy ochraniać Villemo!
    Owa niezbyt rosła, lecz samodzielna dama rozglądała się ukradkiem wśród ludzi przed kościołem.
    A może w kościele?
    – Wejdziemy do środka?
    – Powinnyśmy chyba poczekać na rodzinę z Lipowej Alei.
    – Tak, naturalnie – mruknęła Villemo.
    W końcu przyszli. Teraz w Lipowej Alei zostali prawie sami mężczyźni. Jedyną kobietą w tym towarzystwie była Eli. Przyszła z Brandem, Andreasem i dwoma chłopcami, Niklasem i Dominikiem. „Dominiklas”, nazywała ich Villemo w dzieciństwie.
    Nagle Villemo ogarnęła gwałtowna, paląca tęsknota za latami dzieciństwa. Jak wesoło im się wtedy żyło!
    Teraz wszystko uległo zmianie.
    Razem weszli do kruchty.
    Tristan był dzisiaj jakiś dziwny. To bladł, to czerwieniał, oczy błyszczały mu promiennym szczęściem, by po chwili pogrążyć się w czarnym przygnębieniu. Przeżywa trudny wiek, pomyślała Villemo niczym rozsądna, doświadczona osoba.
    Nieustannie spoglądała na siedzących w ławkach ludzi. Pospiesznie, żeby nikt nic odkrył jej zainteresowania. W końcu z głębokim westchnieniem rezygnacji usiadła na swoim miejscu niedaleko ołtarza.
    Pastor mówił i mówił.
    Ani jedno z jego mądrych słów nie dotarło jednak do Villemo.
    Po co, na Boga, tutaj przyszła?
    Po wyjściu z kościoła najstarsi członkowie rodziny zastanawiali się, kto dzisiaj zaprasza na niedzielne śniadanie. Właśnie ustalili, że powinno się to odbyć w Grastensholm, gdy Villemo uświadomiła sobie, że Irmelin coś do niej mówi. To imię…
    – Co mówisz? Mogłabyś powtórzyć, bo akurat słuchałam twojej mamy.
    Irmelin uśmiechnęła się.
    – Nic. Mówiłam tylko, że nasze służące opowiadały o wczorajszych tańcach w Eikeby.
    – Tak, tak, ale o kim to wspominałaś?
    Zdumiona tym zainteresowaniem Irmelin zmarszczyła brwi.
    – O nikim. Mówiłam tylko, że Eldar Svartskogen też tam był.
    – Ach, tylko to – odparła Villemo, siląc się na obojętność. – To chyba nic niezwykłego.
    – Nie. Zresztą zaraz sobie poszedł. Tak mówiły dziewczyny.
    – On się chyba podoba dziewczynom – rzuciła Villemo z drżącym sercem.
    – Mówiły, że długo nie zabawił, i chyba były trochę zawiedzione, bo oczywiście uważają, że on jest strasznie przystojny. A ja myślę, że jest nieprzyjemny. Trochę dziki, wydaje mi się jakiś niebezpieczny.
    – E, tam – bąknęła Villemo i poczuła się jak zdrajczyni.
    Eikeby? Słyszała, oczywiście, że szykują tam zabawę. Zazwyczaj rodziny właścicieli majątków nie biorą udziału w takich uroczystościach, ale ludzie z Eikeby to przecież ich rodzina. Irja, matka Mattiasa, pochodziła z Eikeby.
    Dlaczego nie poszła na te tańce?
    Ogarnął ją żal i rozczarowanie, a po chwili głuchy gniew. Miała ochotę rzucić się na ziemię przed kościołem i tłuc pięściami ze złości, ale opanowała te uczucia.
    Wyszedł wcześnie…
    Przyszedł, żeby kogoś spotkać? Kogoś, kogo nie było?
    Głupstwa. Znalazł sobie pewnie dziewczynę i z nią wyszedł.
    Nie, to samoudręka! Villemo wsiadła do powozu, który miał zawieźć rodzinę do Grastensholm.
    Ostatnie, co dostrzegła, zanim powóz ruszył, to były wszystko rozumiejące kocie oczy Dominika, zmrużone, z błyskiem ironii.
    O mało nie wyskoczyła i nie rzuciła się na niego.

ROZDZIAŁ IV

    – Jak to dobrze, Villemo, że tyle przebywasz na świeżym powietrzu – powiedział Kaleb mniej więcej w tydzień później. – Takie długie spacery są bardzo zdrowe. Ale dokąd ty chodzisz?
    Villemo bąknęła coś niezrozumiałego w odpowiedzi.
    – I zaczęłaś dbać o swój wygląd. Mama się ucieszy.
    Dominik odjechał już do Akershus, co Villemo przyjęła ze szczerą wdzięcznością. Nigdy się nie dowiedziała, ile on jest w stanie wyczytać w jej myślach. Wyobrażała sobie, że wie o niej wszystko, i to było okropne.
    Nie zdawała sobie sprawy, że Dominik nie potrafi tak dosłownie czytać w niczyich myślach. Tego rodzaju zdolność bywa rzadka i jest wątpliwe, czy ktoś kiedyś naprawdę ją posiadł. Nie, ów szczególny dar, który Dominik otrzymał w spadku po Ludziach Lodu, polegał na niezwykłej wrażliwości i wyczuwaniu stanu innych ludzi. Bywało, że źle się czuł, w czysto fizycznym sensie, w obecności ludzi z poważnymi zaburzeniami nerwowymi lub będących w nie najlepszym nastroju. Zdawał sobie na przykład sprawę, że ma do czynienia z osobami o skłonnościach przestępczych, bo wyczuwał ich wyrzuty sumienia bądź lęk, że zostaną odkryci. Zdarzało się, że tacy ludzie wydzielali jakiś szczególny zapach, który Dominikowi ujawniał ich stan psychiczny. Ale odgadywał jedynie ogólne samopoczucie i nie potrafił szczegółowo określić, co taki człowiek myśli. A i tak wszystko wymagało znacznej koncentracji z obu stron.
    Biedna mała Villemo nie musiała specjalnie ukrywać swej prawdziwej natury. Nie trzeba było żadnych ekspertów w odczytywaniu myśli, by ją przejrzeć. Dominikowi było jej żal, ale tak łatwo jest urazić młodą dziewczynę, przeżywającą pierwsze dorosłe uczucie, że wolał milczeć. Nie powiedział więc nic, a wkrótce wyjechał. Jedyne na co sobie pozwolił, to delikatne, czułe muśnięcie w policzek przy pożegnaniu. Odniósł wrażenie, że zachowanie to ją zaskoczyło, ale że przyjęła je z wdzięcznością. Widocznie uznała je za wyraz więzi między nimi. My, o kocich oczach…
    Tristan nadal bawił w Elistrand. Jego statek nie mógł jeszcze przez jakiś czas wrócić do Danii.
    Villemo uważała, że kuzyn stał się roztargniony i jakby nieobecny. W jego oczach pojawiał się często jakiś nieokreślony lęk, nabrał też nieprzyjemnego zwyczaju drapania się między palcami, a na pytania odpowiadał całkiem bez sensu. Większość czasu spędzał w swoim pokoju. Właściwie stracili z nim kontakt.
    We wtorek, w tydzień po wyjeździe Dominika, Villemo zeszła rano do jadalni i oświadczyła obojętnym tonem:
    – Chyba się wybiorę dzisiaj do Lipowej Alei, ojcze. Masz może do nich jakiś interes?
    Kaleb spojrzał znad śniadania.
    – Nie, chyba nie. A zresztą zapytaj Andreasa, co z tą jego chorą owcą.
    – Dobrze, zapytam. Zabawię tam chyba dość długo.
    – Oczywiście! Pokaż no się, jak ty ładnie dzisiaj wyglądasz! Czy to fryzura tak cię zmienia? Tak. I w tej sukni jest ci nadzwyczaj do twarzy. Tylko uważaj na nią! Chciałem ci jednak zwrócić uwagę, droga Villemo, że bardzo mało zajmujesz się domem. Długie spacery są bardzo zdrowe, ale prawie wcale nie uczysz się prowadzenia gospodarstwa. Co mama na to powie?
    – Poprawię się, ojcze.
    – Bardzo bym się cieszył, kochanie.
    Już z daleka zobaczyła ludzi pracujących przy stajni. A więc jednak przyszli!
    Pospiesznie szukała wzrokiem…
    Nie.
    Może w środku, w stajni. Czy powinna…?
    W drzwiach stał Niklas. Niech mu to Bóg wynagrodzi!
    Podeszła do kuzyna spokojnie, ale wszystko w niej buzowało.
    Właśnie wtedy ze stajni wyszedł Andreas, a z nim…
    Och, żebym się tylko nie zaczerwieniła! Nie mogę się zachowywać dziecinnie.
    Podeszła do Andreasa, starając się nie patrzeć w stronę tamtego.
    Czy ładnie wygląda? Sukienka z białym kołnierzykiem. Upięte włosy. Ojciec był przyjemnie zaskoczony. Przecież poświęciła cały ranek, żeby zrobić się piękną.
    Och, ale serce wali! On naprawdę jest bardzo przystojny, już prawie zapomniała, właściwie nie potrafiła wywołać z pamięci jego twarzy. Poczuła się okropnie niezręcznie, chociaż tylko raz spojrzała w jego stronę, a potem już obserwowała go jedynie kątem oka.
    – Dzień dobry, wuju Andreasie. Ojciec mnie przysyła, żeby zapytać, jak się ma ta chora owca.
    Zdumiony gwałtownym zainteresowaniem Kaleba dla jego owcy Andreas odparł, że, dziękuje, owszem, wraca do zdrowia.
    – O, jak to dobrze. A co wy tutaj robicie?
    – Remontujemy stajnię. Chciałabyś może pomóc?
    Andreas powiedział to żartem, ale Villemo złapała go za słowo.
    – Bardzo chętnie.
    – Nie, jesteś zbyt ładnie ubrana,
    Villemo przeklinała swoją próżność:
    – Znajdzie się chyba jakaś lżejsza praca, jak wbijanie drewnianych gwoździ albo coś w tym rodzaju?
    – A nie lepiej, żebyś pomogła w kuchni?
    – W kuchni? – prychnęła Villemo pogardliwie. Prace domowe nigdy nie budziły w niej entuzjazmu, co odziedziczyła po swojej praprababce Silje. Nikt nie potrafi lepiej niż Villemo znikać jak kamfora, kiedy w kuchni potrzebny był ktoś do pomocy. – Dzisiaj wolałabym zostać na dworze.
    – Dobrze, tylko nie plącz się pod nogami – roześmiał się Andreas i powiedział do syna: – Masz tu pomocnicę, znajdź jej jakieś zajęcie.
    Z wyrazem złośliwej satysfakcji w oczach Niklas polecił jej uporządkowanie końskiej uprzęży. Villemo, widząc, że tak czy inaczej zostanie ulokowana w jakimś ciemnym kącie, do którego nikt nie zagląda, zaczęła protestować:
    – Może bym raczej przeprowadziła konie? – zaproponowała.
    – Niewolnicy nie mają głosu – burknął Niklas. – Jazda do roboty!
    Mamrocząc coś pod nosem ze złości poszła do zagrody, gdzie trzymano zapasową uprząż. Słyszała, jak mężczyźni wchodzą i wychodzą ze stajni, słyszała ich rozmowy, ale nic nie widziała i sama też dla nikogo nie była widoczna. Nie miała wyjścia, w pośpiechu więc sortowała stare i nowe uzdy, strzemiona, lejce i siodła, a gdy usłyszała głos Niklasa w stajni, zawołała:
    – Już, gotowe!
    Podszedł do niej, roześmiany.
    – Nie bądź taka zła, kochanie. Jako niewolnica byłabyś nieznośna. Pokaż to, no, rzeczywiście, bardzo ładnie. Możesz poprzenosić ta teraz do obory.
    O, niech ci to Bóg wynagrodzi, Niklasie, pomyślała i nawet nie zauważyła, że właściwie niepotrzebnie tak wszystko starannie układała. Teraz będę to nosić po troszeczku, żeby na długo starczyło. W końcu przecież muszę spotkać kogoś na swojej drodze.
    Villemo nosiła i nosiła, i starała się nie myśleć, co się dzieje z jej piękną sukienką. Kilkakrotnie udało jej się spotkać Eldara Svanskogen i chyba nigdy jeszcze żadna dziewczyna nie posłała mu piękniejszego uśmiechu! On kwitował to ponurym milczeniem.
    Gdy jednak, dość już zniechęcona, brała przedostatnią porcję, podszedł do zagrody dla koni. Zwróciła się ku niemu z promiennym wzrokiem.
    Jego spojrzenie błądziło niepewnie po stajni. O Boże, jaką on ma pociągającą twarz, pomyślała. Te głębokie bruzdy na policzkach, wspaniałe zęby, te wąskie błyszczące oczy…
    – Nie widziałaś tu gdzie kilofa? – zapytał bez żadnych wstępów.
    O, do licha, pomyślała z bijącym sercem. Ze wszystkich wymówek, jakie słyszałam, ta jest szyta najgrubszymi nićmi. Kilof tutaj? Przecież na dworze mają co najmniej dwa.
    – Nnie, chyba nie – odparła niepewnie, chcąc zyskać na czasie. – Może tam, pod ławką?
    Udawał, że szuka, a ona mu pomagała.
    – A jak się ma twoja rodzina? – zapytała. Najlepiej kuć żelazo póki gorące.
    – Dobrze.
    – A ten mały chłopiec z ranami na ciele?
    – Wszystko się zagoiło.
    – A Gudrun?
    – Gudrun wyjechała.
    To dobrze, pomyślała Villemo. Gudrun jest najgorsza.
    Głośno westchnęła.
    – Chciałabym, Eldar, żebyście nie byli na nas tacy źli.
    I pomyśleć, że odważyła się zwrócić do niego po imieniu. Wydało jej się to jakieś takie… śmiałe. Przeniknął ją dreszcz.
    On wyprostował się gwałtownie, żadne z nich już nie szukało kilofa.
    Prychając niczym kot oświadczył:
    – Jeśli chcesz wiedzieć, to wy nas po prostu nic a nic nie obchodzicie! To nie wy jesteście naszymi najgorszymi wrogami!
    – Tak? A kto?
    – Ludzie z Woller. Musiałaś przecież o tym słyszeć.
    – Nie, nic nie wiedziałam. Czy oni nie mieszkają w sąsiedniej parafii?
    Eldar pochylił się ku niej tak, że musiała spojrzeć wprost w te jego lodowate oczy. Doznała zawrotu głowy.
    – Ja sam nazywałem się kiedyś Woller – powiedział cierpko. – My wszyscy tak się nazywaliśmy, bo to był nasz majątek. Ale go nam odebrano.
    – Jeżeli jeszcze raz powiesz, że zrobił to mój pradziadek, Dag Meiden, to zacznę krzyczeć!
    – Nie ma znaczenia, kto to zrobił. Ale o tym, jak postąpili z nami ludzie z Woller, to chyba wiesz?
    – Nie wiem. Wygląda na to, że żyłam we własnym zamkniętym świecie.
    – Tak, to typowe dla bogaczy – powiedział i odwrócił się, znużony.
    Villemo wybuchnęła.
    – Musisz odnosić się do mnie z taką wrogością, kiedy jestem szczera i niczego nie udaję?
    Eldar zacisnął zęby i mruknął coś, czego nie dosłyszała, ale była pewna, że to nic pięknego.
    – A więc – nastawała – próbujecie, jak zwykle, winą za waszą biedę obciążać innych, czy też Wollerowie naprawdę wyrządzili wam krzywdę?
    Na moment wbił w nią te swoje dzikie, tak w tej mrocznej stajni pociągające oczy, a potem wymamrotał:
    – Rzeczywiście było tak, że moi przodkowie próbowali kiedyś siłą usunąć Wollerów z gospodarstwa i może nawet posunęli się trochę za daleko. Ale to nie daje Wollerom prawa, żeby nas unicestwić!
    Nagle w głosie jego zabrzmiał ból. Patrzył na nią ze smutkiem.
    – A oni naprawdę to robią?
    – Bez przerwy.
    – Ale dlaczego? Tak przecież nie wolno!
    – Nie chcą nas mieć w pobliżu. Uważają, że zagrażamy ich bezpieczeństwu.
    – A nie zagrażacie?
    Uśmiechnął się boleśnie.
    – Zdarza się i tak. – Gdy jednak dostrzegł, że ona tego nie pochwala, dodał pospiesznie: – Ale, oczywiście, tylko wtedy, gdy mamy powody, żeby się zemścić.
    – Tylko że w ten sposób nigdy nie będzie końca!
    – Nie, dopóki jeden z rodów doszczętnie nie wyginie. A już ja się postaram, żeby to nie był nasz.
    Villemo milczała przez chwilę.
    – No, a my? Przecież my nie chcemy was zniszczyć.
    – Nie.
    – To dlaczego nas tak nienawidzicie?
    Patrzył na nią z uwagą. I ze złością.
    – Może dlatego, że jesteście zbyt mili.
    – O, to dosyć dziwny powód.
    – Wcale nie, to logiczne. My ze Svartskogen jesteśmy bardzo dumnymi ludźmi.
    – Tak, wiem o tym. Ale mimo wszystko nie rozumiem.
    – A co ty byś wolała? Dawać czy brać niczym żebrak?
    Pominęła milczeniem te dwa ostatnie słowa, ale zaczęła się zastanawiać nad tym, co powiedział przedtem.
    – Dawać, oczywiście – powiedziała na koniec.
    Eldar skinął głową.
    Jaki on jest dojrzały, budzi tyle szacunku, pomyślała z bezgranicznym dziecinnym podziwem.
    – Jesteś naprawdę bardzo inteligentny – dodała po chwili. – A ja myślałam, że potrafisz być tylko brutalny.
    Spostrzegła, że mięśnie twarzy mu się napinają, ale zdołał zachować spokój.
    – A ja myślałem, że ty jesteś głupia gęś – odparł krótko.
    – I co, nadal tak myślisz?
    – Nie wiem, nie zastanawiałem się.
    Andreas wołał na dziedzińcu:
    – Nie widział kto Eldara?
    Młody człowiek pospiesznie wyszedł ze stajni. Gdyby Andreas znalazł się teraz blisko niej, Villemo byłaby w stanie go udusić.
    Powoli i ona wyszła ze swoim ciężarem.
    Niklas wyszczerzył do niej zęby.
    – Villemo, jak ty wyglądasz?
    – Jak wyglądam?
    – Całą brodę masz umazaną na czarno.
    Miała ochotę zawyć z rozpaczy. Ależ się wygłupiła! Przewracała oczami i robiła uwodzicielskie miny, a cała broda czarna!
    O, wstydzie.
    Pracowała jak wół przez całe przedpołudnie. Gdy koło trzeciej rozległ się gong wzywający na obiad, poszła wraz ze wszystkimi do dużego stołu w kuchni. Próbowała usiąść obok Eldara, ale się spóźniła, bo zbyt dużo czasu poświęciła na mycie. Naprzeciwko też już nie było miejsca. Rozdrażniona usiadła z dala od niego, po tej samej stronie stołu, bez żadnej możliwości kontaktu. Widziała tylko jego ręce, kiedy łamał chleb albo nabierał zupę z wazy, i tym musiała się zadowolić.
    Prowadziła natomiast zbyt głośną rozmowę z Niklasem. Żeby Eldar słyszał, jaka jest elokwentna.
    Potem wstydziła się tej swojej głupiej, pustej gadaniny.
    Domownicy nie pozwolili jej wrócić po jedzeniu do pracy. Nie chcieli mieć na sumieniu zniszczonego ubrania.
    Nie pomogły żadne protesty, wraz z innymi kobietami została posłana do zmywania. Próbowała przysłuchiwać się ich rozmowom, ale one ani razu nie wspomniały o Eldarze. Sama też nie chciała wymieniać tego imienia, bo to by się mogło wydać podejrzane.
    Gdy skończyły, poszła do starego wuja Branda: Miał teraz sześćdziesiąt cztery lata i srebrne pasma w czarnych włosach. Czy może raczej odwrotnie: czarne pasma w srebrzystych włosach. Przez cały dzień nadzorował pracę, a teraz odpoczywał po obiedzie. Wkrótce zamierzał znowu wyjść.
    – Wuju Brandzie, ca to za ludzie ci Wollerowie?
    Popatrzył na nią zdziwiony znad buta, który właśnie wkładał.
    – Wollerowie? Mówisz o tych właścicielach Woller w parafii Eng?
    – Tak.
    – Zbyt dobrze ich nie znam – odparł z wolna.
    – Spotkałem ich zaledwie parę razy przy jakichś większych okazjach. To Duńczycy z pochodzenia.
    – Czy oni są mili?
    – O, co to, to nie! – wykrzyknął spontanicznie. – Nie, to znaczy ja ich naprawdę mało znam, więc nie powinienem się wypowiadać.
    – Proszę powiedzieć, co wuj o nich wie. To dla mnie ważne.
    – Dlaczego? Zaprzyjaźniłaś się z kimś z tej rodziny?
    – Nie, przeciwnie!
    – No, skoro tak, to będę szczery. Sam właściciel majątku jest wyjątkowo niesympatycznym człowiekiem. Podobno bija swoją służbę, nie znosi sprzeciwu ani mieszania się w jego sprawy. W posiadanie majątku też nie weszli uczciwym sposobem. Ludzie mówią, że jego synowie szybko działają, kiedy trzeba z kimś wyrównać rachunki.
    – A poprzedni właściciele?
    – Właściciele Woller? Ja nie wiem, kto… Ależ tak, to chyba byli ludzie ze Svartskogen. Nie, uf, to poplątana i niezbyt wesoła historia, Villemo. Nie sądzę, że powinniśmy się do tego mieszać.
    – Jeden z tych ze Svartskogen powiada, że Wollerowie chcą ich wykończyć.
    – Wcale by mnie to nie zdziwiło. Między nimi od dawna toczy się walka. Podobno krwawa zemsta. Ale to tylko pogłoski, Villemo. Nie powinniśmy brać tego zbyt poważnie.
    – To jest poważna sprawa, wuju.
    Brand zmarszczył brwi.
    – Porozmawiam o tym z Mattiasem. Chyba jednak niewiele możemy zrobić. Zresztą ludzie ze Svartskogen nas też nie kochają, sama wiesz.
    – To może wójt?
    – Ten wójt, którego teraz mamy, rozgląda się tylko za wódką i kobietami, a jest tak przekupny, że Wollerowie łatwo go pozyskają dla swojej sprawy. Ale jeszcze dzisiaj porozmawiam z ludźmi ze Svartskogen. A teraz, Villemo, powinnaś chyba iść do domu. Ojciec będzie się niepokoił.
    Przyznała wujowi rację. Rozmawiała już przecież z Eldarem. Nie można prosić jednego dnia dwa razy o to samo.
    – Długo będziecie remontować tę stajnię?
    – Przy tym tempie pojutrze będziemy gotowi. Ci ze Svartskogen umieją pracować, jeśli tylko chcą.
    Villemo życzyłaby sobie, żeby praca nie posuwała się tak szybko. Gdyby miała kilka dni, może udałoby jej się stopić ten lodowy pancerz Eldara.
    Gdy przechodziła przez podwórze, odwróciła się do pracujących i pomachała im ręką, dziękując za wspólną pracę. Eldar robił właśnie coś na dachu. Po chwili wahania wyciągnął rękę w nader powściągliwym pozdrowieniu.
    Obok niego siedział na dachu syn Jespera, rówieśnik Niklasa. Ten długo patrzył w ślad za Villemo.
    – Ale dziewczyna – westchnął w końcu pełen najwyższego uznania, jakby próbował smakowitego deseru. – Taką chciałbym mieć na sianku!
    Eldar odwrócił się z prychnięciem.
    – To już bym wolał iść do łóżka z jeżem.
    Syn Jespera uznał to za niebywale śmieszne:
    – Z jeżem? Do łóżka? O, niech mnie… Nie mogę!
    Eldar ani razu nie spojrzał za Villemo.
    Następnego dnia Villemo stawiła się do pracy, lecz Eldar nie przyszedł. Już bez tego entuzjazmu, który ożywiał ją wczoraj, pomagała głównie Niklasowi, ale udało jej się porozmawiać w cztery oczy z bratem Eldara.
    – Niezbyt dużo was dzisiaj przyszło – powiedziała zaczepnie.
    – Naprawdę? – odparł tamten ze złością. – Tylko Eldara nie ma.
    – Ano właśnie! A gdzie on się ukrywa?
    – Ma co innego do roboty.
    Villemo miałaby ochotę zapytać, czy przyjdzie jutro, ale to już by chyba było zbyt wyraźne zainteresowanie. Nawet ona to rozumiała.
    Dość szybko tego dnia opuściła swoje dobrowolne zajęcia i powlokła się do Grastensholm. Udało jej się tam zastać Mattiasa samego w jego pokoju. Zbliżał się teraz do pięćdziesiątki, ale trudno było w to uwierzyć. Dawny wyraz dziecięcej niewinności nigdy nie zniknął z jego twarzy, choć przeżył wiele zmartwień i widział wiele nędzy wśród ludzi, których leczył.
    Villemo krążyła w rozmowie jak kot wokół szperki, podejmowała rozmaite manewry tak, by to najważniejsze pytanie zabrzmiało naturalnie i raczej obojętnie.
    – A właśnie, wuju Mattiasie, czy nie mogłabym zobaczyć tajemnego skarbu Ludzi Lodu? Nigdy go jeszcze nie widziałam.
    Mattias drgnął. Sprawa wydawała się poważna. Villemo wkraczała w niebezpieczną strefę, może najbardziej niebezpieczną z możliwych. Gdyby się dowiedziała, że to Niklas ma dziedziczyć skarb, doznany zawód mógłby rozpalić w niej pragnienie posiadania go. Widywano już skutki czegoś takiego.
    By zyskać na czasie, powiedział:
    – No, niewiele już tego zostało. A co byś chciała obejrzeć?
    – Czy to prawda, że są tam prawdziwe czarodziejskie zioła i mikstury?
    Oj, trzeba się mieć na baczności!
    – Wiesz, różne bywają czarodziejskie środki – roześmiał się. – Ale to prawda, że w zbiorze jest mnóstwo dziwnych rzeczy.
    – Takich, którymi posługiwały się Sol i Hanna?
    – Owszem, pewnie się posługiwały. Ale o skutkach wiemy niewiele.
    – Ja słyszałam, że one obie, te czarownice, znały sprawy nie z tego świata.
    – Nie trzeba wierzyć we wszystko, co się słyszy.
    – Tak, ale to babcia Cecylia tak mówiła!
    Mattias znowu się roześmiał.
    – Moja ciocia Cecylia zawsze odznaczała się bardzo żywą wyobraźnią, a jej sposób traktowania prawdy nie bardzo bym polecał. Zawsze trochę przesadza, lubi imponować. Dokładnie tak jak ty.
    Villemo bała się, że niczego już nie wskóra. Wuj Mattias na wszystko miał odpowiedź i zawsze potrafił skierować rozmowę na inny temat.
    – Dlaczego nie mogę obejrzeć skarbu?
    – Bo po prostu okropnie trudno to wszystko powyjmować.
    – Wuj nigdy już z niego nie korzysta?
    Mattias się wahał. Przyglądał się z uwagą tej miłej, ładnie ubranej panience i ani przez moment nie wierzył anielskiemu wyrazowi jej buzi. Na to miała zbyt wyraźne złociste błyski w oczach odziedziczone po Ludziach Lodu.
    – Czasami po coś sięgam, przeważnie jednak stosuję bardziej nowoczesne środki. Zwykle operuję w przypadkach, w których oni wypowiadali zaklęcia.
    Villemo długo milczała, w końcu jednak przystąpiła do rzeczy. Nie zamierzała o to pytać, skoro jednak wuj Mattias jest taki uparty i niechętny, to…
    – Czy to prawda, co mówi babcia, że Sol używała czasami jakiegoś miłosnego ziela? Żeby mężczyźni jej pożądali?
    Łagodne oczy Mattiasa rozbłysły w uśmiechu. Pojawiły się już wokół nich zmarszczki, lecz nadal były tak samo promienne i pełne życia jak dawniej.
    – Sol nie musiała się uciekać do takich sztuczek. Była tak oszałamiająco piękna, że mogła mieć każdego mężczyznę. Przecież widziałaś jej portret. Chociaż miała inną karnację niż ty, rysy też macie różne, to uważam, że istnieje między wami znaczne podobieństwo. Być może w wyrazie twarzy. W tej niecierpliwej chęci przeżywania!
    No i znowu ją zagadał. Zaczynała się czuć jak natręt.
    – Ale nigdy nie dawała tych ziół innym? Żeby pomóc?
    – Jakich ziół?
    Czy on musi jej tak utrudniać?
    – No tych… miłosnych…
    – A, tych! Tego nie wiem.
    Villemo kipiała z irytacji.
    – A czy w zbiorze są takie środki?
    Nareszcie Mattiasowi coś zaświtało. Jej nie obchodzi cały zbiór, ona po prostu chce rozkochać w sobie jakiegoś chłopaka! No, to poważna sprawa, nie ma co! Ulga była tak wielka, że wstał roześmiany.
    – Chodź! Popatrzymy!
    Villemo podskoczyła i poszła za nim do tej części domu w Grastensholm, w której Mattias urządził swoją izbę przyjęć.
    Któż to taki, ten młodzian, który zdołał podbić serce Villemo, zastanawiał się Mattias rozbawiony. No, było w lecie kilka przyjęć w okolicznych dworach i tu, w Grastensholm. Znalazła sobie pewnie jakiegoś niepokornego zucha. Mattias miałby ochotę dać jej jakiś niegroźny środek miłosny tylko po to, by zobaczyć, jak się sprawy potoczą.
    Ale czegoś takiego nie powinien był, rzecz jasna, robić. Otwierał niezliczone zamki, a Villemo przyglądała mu się w napięciu. W końcu wydobył ze schowka sporą skrzynkę i postawił na stole.
    – Uporządkowałem to wszystko i opisałem – wyjaśnił. – Niektóre z tych rzeczy włączyłem do medykamentów, których używam, bo to dobre i skuteczne środki. Tutaj trzymam prastare receptury i mnóstwo jakichś dziwacznych przedmiotów. Nie wydaje mi się, że powinniśmy wierzyć w ich przydatność.
    Villemo przyglądała się kolekcji. Zachwycały ją te wszystkie podniecające, okropne, a czasami po prostu śmieszne rzeczy. Wiele jednak budziło w niej szacunek. Nie miała wątpliwości, że jest to prawdziwy skarb.
    Mattias oznajmił z powagą:
    – Oficjalnie ten zbiór nie istnieje, zniszczyliśmy go. Gdyby wyszło na jaw, że nadal jest w naszym posiadaniu, moglibyśmy mieć poważne nieprzyjemności, zdajesz sobie z tego sprawę. Ufam ci i wierzę, że nigdy nikomu nie wspomnisz o tym, co tu widziałaś.
    – Oczywiście – zapewniła Villemo, wzruszona i dumna z okazanego jej zaufania. – No, a gdzie jest…?
    Mattias uniósł jakieś małe puzderko.
    – To, co trzymam w prawej ręce, to prawdziwy afrodyzjak, ale to nie dla ciebie.
    – Dlaczego? – zapytała Villemo, przekonana, że to właśnie powinna mieć.
    – Bo to rozpala w mężczyznach zwierzęce żądze. Nie byłabyś w stanie obronić się przed mężczyzną, który tego zażyje.
    Villemo skrzywiła się niechętnie. Była jeszcze w tym wieku, że nie interesowała jej miłość fizyczna. To nie takiej więzi z mężczyzną poszukiwała.
    – Nie, e tam – bąknęła po dziecinnemu. – A tamto?
    Mattias wyciągnął przed siebie lewą rękę.
    – W działanie tego ja nie wierzę. To jest środek, który ma jakoby wzbudzić w mężczyźnie tęsknotę, tak że jego serce przepełnia czysta i piękna miłość do pierwszej kobiety, na jaką po zażyciu tego spojrzy. To właśnie taki napój miłosny król Marek z pieśni o Tristanie i Izoldzie pragnął dać swojej przyszłej narzeczonej. Wysłał po nią swego siostrzeńca Tristana, lecz złe duchy sprawiły, że oboje młodzi wypili ów napój po drodze, a pierwszym mężczyzną, jakiego Izolda zobaczyła po przebudzeniu, był Tristan. Wynikła z tego straszna tragedia.
    Villemo słuchała jednym uchem. Ponieważ miała w rodzinie chłopca imieniem Tristan, bardzo dobrze znała tę rycerską opowieść. Jak zahipnotyzowana wpatrywała się w preparat na dłoni Mattiasa.
    To chcę mieć, myślała. Właśnie po to tu przyszłam!
    – Wuj w to nie wierzy? A nie mogłabym dostać odrobiny i wypróbować na kimś? Na byle kim.
    Mattias uśmiechnął się.
    – A co będzie, jeżeli zadziała? W żadnym razie nie powinnaś wybierać byle kogo. Ani syna Jespera, ani nikogo z tych, co teraz pracują w Lipowej Alei. To by było straszne. – Śmiał się, jakby wybranie kogoś z tamtych było zupełnie niemożliwe.
    – Nie, oczywiście, że nie – odparła z uśmiechem, który wydał jej się wstrętny i nienaturalny. – Nie, mogłabym spróbować z Niklasem.
    Mattias spoważniał.
    – Moim zdaniem tego ci nie wolno. To by naprawdę było przeciw…
    Villemo nie pojęła, co Mattias chciał powiedzieć, zbyt była zajęta swoimi myślami.
    – Więc wuj jednak wierzy, że to działa? – przerwała mu z triumfem w głosie.
    – Nie. Ale uważam, że nie wolno eksperymentować na ludzkich uczuciach.
    Zaczął wkładać z powrotem do skrzynki to, co przedtem powyjmował.
    – Mogłabym to wypróbować sama na sobie – zaproponowała.
    Mattias spojrzał na nią ze stanowczym wyrazem twarzy.
    – Villemo, uważam, że powinniśmy zapomnieć o tym szalonym pomyśle. Słyszałem, co powiedziała moja prababka Silje, kiedy czarownica Hanna zaproponowała jej miłosny napój dla zdobycia Tengela. „Jeśli nie mogę go zdobyć bez pośrednictwa czarów, to znaczy, że jestem za słaba na to, by go mieć”. Zastanów się nad tym! Co właściwie może być warta miłość zdobyta… podstępem?
    Położyła uszy po sobie i przyznała mu rację. Musiała wrócić do Elistrand bez miłosnego napoju.
    Mattias jednak długo jeszcze stał przy oknie i zamyślony patrzył w ślad za odchodzącą dziewczyną. Czy postąpił właściwie, pokazując jej skarb? A jeżeli rozniecił w jej sercu groźny ogień?
    Villemo mogła być przyczyną niepokoju. Nikt z rodziny nie był tak zmienny w uczuciach, tak niezrozumiały, tak wewnętrznie skomplikowany jak ona. Nigdy nie można było przewidzieć, jak się zachowa. Kaleb i Gabriella często sami się na to skarżyli. Kochali to swoje jedyne dziecko i byli z niej niezmiernie dumni, nie mogli jednak zaprzeczyć, że czasami przypominała małego trolla. „Dokładnie jak Sol – wzdychała nieraz zmartwiona Liv. – Ale miła i niegroźna Sol – pocieszała się. – Dopóki nic nie odmieni jej charakteru. Bo wtedy może się stać bardzo niebezpieczna”.
    Czy on teraz przypadkiem nie zapoczątkował przemiany? Nie mógł w to uwierzyć. Gdy odchodziła, nie dostrzegł w niej niczego niepokojącego. Była, oczywiście, zła i zawiedziona, w przeciwnym razie nie byłaby sobą. Ale w jej oczach nie widział żadnych niebezpiecznych błysków.
    Nie, szczerze wierzył, że w Villemo nie było złości. Lecz przecież tak zupełnie pewnym nie można być, zwłaszcza jeśli chodzi o nią.
    Stałem się bardzo popularny u młodych, stwierdził Mattias tego samego wieczora, gdy pojawił się jeszcze jeden gość.
    Tym razem Tristan.
    Miał przed sobą rozdygotanego, czerwieniącego się i blednącego na przemian nieszczęśliwego piętnastolatka, który chciał rozmawiać z wujem Mattiasem na osobności. Chodzi o poradę w sprawach zdrowia.
    Tristan siedział w fotelu, mocno pochylony do przodu, łokcie oparł ciężko o poręcze i z całych sił zaciskał dłonie. Od czasu do czasu rzucał rozpaczliwe spojrzenia ojcu Irmelin, przeważnie jednak unikał jego wzroku.
    Wuj Mattias miał takie dobre oczy, to dodawało chłopcu nieco odwagi. Przez wiele ostatnich dni często oblewał się zimnym potem ze strachu. Samotny, nie rozumiejący, co się dzieje, przerażony, z potwornymi wyrzutami sumienia. Tak strasznie żałował tego, co się stało!
    W końcu uznał, że musi pójść do wuja Mattiasa. Lada moment nie będzie już w stanie ukryć swojego nieszczęścia.
    – No więc? – zapytał życzliwy, łagodny głos. – Domyślam się, że nie czujesz się całkiem dobrze.
    Tristan przełknął ślinę tak, że jabłko Adama podskoczyło w górę i gwałtownie zsunęło się w dół, ale żadnego dźwięku nie udało mu się z gardła wydobyć.
    Nagle Mattias zobaczył w oczach chłopca łzy.
    – O, mój drogi, co się stało?
    Głos jego brzmiał tak czule, dłoń, która gładziła włosy Tristana, była taka delikatna, że łzy trysnęły niepohamowanie. Młody margrabia szlochał gwałtownie, nie będąc w stanie wykrztusić ni słowa. Wyciągnął natomiast przed siebie obie ręce dłońmi w dół.
    Mattias przyglądał się. Ujął jedną rękę i studiował ją dokładnie, potem drugą.
    – Zaraziłeś się świerzbem, mój chłopcze. Ale nie martw się, wyleczymy to, zanim wyjedziesz.
    Płacz ustał.
    – Czy to pewne? Czy mama i ojciec nie muszą się o niczym dowiedzieć?
    – Obiecuję ci.
    Świerzb był chorobą nędzy i niedostatku. Arystokracja na takie dolegliwości nie cierpiała. Świerzb w dobrej rodzinie był nie do pomyślenia, po prostu skandal!
    Łzy popłynęły znowu.
    – Tak strasznie się wstydzę!
    – Nie ma się czego wstydzić. Ale gdzie ty się tego nabawiłeś?
    Tristan stoczył z sobą dramatyczną walkę, ale kłamstwo zwyciężyło. A przynajmniej półprawda.
    – To musiało się stać w Svartskogen. Kiedy nosiliśmy zboże do spichrza.
    Mattias pokiwał głową.
    – Tak, to możliwe.
    – Chciałbym umrzeć!
    Mattias ukucnął przed chłopcem.
    – Posłuchaj mnie. Bardzo dobrze wiem, jak się teraz czujesz, bo przeżywałem kiedyś to samo.
    Oczy chłopca zrobiły się okrągłe.
    – Wuj? Naprawdę?
    – Oczywiście, a nawet spotkały mnie jeszcze gorsze rzeczy. Wiesz przecież, że ja i twój wuj Kaleb pracowaliśmy kiedyś w kopalni.
    – Tak.
    – Tam mieliśmy i wszy, i pchły, i wszelkie inne paskudztwo. A znasz Oline? Tę, która pracuje w Grastensholm?
    – Tak.
    – Znaleźliśmy ją w Christianii, w najgorszej spelunce. O, ona to miała świerzb! I jeszcze znacznie gorsze choroby! Ale wyleczyliśmy ją, i to szybko!
    Nieśmiały uśmiech rozjaśnił udręczoną twarz Tristana.
    – Zaraz przeprowadzimy porządną kurację – obiecał Mattias. – Ale musimy się porozumieć z Kalebem, bo będziesz, niestety, śmierdział dziegciem, a poza tym musisz mieć pościel, którą można zabrudzić. Kaleb to zrozumie.
    – Ale Villemo?
    Mattias zastanawiał się.
    – Jej też trzeba powiedzieć, ale jestem pewien, że ona nie rozgada.
    – Nie – rzekł Tristan z przekonaniem. – Nie, Villemo nie plotkuje.
    Cieszący się wielką sławą doktor z parafii Grastensholm zaczął się znowu przyglądać chłopcu.
    – Powiedz mi, mój przyjacielu, czy ty masz to tylko na rękach?
    – Tak – odparł Tristan zdecydowanie zbyt pospiesznie.
    – A na łokciach nie? Ani na kolanach?
    – Nie, naprawdę nie.
    Ulga w jego głosie była wyraźna.
    – Ani w innych miejscach?
    – Też nie.
    Mattias nie był przekonany, ale nie chciał dręczyć nieszczęsnego chłopca.
    – Dzisiaj wysmaruję ci ręce i założę opatrunki. I dam maści na wypadek, gdyby świerzb pojawił się jeszcze w innych miejscach.
    Mattias domyślał się, że wypryski pojawiły się przynajmniej w jeszcze jednym miejscu, za co Tristan był mu nieopisanie wdzięczny. Pouczony, jak obchodzić się z maścią, mógł smarować się sam.
    – Czy może wuj przeprowadzić u mnie taką samą kurację, jaką przeszła Oline, zanim wyzdrowiała?
    – Och, nie. Ona miała jeszcze inne obrzydliwe choroby.
    – Ale ja mam mało czasu. Niedługo wyjeżdżam. Może więc lepiej wykorzystać wszystkie sposoby, żebym jak najszybciej wrócił do zdrowia.
    Mattias uśmiechnął się.
    – No dobrze, to ci nie zaszkodzi.
    Wyjął jakąś niedużą szkatułkę.
    – To pochodzi z tajemnego skarbu Ludzi Lodu i leczy większość chorób skóry, również świerzb. Dam ci trochę tej maści. Jeśli nawet nie jest ci potrzebna, to w każdym razie przywróci ci spokój.
    Mattiasowi nawet w najgorszych snach nie przyszłoby do głowy, że to zagubione, bezradne, niewinne dziecko naprawdę potrzebuje cudownej maści Ludzi Lodu!
    Tristan łapczywie wyciągnął rękę po szkatułkę i nie był w stanie ukryć ulgi.
    – Dostaniesz także miksturę do picia. Ona oczyszcza krew. Pójdę z tobą do Elistrand i powiem im, jak należy cię w ciągu najbliższych dni pielęgnować. I muszę sprawdzić, czy nikt się od ciebie nie zaraził.
    – Myślę, że nie. Nie zbliżałem się do nikogo, odkąd to zauważyłem.
    – To bardzo rozsądne!
    Tristan wytarł nos i wyszedł za Mattiasem. Z jego pleców został zdjęty potworny ciężar.
    Późnym wieczorem, gdy był pewien, że wszyscy już się położyli, wyjął lekarstwo, które dostał od wuja. Pociągnął solidny łyk mikstury i ostrożnie posmarował miejsca najbardziej dotknięte chorobą. Najpierw dziegciem, a potem cudowną maścią Ludzi Lodu. Szczypiący ból sprawił, że zaciskał zęby. Po twarzy spływały mu łzy wstydu.
    Gdy skończył, padł na kolana i żarliwie prosił Boga o pomoc i wybaczenie tego strasznego grzechu.
    Bóg i pogańskie maści. Młody Tristan doprawdy solidnie się zatroszczył o swoje zdrowie!

ROZDZIAŁ V

    Eldar Svartskogen następnego dnia znowu przyszedł do Lipowej Alei i Villemo była zachwycona. Po co mi jakieś czarodziejskie napoje? Mój osobisty wdzięk pokona wszelkie przeszkody, myślała zarozumiale. Bo czyż on nie przyszedł tu znowu? Tutaj, do Lipowej Alei, gdzie mógł ją spotkać?
    Ale Eldar to był twardy orzech do zgryzienia. Ani razu nie spojrzał w jej stronę, choć Villemo kręciła się w pobliżu jak natrętna mucha. Rozmawiał natomiast ze służącymi, i młodymi, i starszymi, które pracowały na podwórzu lub przynosiły robotnikom jedzenie.
    Odpowiadał im dowcipnie i śmiał się często, a dziewczęta odpłacały mu tym samym. Miał piękne zęby i szeroki uśmiech. Stęsknione serce Villemo ściskało się boleśnie.
    Pogoda się psuła i humor Villemo wraz z nią. Najdotkliwiej cierpiała jej pewność siebie. W miarę jak dzień zbliżał się ku południowi, Villemo cichła i powolniała. Nawet jej niepohamowaną energię można było stłumić.
    W końcu spadł deszcz. Czarne chmury nieoczekiwanie i gwałtownie rozlały nad ziemią swoją zawartość.
    Wszyscy rzucili, co kto miał w rękach, i pobiegli do stajni. Ponieważ nad połową budynku brakowało jeszcze dachu, tłoczyli się w jednym kącie. Nie opłacało się biec przez podwórze do domu, nikt nie chciał aż tak przemoknąć.
    To przelotna ulewa, wszyscy tak uważali. Woleli tutaj zaczekać, aż przejdzie.
    Villemo stała nieszczęśliwa i samotna pod ścianą. Tak samotnym można czuć się tylko w tłumie co najmniej tuzina ludzi przepychających się na wąskim skrawku suchego miejsca. Ogarniał ją bezgraniczny smutek, nigdy przedtem nie była jeszcze zakochana, zaskoczyło ją to, zupełnie nieprzygotowaną na ból, jaki może sprawiać miłość. A to chyba najgłębsze doznania w życiu młodej dziewczyny. Tak wiele do ofiarowania, a on, ten wybrany, odwraca się plecami. Odrzucona, niegodna…
    Nagle zorientowała się, że ktoś ją obserwuje. Pod sąsiednią ścianą stał Eldar i musiał przyglądać jej się długo, choć, naturalnie, odwrócił wzrok, gdy tylko spojrzała w jego stronę.
    Villemo wytarła oczy.
    – Deszcz pada mi na twarz – uśmiechnęła się przepraszająco.
    Raz jeszcze popatrzył na nią, po czym odwrócił się obojętnie, bez słowa.
    Po chwili jednak zdjął z siebie kunkę, podał mężczyźnie stojącemu pomiędzy nimi i powiedział złośliwie:
    – Okryj jej wysokość! Jej nawet parę kropli może zaszkodzić!
    Mężczyzna okrył głowę i ramiona Villemo, tak by nie leciała na nią woda spływająca po ścianie. Eldar odwrócił się i zaczął rozmawiać ze stojącymi obok mężczyznami.
    Villemo oniemiała, zaparło jej dech ze szczęścia. Wciągała zapach uszytej z szarego samodziałowego płótna kurtki. Był to mocny, ciężki zapach, dość przyjemny, ale obcy. Tak pachnie mężczyzna.
    Gdy deszcz ustał, zdjęła kurtkę i oddała Eldarowi.
    – Dzięki za uprzejmość. Bardzo się przydało – szepnęła niepewnie.
    – Co? A, tak, kurtka O, zapomniałem.
    Czy naturalny ton głosu mógłby brzmieć aż tak obojętnie? Villemo miała co do tego wątpliwości.
    Do wieczora żyła jak w oszołomieniu. Nigdy jeszcze życie nie było tak podniecające jak w tych dniach, kiedy w Lipowej Alei remontowano stajnię. Wkrótce musiała wracać do domu, ale przecież będzie jeszcze jutro. Deszcz spowodował opóźnienia, choć ludzie pracowali, nie oszczędzając się, do późna w nocy.
    Eldar nie miał kiedy z nią rozmawiać, było też wątpliwe, czy miałby na to ochotę. Ale jego wzrok padał na nią od czasu do czasu, dobrze to widziała i radowała się. Była tak strasznie, tak okropnie szczęśliwa, że sama też nie odzywała się ani słowem. Chodziła po prostu w niemym zachwycie!
    W końcu przyszedł Kaleb i zabrał córkę do domu. Uznał, że jej zainteresowanie robotami budowlanymi zaczyna zwracać uwagę. Na ogół dobrze wychowane panny nie oddają się takim zajęciom, o nie! To prawda, tylko że Villemo zawsze zachowywała się odmiennie niż inne panny, trochę jak chłopak, i zawsze robiła to, na co miała ochotę. Kaleb i Gabriella nie zabraniali, ale starali się nie spuszczać jej z oczu. Liv, kiedy już nie wstawała z łóżka, odbyła z nimi poważną rozmowę.
    „Postępujcie ostrożnie z Villemo – powiedziała. – Ona jest jak Sol, a moi rodzice zawsze mieli kłopoty z jej wychowaniem. Villemo trzeba dawać dużo swobody, ale nie należy przesadzać. Dopóki nie czyni krzywdy sobie ani innym, pozwólcie jej działać według własnej woli. Inaczej odbije się to na niej w bardzo przykry sposób. Na razie Villemo nie jest nawet w dziesiątej części tak niebezpieczna jak Sol, bowiem moja przyrodnia siostra, jeśli nie mogła przeprowadzić swojej woli, mściła się zawsze, i to okrutnie. Villemo tego nie robi, lecz ona także potrzebuje wolności. Rozumiecie?”
    Rozumieli, owszem, i zawsze postępowali zgodnie z zaleceniami Liv. A zresztą, czy było coś zdrożnego w tym, że chciała pomagać w Lipowej Alei?
    Kaleb wpadł w tę samą pułapkę, w jaką od wieków wpada tysiące rodziców. Wciąż traktował swoją córkę jak dziecko, do głowy by mu nie przyszło, że jego mała dziewczynka myśli o mężczyźnie! Albo że mężczyźni zaczynają się oglądać za jego niewinnym dzieckiem.
    Byłby chyba wstrząśnięty, gdyby poznał myśli swojej Villemo.
    Na razie zresztą były to marzenia najczystsze z możliwych. Villemo miała dość szczególne wyobrażenie o gorącej miłości pomiędzy nią a Eldarem Svanskogen. Marzyła tylko o tym, że połączy ich czysto platoniczne uczucie, że będą siedzieć przy sobie, ona w jego ramionach, o, jakie silne muszą być te ramiona! Będą ze sobą rozmawiać o wszystkim, zwierzać się ze swych marzeń, mówić o swojej tęsknocie. I on podzieli się z nią swoimi myślami, i może, może zechce… Nie, najpierw będzie pieścił jej włosy, bo na pewno będą mu się podobały, powie, że są piękne, a ona popatrzy na niego, spojrzy w te lodowato błękitne oczy, które uśmiechną się do niej czule i… no, tak, wtedy on pewnie zechce ją pocałować.
    Na myśl o tym cudownym pocałunku Villemo drżała i wzdychała głęboko.
    Dalej w swoich marzeniach nie posuwała się nigdy. Chyba nie zdawała sobie sprawy, że miłość dwojga ludzi oznacza też coś więcej.
    Gdyby tylko on zechciał okazywać jej nieco zainteresowania! Czuła się odepchnięta i porzucona, samotna w zimnym świecie, gdy stwierdzała, że mu na niej nie zależy.
    Następnego ranka z daleka dostrzegła, że na stajni położono już nowy dach. Musieli wczoraj długo pracować.
    Z płonącymi policzkami, pełna oczekiwań, weszła na podwórze.
    Robotnicy stali w gromadzie i rozmawiali z ożywieniem.
    Eldara z nimi nie było.
    – Co się stało? – zapytała.
    Odpowiedział jej Niklas:
    – Wczoraj wieczorem został zamordowany służący z Grastensholm. Jeden z tych, którzy tamtego ranka, pamiętasz, strzelali do złodziei. Znaleziono go w jałowcowych zaroślach niedaleko Elistrand. Drugi, on też strzelał, twierdzi, że to Eldar zabił. Późno wieczorem obaj służący poszli nad jezioro zastawić więcierze i tam, w tych zaroślach, mignęła im sylwetka Eldara, który stał i patrzył w stronę Elistrand. Do domu nie wracali razem, jeden poszedł przodem i to właśnie jego z nożem w plecach znalazł później ten drugi. To jest nóż Eldara.
    Nigdy przedtem nie zauważyła, że w jesienny dzień głosy mogą brzmieć tak klarownie. Słyszała donośną mowę mężczyzn, dźwięczącą w pustce podwórza, była w stanie wyłowić najmniejszy nawet szelest trawy, gdy łamało się jakieś zwarzone przymrozkiem źdźbło.
    Przychodziła jej do głowy tylko jedna rozsądna myśl: jak on mógł być taki głupi i zostawić nóż przy zabitym?
    – Tak, rzeczywiście, można się zastanawiać – odparł Niklas, gdy mu to powiedziała.
    Uczucie odrętwienia nie chciało jej opuścić.
    – Gdzie jest teraz Eldar?
    – Uciekł do lasu. Wójt i jego ludzie już wyruszyli na poszukiwanie.
    Niklasa ktoś odwołał na bok i Villemo została sama, pośrodku podwórza, w tym nieznośnie przezroczystym powietrzu.
    Powoli jednak paraliż zaczął ustępować; a w głowie Villemo huczało od myśli. Nie była w stanie ich ogarnąć, najrozmaitsze pomysły pojawiały się niemal jednocześnie. Nie wierzyła, że to Eldar zabił, on tego nie zrobił, on nie mógł tego zrobić, to kłamstwo, kłamstwo! Ale potem pojawiał się lęk… A jeśli jednak? A jeśli to prawda? Nie, to nie może być prawda, on jest przecież mój!
    Dość to osobliwy argument, ale akurat teraz Villemo nie kierowała się za bardzo logiką. Wszystko przesłaniał bezdenny smutek. A mimo to ogromna, dławiąca radość: niedaleko Elistrand? Eldar stał i patrzył w stronę Elistrand!
    Stał tam z jej powodu? To jej wypatrywał?
    Chaos w głowie sprawił, że łzy popłynęły jej z oczu. Czuła ból w piersiach po tym wszystkim, co spadło na nią w ciągu ostatnich kilku minut. Pragnęła, by czas się cofnął do tych rozkosznych chwil, gdy szła lipową aleją, pewna, że zaraz go zobaczy.
    Teraz wszystko przepadło. Wszystko!
    Eldar mordercą? Nie mogła w to uwierzyć. Jaki miałby powód, żeby zabijać służącego z Grastensholm? Nawet jeśli to był ten sam człowiek, który go zranił i zabił jego krewniaka tamtego ranka, kiedy próbowali kraść jedzenie.
    Krwawa zemsta?
    Nie, nie Eldar! Nigdy przedtem nie było krwawej zemsty. Ludzie ze Svartskogen nienawidzili ich, grozili, ale przecież nigdy nie przeszli do czynu!
    No, ale teraz jeden z nich został zabity. Przez kogoś z Grastensholm.
    Nie, nie, nie, powtarzała z uporem. To nie powód, żeby Eldar zrobił coś takiego!
    To w takim razie dlaczego, dlaczego?
    Wkrótce otrzymała odpowiedź. Z Grastensholm przyszła Irmelin, żeby porozmawiać z Niklasem. Villemo rzuciła się ku niej.
    – Czy to prawda? Że wasz parobek został zamordowany i że to zrobił Eldar?
    Irmelin patrzyła zdumiona w jej szalone oczy.
    – Nie powinnaś się tak przejmować śmiercią tego chłopaka – powiedziała. – Mieliśmy ciągle kłopoty z nimi obydwoma, oni byli niebezpieczni dla otoczenia!
    Villemo nie chodziło o parobka.
    – Ja myślę, że Eldar tego nie zrobił. On nie był taki. On nie żywił do nas nienawiści.
    Nic nie czyni człowieka równie ślepym jak chęć chronienia kochanej osoby.
    – Nie, do nas pewnie nie – przyznała Irmelin. – Ale rozumiesz, ci dwaj służący przyszli z Woller. Zostali stamtąd wyrzuceni, a ojciec zawsze się lituje nad różnymi nieszczęśnikami.
    Z Woller? Głosy znowu rozbrzmiewały krystalicznie, jak to bywa w pogodne jesienne dni. Jarzębiny nad brzegiem jaru mieniły się krwistą czerwienią jagód, na szczytach wzgórz szron bielił drzewa.
    Woller? To właśnie ludzie z Woller i ze Svartskogen poprzysięgli sobie nawzajem krwawą zemstę. Eldar sam to mówił. Skoro więc spotkał człowieka pochodzącego z Woller, to…
    Nie, nie Eldar! Eldar, który dał jej kurtkę, co prawda ze złośliwym komentarzem, ale na pewno w dobrej intencji.
    On, który stał niedaleko Elistrand i wpatrywał się w jej dom!
    Irmelin spostrzegła Niklasa i pobiegła do niego.
    Villemo ocknęła się, gotowa do działania. Zdecydowanie podeszła do młodszego brata Eldara, z którym także w ciągu ostatnich dni parokrotnie rozmawiała.
    – Gdzie jest Eldar?
    Tamtem zwrócił się ku niej wolno i ze złością, spoglądając na nią z góry.
    – Nie powiem. Nikomu.
    – Ja wiem, że on jest niewinny – oświadczyła Villemo.
    – Wiesz? A skąd?
    – Nie, ja…
    Nie znajdowała odpowiedzi. Zdawała sobie sprawę, że o czymś takim jak intuicja ten młody człowiek nie ma pojęcia.
    Zdawała sobie sprawę także i z tego, że od żadnego z nich nigdy nie usłyszy, gdzie się Eldar podziewa. Nie ona. Ona należy do obozu wroga i każdą wiadomość może natychmiast przekazać wójtowi.
    O, jak niewiele oni wiedzą!
    Villemo jednak nie była z tych, co łatwo dają za wygraną. Wiedziała, że do Svartskogen należy górskie pastwisko z szałasem…
    Gdy się jednak nieco lepiej nad tym zastanowiła, uznała, że tam właśnie wójt będzie szukał przede wszystkim i że Eldar nie jest taki głupi.
    Na pewno schronił się gdzieś indziej.
    Może krąży po prostu po lesie? O tej porze roku to chyba niemożliwe. Jesienne wichry wyją już po nocach, a śnieg może spaść dosłownie w każdej chwili.
    Może wrócił do tego majątku, w którym pracował przez ostatnie lata?
    Villemo nie wiedziała, gdzie to jest, zresztą w tę możliwość także wątpiła. Nie wyrażał się zbyt dobrze o właścicielach. Nie, to chyba nie wchodzi w rachubę.
    Musi go odnaleźć za wszelką cenę. Powiedzieć, że wierzy w niego. Usłyszeć, że jest niewinny.
    Nastała krótka przerwa w pracy, bo Niklas pojechał z Irmelin do Grastensholm po jakieś materiały. Villemo nie wiedziała, o co chodzi, zbyt była zajęta własnymi myślami. Robotnicy zebrali się pod ścianą obory i grzali w jesiennym słońcu.
    Ludzie ze Svartskogen przykucnęli na uboczu, pogrążeni w poważnej rozmowie. Villemo dokładnie zapamiętała miejsce, w którym siedzą, i jakby nigdy nic weszła do obory.
    Gdyby pod ścianą, za którą siedzieli, leżało siano, nie mogłaby się do niej dostatecznie zbliżyć, bo szelest by ją zdradził. Miała jednak szczęście, przy samej ścianie była goła ziemia i jakieś porozrzucane narzędzia.
    Skradała się cichutko w mrocznym pomieszczeniu. Już z daleka wyraźnie słyszała przytłumione głosy.
    Ostrożnie, na palcach, podeszła do ściany, błagając w duchu Boga, by przypadkiem nikt nie wszedł do obory. Musiała chyba wyglądać podejrzanie, stojąc tak z uchem przylepionym do drewnianego bala.
    A niech to licho! Villemo uświadomiła sobie, że rozmawiają o pokojówkach z Lipowej Alei. Nie tego przyszła tu słuchać.
    Nagle któryś powiedział:
    – Co ta dziewczyna z Elistrand tak się tu kręci przez cały czas? To wstyd, tak pomiędzy samymi chłopami. Uważam, że to nie przystoi, żeby panna z lepszych sfer…
    – Nasze dziewczęta nigdy by się tak nie zachowywały – dodał inny.
    – Ale pracować umie – zaoponował ktoś trzeci.
    – Ona jest jakaś taka dziwna – powiedział znowu pierwszy z niechęcią.
    – Można by pomyśleć, że się na kogoś zagapiła – zachichotał drugi. – I nawet nietrudno zgadnąć na kogo.
    Villemo zaklęła pod nosem.
    Ludzie za ścianą zniżyli głosy.
    – Myślicie, że on jest u Barbro?
    – Jasne. Jestem tego pewien. Tam nikt go nie będzie szukał.
    Barbro? Villemo poczuła bolesne ukłucie w sercu. Pierwsza zazdrość w życiu!
    Ale kim jest Barbro?
    Przerwa się skończyła i Villemo wymknęła się z obory.
    Barbro… Kogo mogłaby zapytać? Na pewno nie tamtych ze Svartskogen, oni nie odpowiedzą w żadnym razie. Nie powinna też zadawać tego pytania nikomu z Ludzi Lodu ani z Lipowej Alei, ani z Grastensholm. Mogliby zwietrzyć pismo nosem i donieść wójtowi.
    Syn Jespera! On stoi całkiem na uboczu, a jest dostatecznie głupi, żeby nic nabrać podejrzeń. Ale co będzie, jeżeli zacznie się chwalić przed chłopakami ze Svanskogen, że ona z nim rozmawiała?
    To ryzyko musiała podjąć. Zresztą nie spotykał się z tamtymi za często, oni spoglądali na niego z góry. Właściwie rozmawiał tylko z Eldarem.
    Zaczęła razem z nim nosić deski, a po chwili znaleźli się sam na sam w bezpiecznej odległości od innych.
    – Czy ty znasz może jakąś Barbro, Lars – zapytała obojętnie, pochylając się nad ciężarem, który miała podnieść.
    Chłopak wyprostował się i gapił się na nią głupawo.
    – Barbro? Nie. Tylko Staruchę-Barbro. Ale ona przecież nie żyje.
    – A jakiejś młodej Barbro nie znasz?
    – Nie, takiej nie ma.
    – A może w innej parafii?
    – Nie.
    – A ta Starucha-Barbro to gdzie mieszkała?
    – W chałupie.
    No, myślę!
    – Ale gdzie? Tu we wsi?
    – Nie, to przecież jest w Moberg. Tam, po drugiej stronie Moberg, na dole, nad jeziorem, wie panienka. Na Bagnaeh Wisielca!
    Uf, to brzmi okropnie.
    – Nie, to nie może być ta Barbro, o którą mi chodzi.
    – A co panienka od niej chce?
    – Znalazłam broszkę, na której jest wyryte imię Barbro.
    – Może zapytać chłopaków.
    – Nie, nie chcę, żeby się ktoś dowiedział o tej broszce. To bardzo ładna broszka, wiesz. Zapytam mojego ojca.
    Lars nie upierał się i pękał z dumy, że panienka tylko jemu okazała zaufanie. Miał ochotę pochwalić się przed chłopakami ze Svartskogen, ale panienka Villemo pewnie by sobie nie życzyła. Tak był tym przejęty, że zrezygnował z możliwości zaimponowania im. Westchnął jedynie głęboko z żalu.
    Wkrótce Villemo zakończyła swoją ochotniczą pracę w Lipowej Alei i poszła do domu.
    – Ojcze – zwróciła się do Kaleba. – Słyszałam o pewnej rodzinie z wieloma dziećmi, która od dawna głoduje. Czy mogłabym zanieść im trochę jedzenia?
    Nie zdawała sobie najzupełniej sprawy z tego, że kiedyś, dawno temu, podczas świąt Bożego Narodzenia Silje posłużyła się tym samym wybiegiem, by po kryjomu pójść do Tengela.
    – Co to za rodzina? – dopytywał się Kaleb. – Teraz kiedy rozdzieliliśmy zapasy, nikt w naszej parafii nie głoduje.
    – Oni tu nie mieszkają, to jest w parafii Moberg. Na granicy z naszą. Mogę?
    Kaleb był wzruszony troskliwością córki.
    – Oczywiście, Villemo. Weź, co trzeba, ale nie więcej, niż zdołasz unieść!
    – Zaraz tam idę. Dziękuję, ojcze! – W drzwiach przystanęła. – Eee… Wrócę chyba dosyć późno. Bo może oni potrzebują pomocy przy małych dzieciach albo coś…
    Kaleb zmarszczył brwi.
    – Musisz być w domu przed zapadnięciem zmroku.
    Villemo wahała się.
    – Ale jeżeli zrobi się za późno, to może lepiej, żebym przenocowała?
    – No pewnie, że lepiej! Nie chcę, żebyś chodziła po nocy wśród wilków i jakichś rozbójników. W okolicy zostało popełnione morderstwo, wiesz o tym. I Eldar Svartskogen nadal jest na wolności.
    Ledwie widoczny uśmiech pojawił się na wargach Villemo.
    – On mi nic nie zrobi. Ale będę uważać – zapewniła i pobiegła do kuchni.
    Kaleb patrzył w ślad za nią. Jego pełen czułości wzrok zmieniał się powoli. Pojawił się w nim cień niepokoju.
    Jak większość członków rodziny odczuwał lęk z powodu złocistożółtych oczu córki. On przecież był w Lodowej Dolinie tamtego dnia, gdy zło tkwiące w Kolgrimie wzięło górę i Tarjei zginął z ręki tego nieszczęsnego chłopca. Kaleb nigdy nie otrząsnął się z przerażenia, jakie wtedy przeżył.
    Zdawał sobie sprawę, że Villemo jest największą zagadką pośród trojga najmłodszych, dziedziczących po Ludziach Lodu ich niezwykłe oczy. Nie ulegało raczej wątpliwości, jakimi talentami zostali obdarowani obaj chłopcy. Ale ona…? Czy to tylko ten niespokojny charakter? Czy w jej duszy nie kryje się coś więcej? Coś, czego wszyscy się lękają? Coś, co któregoś dnia przerwie tamy i wypłynie na powierzchnię?
    Tak strasznie się tego bał. Podobnie zresztą jak jego małżonka, Gabriella. Podobnie jak Andreas i Eli bali się z powodu Niklasa, jak Mikael i Anette niepokoili się z powodu Dominika.
    Wszyscy w rodzinie drżeli na myśl o przyszłości, bo wiedzieli, jak straszne przekleństwo ciąży nad Ludźmi Lodu. Niepewność, lęk, szarpiące nerwy oczekiwanie…
    Ale pełna niepokoju uwaga całej rodziny skupiała się przede wszystkim na Villemo, jego ukochanej córce. Ona budziła najwięcej obaw.
    Tymczasem nikt nie podejrzewał, że nieszczęście nadejdzie z innej, zupełnie nieoczekiwanej strony i porazi wszystkich.
    Obawy jednak były całkiem uzasadnione. W godzinie, gdy znowu dopełniać się będzie los Ludzi Lodu, okaże się, dlaczego tych troje młodych o kocich oczach zostało obciążonych czy też wybranych, jeśli ktoś woli takie określenie. Wtedy ujawnią się ich wszystkie możliwości i zdolności.
    Dopiero tego dnia będzie można po raz pierwszy zobaczyć ślad stopy Szatana.
    Na razie dzień ów pokrywała jeszcze zasłona nieznanej przyszłości.
    Najchętniej Villemo wybrałaby się w drogę konno, byłaby jednak wówczas zanadto widoczna. Lepiej trzymać się ziemi.
    Na własnych nogach przemykała więc skrajem lasu, a wkrótce dotarła do szerokiego duktu. Podobnie jak Sol Villemo zupełnie się nie bała leśnej gęstwiny. Na plecach niosła tłumoczek z jedzeniem i ubrana była ciepło, czymże więc miałaby się martwić?
    Mogło się okazać, że wyprawa jest całkiem niepotrzebna. Nie istniała przecież żadna gwarancja, że Eldar ukrywa się na Bagnach Wisielca.
    Ale jedyna Barbro, o jakiej Villemo słyszała, mieszkała kiedyś właśnie tam. I bez wątpienia lepiej brzmiało, że szukał schronienia w domu starej, zresztą już dawno zmarłej kobiety, niż gdyby miał się udać do jakiejś młodej dziewczyny.
    Dużo przyjemniej było o tym myśleć! Villemo uznała, że tak właśnie musiał postąpić.
    Choć przez całą drogę niemal biegła, dzień płynął nieubłaganie. Ciemność nastaje wcześnie o tej porze roku, trzeba się spieszyć, jeżeli chce się przed nocą dotrzeć do celu.
    W Moberg musiała wypytywać o drogę.
    Na Bagnach Wisielca…? Nie, nikt tam nie mieszka a Barbro umarła już dawno temu.
    Tak, ale Villemo idzie tam za interesem.
    To okropne miejsce! Czego ona tam szuka?
    Musi zabrać pozostawiony sprzęt rybacki.
    Słyszane to rzeczy? Wysyłać młodą dziewczynę w taką drogę?
    A dlaczego to się tak nazywa, Bagna Wisielca?
    O, to taka stara gadka. Ale pewnie prawdziwa. Że kiedy pierwsi ludzie przybyli nad jezioro – bo to rybna woda – na drzewie, w lesie, wisiał trup. Nikt nie umiał powiedzieć, skąd się tam wziął. Ci ludzie się nie bali, więc go odcięli i odmówili jakieś zaklęcia nad żałosnymi szczątkami. Ale… Mimo to trup pokazywał się jeszcze i potem, co jakiś czas, i teraz też, tak ludzie gadają. Kiedy nastaną zimowe wichury, to tu, to tam, słychać czasem skrzypienie gałęzi pod ciężarem wisielca.
    Że też Barbro się nie bała…
    Nic o tym nie wiadomo. Ona była ostatnia z rodziny, która mieszkała na bagnach od niepamiętnych czasów.
    Czy łatwo tam trafić? – dopytywała się Villemo.
    Nie wiadomo, kiedyś była ścieżka przez mokradła, ale pewnie już dawno zarosła…
    Villemo dygotała ze zniecierpliwienia. Opisy i wyjaśnienia przeciągały się. Musi przedostać się na drugą stronę wzgórza, a potem powinna…
    Starała się wszystko spamiętać.
    W końcu jednak znalazła się na szczycie wzgórza i spoglądała na ponurą, porosłą lasem dolinę. Pośrodku połyskiwało metalicznym blaskiem niewielkie jeziorko otoczone trzęsawiskiem. Z tej odległości nie mogła dostrzec nigdzie żadnych zabudowań, ale coś musiało się tam przecież znajdować, bo żadnej innej wody ani bagien nigdzie nie widziała.
    Jeśli w ogóle jakieś resztki budynków jeszcze zostały. Właściwie od kiedy ta Barbro nie żyje? Mogła umrzeć tak dawno temu, że dom się po prostu rozpadł.
    Słońce stało nisko nad horyzontem. Jeszcze chwila i zniknie na dobre. A jak wtedy Villemo odnajdzie ścieżkę już i teraz ledwie widoczną?
    E, głupstwo! Jej drogi do Eldara nie może przesłonić mrok. Nie przeszkodzą jej żadne nieprzebyte zarośla, znikną wszelkie góry, doliny się wypełnią. Nie znająca lęku miłość Villemo wyrównywała wszystkie drogi, a tej miłości nic pokonać nie mogło!
    A jeśli Eldara tam nie ma? A ona przedziera się ku porzuconemu przez Boga i ludzi miejscu o złej sławie gdzieś pośrodku niezmierzonych pustkowi?
    Bagna Wisielca…
    Zła była na siebie, że pytała, skąd pochodzi ta makabryczna nazwa. I o całą jej historię. Miejsca o tragicznej przeszłości zawsze robiły na Villemo głębokie wrażenie. Jak na przykład Głębia Marty na rzece, gdzie parę lat temu pewna dziewczyna, która popadła w tarapaty, rzuciła się do wody. Zresztą ludzie gadali, że ojciec dziecka jej w tym dopomógł. Albo górska hala, gdzie inna młoda dziewczyna została uduszona, z tych samych powodów, przez innego ojca dziecka, mężczyznę żonatego. Miało to miejsce bardzo dawno temu, lecz atmosfera grozy trwała tam nadal. Smutek i żal nad losem wszystkich tych dziewcząt, wykorzystywanych przez niegodziwców, a potem karanych za to, że przysparzają kłopotów dzielnym, silnym mężczyznom. Nieświadomie jednak ludzkie gadanie czyni owe nieszczęsne istoty w jakiś sposób nieśmiertelnymi. I hala, i głębia noszą ich imiona, mężczyzn natomiast zapomniano, ich imiona przepadły bez śladu.
    Villemo znowu ruszyła przed siebie, szybko, w wyścigu ze słońcem, którego ostatnie promienie zabarwiały obłoki ognistą poświatą na tle zimnego, turkusowoniebieskiego jesiennego nieba. Chowało się już za las i na dolinę spływały długie, mroczne cienie.
    Ścieżka…? Tak, widać ją wyraźnie. Schodziła tak ostro w dół, że Villemo, biegnąc bez wytchnienia, poczuła ból w kolanach.
    W dole teren był równiejszy, ale straciła z oczu jezioro.
    Robiło się coraz ciemniej… Jezioro musi być gdzieś na lewo. Grunt stawał się coraz bardziej podmokły, porosły brunatnozielonym mchem.
    Ostatni błysk ognia na niebie zgasł. Villemo przeniknął dreszcz.
    Szła we właściwą stronę, była na bagnach, co chwila spod jej stóp strzelały fontanny wody. Ścieżka stawała się też wyraźniejsza, przemieniła się w dróżkę, wydeptaną kiedyś pewnie przez bydło, które hodowano w gospodarstwie. Wiele lat musiało upłynąć od tamtych czasów. Nikt już tędy nie chodzi, nikt oprócz łosi i lisów.
    Villemo znowu zadrżała. Ponownie znalazła się w lesie o prastarych drzewach. Miały wielkie, silne konary, jakby czekały, że ktoś zostanie na nich powieszony. A może tamten powiesił się sam?
    Bagna Wisielca. Czy Villemo odważy się przejść przez ten las i przez te mokradła?
    Ale co tam duchy! Czyż ona nie jest córką Ludzi Lodu?
    No właśnie, jest. A oni widzą więcej niż inni.
    Przestała się wahać. Zdecydowanie, ze wzrokiem utkwionym w ziemię, szła przez leśne zarośla, szurając nogami.
    Tam! Czy to nie ślad stopy na mchu? Ślad dużego męskiego buta? Musiała pochylić się bardzo nisko, by dokładnie obejrzeć ten ślad. Eldar?
    On musi tu być!
    Chyba że to wisielec wodzi ją po bagnie.
    Nie dopuszczać do siebie takich myśli! Za żadną cenę! Mrużyła oczy, kontury się zamazywały, wszystko zlewało się w jedno, ale na szczęście wkrótce znalazła się na skraju lasu.
    I wtedy zobaczyła jezioro, na wprost, tuż przed sobą, połyskliwe rozlewisko o brzegach porosłych mchem. Kwiaty wełnianki bielały jeszcze gdzieniegdzie w półmroku, a nieco dalej, w małych zatoczkach, jesienny przymrozek ścinał już wodę chrupką warstewką lodu, mieniącego się srebrzyście.
    Villemo rozejrzała się.
    Tam, w oddali, pod drzewami… A może to raczej wielki głaz…? Nie, to siedziba ludzka. Przynajmniej kiedyś nią była. Z boku widać resztki niedużej obórki.
    Wszystko sprawiało wrażenie dojmującej pustki i osamotnienia.
    A ślad buta? Czy to nie jakiś przypadkowy rybak przechodził tędy w ubiegłym tygodniu, w ubiegłym miesiącu, może wiosną?
    Nagle cisza pustkowia spadła na nią jak dławiący, miażdżący ciężar. Eldara nigdy tu nie było. Nikt tu nie mieszkał od chwili, gdy samotna Barbro zmarła nie wiadomo jak dawno temu. Villemo poczuła się potwornie samotna, oddalona całe mile od ludzkich siedzib, bez możliwości odnalezienia domu w nocnym mroku, gdy dzikie zwierzęta czają się wśród drzew, zza których w każdej chwili wyłonić się może upiór – cień wisielca.

RO2DZIAŁ VI

    Nie miała wyboru, musiała spędzić noc w chacie Barbro.
    Najprawdopodobniej stara tam właśnie umarła, lecz Villemo nie zastanawiała się nad tym. Śmierci się właściwie nie bała tylko że otoczenie tutaj nie należało do przyjemnych.
    Niechętnie zbliżała się do małej chatynki. Nawet w tych ciemnościach dostrzegała, że dom mocno się pochylił. A jeśli runie, gdy ona będzie chciała otworzyć drzwi? No i gdzie są te drzwi?
    Przeszła pod dłuższą ścianą. Trzy łokcie wysokości, pomyślała, i nigdzie okna. Przyjemne mieszkanie, nie ma co! Przeniknął ją zimny dreszcz.
    Wejście znajdowało się w szczycie domu. Po omacku odnalazła klamkę. Drzwi ustąpiły z przeciągłym jękiem.
    Ze środka buchnęło ciężkim odorem zatęchłej ziemi.
    Gdyby tak miała świeczkę! Wewnątrz panowały, oczywiście, nieprzeniknione ciemności.
    Villemo stała w progu, nie wiedząc co począć. Z jej odwagi niewiele już zostało.
    Nagle jęknęła w śmiertelnym przerażeniu. Ktoś chwycił ją od tyłu, czyjaś dłoń zakryła jej usta.
    Wisielec, przeleciało jej przez głowę, a wściekły głos wysyczał nad uchem:
    – Co ty tu, do diabła, robisz?
    Eldar! Spłynęła na nią niewypowiedziana ulga. Walczyła zaciekle, by wyswobodzić usta i zapewnić go o swojej lojalności.
    Eldar wciągnął ją do środka i zamknął drzwi. W ciężkim, wilgotnym powietrzu mrocznej izby wyczuwała jego obecność, nie tylko rękę, którą z żelazną siłą zaciskał na jej dłoni, lecz także ciepło promieniujące od drugiego człowieka, od bliźniego!
    – Jak ty się tu dostałaś?
    – Przyszłam.
    – Nie bądź głupia! Wiem, że przyszłaś, ale kto ci nagadał, że tutaj jestem?
    – Nikt. Podsłuchałam twoich krewniaków.
    Eldar klął długo i soczyście.
    – Jesteś sama? – zapytał w końcu.
    – Oczywiście! Nikt za mną nie szedł.
    – Co ty możesz o tym wiedzieć! Przeklęta idiotka! Czego tu chcesz?
    Villemo przełknęła głośno ślinę.
    – Pomóc ci.
    On tylko jęknął w odpowiedzi.
    – Przyniosłam jedzenie – rzekła z ożywieniem. – I wiem, że jesteś niewinny.
    – Ach, tak? A jak do tego doszłaś?
    – Ty taki nie jesteś.
    – I to wszystko?
    – Dla mnie to więcej niż dosyć.
    – Siadaj – warknął i westchnął głęboko.
    Villemo rozglądała się dokoła, ale wszędzie panowała ciemność. Eldar popchnął ją szorstko na coś, co pewnie było łóżkiem, przymocowanym na stałe do ściany.
    – Co ja, u diabła, mam z tobą zrobić? – rzucił ze złością.
    Villemo zapytała ostrożnie:
    – Ty jesteś niewinny, prawda?
    – Oczywiście, że jestem niewinny! To podstęp!
    – A twój nóż?
    – Zostawiłem go na dziedzińcu w Lipowej Alei. Wieczorem zniknął.
    Doznała nieprzyjemnego uczucia, że on coś przed nią ukrywa.
    – Co robiłeś koło Elistrand?
    – To cię nie powinno obchodzić. Jak tu trafiłaś?
    – Rozpytywałam ludzi w Moberg.
    – O, dzięki! Tysięczne dzięki! – syknął.
    Uświadomiła sobie teraz, że postąpiła niewybaczalnie, naiwnie i lekkomyślnie.
    – Jutro rano sobie pójdę – pisnęła zgnębiona.
    – Oczywiście! Nie zamierzasz tu chyba zostać! Panna z dobrego domu włóczy się sama po nocach! Naprawdę tak potrzebujesz chłopa, że musisz…
    – Nie! – krzyknęła, dotknięta do żywego. – To nie tak. Ty nic nie rozumiesz. Przecież ja jestem po twojej stronie, chcę ci pomóc!
    – W takim razie wybrałaś najgorszą metodę. Jak myślisz, co powie twój ojciec, gdy nie wrócisz na noc?
    – Och, o to chodzi? – odparła spokojnie. – Wszystko załatwiłam. Powiedziałam, że idę zanieść jedzenie głodującej rodzinie w parafii Moberg i że pewnie będę musiała zanocować.
    Eldar usiadł przy niej na łóżku. Jego bliskość sprawiła, że atmosfera w izbie zgęstniała. Niemal bez przerwy wzdychał głęboko.
    – No i co, twoim zdaniem, ja mam teraz zrobić? Muszę stąd uciekać. Jak myślisz, ile czasu trzeba, żeby mnie odkryli?
    – Tak mi przykro – szepnęła. – Chciałam dobrze. Myślałam, że potrzebujesz kogoś, kto w ciebie wierzy.
    – I gotowa byłaś wszystko poświęcić? – prychnął sarkastycznie, lecz w jego głosie wyczuła niepewność. – Wygodne życie, szacunek rodziny, swoją cnotę i cześć…
    – Nie! – przerwała mu ze złością. – Przecież wiem, że nie chcesz mi zrobić nic złego.
    – O, możesz być pewna, że nie chcę! Nigdy w życiu nie odważę się mieć do czynienia z żadną tak zwaną panną z dobrego domu, nie jestem idiotą, a dziewcząt mam pod dostatkiem. Ale czy pomyślałaś, co ludzie powiedzą na takie nocowanie w samotnej chacie?
    Znowu odniosła wrażenie, że za tymi słowami kryje się coś więcej niż tylko złośliwy przytyk. I coś więcej niż zadawniony gniew na jej rodzinę.
    Villemo odważyła się zadać pytanie, które gnębiło ją najbardziej.
    – Czy miałeś dużo dziewcząt? – szepnęła prawie bez tchu.
    W fałszywym przekonaniu, że każdy uwodziciel wydaje się kobietom szczególnie pociągający, Eldar odparł z udaną swobodą:
    – Możesz być pewna, że niemało!
    Villemo zerwała się z miejsca.
    – Ach, tak! – zawołała. – W takim razie możesz sobie radzić sam. Ja chcę mieć czystego i szlachetnego mężczyznę, który będzie należał tylko do mnie. Tu masz węzełek z jedzeniem i możesz się wynosić na Blocksberg!
    I nim Eldar zdążył się otrząsnąć ze zdumienia i wyswobodzić spod węzełka, który cisnęła mu w twarz, wypadła z izby i zniknęła w zaroślach na skraju lasu.
    Najpierw rzucił się do drzwi i chciał ją wołać, lecz machnął ręką, sapiąc ze złości.
    – Niech idzie do diabła – mruknął pod nosem.
    Mimo to stał w progu i uśmiechał się krzywo. Nocą do tego lasu nie wypędziłby najgorszego wroga. A Villemo córka Kaleba… Ona nie jest przecież…
    – Cholera – syknął przez zęby i zaciśniętą pięścią grzmotnął z całych sił w futrynę.
    Villemo pochlipując przedzierała się przez straszne Bagna Wisielca. Akurat w tej chwili nie miała głowy, żeby się zastanawiać nad leśnymi strachami ani nad tym, jak w ciemnościach odnajdzie drogę do domu. Chciała uciec jak najdalej od swego rozczarowania i upokorzenia.
    Nie rozglądała się, nie spostrzegła więc, że biegnie prosto w objęcia jakichś dwóch mężczyzn.
    – Jezu, kto to jest? – krzyknął jeden.
    Ona nie znała ich także, z całą pewnością jednak nie byli to ludzie wójta, tyle była w stanie stwierdzić.
    – To pewnie kochanka Eldara Svartskogen – powiedział drugi. – Czyli że on tu jednak jest. Dobrze trafiliśmy, Mons.
    Mons? Czy kiedyś nie słyszała nazwiska Mons Woller? To znaczy, że nie tylko ludzie wójta szukają Eldara!
    – No tak! Słyszałem, że jakaś dziewczyna rozpytywała o chałupę Barbro na Bagnach Wisielca.
    – Nnnie – wyjąkała Villemo. – Ja nie jestem kochanką Eldara. Przyznaję, ja też myślałam, że on jest tutaj, ale pomyliłam się. Nie ma go! Wszystko, co ja, ja, jja ttu widziałam, to upiór, dduch tego wisielca. Zabierzcie mnie stąd, o, zabierzcie jak najszybciej!
    – Nie, nie, poczekaj no! Nie wierzę w takie babskie gadanie. Nie ma żadnych upiorów, to…
    – Są – wrzeszczała Villemo histerycznie. – Ja chcę do domu!
    – O, nie, panienko. Teraz wrócisz z nami do chaty – powiedział jeden z obcych i chwycił ją mocno za ramię. – Marsz!
    Nie przestawała krzyczeć i wiła się jak piskorz. Nigdy jeszcze nie wykorzystywała swoich aktorskich talentów tak jak teraz i była pewna, że robi to znakomicie. Ze zdumiewającą łatwością wprowadziła się w histeryczny nastrój.
    – Nigdy w życiu! – darła się. – Nigdy tam nie wrócę! On tam wisi i dynda. Widziałam go! Widziałam!
    – Stul gębę, dziewczyno! – syknął jeden.
    Chwycił ją za ramiona i uniósł, a drugi złapał za nogi, żeby nie kopała, i tak nieśli ją między sobą. Po chwili stanęli, zatkali jej usta, żeby przestała krzyczeć, i jeden z nich zaczął wołać:
    – Eldarze Svattskogen, mamy twoją kochankę! Wychodź, bo jak nie, to przebijemy ją nożem!
    Nasłuchiwali, czy nie usłyszą odpowiedzi. Lecz las, bagno, jezioro, wszystko trwało w ciszy. Jedyne, co ją zakłócało, to szelest spódnic Villemo, gdy próbowała kopać napastników.
    – Jego tam nie ma – powtarzała zdławionym głosem spod zaciskającej jej usta ręki.
    Nagle znieruchomieli i upuścili ją bezwładnie na ziemię.
    – Jezus – szepnął jeden.
    Villemo uniosła się na czworaki.
    Na wprost nich, nad jeziorem, pojawiło się jakieś światło. Na jego tle wyraźnie odbijało się coś, co sprawiło, że z jej gardła wydobył się krzyk podobny do czkawki. Próbowała przełknąć ślinę, lecz w gardle czuła dławiący kłąb. Z trudem łapała powietrze.
    Mężczyźni stali jak sparaliżowani z opuszczonymi rękami.
    Nad jeziorem, na gałęzi drzewa, ktoś wisiał i kołysał się z wolna to w przód, to w tył. Na szczęście korona drzewa zasłaniała głowę wisielca i w ogóle w mroku nie było widać szczegółów. Ale korpus widzieli. I nogi, długie, bezwładne…
    – Czy wy też to widzicie, wy też? – wykrztusiła przerażona Villemo. Sądziła bowiem, że jako jedna z Ludzi Lodu tylko ona może widzieć upiora.
    Mężczyźni długo nie mówili nic, potem jeden wydał z siebie przeciągłe, pełne przerażenia wycie. W jego kompana życie wstąpiło na nowo i nie oglądając się obaj wzięli nogi za pas.
    Villemo, zdając sobie sprawę, że zostanie tu sama rzuciła się za nimi.
    – Zaczekajcie! Zaczekajcie na mnie! – krzyczała oszalała ze strachu.
    Nie zwracali na to uwagi, ale słyszała ich ciężkie kroki i pędziła za nimi, podnosząc wysoko spódnicę. Zawodziła żałośnie, nie miała odwagi się odwrócić, pewna, że zjawa depcze jej po piętach.
    Była sprawniejsza fizycznie niż tamci dwaj. Gdy znaleźli się na stromym zboczu, zaczęło im brakować tchu.
    Ona sama przedzierała się jeszcze przez trzęsawisko, wpadała co chwila z chlupotem w wodę, ale słyszała, jak tamci dyszą na górze, i szła za nimi.
    Wkrótce ich dogoniła, leżeli bez sił na zboczu i z trudem łapali powietrze.
    – Chodźcie, szybko! – wołała nerwowo. – Musimy uciekać! To idzie za nami, słyszałam.
    – Nie gadaj głupstw – warknął jeden, ale podniósł się skwapliwie i ruszył za nią.
    Nie robiła tego z sympatii do nich, ale oni byli ludźmi, a właśnie teraz odczuwała bezgraniczną potrzebę bycia z ludźmi.
    Musiało im się w jakiś niepojęty sposób udać odnaleźć ścieżkę, bo od pewnego czasu szli jakby niewielką przecinką wśród posępnych sosen. Obaj mężczyźni bez słowa podążali za nią w górę. W końcu przestraszyła się, że padną martwi ze zmęczenia, i stanęła.
    – Tu będziemy bezpieczni – wydyszała. – Jesteśmy już prawie na szczycie wzgórza.
    Noc robiła się zimna, lecz oni tego nie zauważali. Zgrzali się tak, że pot zalewał im oczy. Wszyscy troje opadli na sporą kępę trawy i czekali, aż ich ciała i oddechy znowu się uspokoją.
    Po chwili jeden z mężczyzn odzyskał zdolność mówienia.
    – To najokropniejsze co kiedykolwiek widziałem! Modliłem się przez całą drogę.
    – I ja – przyznał drugi. – Nie, tam Eldar Svartskogen mieszkać nie może, za to ręczę. Ludzie ze Svartskogen zawsze byli tchórzliwi.
    Eldar! Nie, Villemo nie zapomniała o nim, ale jakoś nie pomyślała, że on tam został sam, z upiorem. Biedny Eldar! Powinna teraz do niego wrócić, ale nie mogła. Nie była w stanie. Strach okazał się silniejszy od miłości.
    Jęknęła cicho ze wstydu.
    Ale kiedy mówił o swoich licznych kochankach, poczuła, że dzieli ją od niego wielka przepaść. Więc sam jest sobie winien!
    Wiedziała, że to dziecinne z jej strony marzyć o mężczyźnie całkowicie cnotliwym i niedoświadczonym. Ale i on zachował się niepoważnie, przechwalając się swoimi podbojami.
    Obaj obcy dochodzili z wolna do siebie. Jeden uniósł się na łokciu, wciąż dysząc.
    – A kim ty jesteś? – zapytał ostro.
    O nie, Villemo nie była taka naiwna, żeby mówić, jak się nazywa. I narażać swoją rodzinę na plotki i gadanie za plecami.
    – No, ja… nikim, zwyczajną dziewczyną…
    Było zbyt ciemno, by mogli zobaczyć jej piękną, złotożółtą jedwabną sukienkę, jakich zwyczajne dziewczęta na ogół nie nosiły. Nie powinna była ubierać się tak elegancko na wyprawę do lasu, to prawda, ale chciała być ładna dla Eldara. Okazało się teraz, że ci dwaj mają ze sobą latarkę. Jeden trzymał ją w dłoni, choć nadal nie zapalał. Musi więc zachowywać się ostrożnie, oni nie mogą zobaczyć jej ubrania.
    – Czy ty jesteś ze Svanskogen? – dopytywali się.
    – Nie, jestem tylko znajomą Eldara. Chciałam mu pomóc, ale jego tam nie było. – Rozejrzała się wokół.
    – Nie pamiętam, żebym mijała tę polankę, kiedy szłam w tamtą stronę. Musieliśmy zboczyć ze ścieżki.
    – O to nietrudno – powiedział któryś, a obaj sprawiali wrażenie przestraszonych. – Zabłądzić tutaj to niewesoło.
    – Aha, to znaczy jesteś dziewczyną Eldara – rzekł znowu jeden zalotnie i przysunął się do niej. Wsparty na łokciu próbował w mroku pochwycić jej spojrzenie. Z ust mu cuchnęło i Villemo odwróciła się z obrzydzeniem.
    – Nie, nie jestem jego dziewczyną. Po prostu przyjaźnimy się.
    – I chcesz, żebyśmy w to wierzyli? – zachichotał drugi który też zdążył się do niej przysunąć i nagle znalazł się nad nią, stając na czworakach. – Przyjaciółka Eldara Svanskogen? Nie można być jego przyjacielem. Można być jego nieprzyjacielem albo, jeśli się jest dziewczyną, jego kochanką.
    – To nieprawda – zaprzeczyła Villemo gniewnie, próbując wstać. Ale ręce obu mężczyzn zatrzymały ją na miejscu. – Puśćcie mnie! – wołała wściekła i przerażona. – Puśćcie mnie, łobuzy!
    – My nie jesteśmy łobuzy. Jesteśmy właścicielami ziemskimi i jako tacy mamy pewne przywileje w stosunku do takich panienek jak ty.
    – Ale nie do mnie – parsknęła. – Pochodzę ze znacznie lepszej rodziny niż wy, nędzni Wollerowie!
    – A, ty wiesz, jak my się nazywamy? – rzekł jeden groźnie. – To cię może drogo kosztować!
    – Z dobrej rodziny? Ty? – szydził drugi, szarpiąc jej spódnicę.
    Villemo wpadła we wściekłość.
    – O co wam chodzi? Puśćcie mnie natychmiast, bo jak nie, to zamelduję na was wójtowi!
    Wybuchnęli śmiechem.
    – Wójtowi? On też poluje na Eldara, ale my dotarliśmy tutaj pierwsi.
    – Jeszczeście go nie znaleźli – syknęła i kopnęła natręta z całej siły, tak że zatoczył się i wpadł w jałowcowe zarośla.
    Villemo zerwała się na nogi, ale drugi był czujny i znowu powalił ją na ziemię. Czuła ze strachu ucisk w piersi. Nie wiedziała, co robić. Czy powinna wykrzyczeć, jak się nazywa? To by ich niewątpliwie natychmiast powstrzymało, ale mogli ją też zamordować jako niewygodnego świadka. Postanowiła walczyć i milczeć. Była młoda i silna, i bardzo pewna siebie. Przynajmniej na razie.
    A jak później odnajdzie drogę do domu, kiedy już uwolni się od napastników, to zupełnie inna kwestia. Nie miała czasu się zastanawiać. Ten, który przed chwilą wpadł w krzaki, zdążył się już pozbierać i znowu rzucił się na nią.
    Byli wściekli i zdecydowani przeprowadzić swoje zamiary, żeby się zemścić za jej opór. Teraz była to dla nich sprawa honoru. Villemo mogła się więc przekonać, co przeżywają zwykłe, proste dziewczyny.
    Jeden z napastników złapał ją za nogi, a drugi usiadł na niej. Strach naprawdę dławił ją za gardło, ale jeszcze nie chciała dać za wygraną.
    – Przestańcie! Zaatakowaliście kobietę wysokiego rodu!
    – Wysokiego rodu? Ty? – wysyczał któryś przez zęby. – Ty, co się uganiasz po lesie za chłopem? I to za jakim chłopem? Taka hołota!
    Trzymali ją mocno. Widziała, że nie mają zamiaru puścić, i zawyła ze strachu i z wściekłości. Villemo słyszała, oczywiście, o gwałtach, ale miała o tym dość szczególne wyobrażenie; uważała, że jest w tym coś podniecającego, niemal pociągającego, choć na ogół myśl o tym tajemniczym, co przynależy do dorosłego życia kobiety, wywoływała w niej niechęć i uczucie niesmaku. Ale gwałt… To coś całkiem innego. Jakaś straszna niezwykła przygoda, coś niebywale dramatycznego.
    Ów fałszywy pogląd na sprawę gwałtu dzieliła zapewne z wieloma kobietami na świecie. Zresztą i wielu mężczyzn wyobraża sobie, że wszystkie kobiety tak właśnie na to patrzą. Że w rzeczywistości sobie tego życzą…
    Teraz zrozumiała. Gwałt jest czymś obrzydliwym! Kobieta jest skazana na łaskę i niełaskę, bezlitośnie wydana na zbliżenie z człowiekiem, od którego nie może się uwolnić, a któremu nigdy w świecie sama by się nie oddała. To poniżające, upokarzające, dławiące aż do wymiotów! Wrzeszczała dziko, ze złością, drapała i kopała, gryzła ich, wyrywała wielkie kępy włosów temu, który się do niej dobierał. Ale drugi trzymał mocno.
    Zdarli z niej ubranie od pasa. Villemo miotała się jak szalona, ale ich było dwóch i byli od niej silniejsi. Gdy uświadomiła sobie, że ten, który nad nią klęczy, w każdej chwili może dopiąć swego, zawyła:
    – Jestem Villemo z Elistrand! Bliska krewna Meidenów z… au, puśćcie mnie! z Grastensholm, a moim dziadkiem jest margrabia Paladin! Nie możecie…
    Napastnicy znieruchomieli.
    – Rany boskie! – mruknął jeden. – Ona kłamie!
    – Nie, wyczuwam, że ma jedwabną spódnicę. I jej mowa! Posłuchaj, jak ona mówi!
    – Nie mogę jej przecież puścić, bo nam ucieknie. Nie wrzeszcz tak, ty przeklęta idiotko! Zapal latarkę – polecił kompanowi.
    Tamten zabrał się po omacku do krzesania ognia, tymczasem Villemo walczyła niczym dzikie zwierzę, by się wyswobodzić, skoro miała teraz tylko jednego przeciwnika. On jednak też nie był ułomkiem i trzymał ją wciąż wciśniętą w ziemię tak, że szlochała z rozpaczy.
    W końcu światło zapłonęło i napastnicy zobaczyli jej twarz. Oczy dziewczyny miotały skry.
    – O rany! – szepnął jeden zmartwiałymi wargami. – Spójrz na te kocie oczy! To oczy Ludzi Lodu, wierz mi! Co teraz zrobimy?
    Drugi jąkał się, przestraszony:
    – Ppanienko, mmy nie chcieliśmy nic złego. Mmyśleliśmy tylko, że to… No, panienka wie.
    Wciąż trzymali ją mocno.
    – Jesteśmy przecież po tej samej stronie – zagadywał znowu pierwszy.
    – Po jakiej stronie? – syknęła Villemo i po raz kolejny próbowała się uwolnić.
    – My, Duńczycy, rzecz jasna. Ale że też panienka chce mieć do czynienia z tymi… Panienka oczywiście żartowała, prawda?
    Tego już nie zniosła.
    – Tysiąc razy wolę się przyjaźnić z Eldarem niż z wami – wrzasnęła i nareszcie wyswobodziła ręce. – Puśćcie mnie, łobuzy, pożałujecie tego…
    – Ona ma nie całkiem po kolei w głowie – powiedział ten, który ją trzymał. – Przeszła na ich stronę. Doniesie na nas, zobaczysz. Co my teraz zrobimy?
    – Trzeba ją zgładzić, i to szybko! Tak, żeby winę znowu zwalić na Eldara Svartskogen.
    – Oczywiście, wszyscy się na to nabiorą.
    Zmęczona, bezsilna ze strachu i obrzydzenia, Villemo wybuchnęła płaczem:
    – Zostawcie mnie, błagam was! Nie zrobiłam wam przecież nic złego, ja…
    Niepohamowany krzyk przerażenia przerwał jej prośby. Mężczyzna, który wciąż nad nią klęczał, wykonał gwałtowny ruch głową, jakby nad nią nie panował. Od strony drugiego dobiegło zdławione charczenie, po czym skulił się jakoś dziwnie i opadł na ziemię.
    Nagle Villemo stwierdziła, że jest przy niej trzech mężczyzn zamiast dwóch. Poczuła, jak jeden z napastników został ściągnięty z niej i odrzucony. Nie stawiał żadnego oporu i leżał w trawie jak pusty worek. Drugi też.
    Ona została podniesiona na nogi, ale po przebytym szoku nie mogła stać o własnych siłach i trzeba było ją podtrzymywać, szlochającą, niezdolną wymówić słowa.
    Nieoczekiwanie poznała głos Eldara, wzburzony i zdyszany:
    – Zgubiłem was w ciemnościach, zboczyliście ze ścieżki, aż nagle usłyszałem, że krzyczysz. Ale masz głos – zakończył cierpko.
    – Eldar, muszę zwymiotować!
    – Nie mam nic przeciwko temu. Potrzymam ci głowę.
    Z trudem łapała powietrze, oddychała ciężko.
    – Nie, jakoś przeszło. Dziękuję ci, że przyszedłeś.
    – Czy oni zdążyli…?
    Villemo skuliła się.
    – Nie wiem. Bardzo mnie zabolało!
    – Przeklęte diabły! – warknął Eldar.
    Oparła się czołem o jego ramię i płakała bezradna, a on objął ją bez słowa.
    – Co ty z nimi zrobiłeś, Eldar? – zapytała szeptem.
    – Nie wiem dobrze. Zaraz zobaczę.
    – Oni mieli latarkę. Leży tam, w trawie. Kopnęłam ją i zgasła – objaśniała przesadnie dokładnie.
    – Nie wiesz, co to za jedni?
    – To ludzie z Woller.
    – Mogłem się tego domyślać.
    – Jeden ma na imię Mons.
    – Jezu! Rozum ci odebrało? Nie mówisz tego poważnie?
    – Owszem.
    Eldar znalazł latarkę, a po kilku przekleństwach udało mu się też natrafić na krzesiwo.
    – Chciałabym, żebyś tak nie przeklinał – chlipnęła cicho.
    – To chyba moja sprawa. Jeśli jeszcze zaczniesz mnie wychowywać, to…
    – Nie, oczywiście, że nie – rzekła pospiesznie. – Ale skóra mi cierpnie za każdym razem, kiedy to słyszę.
    – To zatykaj uszy!
    W tej samej chwili, gdy udało mu się zapalić latarkę, Villemo krzyknęła:
    – Uważaj!
    Jeden z napastników odzyskał właśnie przytomność i rzucił się od tyłu na Eldara.
    Villemo działała odruchowo. Dostrzegła nóż u pasa nieprzytomnego mężczyzny i chwyciła, nie zastanawiając się, co robi. W następnej sekundzie ostrze tkwiło już w plecach tego, który rzucił się na Eldara.
    Zaległa cisza. W trawie stała latarka z chybotliwym płomykiem światła.
    Eldar wstał.
    – No, no, muszę powiedzieć… – zaczął powoli.
    Villemo nie była w stanie wykrztusić ani słowa, patrzyła tylko na niego, przerażona.
    Wtedy usłyszeli obcy głos:
    – Tak, rzeczywiście trzeba by powiedzieć to i owo! Co się tu właściwie dzieje?
    W mdłym świetle latarki Villemo zobaczyła trzech mężczyzn, stojących na zalesionym zboczu ponad polanką. Rozpoznała mówiącego, należał do ludzi wójta.
    – Eldar Svartskogen! – zawołał. – Tego można się było spodziewać. Ale kim jest ta żądna krwi młoda dama?
    – Oni, oni… chcieli mnie zgwałcić. I zabić Eldara
    – wyjąkała.
    Nowo przybyli podeszli bliżej.
    – Nie pokazuj im oczu – szepnął Eldar.
    – Oczu? – spytał przeciągle człowiek wójta. – Dlaczego ona miałaby ukrywać oczy? Łapać ich, chłopaki!
    Eldar chwycił Villemo za ramię, by pociągnąć ją za sobą, gdy nagle w powietrzu świsnął nóż i jeden z ludzi wójta osunął się na ziemię. Nim dwaj pozostali zdążyli wyciągnąć broń, kolejny nóż przeszył powietrze i drugi z nich padł. Został tylko jeden, najbliższy współpracownik wójta, który rzucił się do ucieczki, starając się ujść pogoni.
    – O co tu właściwie chodzi? – pytała oszołomiona Villemo.
    Z zarośli na skraju lasu wyszło jeszcze czterech czy pięciu mężczyzn. Jeden z nich czubkiem buta odwracał ludzi z Woller.
    – Martwi?
    – Na to wygląda – odparł Eldar, a w jego głosie zabrzmiała pewność siebie. – Tamci dwaj także.
    – Uciekajmy! Szybko! Zabierz ze sobą dziewczynę! Tego pomocnika wójta nie będziemy gonić.
    Eldar wziął Villemo za rękę i wszyscy pobiegli nieznanymi jej ścieżkami w dół po zboczu jak najdalej od tego fatalnego miejsca. Przyłączyło się do nich jeszcze kilku mężczyzn. Zastanawiała się, czy już naprawdę wyzwoliła się z tego koszmaru.
    Wreszcie, gdy myślała, że zaraz padnie ze zmęczenia, zatrzymali się. Nie miała najmniejszego pojęcia, gdzie są, wszędzie wokół tylko las i ciemność.
    – Tu musimy się rozłączyć – powiedział jeden, wyglądający na przywódcę. Wyczuwało się jego autorytet nawet w tych warunkach.
    – Eldar, pomocnik wójta widział i ciebie, i dziewczynę. Musicie zniknąć z powierzchni ziemi.
    – Ale ja muszę wracać do domu – zaprotestowała Villemo.
    – Do domu? – spytał. – Zapomnij o tym. Kim ona jest, Eldar?
    – To jedna z Ludzi Lodu. Z rodu Meidenów i Paladinów.
    – O rany! – mruknął tamten. – O tak, panienko, może panienka być pewna, że nieprędko wróci do domu.
    – Ale ja nic z tego nie rozumiem!
    – A jak się panienka w to wmieszała?
    – Chciała mnie uratować – wyjaśnił Eldar z ironią. – W każdym razie spaliła naszą najlepszą kryjówkę. Bagna Wisielca.
    – Tak, domyśliłem się. Czego panienka chciała od Eldara Svartskogen? Przecież on nie należy do pani środowiska.
    Villemo znowu zbierało się na płacz. Była wściekła, że nic nie rozumie, zdołała jednak wykrztusić z siebie:
    – Ja wiedziałam, że on jest niewinny, że nie popełnił tego morderstwa w Grastensholm. Dowiedziałam się, gdzie jest, żeby mu przynieść trochę jedzenia.
    – Jedzenia? – jednocześnie zawołało kilku z obecnych.
    – Dobry Boże, człowieku, nie widzieliśmy jedzenia od wielu dni – powiedział przywódca. – Zjadłeś wszystko sam, Eldar?
    – Nawet nie zdążyłem spróbować. Mam węzełek ze sobą.
    Odwiązywał drżącymi palcami tłumoczek przytroczony do pasa.
    – W takim razie zatrzymamy się na chwilę w tej grocie – zadecydował przywódca. – Stokrotne dzięki, panienko.
    Za to wybaczymy pani wiele!
    Mimo woli poczuła się dumna i zadowolona. W dalszym ciągu nic nie rozumiała, lecz teraz nie okazywali jej już wrogości.
    Nikt się nie odważył rozpalić ognia, ale i tak w grocie zrobiło się ciepło, zwłaszcza że siedzieli ciasno przy sobie. Villemo dzieliła jedzenie, bo wiedziała, co w węzełku jest. Rada była, że aż tyle wzięła, duży bochenek chleba i mnóstwo różnych przysmaków.
    Przez chwilę było cicho, czy raczej prawie cicho, bo trudno powiedzieć, że jedli bezgłośnie.
    – Ach, żeby tak można wziąć trochę tego do domu, dla rodziny – westchnął któryś.
    Villemo już przedtem zauważyła, że to jeden, to drugi chowa ukradkiem kawałek chleba do kieszeni.
    – Czy naprawdę są ludzie, którzy mają pod dostatkiem dobrego jedzenia w tych ciężkich czasach? – zapytał znowu któryś.
    – Duńczycy – odparł inny krótko.
    – No nie, chwileczkę – zawołała Villemo dotknięta. – Co chcecie przez to powiedzieć?
    – Czy ty ciągle nic a nic nie rozumiesz? – dopytywał się Eldar ze złością.
    – Owszem, rozumiem. Że jesteście ludźmi, jakby to powiedzieć, wyjętymi spod prawa. Rozbójnikami. I że nie chcecie mi niczego wyjaśnić, a ja o niczym nie mam pojęcia, siedzę tu i o mało nie pęknę ze złości!
    – To słyszymy – uśmiechnął się przywódca. – Wyjętymi spod prawa akurat nie jesteśmy. Mieszkamy we własnych zagrodach. Ale od czasu do czasu spotykamy się. Pracujemy w milczeniu.
    – Nad czym?
    – Naszym celem jest wolna Norwegia.
    Musiała chwilę pomyśleć. Teraz, gdy siedzieli już od jakiegoś czasu w grocie, poczuła, że jesienny chłód przenika ją do kości. Drżała.
    – Norwegia jest przecież wolna – rzekła.
    – Naprawdę?
    – Oczywiście. Czy Norwegia i Dania nie stanowią jednej całości?
    – Tak. A kto rządzi?
    – Dania – odparła z wahaniem. – Ale tak przecież jest od wielu stuleci.
    – O, aż tak dawno to nie. My chcemy, żeby wszyscy Duńczycy opuścili nasz kraj, i chcemy mieć własnego króla. Sądzę, że namiestnik Gyldenlove nie miałby nic przeciwko temu, byśmy go obwołali królem Norwegii.
    – Przecież on jest Duńczykiem!
    – Tak, ale to porządny człowiek.
    – Zatem wy… nienawidzicie Duńczyków? – zapytała żałośnie.
    Eldar pochylił się ku niej.
    – Tak, a co myślałaś? Naprawdę uwierzyłaś w tę śmieszną starą historię, że to wy odebraliście nam majątek Woller? My przecież wiemy, że to nie wasza wina, że to obecny właściciel Woller podstępem wszedł w posiadanie majątku, kiedy byliśmy słabi po przestępstwie mojego pradziadka. Nie, ta historia to tylko wymówka, żeby ukryć nasz ruch powstańczy. Nienawidzimy was dlatego, że jesteście Duńczykami, intruzami.
    – Ale ja nie jestem Dunką – zaprotestowała gwałtownie. – Mój ojciec jest Norwegiem i porządnym człowiekiem.
    – Twój ojciec tak. Ale czy nie ożenił się z Dunką? A twoja babka, Cecylia, pracowała na duńskim dworze i wyszła za mąż za Paladina. A stara baronowa Liv, twoja… no właśnie, kim ona jest dla ciebie?
    – Prababką. Matką mojej babki.
    – No właśnie, czy ona nie wyszła za mąż za Duńczyka, Daga Meidena?
    – Owszem, ale może chociaż Niklas i jego rodzina to Norwedzy?
    – O tak. Lindowie z Ludzi Lodu, właściciele Lipowej Alei, są czystej krwi Norwegami. Dlatego poszliśmy pracować przy remoncie stajni, ja i moi krewniacy. Chociaż Tarjei… On ożenił się z Niemką! Tak, jak słyszysz, znam was wszystkich. Żywych i umarłych. A jego syn, Mikael, ożenił się ze szwedzką szlachcianką.
    – Francuską – poprawiła mimo woli Villemo. – Ale chyba można czuć się Norwegiem?
    – I ty się czujesz?
    Drgnęła, jakby chciała coś z siebie zrzucić.
    – Można chyba żyć w przyjaźni, choć nie należy się do tego samego narodu? Nie widzę powodu, żebyśmy nie mieli żyć w pokoju jako ludzie, po prostu, a nie jako Norwegowie, Duńczycy czy… Taka nienawiść jak wasza jest przyczyną wszystkich wojen.
    Przerwał jej przywódca:
    – To bardzo piękne myśli, panienko. Ale tu chodzi o kraj pozbawiony wolności. O nasz kraj!
    Villemo spuściła głowę. Siedziała przez chwilę w milczeniu, a potem zapytała:
    – Dlaczego nie mogę wrócić do domu?
    – Ponieważ ludzie wójta wiedzą, kim pani jest. Eldar był nieostrożny, mówiąc o pani oczach. Wójt łatwo dojdzie, kto z Ludzi Lodu i dlaczego chodził nocą po lesie. Wszyscy wiedzą, że teraz tylko jedna dziewczyna ma te dziwne oczy Ludzi Lodu. My tutaj już dawno domyśliliśmy się, że pani jest Villemo z Elistrand.
    – To się zgadza.
    – Jeśli wójt dostanie panią w swoje ręce, szybko wydobędzie z pani, co będzie chciał. O Bagnach Wisielca, o Eldarze, o…
    – Bagna Wisielca… – Villemo wstrząsnęła się na to wspomnienie. – Wiecie, że my naprawdę widzieliśmy tam upiora? Wisiał na drzewie. Widzieliśmy, ci dwaj z Woller i ja.
    Eldar oblizał się, żeby ukryć uśmiech.
    – Moja droga, to przecież ja tam wisiałem! Musiałem odstraszyć tych drani od naszej najlepszej kryjówki. Mamy tam broń i wiele innych rzeczy.
    – Ty? Ale…
    – Wisiałem na jednej ręce. Widziałaś moją głowę?
    – Nie, to prawda, ale… ech! To tylko ty!
    Uśmiechnęła się i napięcie panujące dotychczas w grocie znalazło ujście w gromkim śmiechu.
    – Eldar – poprosiła Villemo po chwili zamyślenia. – Opowiedz coś więcej o twoich porachunkach z tymi z Woller i o zamordowaniu tamtego chłopca w Grastensholm.
    – Obaj służący pochodzili z Woller, z tego duńskiego gniazda, które nie ma sobie podobnych. Oni uważają, że wszyscy Norwegowie są ludźmi mniejszej wartości i że można nami pomiatać.
    – Ale my nigdy tak nie myśleliśmy! Moja rodzina.
    – Wiem, wy nie. Wy utrudnialiście nam zawsze życie w inny sposób, właśnie dlatego, że traktowaliście nas jak równych sobie. I dlatego was też nienawidziliśmy, chociaż inaczej.
    – Rozumiem. Chcieliście we wszystkich Duńczykach widzieć wrogów, intruzów, jak nas nazywacie.
    – No właśnie! A wy jesteście tak cholernie życzliwi i wielkoduszni, i tak pełni zrozumienia, że to staje kością w gardle. Nie mamy prawa myśleć o was źle ani mówić o was „duńskie świnie”.
    – Naprawdę myślicie, że wszyscy Duńczycy to świnie? W takim razie jesteście niewiele lepsi od tych z Woller!
    – Nie, oczywiście nie uważamy, że wy wszyscy, co do jednego, jesteście świnie. W każdym razie dopóki trzymacie się Danii i nie odbieracie nam naszych majątków, i nie gnębicie nas. Ale Wollerów mamy prawo nienawidzić. I my ze Svartskogen nienawidzimy ich. Wiesz, ci dwaj służący zostali nasłani do Grastensholm przez właściciela Woller. Żeby szpiegowali. Was, bo jesteście tacy serdeczni i otwarci, i nas, podejrzanych o wrogość wobec Duńczyków. Słusznie zresztą.
    – Zatem nic dziwnego, że to właśnie oni strzelali do was tamtego ranka, kiedy próbowaliście ukraść żywność z Grastensholm.
    – No właśnie!
    – A to ostatnie morderstwo? To, o które ciebie oskarżają?
    Pochylił się ku niej.
    – Widzisz, jeden z tych chłopców zaczął się z całej sprawy wycofywać. Zakochał się w służącej z Grastensholm i chciał się tam osiedlić na stałe. Wobec tego gospodarz z Woller kazał temu drugiemu go zabić, a winę zwalić na mnie. To właśnie on ukradł mój nóż i wbił go w plecy swojemu koledze.
    Villemo poczuła, że robi jej się niedobrze. Nie tak dawno ona też wbiła człowiekowi nóż w plecy. Była to dławiąca, nieznośna świadomość.
    – Skąd ty to wszystko wiesz?
    – Domyśliłem się natychmiast, ale nie mogłem nic mówić, musiałem być ostrożny ze względu na ruch powstańczy. Wolałem uciekać. Ale przyszłaś ty, głupia dziewucho, i narobiłaś takich szkód.
    Kiedy Eldar przestawał być taki okropnie agresywny, posługiwał się bardzo kulturalnym językiem, więc chyba naprawdę Svanskogenowie to była kiedyś dobra rodzina i dopiero później, po przestępstwie pradziadka, podupadła. Znowu nastała cisza. Villemo czuła się dość zgnębiona całą tą krytyką, jakiej przyszło jej wysłuchać, i wszystkimi upokorzeniami, jakie musiała znieść.
    W końcu zapytała pojednawczym tonem:
    – A jak to się stało, że tylu różnych ludzi znalazło się dzisiejszej nocy w lesie? Trudno mi to zrozumieć.
    Odpowiedział jej przywódca:
    – My jesteśmy tu dlatego, że właśnie dzisiaj wypada termin naszego spotkania. Zbieramy się regularnie na Bagnach Wisielca. A czego Wollerowie szukali, to nie wiem.
    – Ale ja wiem – wtrąciła Villemo zawstydzona. – Oni szukali Eldara, a w Moberg dowiedzieli się, że jakaś młoda dziewczyna rozpytywała o drogę do chaty Barbro.
    – O, dobry Boże! – jęknął przywódca, wstrząśnięty taką naiwnością.
    – Tak. No, a że ludzie wójta wiedzieli, gdzie mnie szukać, to już nic dziwnego – westchnął Eldar. – Bo przecież parobek z Woller, ten, który pracował w Grastensholm, był też w Lipowej Alei, pomagał przy remoncie stajni. Skoro Villemo słyszała, jak moi krewniacy rozmawiają o chacie Barbro, to słyszał pewnie i on. I to on poleciał z tym do wójta. Tak że to nie tylko twoja wina, Villemo.
    – Dziękuję – powiedziała ze szczerą wdzięcznością. Poza tym jednak czuła się marnie. – Ale jak to się stało, że wszyscy spotkali się akurat w tym fatalnym miejscu na szczycie wzgórza?
    Mężczyźni wybuchnęli śmiechem.
    – Nigdy jeszcze nie słyszeliśmy, żeby ktoś wrzeszczał tak okropnie. Krzyki panienki mogły umarłego postawić na nogi – powiedział przywódca.
    Villemo wolałaby, żeby nie używał takich słów. Znowu poczuła, że coś podchodzi jej do gardła. Zabiła człowieka. Pozbawiła go życia.
    Cicho zapytała:
    – A co będzie teraz? Tak bardzo bym chciała wrócić do domu.
    – To niemożliwe – uciął przywódca. – I chyba długo nie będzie możliwe. Oboje z Eldarem jesteście teraz poszukiwani i musicie stąd zniknąć. Ale już pomyślałem, co z wami zrobić. W okręgu Romerike jest pewien dwór, należący do przyjaciela Duńczyków. Ludzie gadają, że służba jest tam traktowana w okropny sposób, znacznie gorzej niż w Woller. Chciałbym, żebyście się najęli do służby w tym dworze. Powiecie, że jesteście małżeństwem…
    – Nie – zawołali oboje jednocześnie.
    – Nie? A ja myślałem…
    – Absolutnie nie – powiedziała Villemo, prostując się. – Ale możemy przecież być bratem i siostrą, prawda?
    – Zgodziłabyś się na coś takiego? – zapytał Eldar zdumiony, spoglądając na nią w zbliżającym się już, choć jeszcze ledwo dostrzegalnym brzasku poranka.
    – A czy mam jakiś wybór?
    – Niewielki.
    Sama uważała, że to dobry pomysł. Rodzeństwo…
    Płynęło stąd jakieś poczucie bezpieczeństwa.
    Starszy brat? Villemo stawała się sentymentalna. W dzieciństwie nieustannie marzyła, by mieć brata, dużego, silnego brata, do którego można by się zwrócić o pomoc, pociechę lub obronę.
    Braterska miłość jest czymś pięknym, tak sobie przynajmniej wyobrażała. Może dlatego, że sama była jedynaczką i nie miała pojęcia o tych wiecznych przepychankach i kłótniach, jakie są udziałem rodzeństwa.
    Teraz ucieszyła się. Miło będzie mieć Eldara jako brata, móc do niego przyjść, wiedzieć, że on jest, że są ze sobą związani.
    Nie zdając sobie z tego sprawy, westchnęła głęboko, uszczęśliwiona i pełna oczekiwań.

ROZDZIAŁ VII

    W grocie pod wysoką skałą panowała cisza.
    Villemo ledwo dostrzegała Eldara w szarym świetle poranka, ale wiedziała przecież, gdzie siedzi, i pamiętała jego twarz – wąskie, przeważnie zmrużone oczy, bruzdy na smagłych policzkach… I nagle opadły ją wątpliwości.
    – Czy nie moglibyśmy pójść każde gdzie indziej? – zapytała nieśmiało.
    Przywódca potrząsnął głową.
    – Czynię Eldara odpowiedzialnym za panienkę. Po części ze względu na pani bezpieczeństwo, a po części ze względu na nas, żeby nas panienka nie wydała.
    – Jak mogłabym to zrobić? Przecież nie znam waszych nazwisk, nawet was nie widziałam!
    – Dlatego musimy się rozdzielić teraz, zanim się rozwidni. Ale… – dodał ostro. – Istnieje jedno wielkie ale. Wy oboje możecie bez kłopotu podawać się za rodzeństwo, jest między wami pewne podobieństwo…
    – Pan wie, jak ja wyglądam?
    – Oczywiście! Oboje w oczach macie ten jakiś dziki błysk niczym trolle, chociaż barwą wasze oczy się różnią. Oboje jesteście blondynami, więc powinno się udać. Chciałem wam jednak powiedzieć: jeżeli jesteście rodzeństwem, to jesteście, i o żadnych miłosnych głupstwach między wami mowy być nie może. W przeciwnym razie wszystko diabli wezmą, to chyba rozumiecie!
    – Nie ma między nami żadnych miłosnych głupstw – wycedził Eldar przez zęby.
    Villemo przytaknęła.
    – To, co ja czuję do Eldara, to nie żadne romansowe uniesienia. Po prostu głęboka przyjaźń i sympatia, to wszystko. Ale przypuszczam, że starczy tego na długo.
    O, święta naiwności! Jakim ty bielmem potrafisz ludziom zasnuć oczy!
    – Dobrze! – powiedział przywódca i wstał, a wszyscy poszli za jego przykładem. – Panno Villemo, mam nadzieję, że panienka wie, co powinniśmy z panienką zrobić?
    – Nie?
    – Powinniśmy panienkę zabić. Jest panienka przecież jedną z „nich”. Z tych sprzyjających Duńczykom.
    Krzyknęła cicho, przestraszona. Próbowała uspokoić głos, lecz nie całkiem jej się to udało.
    – Jestem także jedną z tych sprzyjających Norwegom. Moje usta są zamknięte na siedem pieczęci. Bardzo chcę się przyczynić do zwalczania ucisku, ale uważam że też powinniście odróżniać kąkol od pszenicy. – I tak właśnie czynimy. Rodzina panienki i wiele jej podobnych nie ma powodu bać się powstańców. My się tylko boimy polegać na tych, którzy są w jakiś sposób powiązani z Duńczykami. Ale teraz zrobimy wyjątek.
    Ponieważ ludzie wójta widzieli, że panienka zabiła Monsa Wollera, jedynego syna gospodarza na Woller, a nie chcemy widzieć tak pięknej głowy na katowskim pieńku.
    Poczuła się dość żałośnie. Najłagodniej mówiąc.
    – Tak strasznie bym jednak chciała posłać jakąś wiadomość mojemu drogiemu ojcu. Żeby się o mnie nie martwił.
    – I nie szukał panienki – zgodził się przywódca.
    – Będzie panienka mogła przesłać wiadomość. Zanim dojdziecie do Moberg, zrobi się już widno. Proszę wtedy wziąć płat kory brzozowej i napisać na nim węglem parę słów, a potem ukryć zwitek pod kamieniem przy moście, tym z lewej strony. Zatroszczymy się, by wiadomość dotarła do ojca panienki. Ale proszę nie wspominać ani o nas, ani o Eldarze!
    – Oczywiście, że nie. A kiedy przypuszczalnie będę mogła wrócić do domu?
    Zastanawiał się przez chwilę.
    – Na wiosnę – rzekł zdecydowanie. – Proszę tak napisać. Na wiosnę!
    To znaczy, że wtedy wybuchnie powstanie – pomyślała zgnębiona. Boże, spójrz łaskawie na moją biedną rodzinę! O, dobry Boże, w co ja się wplątałam?
    Przywódca mówił dalej do Eldara:
    – Dostaniesz ode mnie adres dworu i wszelkie polecenia. Nie będzie wam trudno dostać się tam na służbę, bo wszyscy od nich uciekają, zawsze brak im ludzi. I dam ci też nazwisko twojego łącznika.
    Villemo zawołała zdumiona:
    – To i w Romerike są tacy jak wy?
    Nie mogła zauważyć, że przywódca uśmiecha się cierpko.
    – W całej wschodniej Norwegii, panienko – odparł ze smutkiem. – Opór przeciwko duńskiemu uciskowi jest większy, niż mogłoby się wydawać.
    – Ale dlaczego akurat teraz? Czy może zawsze tak było?
    – W mniejszym lub większym stopniu zawsze. Teraz jednak namiestnikiem w Norwegii jest Ulryk Fryderyk Gyldenlove, nieprawy syn Fryderyka III, i to jego obecność pobudza nas do bardziej zdecydowanych działań. Widzimy w nim człowieka, o którego chcielibyśmy zabiegać jako o naszego przyszłego króla. On, oczywiście nic o tym nie wie, ale nie sądzę, żeby nam odmówił.
    – Tylko czy ojciec mu na to pozwoli?
    Przywódca uśmiechnął się.
    – W jakiej epoce panienka żyje, panno Villemo? Jego ojciec zmarł. Królem jest teraz przyrodni brat Ulryka Gyldenleve, Christian V. A co on na to powie? Nie, jego pytać nie będziemy. Jeżeli nie dostaniemy Gyldenlove, to znajdziemy sobie zwykłego Norwega i posadzimy na tronie.
    Powiedział to z takim przekonaniem, że Villemo domyśliła się, iż odpowiedni kandydat został już wyznaczony.
    Jesienne słońce mozolnie wspinało się ponad horyzont, podczas gdy Eldar i Villemo pospiesznie chodzili po stromym, oszronionym zboczu w stronę Moberg. Szli w milczeniu, nie mieli sobie nic do powiedzenia. Villemo starała się myśleć o tym, co czeka ją w najbliższej przyszłości. Tego, co się niedawno stało, nie miała odwagi przywoływać we wspomnieniach.
    Przychodziła jej to jednak z trudem. Wstyd i cierpienie fizyczne były co najmniej dwa razy bardziej dokuczliwe teraz, gdy schodziła w dół po zboczu i każdy krok sprawiał jej ból w całym ciele. Czuła, że długo nie wytrzyma i rozpłacze się z powodu szoku i z rozpaczy po tych wszystkich bolesnych wydarzeniach, jakie ją spotkały i jakie przecież sama na siebie ściągnęła.
    Desperacko czepiała się myśli o przyszłości,
    Powinno im być dobrze razem, Eldarowi i jej, muszą się tylko lepiej poznać i on musi zmienić te swoje grubiańskie maniery…
    O, Villemo, Villemo! Wciąż taka dziecinnie naiwna i taka idealistka!
    Nim znaleźli się na prostej drodze, musieli pokonać szczególnie stromy skłon, przechodząc z jednego kamiennego bloku na drugi. Villemo nie była w stanie powstrzymać jęku.
    Eldar, który zdążył już zejść na dół, odwrócił się.
    – Co z tobą?
    – Nic – odparła z wymuszanym uśmiechem.
    Ranek stawał się coraz jaśniejszy i mogli się już widzieć. Wyglądało na to, że Eldar przypomniał sobie nareszcie, co się stało.
    – Boli cię? – zapytał szorstko, wyciągając rękę, by pomóc jej zejść. Przedtem nigdy tego nie robił.
    – Boli, ale tylko trochę.
    On jednak spojrzał na jej pobladłą twarz i zacisnął wargi.
    – Musisz jakoś dojść do wsi. Później zobaczymy.
    – Zobaczymy? – zapytała ze stężałą twarzą.
    – Owszem, zobaczymy, czy stała ci się poważna krzywda. Czy to takie dziwne?
    Villemo przełknęła ślinę.
    – To nie jest konieczne.
    – Owszem, jest. I to z wielu powodów. A teraz chodź!
    Po chwili znowu przystanęła.
    – Miałam napisać list.
    – No tak, prawda – westchnął. – W takim razie zrób to teraz!
    Rozejrzała się bezradnie wokół.
    Eldar syknął ze złością i podszedł zamaszystym krokiem do młodej brzozy. Znajdowali się w zagajniku, w pobliżu jakiejś wsi. Widzieli pola uprawne i łąki, ale na razie jeszcze żadnych zabudowań. Oderwał spory kawałek kory i podał jej,
    – Spróbuję też znaleźć węgielek – mruknął. – Nie możemy tu rozpalać ogniska, ale oni mają zwyczaj jesienią palić na polach starą słomę i liście…
    Głos jego się oddalał. Villemo stała przez chwilę opuszczona i bezradna, zastanawiała się, co ma napisać. Wiadomość musi być krótka. I uspokajająca, a to nie takie łatwe.
    Eldar wrócił wkrótce z kilkoma osmalonymi patykami.
    – Miałem szczęście – powiedział. – Zaczynaj!
    Villemo uklękła i rozłożyła korę na kamieniu. Potem zaczęła pisać jak mogła najstaranniej, przyciskała mocno, by pismo nie zatarło się, zanim dotrze do Elistrand. O, Elistrand… Poczuła bolesny skurcz w sercu, ale otrząsnęła się natychmiast.
    – No! Skończyłam.
    – Mogę zobaczyć?
    Mimo woli przycisnęła do piersi zwitek kory.
    – To przecież prywatne…
    – Muszę zobaczyć, co napisałaś. Chyba rozumiesz. Dawaj to!
    Niechętnie wyciągnęła rękę, a on złapał list. Zaraz jednak poprosił, by to ona przeczytała. Może sam nie umiał? Villemo czytała głośno:
    Kochany ojcze! Wpadłam w ręce gwałcicieli i musiałam jednego z nich zabić w obronie własnej. Wójt mnie ściga, lecz dobrzy ludzie pomogli mi się ukryć. Nie szukajcie mnie, jest mi tu dobrze. Wrócę o0 domu na wiosnę. Villemo.
    Eldar skinął głową.
    – Dobrze. A teraz chodź! Schowamy to pod kamieniem.
    Schowali list w umówionym miejscu przy moście, przekradli się przez wciąż jeszcze uśpioną wieś i znowu dotarli do lasu. Na wzgórze wiodła ubita droga. Oddalali się od Moberg, ale nie szli w stronę Grastensholm, niestety. Zmierzali w odwrotnym kierunku, na północ.
    W końcu Eldar zaczął z nią rozmawiać. Droga była tu tak szeroka, że mogli iść obok siebie.
    – Zdajesz sobie chyba sprawę z tego, że ludzie z Woller także nas poszukują, i to nie mniej zaciekle niż wójt?
    – Z powodu tamtych dwóch?
    – Tak, z powodu Monsa Wollera, jedynego syna właściciela majątku. Ale to nie jemu wbiłaś nóż w plecy, to był ten drugi.
    Żołądek Villemo znowu zaczął się burzyć.
    – Eldar! Bądź tak dobry! Ja nie jestem w stanie o tym myśleć!
    – Musisz się jednak nauczyć. Nie duś tego w sobie, bo będzie jeszcze gorzej. Uratowałaś mi życie, choć ono niewiele teraz warte. – Uśmiechnęła się z wdzięcznością, a on jakby na chwilę złagodniał. – I własną cześć – dodał.
    Uśmiech zamarł na jej wargach.
    – To nie jest takie pewne.
    – Zobaczymy.
    To brzmiało strasznie. Bardzo nie chciała tych oględzin. Musi się postarać, żeby ich jakoś uniknąć.
    Nieśmiało zapytała:
    – Czy Gudrun, twoja siostra, też należy do waszej grupy powstańczej?
    – Do grupy? – prychnął ze złością. – Czy ty myślisz, że tu chodzi o jakiś chór kościelny czy coś takiego?
    Potem spoważniał, wyglądał tak, jakby się źle poczuł.
    – Nie, Gudrun… Ona od urodzenia nienawidzi Duńczyków, to oczywiste, cała nasza rodzina ich nienawidzi. Ale nie mogliśmy jej włączyć do sprzysiężenia. Jest zbyt nieobliczalna. I dlatego, że…
    Wyraźnie nie miał ochoty dokończyć zdania.
    A teraz ja jestem z nimi, pomyślała Villemo. Z konieczności, czy nie, ale mnie wzięli.
    – Ja będę dobrą pomocnicą – uroczyście obiecała drżącym głosem. – Nie będziecie żałowali.
    – To dobrze – odparł, ale myślami był gdzie indziej.
    – Jedyny warunek, jaki stawiam, to żeby moja rodzina została oszczędzona.
    – My ich oszczędzimy, to oczywiste, ale nie możemy odpowiadać za to, co zrobi wójt czy Wollerowie.
    Villemo przystanęła gwałtownie.
    – O, nie, muszę wracać do domu!
    Eldar chwycił ją za ramię.
    – Nie wygłupiaj się, dobrze? Przesadziłem. Oni nic nie mogą zrobić. Nie wam, cieszycie się zbyt dużym poważaniem. Ale moja rodzina… No nic, bywaliśmy i przedtem w opałach.
    Umilkł. Villemo wsłuchiwała się w swoje i Eldara szybkie, szurające kroki, głośne oddechy, w szelest swojej spódnicy. Słońce stało już wysoko na niebie, zapowiadał się ładny, jasny dzień. Ona jednak była sina z zimna po spędzonej pod gołym niebem jesiennej nocy. Złościło ją to ze względu na urodę. Jej jasna skóra nabierała na zimnie koloru sinoliliowego. By choć trochę okryć swoją biedę, otulała się szczelnie wielką chustką.
    – Zatrzymamy się tutaj i odpoczniemy – oświadczył Eldar.
    Już dawno zostawili za sobą dolinę, w której leżało Moberg, i znajdowali się teraz wyżej, na skłonie łagodnego zbocza, schodzącego do kolejnej doliny. Drzewa zdawały się być obsypane monetami z miedzi i złota. Ludzkich siedzib nie widzieli od dawna, odkąd opuścili Moberg.
    – Nie jestem zmęczona – zaprotestowała. – Tylko głodna. I chyba powinniśmy się starać zajść jak najdalej, dopóki widno.
    – Idziesz z wysiłkiem. Siadaj tutaj.
    Posłuchała, choć nie mogła opanować drżenia rąk. Był taki stanowczy, że domyśliła się, co zamierzał.
    – Eldar, myślę, że powinniśmy dać sobie spokój z tymi oględzinami – zaczęła.
    – Ale to bardzo ważne, czy ty nie pojmujesz? Nic mnie nie obchodzi, jak panienka z dobrego domu wygląda pod spódnicą, ale muszę.
    Z trudem powstrzymywała płacz:
    – Ja nie chcę!
    – A dziecko z tym wstrętnym Monsem Wollerem chcesz?
    – Dziecko? – powtórzyła, blednąc.
    – Tak, wyobraź sobie, że te małe stworzenia naprawdę z tego się biorą. Muszę zobaczyć, jak daleko to zaszło, jeśli w ogóle cokolwiek zdołał osiągnąć. Mówiłaś, że cię bolało.
    Jeżeli osiągnął swój cel, musimy natychmiast iść do pewnej mądrej baby, którą znam. Ona ci pomoże pozbyć się płodu.
    Villemo odwróciła się z obrzydzeniem.
    – Chodzi mi tylko o siebie – syknął brutalnie. – Bo w razie czego to ja byłbym posądzony o ojcostwo.
    – Nie, ale to…
    – A co ty myślałaś? – uciął ostro.
    Villemo siedziała przez chwilę w milczeniu, a on stał i czekał.
    W końcu z jej piersi wyrwało się westchnienie podobne do szlochu, po czym skinęła głową, że się zgadza.
    Nie chciała na niego patrzeć, gdy uląkł obok i skłonił ją, by się położyła. Kiedy poczuła, że podniósł jej spódnicę, zasłoniła twarz rękami i ze wszystkich sił próbowała stłumić płacz.
    Niepewnym głosem powiedziała tak obojętnie jak tylko mogła:
    – Moje ubranie jest chyba za eleganckie? Jak mam w nim prosić o pracę służącej?
    Jego głos też nie był całkiem spokojny, choć starał się mówić swobodnie:
    – Wszystko jest już dość brudne, a będzie jeszcze brudniejsze, nim dojdziemy na miejsce. Powiemy, że chodziłaś po prośbie i dali ci to w jakimś bogatym dworze. Gorzej z tą twoją delikatną bielizną. To jest naprawdę zbyt piękne. Musisz się tego pozbyć.
    – Ale jest tak zimno. I zima idzie.
    – Tak, ale w takim razie musisz bardzo uważać, żeby nikt nie zobaczył.
    Powoli zdejmował z niej tę piękną bieliznę. Villemo zaczęła drżeć. Czuła się okropnie.
    – Śladów krwi nie widzę – mruczał. – A teraz zegnij kolana!
    – Nie, ja…
    – Rób, co mówię, zaraz będzie po wszystkim!
    Posłuchała z najwyższym wysiłkiem. Pod plecami czuła mokrą ziemię, słońce świeciło jej prosto w twarz. Nie odważyła się otworzyć oczu nawet na sekundę, żeby na niego spojrzeć.
    – Cała jesteś sina – stwierdził Eldar.
    – Marznę – pisnęła żałośnie.
    – Nie o to chodzi, jesteś niemal czarna od siniaków.
    – Naprawdę? Tak, tak czułam, jego ręce…
    – No, ale na razie widzę tylko zadrapania. To przeklęta świnia!
    Villemo zauważyła, że Eldar nie klnie już tak okropnie. Dotknął jej delikatnie koniuszkami palców. Drgnęła.
    – Powinienem się umyć – mruknął. – Taki jestem brudny. Nie płacz! Naprawdę nie ma czego!
    Ale ona nie mogła powstrzymać łez. Obciągnął jej spódnicę i poprosił, żeby zaczekała. W pobliżu słychać było szum strumyka i Eldar poszedł w tamtą stronę.
    Villemo leżała bez ruchu z rękami na twarzy i myślała, że wszystko jest takie okropne. Czuła w duszy kompletną pustkę. Nigdy jeszcze nie doznała takiego upokorzenia. Nie tak wyobrażała sobie słodką przygodę z wymarzonym Eldarem. Przełykała i przełykała łzy, by jakoś przerwać ten nieutulony płacz.
    Eldar wrócił i znowu nad nią ukląkł.
    – Teraz zobaczymy – wymamrotał. – Leż całkiem spokojnie. Nie bój się!
    Dotknął ją dłonią lodowatą po myciu w strumyku.
    – Nie, nie ruszaj się!
    – Ale jesteś taki zimny.
    Wyglądało na to, że uśmiecha się z ulgą. Dla niego też to nie była łatwa sprawa.
    Badał ją ostrożnie, bardzo ostrożnie, ledwo dotykał jej palcami. Villemo walczyła ze sobą, żeby leżeć bez ruchu, nie zerwać się i nie uciec gdzie oczy poniosą. Wszystko to było taką udręką, że wolałaby umrzeć.
    Nagle szarpnęła się do tyłu:
    – Och, nie, zostaw mnie!
    – Już, już, spokojnie, jeszcze moment…
    I w końcu spojrzał na nią z ulgą i uśmiechnął się.
    – Jesteś dziewicą, moja panno.
    – Naprawdę? – odetchnęła. – Jesteś pewien?
    – Absolutnie. Ból sprawiają ci te posiniaczone miejsca. Musiałaś ostro walczyć.
    – O, tak – przyznała roześmiana. – On miał takie mocne ręce, trzymał mnie jak w żelaznym uścisku, był na mnie zły, że się opieram…
    – No, myślę.
    Nastrój stał się wyraźnie swobodniejszy. Ale Villemo nie mogła wstać, bo Eldar wciąż trzymał rękę na jej brzuchu.
    – Jesteś bardzo ładna – powiedział z uznaniem, pieszcząc jej nagą skórę i dłonią, i wzrokiem. – Jesteś piekielnie ładna. Właściwie to szkoda…
    – Co takiego? – zapytała i pospiesznie obciągnęła spódnicę, tak że musiał się odsunąć.
    – Że jesteś dziewicą. Mogłoby nam być wesoło razem tej zimy.
    – Co masz na myśli?
    Wstali już oboje. Villemo ubierała się, ale wciąż nie spuszczała z niego wzroku. Jej oczy były niepokojąco wojownicze, ale on zdawał się tym nie przejmować. Powiedział zaczepnie:
    – Wdowy, mężatki i napoczęte panny każdy może mieć bezkarnie.
    Ona uporządkowała ubranie i odetchnęła głęboko.
    – No, nie! – zawołała, szarpiąc go za włosy. – Nie, nie, nie! Czy nie dotarło do ciebie, ty przeklęty, wstrętny, zarozumiały uwodzicielu, że ja nie chcę mieć z tobą do czynienia w ten głupi, obrzydliwy sposób?
    Eldar wyrwał się, ale w rękach Villemo zostały kłęby blond włosów, czym się zresztą nie przejmowała. Wyjąc ze złości rzuciła się na niego znowu, biła go i kopała, aż w końcu udało mu się złapać ją za nadgarstki i przytrzymać. Patrzyła na niego wyzywająco.
    Ale on też się rozzłościł.
    – Czy myślisz, że ja bym się zadał z panną z dobrej rodziny? – wycedził przez zęby z tymi zmrużonymi oczyma tuż przy jej twarzy. – Niedoczekanie twoje, żebym cię chciał choćby dotknąć! Z tego wynika tylko zło i nieszczęście. A kto by za to zapłacił? Ja, wyłącznie ja!
    Villemo dała za wygraną. Skuliła się, zrezygnowana.
    – No, to co do tego jesteśmy zgodni. Sama nie wiem dlaczego, ale lubię cię, Eldar…
    – Dziękuję ci. Raczej nie robiłaś z tego tajemnicy.
    – Ale ja chciałam być twoją przyjaciółką. Można chyba kochać człowieka w inny sposób, niż tylko… niż…
    – Chodzi ci o ten głupi, obrzydliwy sposób, jak to sama nazwałaś? To ja ci teraz coś powiem, moja kochana! Kobiety można wykorzystywać tylko w jeden jedyny sposób, i to jest właśnie ten. Poza tym są całkowicie bez wartości.
    – Nieprawda! – zapaliła się znowu.
    – Nie? Wy nie macie pojęcia, czym jest przyjaźń czy koleżeństwo, lojalność czy sympatia. Wasze głowy są puste jak dziurawe skorupki od jaj i…
    – Ech – szarpnęła się Villemo. – Nie jestem w stanie z tobą rozmawiać. Jesteś tak samo zatwardziały jak większość mężczyzn. Lepiej chodźmy!
    Eldar zgadzał się. Przynajmniej na jej ostatnią propozycję. Urażeni nawzajem, szli dalej w milczeniu. Eldar znał drogę. Szli długo, kiszki zaczynały im już porządnie grać marsza, gdy Villemo nareszcie się odezwała.
    – Za jedną rzecz jestem ci w każdym razie wdzięczna.
    – Co takiego?
    – Nie wypominasz mi, że musisz mnie za sobą ciągnąć.
    Eldar nie odpowiedział. Rzeczywiście nic takiego nie mówił. Ale czy nie myślał?
    Dzień miał się ku końcowi, gdy Villemo nagle pociemniało w oczach. Szła tak niepewnie, że nawet Eldar musiał to zauważyć.
    – Jesteś zmęczona? – zapytał niechętnie.
    Przystanęła.
    – Siedzi we mnie jakaś mała wściekła istota. Nazywa się Głód i ściska mnie od środka tak mocno, że chyba już nic we mnie nie zostało.
    Eldar pokiwał głową i pospiesznie spojrzał na jej nogi.
    – Buty nie wytrzymały, jak widzę. To dobrze.
    – Dobrze? – zapytała, nie mogąc opanować zdumienia nad takim brakiem współczucia.
    – Tak. Patrz, przetniemy teraz tę dolinę. Po tamtej stronie jest niewielka osada. Tam pójdziemy.
    – Powiedziałeś przecież, że powinniśmy unikać ludzi.
    – Powiedziałem, ale nie jestem tak zupełnie pozbawiony serca. Skostniałaś z zimna i w ogóle wyglądasz tak marnie, że żal patrzeć. Poza tym ja też jestem głodny, a tam jest nieduża karczma. Powinniśmy do niej dotrzeć.
    – Tylko że ja nie mam pieniędzy i wątpię, żebyś ty miał.
    – Jakoś to załatwimy.
    – Dlaczego powiedziałeś to o moich butach?
    Eldar ujął ją za nadgarstki i zaprowadził na skraj lasu.
    – Ponieważ jesteś zbyt elegancka. Zniszczone buty wyglądają bardziej naturalnie.
    Cofnął się o parę kroków i przyglądał jej się pozbawionym wyrazu wzrokiem.
    – Ja muszę uporządkować swoje ubranie, jak tylko się da – powiedział. – A ty musisz wyglądać bardziej zwyczajnie, żebyśmy do siebie pasowali. Mamy przecież uchodzić za rodzeństwo. Zapleć włosy!
    – A to co znowu?
    – Wydasz się wtedy młodsza i bardziej niewinna. Pamiętaj, jesteś moją młodszą siostrą, masz piętnaście lat i jesteś trochę przygłupia. Potrafisz udawać głupią? Zresztą, nie. Z tymi oczyma, nie.
    Przyjęła to jako komplement.
    – Zdawało mi się, że twoim zdaniem wszystkie kobiety mają kurze móżdżki?
    – Tak uważam, ale teraz miałem na myśli naprawdę głupią, niedorozwiniętą. Ale to się chyba nie uda.
    – Rozumiem. Może mogłabym udawać głuchoniemą? Można wtedy wszystko słyszeć, dowiedzieć się różnych rzeczy.
    – Nie, myślę, że to nie jest dobre wyjście. Wszędzie czyhają niezliczone pułapki, musiałabyś się nieustannie mieć na baczności. To zbyt męczące.
    Nim się zorientowała, co Eldar zamierza, on pochylił się i nabrał pełne garście zmarzniętego błota, które zaczął wcierać w jej piękną, złotożółtą spódnicę. Od góry do dołu.
    Villemo wydała z siebie okrzyk zgrozy i uderzyła go po łapach.
    – Stój spokojnie – syknął. – To zaraz wyschnie i opadnie, a wtedy spódnica stanie się równomiernie szara.
    – Ty bestio! – krzyczała. – Ty potworze!
    – Czy jedna spódnica znaczy dla ciebie więcej niż to wszystko, przez co przeszłaś od wczoraj? I co jeszcze będziesz musiała znieść?
    Villemo uspokoiła się. Rzuciła smętne spojrzenie na spódnicę, na którą materiał jej matka zamówiła aż w Kopenhadze.
    – Zbyt dobrze na tobie leży – skonstatował rzeczowo. – Ale to nie szkodzi. Musisz się tylko szczelnie otulać chustką. No tak, teraz jesteś piękna.
    – Piękna?
    – I zapleć włosy, a ja siebie doprowadzę do porządku.
    Została sama i przemarzniętymi palcami próbowała spleść swoje gęste, kręcone włosy w dwa warkocze. Nigdy przedtem tego nie robiła, w każdym razie nie własnoręcznie. Rezultat odpowiadał doświadczeniu:
    Eldar wrócił wymyty i uczesany, w uporządkowanym ubraniu. Taki przystojny, że aż poczuła ukłucie w swoim pełnym wstydu sercu. Na jej widok przystanął.
    – Boże, zlituj się – wymamrotał, a kąciki ust drżały mu ze śmiechu. Pomógł jej ułożyć warkocze i przewiązać grubym źdźbłem trawy.
    Przez większość dnia milczeli. Ale zdarzyło się i tak, że rozmawiał z nią dość długo o cierpieniach, jakie zwyczajni ludzie muszą znosić pod duńskim panowaniem.
    Villemo zastanawiała się, czy nie musieliby cierpieć tak samo pod norweskim królem.
    – To możliwe – przyznał Eldar. – Ale byłby to w każdym razie własny król i własne, norweskie cierpienie. Poza tym to nie król i nie rząd w Danii odpowiada za wszystkie nieprawości. To ci bezwstydni wójtowie.
    Była wstrząśnięta tym, co opowiadał o traktowaniu ludzi. O podatkach tak bezlitosnych, że wprost trudno w to uwierzyć. O tym, że wójt zabiera biedakom nawet ostatnią krowę, jeśli nie są w stanie zapłacić podatku. A jeśli im jeszcze zostanie jakieś zboże czy siano, to też się je zabiera i składa w swojej stodole, gdzie pewnie zgnije, bo tam wszystkiego mają w nadmiarze. O przestępstwach popełnianych w desperacji, o karach strasznych i niesprawiedliwych. O bezdomnych, zamarzających na śmierć w zimnych grotach, z żołądkami wypełnionymi trawą i ziemią, o starcach i dzieciach traktowanych tak okrutnie, że śmierć zdaje się wybawieniem.
    Gdy skończył, Villemo była niemal przekonana, że Norwegia powinna mieć własny rząd, i z dumą myślała o zadaniu, jakie jej powierzono.
    Teraz, kiedy zmierzali przez równinę do małej wioski, zapytała:
    – Co my tam właściwie mamy robić w tym dworze?
    – Musimy mieć oczy i uszy otwarte. I jeśli chodzi o ludzi, którzy są tam źle traktowani, i o samych gospodarzy. Musimy się dowiedzieć, jakie mają powiązania. To jest jeden z tych dworów, w których powstanie ma wybuchnąć najpierw… kiedy już do niego dojdzie.
    Villemo przełknęła ślinę. I to tam ona ma mieszkać! Przeczuwała, że nie wróży to nic dobrego.
    Ale czyż nie pragnęła przeżywać przygód? Czy nie uważała jeszcze niedawno, że życie w parafii Grastensholm jest nudne? Ma więc to, czego chciała. Tylko że teraz wolałaby tego uniknąć!
    Jej piękny pokój w Elistrand… Łóżko. „Tu sypia najszczęśliwszy człowiek świata”. Odkryła z rozdrażnieniem, że jest chora z tęsknoty za domem.
    Wytarła pospiesznie kilka łez, wyprostowała się i głęboko wciągnęła powietrze. Chcąc nie chcąc powlokła się dalej za Eldarem, który stanowczo stawiał zbyt długie kroki i nawet nie myślał, żeby się obejrzeć, czy ona za nim nadąża, czy nie.

ROZDZIAŁ VIII

    Kiedy nareszcie dotarli do dużych, rozległych drewnianych zabudowań karczmy, Villemo była tak zmęczona, że z trudem ciągnęła za sobą nogi. Eldar wziął ją za rękę, czego nie zrobił przez całą drogę, i wprowadził do środka. Pewnie chciał wyglądać jak prawdziwy starszy brat, opiekujący się siostrą.
    Na ich widok szum w mrocznej izbie ustał. Eldar podszedł do szynkarza.
    – Znalazłoby się jakieś posłanie dla mojej siostry? Idziemy z daleka i biedne dziecko jest bardzo zmęczone.
    To on naprawdę potrafi mówić takim łagodnym i czułym głosem? Jaka szkoda, że to tylko gra!
    Szynkarz przyglądał jej się badawczo. Spuściła wzrok i starała się wyglądać niewinnie. Po chwili gospodarz przeniósł swoje zainteresowanie na Eldara.
    – A masz czym zapłacić?
    I wtedy Eldar zrobił coś dziwnego. Odwrócony plecami do izby, podciągnął lewy rękaw aż do łokcia i zaraz szybko opuścił go znowu.
    Gospodarz skinął głową.
    – Mała może się przespać w izdebce na strychu.
    Poprowadził ich schodami na górę i otworzył nieduże, skrzypiące drzwi.
    – A ty? Też tu będziesz spał?
    – Jesteśmy już na to za duzi – odparł Eldar. – Ja położę się w stajni na sianie.
    – Dokąd idziecie?
    – Do Tobronn.
    Gospodarz zmarszczył brwi.
    – Powodzenia!
    – Dziękuję, będzie nam potrzebne!
    – Przyjdź do mnie później, to porozmawiamy chwilę!
    Eldar potwierdził skinieniem głowy.
    – Jak tylko położę siostrę. A moglibyśmy dostać tu coś do jedzenia? Nie bardzo chcę siedzieć z nią pośród tylu obcych.
    – Oczywiście. Jak jej na imię?
    – Merete.
    Aha, więc mam na imię Merete, pomyślała Villemo.
    Szynkarz wyszedł, Eldar zamknął drzwi. Izdebka była tak niska, że musiał się zgiąć niemal wpół. Wewnątrz intensywnie pachniało nagrzanym w słońcu, świeżo smołowanym drewnem.
    – Mamy tu wodę i miednicę – powiedział. – Usiądź na krawędzi łóżka!
    Zrobiła, co kazał. Była zanadto zmęczona, by protestować.
    Zdjął jej z nóg buty i pończochy, nalał wody do miednicy i mył jej pokaleczone stopy. Villemo wzdrygnęła się na pierwsze zetknięcie z zimną wodą, potem jednak oparła się o ścianę i z rozkoszą poddawała zabiegowi.
    Eldar Svanskogen przyglądał się tej zmęczonej drobnej twarzyczce, jakby pozbawionej życia teraz, gdy żar płonący zawsze w oczach został ukryty pod zamkniętymi powiekami.
    Jesteś jeszcze dzieckiem, pomyślał. Ale, na Boga Wszechmogącego, jak ty będziesz reagować, gdy pewnego razu obudzi się w tobie kobieta? Ty, z taką intensywnością przeżywania, z twoim gwałtownym temperamentem i z uwodzicielskim pięknem tych niemal szalonych oczu?
    Puścił jej stopę nagle, jakby się oparzył. Na moment ogarnęło go wariackie pragnienie, by to on mógł obudzić w niej kobietę. Był przekonany, że umiałby to zrobić. W każdej chwili.
    Ale miał się na baczności. Dziewczyna z Ludzi Lodu to nie igraszka. A jeszcze mniej pozostała rodzina. Meidenowie z Grastensholm… Paladinowie z Danii.
    Nie, Eldar ze Svanskogen powinien trzymać się z daleka. Szybko wytarł jej nogi i wstał.
    Gospodarz sam przyniósł jedzenie. Postawił na stole misę, z której wydobywał się smakowity zapach, i wyszedł. Na tacy leżały też dwie drewniane łyżki. Eldar podał jedną Villemo i zaprosił ją gestem do misy.
    – Proszę bardzo, jedz!
    Posłuchała zachwycona. Na zmianę zagłębiali łyżki w misie, choć jej zawartość nie wyglądała szczególnie zachęcająco: w szarej, tłustej mazi pływały kawałki czegoś nieokreślonego.
    – Co to jest? – jęknęła po kilku łyżkach.
    – Lepiej nie pytać.
    Przestała jeść.
    – Głód panuje także tutaj – wyjaśnił sucho.
    Villemo odłożyła łyżkę.
    – Chyba już więcej nie chcę.
    – Jedz natychmiast i nie marudź! To wygląda na wnętrzności jakiegoś zwierzęcia, a to zdrowe pożywienie.
    Miała wrażenie, że widzi wrony i szczury w tych odrażających ochłapach, ale postanowiła nie poddawać się tego rodzaju fantazjom. Potrzebowali jedzenia, a ta zupa nie jest przecież szkodliwa. Dzielnie jadła dalej, a poza tym sytość poprawia humor!
    Kiedy później wieczorem leżała sama w łóżku i czuła, jak ciepło wypełnia jej ciało z wyjątkiem stóp, które pozostawały zimne niby lód, powróciła świadomość tego wszystkiego, co działo się z nią w ciągu ostatniej doby.
    Czy to naprawdę dopiero wczoraj wieczorem opuściła Elistrand? To niepojęte. Miała wrażenie, że od tamtej pory przeżyła całe życie. Pełne bólu, przerażające życie.
    Myśl o jasnym, dobrym rodzinnym domu była nie do zniesienia. Villemo wciągała powietrze głęboko, chcąc uwolnić się od dławiącego ucisku w gardle. Ojciec… Czy już dostał jej list? Wszyscy przyjaciele i krewni z sąsiednich dworów, co oni teraz robią?
    Tylu zmartwień przysporzyła im wszystkim, zwłaszcza kochanemu ojcu. Jak to dobrze, że mama o niczym nie wie – na razie. Ona nie może się o tym nigdy dowiedzieć! Villemo musi wrócić do domu przed nią! Musi!
    Zabiła.
    Ta prawda przesłania wszystko inne. Ona, Villemo córka Kaleba, zabiła człowieka.
    To było nieznośne. Nie wytrzyma tego uczucia. Nie wytrzyma!
    Wybuchnęła spazmatycznym płaczem i już wcale nie starała się go powstrzymać. Zresztą i tak by nie mogła. Czuła, że płacz jej pomaga. Niech więc inni goście karczmy myślą, co im się podoba.
    Następnego dnia wyruszyli wcześnie. Kiedy Villemo wkładała na siebie spódnicę, otoczyła ją chmura pyłu. Potrzebowała trochę czasu, zanim znowu mogła iść jako tako normalnie na swoich obolałych nogach.
    Kiedy jednak zjedli solidne śniadanie – „jedz, Merete chleb z mąki pomieszanej z korą drzewną, bo nie wiadomo, kiedy dostaniesz następny posiłek” – i kiedy już uszli spory kawałek, popatrzyła na swojego towarzysza przestraszona.
    – Eldar… Ty kulejesz!
    – Naprawdę?
    – Wyglądasz, jakbyś stąpał po rozpalonym żelazie.
    – Mam pęcherze pod stopami – mruknął.
    – O, mój drogi – rzekła współczująco. – Nie wiedziałam, że bohaterom robią się pęcherze!
    – Bohaterom? – prychnął. – Ja chyba nie jestem bohaterem!
    – Dla mnie byłeś. Byłeś piękny, silny i niepokonany.
    – Byłem, powiadasz. To znaczy pęcherze pozbawiły cię złudzeń?
    – Och, nie, nie! Złudzenia rozwiały się już dawno temu.
    – No, tak dawno to chyba nie. Poznaliśmy się przecież dopiero co. Jako dorośli, chciałem powiedzieć.
    Najwyraźniej chciał pozostać w jej oczach bohaterem.
    – To było wtedy, kiedy mi opowiadałeś o swoich dziewczynach.
    – Ach, to – uśmiechnął się jakby skrępowany. – To było tylko takie gadanie.
    Milczała przez chwilę.
    – Więc to nieprawda?
    – Nie, sama wiesz, jak to mężczyźni gadają.
    – Nie wiedziałam.
    Niklas… Dominik… przecież nie są tacy. To dobrze wychowani, grzeczni, odnoszący się z szacunkiem do innych młodzieńcy.
    – Tak ucichłaś – powiedział po chwili.
    Przystanęła i przyglądała mu się zbita z tropu. Kim jest ten człowiek? Dlaczego ona idzie z nim po zamarzniętej, pokrytej grudą wiejskiej drodze?
    – Przepraszam. Chyba się zamyśliłam.
    Eldar nic już nie powiedział. Zrozumiał chyba, że ona przez chwilę była myślami gdzie indziej i że w tamtym jej życiu dla niego miejsca nie ma.
    Ruszyli dalej, oboje na obolałych nogach. Villemo z trudem dotrzymywała Eldarowi kroku, szła zawsze nieco z tyłu i przyglądała mu się.
    W piersiach dławił ją bolesny ciężar. Patrzyła na tego mężczyznę z przyjemnością. Na jego długie, zgrabne nogi, wąskie biodra i szerokie ramiona. Włosy, bujne popielatoblond, bruzdy na policzkach, wąskie oczy i duże białe zęby. Jak u niebezpiecznego zwierzęcia, pomyślała. Był szorstki i wulgarny w mowie, gdy wpadał w zły humor. Ale kochała go właśnie dlatego, że pragnęła wydobyć z niego to, co w nim było dobrego, a co – była o tym przekonana – istnieje, ukryte pod tą twardą skorupą brutalności.
    Krótko mówiąc, Villemo wpadła w tę samą pułapkę, w którą przed nią dało się złapać tysiące innych kobiet. Chciała mianowicie zbawiać zatraconą duszę ukochanego.
    Ileż to już kobiet uwierzyło, że znajdą w sobie dość sił, by uratować na przykład jakiegoś zapijaczonego wraka wyłącznie swoją miłością i dobrym wpływem? Ile wierzyło, że potrafią brutalnego drania przemienić w anioła?
    Villemo znajdowała się w jeszcze gorszej sytuacji niż większość tamtych kobiet. Ona bowiem zamierzała wydobyć w Eldarze jego lepsze ja wyłącznie poprzez uczucie wzniosłe i platoniczne. O fizycznej miłości nawet nie myślała. Na to Villemo była jeszcze zbyt niedojrzała, a zarazem zbyt poważnie myśląca.
    Szli więc tak oboje, każde pogrążone w swoich fantazjach. On pragnął ją widzieć prymitywnie zmysłową, ona chciała, by stał się grzeczny i szlachetny. Czyje marzenia zostaną spełnione? Wszystko zależy od tego, co ich spotka tej zimy i w jakich warunkach przyjdzie im żyć.
    Villemo zapytała nieśmiało:
    – Skoro ja mam teraz na imię Merete, to jak ty się nazywasz?
    – Einar. Einar Foss, zapamiętaj to!
    – To znaczy, że ja nazywam się Merete Foss. Ile masz lat?
    – Powiedzmy dwadzieścia pięć.
    – Czy jest coś jeszcze, co powinnam wiedzieć? Skąd pochodzimy?
    – Z Christianii. Ty zarabiałaś na życie żebrząc. Teraz ja chcę się tobą zaopiekować, dlatego szukamy miejsca na wsi.
    Skinęła głową.
    – A jak twoje nogi?
    – Już niedługo będziemy na miejscu.
    – Wiesz, gdzie jest ten dwór?
    – Otrzymałem dokładne wskazówki.
    Wkrótce dostrzegli w zapadającym już zmierzchu zabudowania, rozłożone na wzgórzu ponad rozległą równiną, otoczoną pagórkami.
    – To tu – oświadczył Eldar. – Wchodzimy nie zwlekając.
    Villemo patrzyła z szacunkiem, pomieszanym z odrobiną lęku, na liczne pociemniałe budynki wokół dziedzińca. Dwór był niewątpliwie duży, utrzymany w starym norweskim stylu chłopskim. Co najmniej ze dwadzieścia mniejszych budynków otaczało rozległe podwórze, pośrodku którego stało wielkie drzewo i jedna z tych dwu imponujących studni, od których dwór brał swoją nazwę – Tobronn, Dwie Studnie. Na wprost bramy wznosił się główny budynek – piętrowy dom z wielkich drewnianych bali, z gankiem ozdobionym rzeźbioną balustradą. Bogate spichrze ulokowano po obu stronach domu, a za nimi, jak okiem sięgnąć, rozciągały się żyzne pola. Wieś, do której dwór należał, położona była nieco dalej, dyskretnie cofnięta za porosłe lasem wzniesienia, jakby wiejskie zabudowania nie miały odwagi nawet głowy wychylić w pobliżu takiej potęgi i wspaniałości.
    – Trzymaj buzię na kłódkę, jeśli tylko się da – mruknął Eldar. – Wyrażasz się za wytwornie, więc ja będę gadał.
    Jakaś przerażona stara służąca zaprowadziła ich do gospodarzy. Eldar stał przy drzwiach i kłaniał się głęboko. Villemo na wpół ukryta za nim starała się wyglądać na spłoszoną i oszołomioną bogactwem domu. Udało jej się też dygnąć niezdarnie.
    W pokoju na dużych drewnianych krzesłach siedzieli właściciele dworu i gapili się na nich złym wzrokiem. Gospodarz i jego żona, podobni do siebie, oboje najwyraźniej jadający zbyt dużo. On ubrany w spodnie i kurtkę ze znakomitego samodziału, ona godnie, cała na czarno.
    Villemo nie podobały się oczy gospodyni. W ogóle jej się nie podobała, ona cała. Siedziała na tym swoim krześle jak wielka, tłusta pajęczyca, pod czarnymi, krzaczastymi brwiami połyskiwały brązowe, świdrujące oczka. Brodę miała mocno wysuniętą do przodu, tak że wielki, mięsisty nos prawie się z nią schodził. Szare jak żelazo włosy były mocno ściągnięte i związane z tyłu. Na twarzy stara miała ślady zarostu, i nawet nie tylko ślady.
    Mężczyzna był po prostu tłusty i pospolity, o zimnych, wytrzeszczonych ślepkach i przerzedzonych włosach. Sprawiał wrażenie, jakby miał ochotę odchrząknąć, ale jakoś mu się nie udawało.
    – No? Czego chcecie? – burknął niechętnie.
    – Szukamy służby, panie, i chcielibyśmy może tutaj – odpowiedział Eldar takim pokornym głosem, jakiego Villemo nigdy jeszcze u niego nie słyszała. – To jest moja młodsza siostra, którą się opiekuję, bo zostaliśmy teraz bez domu i rodziny. Oboje umiemy dobrze pracować i chętnie będziemy robić wszystko co potrzeba. Nasza matka była Dunką i dlatego chcielibyśmy służyć u państwa.
    – Podejdź bliżej! – warknęła kobieta do Villemo.
    Villemo podeszła spłoszona. Znowu dygnęła.
    Kobieta złapała jej spódnicę i macała dość teraz zszarzały materiał.
    – Skąd wzięłaś coś takiego, dziewczyno?
    Nim Eldar zdążył odpowiedzieć, Villemo odparła trochę sepleniąc:
    – Jedna miła pani mi dała przy drzwiach, wasza wysokość.
    – Wasza wysokość – roześmiała się kobieta szyderczo, ale najwyraźniej jej to pochlebiło. – Ale mogę spojrzeć w twoje oczy? O, fuj, takie oczy to chyba należą do szatana!
    Villemo zdołała wycisnąć kilka łez, tak że oczy zrobiły jej się błyszczące.
    – Tak powiadają wszyscy ludzie, wasza wysokość. Ale to tylko dlatego, że mamę wystraszył jakiś kot o żółtych oczach, kiedy ze mną chodziła. Dlatego urodziłam się z takimi oczami. Ale ja chodziłam do kościoła co niedziela i Pan Bóg mi przebaczył.
    Daje sobie świetnie radę, pomyślał zdumiony Eldar, który wciąż stał przy drzwiach. Posługuje się z umiarem chłopską mową, nie przesadza; zachowuje się też tak, jakby przez całe życie była służącą. Ale niech Bóg ma w opiece Eldara Svartskogen, jaka ona ładna! Wspaniała! Boże, zmiłuj się nade mną, pragnę jej! A w żadnym razie nie mogę sobie na to pozwolić, w żadnym razie!
    Jeszcze pamiętał jej nagie, kształtne biodra, czuł pod dłonią miękką, napiętą skórę. Chce oglądać to znowu! Chce! Musi!
    Drgnął i oprzytomniał, otrząsnął się z tego zauroczenia i zobaczył, że gospodarz patrzy na dziewczynę łakomie tymi swoimi oczkami. On też chciałby ją mieć, uświadomił sobie wstrząśnięty i poczuł, że dławi go gwałtowna zazdrość. Ten stary kozioł! Ten tłusty, obrzydliwy stary alfons rozbiera wzrokiem moją Villemo…
    Moją Villemo? Co też mu przychodzi do głowy?
    Żona nie zauważyła powłóczystych, łakomych spojrzeń swojego męża. Wciąż jeszcze nie pozbyła się przyjemnego wrażenia po tym, jak została nazwana „wasza wysokość”.
    – Czy umiesz podawać do stołu, dziewczyno?
    – Trochę – odrzekła Villemo. – Ale się nauczę.
    Właścicielka dworu posłała swemu małżonkowi pytające spojrzenie. On skinął głową, lecz twarz pozostała bez wyrazu. Potem zwrócił się do Eldara.
    – Potrzebujemy oborowego – powiedział ostro. – Możesz sypiać w czeladnej izbie razem z innymi parobkami.
    Twoja siostra będzie mieszkać tu, w domu.
    Wszystko w duszy Eldara protestowało, ale nie mógł zrobić nic innego, jak tylko skłonić się głęboko i zabrać Villemo do kuchni, gdzie mieli dostać jeść.
    Gdy na chwilę zostali sami, szepnął jej do ucha:
    – Staraj się nigdy nie być sam na sam z gospodarzem, Villemo!
    Patrzyła na niego zdumiona, niczego nie rozumiejąc. Nigdy jeszcze nie widziała Eldara takim. Oczy płonęły mu dziwnym blaskiem – niepokoju, żalu i… tak, co by to mogło być? Tęsknota, pragnienie? Nie mogła tego pojąć.
    Za czym on mógłby tęsknić?
    Dopiero kilka dni spędziła Villemo w dużym domu w Tobronn, a zaczynała wyczuwać, że w tym dworze dzieje się coś bardzo dziwnego.
    W domu, pominąwszy, rzecz jasna, gospodarzy, była oprócz niej jeszcze tylko ta stara przestraszona kobieta i bardzo władczy mężczyzna, zaufany gospodarza. W podwórzu poza Eldarem pracowało tylko dwóch służących i dwie służące. Tych czworo wywarło na Villemo bardzo nieprzyjemne wrażenie. Uważała, że są zamknięci, nieprzystępni i ponurzy. Nigdy nie rozmawiali ani z nią, ani z Eldarem, chyba że wydawali im jakieś polecenia. Domyślała się, że Eldarowi nie jest lekko. Tamci większość obowiązków przerzucali na niego.
    Mimo to jednak dwór był dobrze utrzymany, pola i łąki w jak najlepszym stanie. W wielkiej, niepraktycznie urządzonej kuchni panowała czystość i porządek, a resztki jedzenia, które stara kobieta podawała jej w pokoju kredensowym, były dobre i smacznie przyrządzone. Villemo nie miała prawa wchodzić do kuchni, chyba że została wezwana, ale to zdarzało się rzadko. Ona pracowała w pokojach. Musiała sprzątać, odkurzać, a poza tym łatała ubrania i podawała do stołu.
    Villemo żadnej z tych rzeczy nie umiała robić. Teraz miała do siebie pretensje, że zawsze tak unikała domowych obowiązków. Czuła się okropnie bezradna wobec zadań, które na nią spadały. Tylko że Villemo nigdy nie czuła powołania do tych tak zwanych kobiecych zajęć. Nie posiadała wrodzonych zdolności, żeby instynktownie wiedzieć, jak najlepiej pościelić łóżko, nie dostrzegała, czy w pokoju jest kurz, czy nie. Nie umiała ładnie zacerować skarpetki, a już najmniej ze wszystkiego umiała przyjmować polecenia. To zdumiewające, myślała często, przepełniona uczuciem buntu, jak zachowania przodków odbijają się na potomstwie. Moi przodkowie ze strony dziadka Alexandra na ogół byli ludźmi, którzy w życiu głównie rozkazywali. Wysocy oficerowie, marszałkowie, książęta… To zostaje we krwi potomstwa! W jakiś mistyczny sposób oni przekazali mi w spadku te cechy, tak że wszystko się we mnie burzy, jeśli ktoś próbuje mi coś nakazać. Nie żebym ja sama chciała rozkazywać czy też bym czuła się za dobra, by służyć innym. Po prostu próba dominacji budzi we mnie opór. Jestem taka wściekła, że sama się tego wstydzę.
    Ale też tutejsi gospodarze są wyjątkowo niesympatyczni, myślała dalej. Zwłaszcza ona, z tymi świdrującymi oczkami i wyraźnymi wąsami.
    Kiedy na przykład Villemo miała robić porządki w garderobie, gospodyni siadała w pobliżu na krześle z zaostrzonym patykiem w ręce. Tym patykiem dźgała i poszturchiwała Villemo, pokazywała, że tu zostawiła jakąś plamę, a tam kłaczek kurzu. Z największą rozkoszą ta stara hetera dyrygowała dziewczyną w ten sposób niemal bez słowa. Wydawała tylko ostre, warkliwe polecenia i triumfująco mlaskała grubymi wargami, kiedy dostrzegła jakieś uchybienie. W takich przypadkach Villemo musiała przywoływać na pomoc całą swoją miłość do Eldara, by znieść udrękę.
    Pragnęła bowiem szczerze, żeby on był z niej dumny. Jego obecność była jedyną rzeczą, która pomagała jej się utrzymać w ryzach.
    Gospodarze z Tobronn bardzo często przyjmowali gości. Już w kilka dni po tym jak Villemo rozpoczęła pracę, odbyło się przyjęcie, na które zjechało wielu sąsiadów. Oboje, gospodarz i gospodyni, z wyraźną dumą prezentowali im Villemo, której rzeczywiście udało się zrobić przyjemne wrażenie. Gospodyni nauczyła ją czego trzeba o podawaniu do stołu. Dała jej też inną, ciemniejszą sukienkę. Jej własna piękna suknia zniknęła. Później, któregoś dnia, mignęła jej w sypialni gospodarzy, wyprana i pocerowana. Villemo była przekonana, że nigdy sukni nie odzyska.
    Eldar zdołał tak urządzić sprawy, że mógł codziennie rozmawiać przez chwilę z „młodszą siostrą”, bo przecież był za nią odpowiedzialny. Spotykali się zawsze na ławce pod wielkim drzewem na dziedzińcu. Każdy mógł ich tam widzieć, ale nikt nie słyszał, o czym rozmawiają.
    Villemo udawała obrażoną, kiedy Eldar poprosił gospodynię, by mógł się widywać z „siostrą” codziennie. Tamta patrzyła na niego surowo i zastanawiała się, czy to będzie dobrze, jeżeli się zgodzi.
    – Owszem – zapewniał ją Eldar. – Bo obiecałem matce na łożu śmierci, że zaopiekuję się Merete, a taka obietnica to rzecz święta, jak pani gospodyni sama wie najlepiej.
    To twoja matka umarła, chciała zapytać Villemo. Nie wiedziałam. Czy to się stało niedawno?
    W porę jednak ugryzła się w język. Wydałoby się, co z nich za rodzeństwo!
    Spotykali się codziennie około czwartej, po podwieczorku, gdy skończyli pracę. Już czwartego dnia Villemo powiedziała:
    – Dzisiaj w nocy słyszałam jakieś okropne głosy.
    – Tak? Muszę przyznać, że ja śpię jak kamień – odparł Eldar.
    Tak przyjemnie było widzieć go znowu. Villemo uważała, że są sobie teraz bardzo bliscy w tym obcym świecie. On sprawiał wrażenie dość zmęczonego, co zresztą nie powinno dziwić przy takiej pracy, jaka na niego spadła! Oczy stały się zapadnięte, były zaczerwienione i suche, a bruzdy na policzkach wyraźniejsze niż przedtem. Złagodniała też ta jego obojętna niechęć; teraz, kiedy z nią rozmawiał, patrzył jej w oczy. Przedtem zawsze odwracał niechętnie wzrok.
    – Słyszałam – mówiła dalej Villemo. – Nie wiem wprawdzie, co to takiego, jakby zamknięte w jakimś pomieszczeniu zwierzęta albo coś.
    – Zwierzęta mają się dobrze – stwierdził Eldar. – Tłuste i błyszczące. Ale zastanawiam się…
    – Nad czym się zastanawiasz?
    – Kto robił wszystko, kiedy mnie nie było. Ci dwaj, co się tu kręcą po podwórku, zajmują się jedynie wydawaniem mi poleceń.
    – Ja myślałam o tym samym. Nijak nie mogę zrozumieć, jakim sposobem ta stara, śmiertelnie przerażona zjawa jest w stanie przygotować tyle jedzenia, i to tak szybko!
    – Spróbuj podejrzeć, jak ona to robi. Nie może przecież pracować okrągłą dobę. A w ogóle to nie potrzebujesz się już obawiać gospodarza.
    Villemo ściągnęła brwi.
    – Obawiać?
    – A, więc niczego nie zauważyłaś? – mruknął. – No, w porządku. W każdym razie słyszałem, jak służący rozmawiali między sobą, że wszelkie siły męskie już go opuściły.
    – A co to takiego?
    Eldar patrzył na nią przez chwilę.
    – Zapomnij o tym – powiedział w końcu. – Masz coś jeszcze do opowiedzenia?
    Zastanawiała się.
    – Nie, już nic specjalnego. A ty?
    – Jeszcze nie, ale wydaje mi się, że wkrótce dowiemy się czegoś. Villemo… bądź ostrożna, na Boga!
    – Nie bój się. Ja was nie zdradzę.
    – To nie nas miałem teraz na myśli. To nie jest dobre miejsce dla ciebie. Nie wiem jeszcze nic pewnego, ale jest tu coś, co mi się nie podoba.
    – Ja też tak myślę.
    – Jak wyglądają twoje dnie?
    Villemo westchnęła.
    – No więc tak. Spać mogę zastanawiająco długo. Nie wolno mi się pojawiać przed pierwszym posiłkiem, przy którym podaję do stołu. Potem czas mija na różnych zajęciach domowych, tak nudnych, że można skonać. Baba jest przy mnie przez cały czas i nadzoruje pracę. Nie wolno mi robić tak i nie wolno mi robić siak. Nie wolno mi chodzić tu i nie wolno mi chodzić tam. Eldar, ja, która tak nie cierpię domowej roboty! Czy myślisz, że teraz ją pokochałam? O, nie! Nienawidzę jej z całej duszy i zgadnij, co mówię za plecami baby? Gdyby myśli mogły zabijać… I jeszcze ten dziwny pomocnik. Syver ma na imię, jest raczej czymś w rodzaju zarządcy czy prawej ręki… Jego widuję tylko przedpołudniami. Potem znika. Natomiast ta stara, przestraszona kobiecina, Berit, pracuje od rana do nocy. No, a poza tym… – Villemo roześmiała się. – Pamiętasz, jak chciałam udawać głuchą? Otóż ona jest głucha! Mówi, ale nie słyszy nic. Odczytuje z ust.
    – Naprawdę? Tak, ja też wstaję strasznie późno. Jeden z tych pyszałkowatych parobków przychodzi mnie budzić, a jeżeli wstanę za wcześnie, to jest wściekły.
    Eldar zamilkł na chwilę.
    – Gdzie jest twój pokój? W której części budynku?
    – To służbówka, w głębi domu, za kuchnią. Pomieszczenie wystarczyłoby dla czterech osób, ale mieszkam tam sama.
    Eldar odwrócił głowę w stronę domu.
    – Które okno?
    – Pokój nie ma okna. Tylko otwór w tylnej ścianie.
    – Jakie jest twoje łóżko? – zapytał wolno.
    – Moje łóżko? Jest… jakby to powiedzieć? Słoma, naturalnie, przykryta kocem, na którym leżę, a okrywam się drugim kocem. Mam ciepło, ale koce są za krótkie, tak że muszę leżeć skulona, żeby mi nogi nie wystawały albo nie leżały na gołej słomie.
    Eldar poruszył się na swoim miejscu. Zawstydził się tego pytania, ale musiał wiedzieć, jak wygląda jej posłanie i jak ona wygląda, kiedy na nim leży…
    – Masz jakąś koszulę na noc?
    – Nie – odparła zdumiona. – Śpię w dziennej koszuli, ale muszę uważać, żeby jej kto nie zobaczył, więc nie zawsze jej używam.
    Nie używa koszuli? Leży goła? Naga…
    Zakręciło mu się w głowie, ale zaraz się opanował.
    – Oho, wołają mnie, nadzorcy niewolników! Zobaczymy się jutro!
    – Tak. Eldar…
    Zatrzymał się. Ona położyła mu rękę na ramieniu.
    – Ja… Chciałabym widywać cię częściej. Czuję się taka samotna.
    On zagryzał wargi.
    – Musimy być ostrożni, wiesz o tym.
    – Tak, oczywiście. – Spuściła oczy i cofnęła rękę. Potem pobiegła do domu; szczupła, nieduża figurka z warkoczami tańczącymi na plecach, kołysząca biodrami.
    Mimo iż Eldar był tak zmęczony, że całe ciało zdawało się sparaliżowane, nie mógł zasnąć tego wieczora. Rzucał się i wiercił na swoim twardym posłaniu, nie mogąc znaleźć sobie miejsca.
    W końcu wstał, postawił nogi na nierównej, zimnej podłodze czeladnej izby i raz po raz tłukł zaciśniętą pięścią w oparcie łóżka.
    – Do diabła, do diabła, do diabła! – powtarzał niezmiennie, aż mu tchu zaczynało brakować.
    Nie znajdował jednak innego wyrażenia, które by odpowiadało temu, co czuł.
    Buntownicze nastroje nieubłaganie przybierały na sile. Wzmagała je może nawet nie tyle miłość ojczyzny, co nieludzkie traktowanie ze strony bezmyślnych wójtów. Bunt rodził się w milczeniu, ale narastał jak lawina, zataczał coraz szersze kręgi, zapalał fanatyczny ogień w oczach uciśnionych, był przekazywany szeptem przy stołach w karczmach i sekretnych izbach…
    Cel pierwszego ataku już został wyznaczony.
    Dwór Tobronn w Romerike.
    Ten cel wyznaczył się poniekąd sam – z wielu powodów. Przede wszystkim jednak dlatego, że tam można było uderzyć w określoną personę, gdy będzie pozbawiona ochrony.
    Czekano tylko na odpowiedni moment.
    Tristan, ten młody, nieszczęśliwy i zagubiony chłopiec, wrócił do Danii. Był już wtedy, przynajmniej zewnętrznie, wyleczony ze swojej wstydliwej choroby. Nikt, ani rodzice – Jessica i Tancred, ani babka Cecylia, ani ciotka Gabriella, niczego nie mogli się nawet domyślać. Ale często wieczorami zamykał się w swoim pokoju i w ogóle zmienił się nie do poznania.
    Podstępny atak Gudrun zranił go do głębi niczym długi, przeszywający na wylot kieł. Odmieniła ona niewinne życie wrażliwego chłopca, okaleczyła go na zawsze.
    Tristan nigdy nie stał się na powrót taki jak przedtem. Tamto nieszczęsne wydarzenie w szałasie Svanskogen wywarło wpływ na całe jego życie. Skierowało jego los na dziwne tory, o czym jeszcze teraz nie będziemy opowiadać.
    W każdym razie Tristan swoim życiem uzasadnił znaczenie imienia, które nosił: „Urodzony dla smutku.

ROZDZIAŁ IX

    Niklas Lind z Ludzi Lodu wpadł galopem na dziedziniec twierdzy Akershus.
    – Czy Dominik Lind z Ludzi Lodu jest tu jeszcze? – zapytał pełniącego wartę oficera.
    – Ten ze Sztokholmu? Jest, oczywiście, ma wyjechać dopiero pojutrze. – Oficer uśmiechnął się. – Jesteście krewniakami? Poznaję po oczach.
    – Na nic się zda zaprzeczać. To prawda.
    Wkrótce potem kuzyni się spotkali.
    – Niklas? Widzę, że nie żałowałeś konia. Co się stało? Chyba nic z wujem Brandem?
    – Nie. Z Villemo.
    Dominik zdrętwiał.
    – Z Villemo? Co…?
    – Zniknęła. Spójrz, wuj Kaleb dostał ten zwitek brzozowej kory wczoraj wieczorem.
    Dominik czytał w milczeniu. Jego oczy pociemniały i przygasły.
    – Och, moi kochani – szepnął. – Nie natrafiliście na żaden ślad?
    – Owszem. Dziś rano był u wuja Kaleba wójt. Powiedział, że Villemo zadźgała nożem Monsa Wollera, a może raczej jego kompana, a Eldar Svanskogen tego drugiego. Zniknęli oboje, i ona, i Eldar.
    Dominik zbladł.
    – Eldar Svartskogen? Czy Villemo jest z nim?
    – Na to wygląda – głos Niklasa nie brzmiał zbyt pewnie.
    – Szukaliście w Svartskogen?
    – Wczoraj byli tam ludzie wójta i starannie przeszukali zagrodę. Nie ma ich tam. Wszystko wskazuje jednak na to, że udział w tych niezrozumiałych wydarzeniach brało więcej osób. Wójt powiada, że on także stracił dwóch ludzi. Podejrzewa, że chodzi tu o tajny ruch powstańczy.
    – I Villemo mogłaby być z tym ruchem związana?
    – Albo mogła zostać zamieszana przypadkiem. Wuj Kaleb wyruszył już na poszukiwania, ale sam nie ma wielkich szans, a poza tym nie może zostawić dworu na łasce losu.
    Dominik wygładził zwitek kory. Płonące żółtym blaskiem oczy wpatrywały się w pismo.
    – Czy to prawda? To o gwałcicielach?
    – Nic pewnego nie wiemy, ale po ludziach z Woller można się wszystkiego spodziewać.
    – Po Eldarze Svartskogen także – powiedział Dominik i zacisnął wargi. Na jego twarzy pojawił się głęboki cień. – Villemo razem z tym… opryszkiem!
    – Czy musisz już jechać?
    – Do Szwecji? Oszalałeś? Przecież teraz nie mogę nigdzie jechać! Musimy pomóc wujowi Kalebowi. Wracam z tobą do Grastensholm. Tylko przekażę parę listów, do domu i do Jego Wysokości. Poczekasz na mnie?
    – Tak, oczywiście.
    Dominik oddał mu zapisany zwitek kory, który dotychczas ściskał w dłoni.
    – Eldar Svartskogen – szepnął. – Niech Bóg ma w opiece naszą małą Villemo!
    Villemo usiadła na łóżku. Jak zwykle zmarzły jej stopy i chyba to ją obudziło.
    Gdy jednak rozbudziła się na dobre, coś zupełnie innego przyciągnęło jej uwagę. Jakieś dźwięki…
    Dopiero zaczynało świtać, co bardziej wyczuwała niż widziała, bo pokój nie miał okna. Dźwięki docierały z zewnątrz.
    Wstała po cichutku, uderzyła się w palec od nogi o łóżko i jęknęła z bólu. Villemo zawsze reagowała złością, kiedy się uderzyła. Szczególnie wrażliwe miała palce u nóg i głowę. Wiedziała, że to prymitywne tak się złościć, ale nic nie mogła na to poradzić. Odsunęła kawałek deski zasłaniający wywietrznik. Wilgotny nocny wiatr wionął jej w twarz. Tydzień już minął od dnia, gdy przyszła do tego dworu.
    Na zewnątrz było dość ciemno, szary brzask dopiero się zbliżał. Wszystko tonęło w półmroku, wciąż bardziej jeszcze po stronie nocy niż po stronie dnia. Dwór pogrążony był w ciszy, ale z kuchennego okna, w tej samej części domu co jej pokój, sączyło się żółtawe światło i raz po raz przemykały jakieś cienie, jakby ktoś przechodził koło okna.
    Villemo wytężała wzrok, drżąc coraz bardziej z zimna. A tam co? Co to się porusza pomiędzy domami?
    Jakieś postacie?
    A może…
    Tak, to ludzie! Długi szereg ludzi. I to stamtąd dochodzi ten dźwięk. Rytmiczne, przeciągłe, żałosne zawodzenie.
    Nagle jedna z postaci wydała z siebie krótki bolesny jęk, zagłuszony natychmiast przez jakiś wściekły głos.
    Villemo wpatrywała się z uwagą, lecz mimo to nie widziała wyraźnie.
    Ludzi było wielu, policzyć jednak nie mogła, zresztą szli nie zatrzymując się, aż zniknęli między zabudowaniami.
    Villemo chciała się dowiedzieć czegoś więcej. Naciągnęła pospiesznie spódnicę i buty i wymknęła się na dwór przez tylne drzwi za kuchnią.
    Dokąd ci ludzie szli? Który to dom…? Próbowała się zorientować z tego miejsca, w którym się teraz znalazła.
    W tym samym czasie także Eldar ocknął się ze swego niespokojnego snu. Niewiele spał tej nocy. Zapadał tylko na krótkie chwile w drzemkę, z której budziły go wkrótce przesycone erotyką marzenia. Wciąż powracał ten sam obraz – jakaś piękna, niewinna rusałka wabiła go do siebie, zachęcała, by ją gonił. Raz już, już, prawie udało mu się ją złapać, gdy nagle pojawił się skądś archanioł z mieczem i oddzielił go od zjawy. Oczy anioła płonęły żółtym blaskiem. Te oczy i czarne włosy przypominały tego… tego Szweda… jak mu tam, jej kuzyna.
    Również Eldar coś słyszał, ale było to znacznie bardziej nieokreślone. Nie umiałby powiedzieć, co popchnęło go do okna. Ale właśnie gdy przez nie wyjrzał, drobna figurka wymknęła się przez kuchenne drzwi dużego domu. Postała chwilę, a potem ruszyła ostrożnie przez dziedziniec. Zbliżała się powoli, w końcu przeszła pod jego oknem.
    To Villemo! Eldar narzucił na siebie, co miał pod ręką, i wyszedł na dwór cichutko, by nie budzić służących śpiących w izbie obok…
    Serce Villemo tłukło się w piersi jak szalone. Przystanęła za narożnikiem jakiegoś budynku, rozpoznała, że to pralnia, i rozglądała się uważnie wokół. W tej samej chwili ktoś zaszedł ją z tyłu i zasłonił jej usta dłonią.
    – Ciii – szepnął Eldar. – Co tu robisz?
    Jej oczy w półmroku były ogromne. Boże, zmiłuj się, pomyślał Eldar. Ona nie ma nic pod spodem. Wszystkie jego męskie instynkty, i tak już dramatycznie pobudzone po męczących snach, ożyły z wielką siłą.
    Villemo, niema, pokazywała z przejęciem coś za pralnią. Położyła palec na ustach, nakazując mu milczenie.
    – Zaczekaj tu – szepnął Eldar.
    O, nie! Nie Villemo! Gdy prześlizgiwał się pod ścianą, ona szła krok w krok za nim jak cień, ale dla pewności odszukała w mroku jego rękę. Choć było mu z tym niewygodnie, ujął jej drżącą dłoń i zamknął w swojej, zastanawiając się jednocześnie, jak ma sobie tłumaczyć jej zachowanie. Jest odważna, czy zbyt naiwna, by pojmować niebezpieczeństwo?
    Dłoń Villemo była tak drobna, że niemal zupełnie niknęła w jego dużej ręce. W stwardniałym sercu Eldara Svanskogen wzbudziło to nieznaną przedtem czułość.
    Z początku trudno im było rozróżnić cokolwiek wśród domów i drzew na dziedzińcu. Wkrótce jednak ich oczom ukazała się jakaś dziwna procesja. Zatrzymała się dokładnie na wprost jednego z większych budynków. Villemo nie wiedziała, co się tam mieści, Eldar jednak rozpoznał stary lamus. Jakiś duży krzew zasłaniał ich oboje, tak że praktycznie byli zupełnie niewidoczni z miejsca, w którym przywarli do ściany pralni.
    Villemo mocno, bardzo mocno ściskała rękę Eldara. On po chwili zdobył się na odwagę, rozluźnił uścisk i objął ramieniem jej prawie nagie barki. Tak była przejęta rozgrywającą się przed nimi sceną, że pozwoliła na to, a potem przytuliła się do Eldara, jakby szukając oparcia. Słyszała teraz, jak mocno wali mu serce, ale uznała, że to z napięcia, wywołanego tą nocną przygodą.
    W budynku, który obserwowali, otworzyły się jakieś nisko umieszczone drzwi, najprawdopodobniej do piwnicy. Przytłumione głosy wydawały polecenia.
    Teraz widzieli wyraźniej: po każdej stronie procesji stał jeden lub dwóch strażników, którzy kierowali pochylone postaci na dół, do piwnicy. Wyglądało na to, że są tam i kobiety, i mężczyźni. Villemo słyszała od czasu do czasu zdławione szlochy, którym natychmiast odpowiadał świst bicza.
    Przytuliła się do Eldara.
    – Widziałeś? – szepnęła, niczego nie pojmując.
    Drzwi do piwnicy zostały zamknięte. Dwóch strażników zeszło na dół. Trzeci ruszył w stronę budynku, przy którym stali Eldar i Villemo.
    – Ukucnij – szepnął Eldar.
    Posłuchała natychmiast. Tkwili tak w kucki, niby przyklejeni do ściany, w śmiertelnej ciszy i – przynajmniej ona – w śmiertelnym przerażeniu.
    Mężczyzna przeszedł obok. Gdy ich mijał, Villemo poznała, że to Syver, najbliższy pomocnik gospodarza.
    Kiedy już zniknął w mroku, Villemo chciała wstać, bo zdrętwiałe kolana bolały ją dotkliwie, lecz Eldar przytrzymał ją. Drzwi do piwnicy otworzyły się i wyszli z niej dwaj pozostali strażnicy. Także oni minęli ten miłościwie osłaniający szpiegów krzew. Villemo czuła, jak dłoń Eldara zaciska się na jej ramieniu.
    Strażnicy zniknęli, lecz on nie wstawał.
    – To jeden ze służących i jego baba – szepnął.
    Tak, Villemo także dostrzegła, że jedna z postaci nosiła spódnicę.
    – To są dwa małżeństwa, ci zajmujący się stajnią i oborą – wyjaśnił Eldar. – Ale nigdy nie pracują wszyscy czworo jednocześnie. Sypiają na zmiany. Wszyscy są wstrętni.
    – Zastanawiam się, jak oni zdołali utrzymać to w tajemnicy.
    – Chyba nie zdołali. Ludzie w okolicy od dawna szepczą, że się tu dzieją dziwne rzeczy. Niejeden pewnie wie, co, ale nikt nie ma odwagi powiedzieć tego głośno.
    – Co oni robią na polach tak późno jesienią? A na dodatek w nocy?
    – Tobronn ma wiele dworów w okolicy. Pewno byli w jednym z nich. Pracowali w stajniach i oborach albo gdzie indziej, nie wiadomo.
    – Co teraz zrobimy, Eldar?
    – Jeszcze nie wiem. Najpierw muszę o tym poinformować mojego łącznika.
    – A kto to jest?
    – Ostrzyciel noży ze wsi. Przychodzi tu raz na dwa tygodnie.
    – Nie możemy go sami odszukać wcześniej?
    – Nie! Oszalałaś? Nie wolno nam się ujawnić! Myślę zresztą, że on się pokaże w najbliższych dniach. My tymczasem musimy zebrać jak najwięcej wiadomości.
    – W jaki sposób?
    Eldar zastanawiał się.
    – W każdym razie muszę się dostać do tej piwnicy.
    – Ja też! – wykrzyknęła Villemo.
    Eldar uśmiechnął się nieznacznie. Teraz Villemo uświadomiła sobie, że jego ręka pieści jej nagie ramię. Delikatnie, bardzo delikatnie przesuwa się w górę i w dół.
    Na chwilę przestała oddychać. Coś w niej było… coś, co zrodziło się w tym właśnie momencie. Czuła szum w głowie i mrowienie w całym ciele, ogarniało ją dziwne ciepło i ociężałość, jej świadomość koncentrowała się w jednym punkcie i nagle całe ciało przeniknął gorący dreszcz. Było to rozkoszne, a zarazem dręczące uczucie. Bliskość Eldara nabrała nieoczekiwanie ogromnego znaczenia. Poczuła, że wargi jej płoną.
    Bezgłośnie chwytała powietrze.
    Gdyby ją Eldar teraz pocałował, Villemo byłaby zupełnie bezbronna. On jednak nie dostrzegał, co się z nią dzieje. Nie wiedział, że właśnie teraz zbudził w tym dziecku kobietę.
    Gdyby to jednak wiedział, to i tak trudno przewidzieć, jak by się zachował. Villemo córka Kaleba Elistrand należała do innego świata niż on i stanowiła dla niego tabu. Wiele wskazuje na to, że nie starałby się jej wykorzystać. Przestępstwo wobec niej mogłoby oznaczać koniec dla niego i dla życia jego rodziny w Svanskogen. On sam mógłby to znieść, lecz przecież matka i młodsze rodzeństwo rozpaczliwie potrzebują domu w Svartskogen. Przyczynić się do wyrzucenia ich po prostu na wiejską drogę, wszystkich tych małych dzieci… Nie, nie mógł tego zrobić.
    Eldar był doświadczonym uwodzicielem, zawsze dostawał od kobiet to, czego pragnął. To uczyniło go cynicznym. I naprawdę myślał tak, jak mówił – że w kobiecie widzi tylko obiekt pożądania i nie warto się wysilać, by na przykład rozmawiać z kobietami. Kobiety nie mają mózgu, uważał, potrafią tylko chichotać i flirtować, i zawsze są chętne na widok przystojnego mężczyzny.
    Villemo córka Kaleba była inna. Nie dlatego, iżby uważał, że ma więcej rozumu – chociaż wytrzeszczył oczy, kiedy zobaczył, że umie czytać i pisać. Nie, Villemo była przede wszystkim dzieckiem, i o tym on nigdy nie powinien zapominać. Uwieść dziecko z rodu Ludzi Lodu, jego gospodarzy… Nie, o czymś takim nie odważył się nawet myśleć. A poza tym musiał postępować bardzo delikatnie z tą bliską ubóstwienia adoracją, jaką mu okazywała. To było kłopotliwe, ale też bardzo mu pochlebiało. Z jakichś idiotycznych powodów pragnął, by nie dowiedziała się, jakim w gruncie rzeczy był draniem, że uważał wszystkie te kobiety, które zdobywał, za nadające się jedynie do takich pospiesznych, nie przynoszących satysfakcji stosunków, jakie dotychczas nawiązywał.
    Musiał więc opanować pożądanie wobec tej małej istoty. Było ono niebezpieczne, bardzo niebezpieczne, bo Eldar Svanskogen należał do mężczyzn, którymi targają silne namiętności.
    Villemo siedziała w milczeniu, próbując jakoś zapanować nad tym chaosem, który w niej narastał. O zdrętwiałych kolanach całkiem zapomniała.
    Nieziemsko czysta, platoniczna miłość…? Trzeba jej powiedzieć: żegnaj!
    „Nigdy nie wyjdę za mąż.” „Okropnie jest mieć dzieci.” „Nigdy nikogo nie będę kochać w ten głupi, obrzydliwy sposób jak…”
    Wszystko to rozpadało się niczym domek z kart. Jakaż ona była dziecinna!
    Teraz uświadomiła sobie także, jak dalece się myliła, kiedy twierdziła, że jej miłość będzie bezkompromisowa. Wierzyła, że to jej wrodzona cecha: umie postawić wszystko na jedną kartę, nie poczyni ustępstw w żadnej dziedzinie. A tu! Nawet się czegoś takiego nie domyślała! Tego gwałtownego, prymitywnego uczucia, które wzięło w posiadanie całe jej ciało. Z przerażającą jasnością dotarło do niej nagle, że to, co nazywała miłością, było jedynie zapowiedzią, nieśmiałym początkiem. Dopiero teraz jej miłość stawała się pełna. Wszechogarniająca.
    Przeraziło ją to ponad wszelkie wyobrażenie. Villemo bowiem nie była Sol, pozbawioną wszelkich hamulców. Jeśli Sol chciała mieć jakiegoś mężczyznę w swoich objęciach, troszczyła się jedynie o to, by się tam znalazł, a potem spędzała z nim rozkoszne chwile bez najmniejszych wyrzutów sumienia.
    Villemo nie mogłaby zrobić niczego takiego, by jej dusza nie została rozdana na dwoje, pomiędzy miłość a szacunek dla domu i rodziny. Jej uczucia do Eldara mogły wprawdzie uczynić ją gotową na to, by dać mu wszystko, lecz potem płakałaby rzewnymi łzami z żalu. Ze względu na ojca i matkę i ze względu na wszystkich swoich kochanych krewnych i domowników.
    Ta spontaniczna, pełna napięcia przygoda miłosna z Eldarem Svanskogen przestawała być zabawna. Nie odczuwała z nim więzi psychicznej ani wzajemnego zrozumienia w tym trudnym położeniu, nie potrafiła też się cieszyć widokiem jego fantastycznego ciała i twarzy. Bo po prostu od tej chwili nie chciała się tym rozkoszować.
    Boże! Dobry Boże, tak bym chciała odzyskać moje dziecięce uczucia.
    Drgnęła na dźwięk jego głosu:
    – Ten, którego nazywasz pomocnikiem… Syver, wiesz… On jest rodzonym synem gospodarza Tobronn.
    Zmusiła swój głos, by brzmiał normalnie.
    – Synem gospodarza? – szepnęła zdumiona. – Do głowy by mi nie przyszło!
    – Tak jednak jest. Słyszałem, jak służący ze sobą rozmawiali.
    – On sam prawie się nie odzywa, toteż nigdy nie słyszałam, jak się zwraca do swoich rodziców. Czy oni mają więcej dzieci?
    – Tak… Mają jeszcze córkę, wydaną za właściciela sąsiedniego majątku. I tak mi się wydaje, że mieli jeszcze dwoje, syna i córkę, ale o tym się wyraźnie nie mówi.
    – Dlaczego?
    – Tego nie wiem.
    Nagle wstał pospiesznie i pociągnął ją za sobą. Dotyk jego silnej dłoni wywołał w Villemo kolejny dreszcz. Wszystko między nimi było teraz nowe, ale już nie tak pełne rozkosznego napięcia jak przedtem. Napięcie wprawdzie pozostało, ale jako nieprzyjemny skurcz odczuwany w całym ciele.
    – Wracamy? – zapytał oschle. – Jesteś zbyt lekko ubrana, by stać tyle czasu na dworze. Uważaj tylko, żeby cię nikt nie zobaczył!
    – Oczywiście.
    W każdym razie okazywał troskliwość. Powinna być mu za to wdzięczna.
    – Kiedy chcesz pójść do piwnicy? – pytała jakby nie chcąc zerwać jedynej więzi, łączącej ją z normalnym życiem.
    – W każdym razie nie dzisiaj. Najpierw muszę porozmawiać z naszym łącznikiem, ostrzycielem noży. Może dowiem się czegoś więcej.
    Po czym zniknął, pochłonął go mrok okrywający dziedziniec. Villemo wpatrywała się przed siebie, nie wiedząc co począć, pozbawiona swojej wielkiej życiowej iluzji. Naprawdę nie miała pojęcia, czy potrafi stawić czoło tej fizycznej stronie życia, której istnienie dopiero co sobie uświadomiła.
    Wciąż pracowała w zamkniętych pomieszczeniach. Stara Berit nie mogła stanowić żadnego moralnego oparcia, bo trwała w takim przerażeniu, że nawet się do Villemo nie uśmiechała ze strachu, że gospodyni mogłaby to zauważyć. Poza tym była głucha jak pień. Villemo miała często wrażenie, że znalazła się w jakiejś pustej, izolowanej przestrzeni – ani się do kogo odezwać, ani kogo poprosić o radę w tych codziennych sprawach, którymi przyszło jej się zajmować. Rzeczy na ogół nieskomplikowane – jak porządnie wyszorować stół, gdzie czyścić nocniki gospodarzy – stanowiły dla niej problemy trudne do rozwiązania, gdyż nigdy niczym takim się nie zajmowała.
    Nienawidziła tej pracy. Dobry Boże, myślała czasami, co ze mnie będzie kiedyś za gospodyni? Biedny ten mój mąż, jeżeli kiedykolwiek wyjdę za mąż. Ale poważnie w to wątpię. Bo ja przecież nie powinnam mieć dzieci, nie powinnam przekazywać dalej złego dziedzictwa. A Eldar… Po pierwsze, to Eldar mnie nie chce, a po drugie, to i ja nie jestem już taka pewna, czy chcę jego. W każdym razie nie w ten sposób, który kiedyś określiłam jako głupi i obrzydliwy. Teraz myśl o tym wszystkim po prostu mnie przeraża, bo zaczyna mi się to wydawać niezwykle nęcące.
    Ze złością ustawiała na stole filiżanki i talerze, nie zwracając uwagi, czy robi to właściwie. Im więcej się o życiu wie, tym bardziej staje się ono niezrozumiałe, myślała zgnębiona.
    Spotkania z Eldarem pod drzewem na dziedzińcu były jedynymi jaśniejszymi punktami w jej monotonnym życiu. Mogła wtedy przynajmniej porozmawiać. Ale i te chwile nie były już teraz łatwe. Nowa świadomość jego fizycznej obecności, jego niezwykła uwodzicielska siła i wszystko, do czego to mogło doprowadzić, krępowało ją ogromnie. Nigdy nie wiedziała, ile on się domyśla, ile rozumie, ale czasami miała wrażenie, że w jego oczach pojawił się jakiś nowy, pełen zadumy, a jednocześnie budzący lęk wyraz! W takich razach spuszczała wzrok i zaczynała gorączkowo rozprawiać o byle czym.
    Raz udało jej się naprawdę powiedzieć coś rozsądnego.
    – Eldar, jeżeli jest tak jak przypuszczamy, że oni tu uprawiają jakąś… no, jakąś formę niewolnictwa, bo ja jestem pewna, że te kobiety pracują nocami w kuchni, a mężczyźni w stajniach i oborach… To jak to się dzieje, że ty i ja chodzimy na wolności? Tamta czwórka, służący i służące, oni są zdecydowanie po stronie gospodarzy, stara Berit w żadnym razie nie jest niebezpieczna, ale my? Ty i ja? Jak oni znoszą naszą obecność?
    – Po pierwsze, powiedziałem im, że pochodzimy z duńskiej rodziny i sprzyjamy Duńczykom. A po drugie, oni przecież muszą mieć kogoś w dzień do pracy, i w domu, i w obejściu. Nie chcą brać służących ze wsi, więc my zjawiliśmy się naprawdę jakby nas niebo zesłało. Nawet nie dlatego, że dla nich pracujemy, ale oni po prostu muszą mieć kogoś, żeby ludzie to widzieli. A w porównaniu z resztą dziennej służby jesteśmy nawet dość reprezentacyjni, w każdym razie ty.
    – No, ty także – rzuciła jakby od niechcenia, na co on uśmiechnął się krzywo.
    – Villemo, my mamy tu do wypełnienia misję – powiedział, podejmując po raz kolejny próbę oddziaływania na nią w kierunku, który uważał za właściwy. – Naród norweski jest na najlepszej drodze, by wyginąć, nie wiesz o tym? Czy uważasz, że język, którym się teraz mówi, to czysty, nasz, język norweski?
    – A nie jest?
    – Villemo, zastanów się!
    Zamyśliła się.
    – Tak, chyba masz rację – rzekła po chwili. – Zdumiewające, jak wiele wkradło się do naszego języka z duńskiego. Nawet nie zdajemy sobie z tego sprawy.
    Eldar uśmiechał się ukradkiem. Tak oto wskazywał jej właściwą drogę.
    – Oni zabrali nam tak wiele – powiedział. – Po prostu narzucili nam swoje obyczaje. Wprowadzają nowsze narzędzia, nowsze sposoby pracy, niby lepsze, ale to wpływa na nasze myślenie, na nasz gust, na wszystko…
    – No, często wychodzi nam jednak na dobre – wtrąciła Villemo pospiesznie, próbując zachować lojalność także wobec drugiej strony.
    – To nie o to chodzi. Chodzi o to, że zanika wszystko, co jest norweskie. Oni usiłują zrobić z nas Duńczyków, nie rozumiesz tego? Chcą, żeby Norwegia stała się małą, zaniedbaną duńską prowincją!
    – Nie wolno do tego dopuścić – powiedziała buntowniczo. – Będziemy temu przeciwdziałać, i ty, i ja.
    – No i jeszcze parę osób – mruknął pod nosem.
    – Och, Eldar, wszystko jest tutaj takie okropne, tak strasznie źle się czuję i tęsknię do domu. Jestem od tego po prostu chora. Gdyby nie te miłe spotkania z tobą, na które czekam przez cały dzień, to nie wiem, co bym zrobiła. Uciekłabym stąd natychmiast!
    – Tego ci nie wolno! – zawołał, przestraszony nie na żarty.
    Wzrok Villemo natychmiast złagodniał.
    Ostrzyciel noży przyszedł następnego dnia. Villemo widziała z okna pokoju na piętrze, że Eldar stoi przy nim z jakimiś nożami i z kosą. Rozmawiali ze sobą, naturalnie i bez pośpiechu, jak to mężczyźni na ogół czynią, wiedziała jednak, że omawiają sprawy nadzwyczaj poważne. Ale co konkretnie? Nawet pytać o to nie mogła. Dostrzegła, że Eldar na moment podwinął rękaw, jakby chciał obejrzeć ślady po ukąszeniu owada. Długo się nad tym zastanawiała.
    Tego dnia nie mogła się z nim spotkać pod drzewem na dziedzińcu, co ją rozzłościło. Gospodarze mieli gości. Przyjechała córka z rodziną i różne ważne osoby, sami Duńczycy. Dom dosłownie stanął na głowie. Wszyscy biegali jak w ukropie.
    Goście zjechali pod wieczór. Główną personą był, rzecz jasna, naczelnik dystryktu. Nie gubernator, bo takiego urzędu Akershus jeszcze wówczas nie miało. Funkcję tę pełnił sam namiestnik państwa, Ulryk Fryderyk Gyldenlove, lub jego zastępca Ove Juel. Naczelnik dystryktu był im podporządkowany, ale i tak była to bardzo wysoka godność.
    Villemo, ta roztrzepana pokojówka, zrobiła przy stole furorę.
    Przywykła już do tego, że goszczący w Tobrenn mężczyźni klepali ją po tyłku, kiedy podawała do stołu. Zresztą czynił to również gospodarz w chwilach, gdy małżonka spuściła go z oka. Villemo nauczyła się to ignorować. Przywykła też, że goście przyglądali się jej zwracającej uwagę twarzy ze zdziwieniem i zachwytem oraz do odrzucania ich bełkotliwych zaprosin, natrętnie szeptanych gdzieś w korytarzu, po kolacji.
    Tego wieczoru jednak stało się coś szczególnego, co zresztą wyszło na dobre i jej, i Eldarowi. Jeden z panów, przyglądający jej się bez skrępowania, zapytał po duńsku, co to za pieczeń wniosła na półmisku. Mimo woli Villemo także odpowiedziała w czystej duńszczyźnie, języku, który opanowała biegle w czasie swoich długich pobytów u babci Cecylii i dziadka Alexandra w Gabrielshus.
    Efekt był piorunujący.
    – Macie państwo duńską pokojówkę? – zawołała jedna z pań.
    – Owszem, zatrudniamy tylko właściwych ludzi – odparła gospodyni z pozoru obojętnie, lecz widać było, jak puszy się z dumy. – Ta mała i jej brat pochodzą z duńskiej rodziny. Prawda, Merete?
    – Tak, proszę pani – odparła Villemo po duńsku i dygnęła. – Ale mój brat nie jeździł tak często do Danii jak ja i nie zna języka tak dobrze.
    Wszyscy komentowali to z zadowoleniem, a gospodarze spoglądali na nią niemal z respektem
    Villemo czuła się jak zdrajczyni. Kochała Danię, podobnie jak kochała Norwegię i zresztą także Szwecję, którą kilkakrotnie odwiedzała. A teraz musiała stawać przeciwko Duńczykom. To nie było sprawiedliwe.
    Jakie to wszystko niepotrzebne, myślała. Ta cała wrogość.
    Niechcący jednak sprawiła przyjemność swoim gospodarzom.
    Córka właścicieli dworu była okropna.
    Podobnie jak matka zaczesywała swoje czarne włosy do tyłu i wiązała, mocno naciągnięte, co wcale nie dodawało urody jej końskiej twarzy. Zachowywała się tak, jakby cały dom już do niej należał.
    Jej brat Syver to złościł się na nią, to spoglądał z mimowolnym podziwem. Po obiedzie młoda dama krążyła po salonie i przyglądała się sprzętom.
    – Muszę dostać te gobeliny – oświadczyła w pewnym momencie.
    – One należą do Kristiny – wtrącił brat cierpko.
    – Do Kristiny! – fuknęła siostra z obrzydzeniem. – Nigdy nie będą jej potrzebne. Matko, następnym razem je zabiorę.
    – Oczywiście, moja droga – odparła matka, najwyraźniej podziwiająca córkę. – Gobelinów mamy pod dostatkiem.
    Te ostatnie słowa przeznaczone były dla gości.
    Kristina, pomyślała Villemo, nadstawiając uszu. To musi być ta siostra, o której się tu nie wspomina. Siostra w niełasce.
    Zgodnie z tym, co mówił Eldar, powinien być jeszcze brat. Na jego temat to już naprawdę nikt się nigdy nawet nie zająknął. Ciekawe, gdzie on się podziewa?
    Villemo miała właśnie podawać ciasto i wina po obiedzie, gdy wydarzyło się coś okropnego. Właściciel Tobrmnn wziął od niej kieliszek, słuchając jednocześnie naczelnika dystryktu, który mówił:
    – Tak, dziękuję. Chętnie złożę państwu dłuższą wizytę przed świętami Bożego Narodzenia. W taki wieczór jak dzisiejszy nie mamy czasu porozmawiać spokojnie.
    – Cieszymy się na pańską wizytę. – Gospodarz zniżył głos, gdy Villemo podeszła, by napełnić kieliszek naczelnika. – Słyszę, że zaczęły się jakieś niepokoje?
    – Tak – potwierdził naczelnik spod imponujących rozmiarów peruki. – Jeden z moich wójtów ściga dwu morderców, których łączy się z pogłoskami o jakichś buntownikach, nie bardzo to wszystko kojarzę. A tu nie widziano ostatnio jakichś podejrzanych indywiduów?
    – Morderców? Nie, nie przypuszczam.
    – Jeden z nich ma mieć na imię Villemo. Około szesnastu lat. Bardzo niebezpieczny.
    Villemo chlapnęła winem na podłogę. Na szczęście nikt tego nie zauważył. Stała, gotowa stąd zmykać na łeb na szyję, gdy gospodarz odparł:
    – Taki młody? Villemo… Nic o takim chłopcu nie słyszałem.
    Odetchnęła oszołomiona. Z pomocą przyszło jej to dziwne imię.
    Owszem, zawsze wiedziała, że Villemo to imię rzadkie, które nadaje się i chłopcom, i dziewczętom. Podobnie jak Kai, a w obcych krajach na przykład Maria. Pewnie więcej jest takich imion.
    W każdym razie teraz była za nie wdzięczna rodzicom z całego serca. W tym momencie po prostu je kochała. Nikt by nie skojarzył pokojówki Merete z groźnym mordercą Villemo.
    W parafii Grastensholm Kaleb przyszedł do starego Branda z Lipowej Alei i ciężko opadł na krzesło. W ostatnich tygodniach postarzał się wyraźnie.
    – Żadnych śladów? – zapytał Brand współczująco.
    – Żadnych. Jakby ją ziemia pochłonęła. Nie, to okropne określenie, nie to chciałem powiedzieć.
    – Napisałeś do Gabrielli?
    – Jeszcze nie. Nie jestem w stanie. Wciąż mam nadzieję, że Villemo wróci do domu pierwsza. Ona jest moją jedyną córką, wuju Brandzie! Moim jedynym dzieckiem!
    – Obiecała, że wróci do domu na wiosnę – delikatnie przypomniał mu Brand. – Zaufaj jej słowom!
    – Ale ja nie mogę czekać! Nie mogę siedzieć z założonymi rękami, kiedy moja mała dziewczynka… Dlaczego nie daje znaku życia? Dlaczego? Bogu niech będą dzięki za Dominika i Niklasa! Szukają niestrudzenie. Irmelin także choć w węższym kręgu.
    – Tak, to bardzo pięknie ze strony Dominika, że tak długo z nami został. Jaki to wspaniały chłopak, ten mój stryjeczny wnuk! Tarjei byłby z niego dumny!
    – No właśnie. A poza tym sędzia uwolnił Villemo od podejrzenia o morderstwo. Uznał ostatecznie, że musiała działać w obronie koniecznej. A ona o tym nie wie! Nie wie, że nie musi się już ukrywać!
    – W kraju narasta niepokój, chyba o tym wiesz?
    – Wiem – potwierdził Kaleb, pocierając dłonią czoło. – Ludzie wójta są tacy nerwowi, że strzelają do wszystkiego, co się rusza. I w to miałaby Villemo być wplątana? Nie rozumiem. Jak ona by mogła…?
    – Ja myślę, że ona właśnie dlatego się ukrywa – rzekł Brand zamyślony. – Oni ją zmuszają. Bo ze względu na morderstwo uwaga skierowana jest na nią, a ona wie za dużo o ruchu powstańczym. Nie uważasz, że tak może być?
    – Możliwe. Tak, to chyba prawdopodobne.
    – A nie zapominajmy, że Villemo ma w sobie wiele z Sol. Łatwo daje się ponieść uczuciom.
    – Chyba nie żywi żadnych uczuć do tego wstrętnego Eldara Svartskogen? – wybuchnął Kaleb.
    – Podczas remontu stajni wiele, niestety, na to wskazywało. Ale odkryliśmy to już po czasie, za późno. On jest niezwykle przystojnym mężczyzną, to musisz przyznać. Dokładnie taki romantyczny typ, jakiego żyjąca w nierzeczywistym świecie Villemo mogłaby szukać. Przecież to jeszcze dziecko i prawdopodobnie nie słyszała, co ludzie o nim gadają.
    – Jeżeli on skrzywdził moją córkę, to ja go zabiję gołymi rękami!
    – Myślę, że nie jest taki głupi – uspokoił go Brand. – To by go mogło za dużo kosztować.
    Kaleb długo siedział w milczeniu. Potem wstał i podszedł do okna. Wzrok jego spoczął na nagich teraz drzewach w lipowej alei, lecz jakby ich nie widział.
    – A co wam wiadomo o powstaniu, wuju Brandzie?
    Stary westchnął.
    – Nie za dużo. To jedynie, że ferment wśród ludności narasta. Ale tak było zawsze, raz tu, raz tam, lokalne bunty dość szybko wygasające. Choć teraz rzeczy wyglądają poważniej. Wójtowie stali się już naprawdę nieznośnie dokuczliwi. W ogóle urzędnicy rozpanoszyli się ponad wszelką miarę. Namiestnik państwa jest uczciwym człowiekiem. I to wyłącznie jemu trzeba zawdzięczać, że krwawe powstanie nie wybuchło już dawno.
    – Tak – zgodził się Kaleb. – Ludzie go szanują. Ale nienawidzą wójtów. I pragną wolnej Norwegii.
    – A ty byś nie chciał?
    – Wszyscy byśmy chcieli. Ale nie poprzez gwałt.
    – Tak. Masz rację. Chcemy uzyskać wolność w wyniku rokowań, chcemy się dogadać.
    Brand zamyślił się na dłużej, a potem westchnął:
    – Wygląda jednak na to, że nigdy do tego nie dojdzie.
    – Co Dominik mówi na to wszystko? Jest bądź co bądź Szwedem i patrzy na sprawy z boku.
    – On rzadko tu bywa. Bez przerwy w rozjazdach, szuka jakiegoś śladu Villemo. Ale kiedy był ostatnio, wspominał o powstaniu…
    – Tak?
    – Słyszał pogłoski, że powstańcy koncentrują siły wokół jakiegoś dworu w Romerike.
    – To gdzieś bardzo daleko od nas. Ale dlaczego akurat tam?
    – Tego dokładnie nie wiedział, ale wspominał coś o jakimś naczelniku dystryktu.
    – Żaden naczelnik tam nie mieszka.
    – Nie, ale ma przyjaciół.
    – Jak się nazywa ten dwór?
    – Dominik nie mówił. Zresztą wszystkie wiadomości były bardzo niepewne. W każdym razie pogłoski o powstaniu bardzo go niepokoją. Z powodu Villemo.
    – To martwi nas wszystkich – westchnął Kaleb. – Gdybym tylko miał ją w domu, myślałbym spokojniej o tym powstaniu. A tak, nie mogę się uwolnić od lęku, że ona znalazła się w jakimś kotle czarownicy.
    – Nic przecież nie wiemy – uspokajał go Brand. – A może ona w ogóle nie ma z tym nic wspólnego?
    – Och, ma, niestety! Wiemy przecież, że Eldar Svartskogen jest członkiem sprzysiężenia. I choć bardzo bym nie chciał, to jestem prawie pewien, że moja mała Villemo jest razem z tym pozbawionym sumienia nędznikiem. Gdziekolwiek to jest.
    – Niech Bóg ma ją w swojej opiece – westchnął Brand.

ROZDZIAŁ X

    Villemo padła na posłanie, śmiertelnie zmęczona po kolejnym przyjęciu.
    Mimo to jednak w środku nocy obudziła się niespodziewanie i wkrótce uświadomiła sobie, dlaczego. Znowu docierały do niej te stłumione, błagalne wołania.
    Podeszła do wywietrznika, przekonana, że głosy dochodzą z tamtej piwnicy w podwórzu.
    Ale nie. Noc była księżycowa i w jasnej poświacie dostrzegała ponurą procesję daleko na otwartym polu. I to nie stamtąd niosły się krzyki. Ani nie z piwnicy pod starym lamusem. Docierały do niej z zupełnie innej strony, z innego budynku, którego ze swojego miejsca nie była w stanie dojrzeć.
    Villemo przypuszczała, że noc zbliża się już ku końcowi, ale musiało być jeszcze trochę czasu do świtu, robotnicy znajdowali się przecież tak daleko od domu.
    Wahała się przez chwilę. Była tak zmęczona, że z trudem trzymała się na nogach, ale cóż miała począć?
    Ubrała się, tym razem ciepło, i wymknęła na dwór. Miała nadzieję, że hałasy nie wyciągną z domu gospodarzy, bo nie byłoby to chyba zbyt wesołe, gdyby ją przyłapali na dworze o tym czasie. Może jednak nic nie słyszą, bo tylko jej pokój znajduje się po tej stronie domu.
    Wciąż słyszała tę jakąś beznadziejną skargę, dochodzącą od strony dużej grupy zabudowań gospodarskich.
    Na wszelki wypadek wzięła ze sobą świecę i krzesiwo. Drżąc w nocnym chłodzie, przemykała się pospiesznie pod ścianami zabudowań. Będzie padał śnieg, pomyślała. Wczoraj wieczorem niebo na zachodzie płonęło purpurowo jak od pożaru. To zapowiada wiatr albo śnieżycę. Zresztą już teraz przenikliwie wiało.
    Ze zdumieniem uświadomiła sobie, że to już grudzień. Przygotowania do świąt toczyły się jakoś obok niej, bo pracowała wyłącznie w pokojach, rzadko wchodziła do kuchni, a jeszcze rzadziej pojawiała się na dziedzińcu. Widziała co prawda, że do kuchni wnoszono mięso, ale zabijano zwierzęta w zupełnej ciszy. Może nocą? Za to akurat była wdzięczna. Villemo była jak Silje. Serce jej krwawiło na widok krzywdy zwierzęcia. Bardzo wielu z rodu Silje podzielało te uczucia. Dominik, na przykład.
    Na myśl o ciepłym spokoju Dominika Villemo ogarnęła rozpaczliwa tęsknota. Próbowała ratować się wspominaniem, jaki był zawsze wobec niej ironiczny i jak ją denerwowała jego arogancja i zarozumialstwo.
    Doszła do zabudowań i przez chwilę stała, nasłuchując.
    Wszędzie panowała cisza. Dwór spał po upojnej uczcie.
    Służący byli daleko stąd, na polu, lub spali w swoich łóżkach, taką przynajmniej miała nadzieję. Eldara też nigdzie ani śladu.
    Villemo poczuła się bardzo samotna i bardzo mała.
    Długo stała bez ruchu. Czekała. Wokół trwał niczym nie zmącony spokój. Kuliła się z zimna.
    I nagle usłyszała znowu. Pełen goryczy, bezradny, żałosny jęk. Tuż obok.
    Dostrzegła mały domek. Musiała zejść w dół po wykopanych w ziemi schodach, bo dostać się do niewiarygodnie niskich drzwi. Chyba tylko dzieci, lub karły, mogłyby tędy przechodzić wyprostowane.
    I, oczywiście, drzwi były zamknięte na klucz. Gdy Villemo macała, szukając klamki, krzyki ustały. W środku zaległa przerażająca, pełna wyczekiwania cisza.
    Villemo zastanawiała się. Chciała wejść do środka, to jasne, ale jak? Zamknięcie było solidne, a ona nie należała do najsilniejszych. Tu zresztą nie dałby rady nawet barczysty mężczyzna.
    Ale znając lekkomyślność ludzi można było przypuszczać, że klucz został schowany gdzieś w pobliżu. Jeśli więc dopisze jej szczęście…
    Zaczęła poszukiwania od najłatwiej dostępnych miejsc. Nad futryną. Nie. Pod progiem. Też nie. Szczeliny w ścianie? Nie, to na nic.
    Stojąc, z łatwością dotykała torfowego dachu. Jeden kamień w murze wydał jej się obluzowany… Wyjęła go bez trudu, zresztą był nieduży. Pomacała dłonią w szczelinie. Palce dotknęły czegoś przejmująco zimnego, długiego, wygładzonego – klucz.
    Nie zdając sobie z tego sprawy, Villemo uśmiechnęła się szeroko, lecz napięcie jej nie opuściło.
    Najpierw długo nasłuchiwała. Dwór nadal pogrążony był w ciszy. W głównym budynku nie paliło się ani jedno światełko.
    Wsunęła klucz w zamek, przekręciła, mrucząc coś pod nosem, gdy zazgrzytał, i pchnęła drzwi. Stała przez chwilę nieruchomo, ale nic się nie stało.
    Z lękiem przekroczyła wysoki próg, zmuszona pochylić się tak głęboko, że niemal zgięła się we dwoje.
    Okazało się, że weszła do jakiegoś wypełnionego wonią mokrej ziemi korytarzyka. Przed nią jeszcze jedne drzwi…
    Villemo zamknęła drzwi wejściowe i zapaliła świecę. Tu, gdzie stała, nie było nawet specjalnie zimno, tylko bardzo nieprzyjemnie.
    Ciepły płomyk świecy rozjaśnił zupełnie puste pomieszczenie.
    W wewnętrznych drzwiach tkwił klucz, lecz zawahała się przed otwarciem.
    – Nie wiem, kto tam jest – powiedziała przyciszonym głosem – ale chciałam zapewnić, że przychodzę w przyjaznych zamiarach. Nie bój się mnie, a w każdym razie nie napadaj na mnie! Usłyszałam twoje wołanie i chciałabym ci pomóc.
    Po tym oświadczeniu zdecydowanie przekręciła klucz w zamku i weszła do środka, przygotowana nawet na cios w głowę, ale trudno, wejść musiała.
    Nic się jednak nie stało. Znalazła się w małym i nawet niebrzydkim pokoju, ale zaduch panował tu straszny! Ogień żarzył się jeszcze na palenisku, a na stojącym w kącie łóżku leżała jakaś istota. Związana!
    – Na Boga – szepnęła Villemo. – Kim jesteś?
    Istota, jak się okazało dość młoda kobieta, wpatrywała się w nią oczyma, które wciąż jeszcze zachowywały względny spokój i rozsądek, lecz w każdej chwili mogły go utracić na zawsze. Widać to było wyraźnie. Włosy miała obcięte niemiłosiernie krótko, a raczej mało urodziwa twarz wyrażała bezradność i bliskie szaleństwu przerażenie. Przeguby rąk miała do krwi obtarte rzemieniami, którymi była przywiązana do łóżka.
    – A kim jesteś ty? – zapytała skrzekliwym szeptem. Nie była w stanie mówić głośno.
    – Pracuję tu, we dworze.
    – Nie wyglądasz na służącą.
    – Różnie można o tym myśleć. Kim jesteś?
    Kobieta, czy raczej dziewczyna, uśmiechnęła się i przymknęła oczy.
    – Nie opowiadali ci o mnie? – zapytała.
    – Nie.
    – Oczywiście, że nie. Wszyscy powinni o mnie zapomnieć. Jestem Kristina. Córka gospodarzy. Czarna owca w rodzinie.
    Villemo ściągnęła brwi.
    – Słyszałam coś o jakiejś Kristinie. Długo tu już tak leżysz?
    – Dwa lata.
    – Co? I dlaczego? – wykrzyknęła Villemo, siadając na brzegu łóżka. Zrozumiała teraz, że usłyszała krzyki, bo wiatr wiał akurat w tę stronę. W przeciwnym razie nic by do niej nie dotarło.
    Kristina leżała z przymkniętymi oczyma. Łzy ciekły jej po twarzy i spływały do uszu.
    – Popełniłam niesłychane przestępstwo, bo zakochałam się w synu komornika. Chcieliśmy się pobrać. Moi rodzice, moje rodzeństwo… wszyscy byli wściekli. On, mój ukochany… zginął w tak zwanym wypadku. O, ja dobrze wiem, co się stało! A ja zostałam zamknięta tutaj…
    Villemo była wstrząśnięta.
    – Tylko dlatego?
    – Nie, my… Naruszyliśmy także inne zasady.
    Jeszcze parę miesięcy temu Villemo nie zrozumiałaby, co te słowa znaczą. Teraz wiedziała więcej.
    – Rozumiem. Spodziewałaś się dziecka?
    – Tak. Ono urodziło się tutaj, o czasie. Ale mi je zabrali. Nigdy go nie widziałam. Siostra powiedziała, że urodziło się martwe. Ale to nieprawda, słyszałam jego płacz.
    – We dworze nie ma teraz żadnego dziecka – westchnęła Villemo współczująco.
    – Oczywiście, że nie – szepnęła dziewczyna. – Zamordowali je. Niczego innego nie można się po nich spodziewać.
    Zaległa cisza. Villemo serce krajało się z żalu, gdy myślała o losie tej nieszczęśnicy. Ból był tym większy, że przecież i ona żywiła podobne uczucia do syna komornika.
    Villemo, roztrzepana, lekkomyślna i raczej mało sentymentalna, wyciągnęła rękę i pogładziła leżącą po policzku.
    Łzy znowu zaczęły spływać na poduszkę.
    – Dziękuję ci, dziękuję – szeptała biedaczka. – To pierwszy życzliwy gest, jaki mnie spotyka od dwóch lat!
    Villemo obejrzała rzemienie.
    – Nie mogę ci pomóc natychmiast, by nie narażać siebie i wielu innych ludzi na śmiertelne niebezpieczeństwo. Jeśli jednak nikomu nie powiesz, że tu byłam, to mogę ci obiecać, że będziesz wolna, nim nadejdzie wiosna.
    – Wolna? Ja? Skąd ty to możesz wiedzieć?
    – Nie pytaj! Obiecaj tylko, że wytrwasz do tego czasu. Pomoc nadejdzie.
    Kristina skinęła głową.
    – Nie będę cię więcej odwiedzać – wyjaśniła Villemo. – To zbyt ryzykowne dla nas obu. Ale opowiem o tobie odpowiednim ludziom. Wkrótce będziesz wolna.
    Ręka Kristiny, przywiązana rzemieniem do łóżka, zacisnęła się jak szpony na ramieniu Villemo.
    – Nie pisnę ani słowa! Obiecuję!
    – Obiecaj mi coś jeszcze – poprosiła Villemo ze smutnym uśmiechem. – Obiecaj mi, że zachowasz władze umysłowe!
    – To nie będzie łatwe, ale wytrwam!
    – Wspaniale. Kto się tobą zajmuje?
    Twarz Kristiny wykrzywił grymas.
    – Jedna z tych bab. Stara czarownica.
    – Rozumiem. A co na to twoja matka?
    – Nie widziałam rodziców od chwili, kiedy mnie tu zamknięto.
    Villemo przyjęła to w milczeniu. Nie chciała mówić głośno, co o tym myśli.
    – A zatem żegnaj, Kristino! Nie zostaniesz zapomniana! Zaufaj mi!
    – Żegnaj… i dziękuję! Jak ci na imię?
    – Lepiej, żebyś nie znała mojego imienia.
    Villemo wyszła i starannie zamknęła za sobą drzwi. Gdy nie zauważona przez nikogo znalazła się nareszcie w swoim pokoju, ręce drżały jej tak bardzo, że ledwie była w stanie się rozebrać.
    Następnego dnia miała Eldarowi wiele do opowiedzenia, aż dygotała z przejęcia. On słuchał w milczeniu, przyglądał jej się tylko uważnie. W jego oczach dostrzegała jakiś nowy wyraz.
    Villemo nie pomyliła się w swoich przepowiedniach co do pogody. Nastały trzaskające mrozy, a porywisty wiatr wzbijał nad wzgórzami tumany śniegu, całkiem przesłaniając horyzont.
    W końcu Villemo przerwała sama sobie:
    – O czym ty myślisz?
    – O tym, jak niebezpiecznie jest dla młodej dziewczyny zakochać się w chłopcu z ludu. Czy odwrotnie: zadawać się z dziewczynami z klasy wyższej niż własna.
    – Ale moja rodzina nigdy by się nie posunęła do czegoś takiego, żeby…
    – Co ty powiesz?
    Villemo miała dość poczucia przyzwoitości, by się zarumienić ze wstydu. Mimo wszystko podniosła głowę i zapytała:
    – Ale czy postąpiłam słusznie? Zachowałam się jak należy?
    – Oczywiście! Sam bym lepiej nie postąpił. Byłoby szaleństwem uwolnić ją teraz.
    Znowu zamyślił się na chwilę.
    – Villemo… Zastanawiałem się nad pewną sprawą.
    – Tak?
    – Balansujemy na linie, zdajesz sobie chyba z tego sprawę. Ja jestem pewnie bardziej zagrożony niż ty. Opowiedziałem o tobie ostrzycielowi noży. Poza tym wiem, że jesteś inteligentna i można ci zaufać…
    – Dziękuję – szepnęła, czując się niby w siódmym niebie z radości, że słyszy od niego taki komplement.
    Eldar wciąż się wahał.
    – Czy możesz pójść ze mną za stajnię, kiedy już skończymy tę rozmowę? Chciałem coś zrobić…
    – Niech mnie Bóg ma w opiece – usiłowała żartować, lecz serce dudniło jej w piersi ze strachu.
    On natychmiast pojął, co powiedział. Ściągnął wargi.
    – Czyś ty oszalała? Nie w głowie mi żadne igraszki. Pamiętaj, że jesteśmy rodzeństwem!
    Villemo uśmiechała się zażenowana.
    – Przecież tylko żałowałam.
    – Wiem. No to co? Pójdziesz?
    Skinęła głową, że się zgadza, choć nie rozumiała, o co chodzi.
    – Powiedziałeś, że tobie grozi większe niebezpieczeństwo niż mnie? – zapytała po chwili.
    – Tak. Ja… przeszukuję. Przeważnie za dnia, dyskretnie. Ale po nocach także.
    – Chyba nie piwnicę? Beze mnie?
    – Nie, jeszcze tam nie byłem. Próbowałem, ale nie mogę znaleźć klucza. A poza tym chciałem najpierw porozmawiać z ostrzycielem noży.
    – No dobrze. I co on w końcu powiedział?
    – Że sprzysiężenie powstańcze wiele się po nas spodziewa. Nikt przed nami nie odważył się wtargnąć w takie gniazdo os jak to. Szkoda, że nie wiedziałem o tej Kristinie. Ale on znowu przyjdzie w przyszłym tygodniu. Owszem, mieli pewne podejrzenia, że nie wszystko jest w porządku z robotnikami w Tobronn. Ponieważ majątek nie ma komorników ani dzierżawców, a we dworze też mało kto mieszka, to ludzie się zastanawiają, jakim sposobem wszystko jest utrzymane w tak dobrym stanie. Pytał, czy my, ty i ja, nie jesteśmy źle traktowani. Jak to jest z tobą?
    – Nigdy nikt mnie nie uderzył – odparła Villemo. – Ale szyderstwa tej starej są trudne do zniesienia.
    Eldar uśmiechnął się z niezwykłą jak na niego czułością.
    – Zwłaszcza dla ciebie! Z twoim temperamentem! Mogę sobie wyobrazić. A mnie i biją, i poszturchują, ale nie więcej niż gdzie indziej. Ja myślę, że oni się nas trochę boją, zwłaszcza ciebie. Ty jesteś dla nich skarbem… a poza tym stoimy jakoby po ich stronie.
    – Ja, skarbem? Bardziej gapowatej i niezdarnej służącej chyba jeszcze nie mieli!
    – To ty tak mówisz. A ja uważam, że jesteś nadzwyczajna.
    – Mam to potraktować jako komplement, czy jako prześmiewki? – prychnęła Villemo.
    – No, no, nie kryguj się tak. Panna służąca to szacowny zawód.
    Uznała, że Eldar ma rację, i zmieniła temat.
    – Co jeszcze mówił ostrzyciel noży?
    – Że uderzą już wkrótce. Dzień nie został jeszcze ustalony, ale tak czy inaczej będzie to przed Bożym Narodzeniem. Trzeba jeszcze tylko wyjaśnić parę szczegółów.
    – My to mamy zrobić?
    – Nie. Czy nie zrozumiałaś, że to dotyczy całej wschodniej części monarchii? Całej Norwegii? Ten dwór jest tylko niewielkim fragmentem całości, jednym z miejsc, w których wszystko się ma zacząć. Kraj musi być wolny, mała gąsko.
    – Nie nazywaj mnie gęsią – syknęła Villemo. – Nie zasłużyłam na to. W każdym razie nie zasłużyłam, żebyś ty tak do mnie mówił, przeklęty ignorancie!
    – No, no, nie przemieniaj się w beczkę prochu! – przerwał jej. – Dobrze, nie jesteś gęsią. Ale jesteś przecież kobietą.
    – Owszem. I bardzo jestem z tego dumna. Uważam, że kobiety są znacznie rozsądniejsze niż mężczyźni.
    – Ohoho!
    – Tak! I co najmniej tyle samo warte.
    Eldar miał, rzecz jasna, odmienne poglądy w tej sprawie. Uznał jednak, że tym razem powinien raczej milczeć.
    – Jesteś gotowa? – zapytał. – Możemy iść?
    Poszła za nim bez słowa. Gdy znaleźli się za stajnią, gdzie nikt nie mógł ich dojrzeć, Eldar przystanął.
    Podciągnął wysoko lewy rękaw i pokazał jej bliznę w kształcie krzyża tuż pod zgięciem łokcia.
    – To jest znak rozpoznawczy członków powstańczego sprzysiężenia – oświadczył. – Podwiń rękaw!
    – Ale nie mam przy sobie niczego do tamowania krwi.
    Eldar rozejrzał się i powiedział:
    – Przyłożysz trochę śniegu, zanim nie wrócisz do domu.
    Skinęła głową. Niezmiennie dumna, że zostaje wtajemniczona i przyjęta do sprzysiężenia, przyglądała się, jak nóż kreśli na skórze znak krzyża, nacinając ją tak głęboko, że krew tryska. Po chwili zakręciło jej się w głowie.
    O mało nie zemdlała. Musiała się na chwilę oprzeć o ścianę stajni. Ból zdawał się przeszywający, jej własna krew kapała na ziemię, jakby w ciele Villemo zrobiła się dziura i jakby ona sama składała się wyłącznie z krwi – zbyt silnie napinała mięśnie, a w końcu przeżycie okazało się trudne do zniesienia.
    – Baby! – prychnął Eldar z niechęcią, spoglądając na jej kredowobiałą twarz.
    To wystarczyło, by Villemo odzyskała siły.
    – Ja nie zemdlałam! – syknęła. – Po prostu dzisiaj trochę za mało jadłam.
    – Oczywiście – rzekł ze sceptycyzmem. Zebrał garść śniegu, ścisnął go w bryłkę i podał dziewczynie. – Masz! Wracaj teraz szybko do domu i przewiąż ranę!
    Villemo posłała mu żałosne spojrzenie i odwróciła się, by odejść. Wtedy on chwycił ją za ramiona i odwrócił ku sobie.
    – Co się z tobą dzieje?
    – Ze mną? – spytała zaskoczona.
    – Tak. Z tobą. Jesteś jakaś inna.
    – Nnie… wiedziałam.
    – Wiesz dobrze, o co chodzi. Powiedz mi, co ty właściwie czujesz teraz… do mnie?
    Zaskoczona zmarszczyła swoje piękne brwi i przyglądała mu się chłodno.
    – Dokładnie to samo, co czułam zawsze.
    – O, nie! Nie wmawiaj mi. Rumienisz się na każde życzliwsze słowo z mojej strony i drżysz, gdy tylko na ciebie spojrzę. To się nie bardzo zgadza z twoimi zapewnieniami, że chcesz mnie kochać tylko poetycznie, że nie ma w tym nic cielesnego.
    – Słuchaj no, może byś się zachowywał trochę ostrożniej? Nie mówisz teraz jak brat do siostry. A skoro tak, to i ja mam chyba prawo zapytać: co ty czujesz do mnie? Nigdy mi tego nie mówiłeś.
    Przyciągnął ją bliżej i patrzył jej w oczy.
    – Cholernie bym chciał mieć cię w łóżku, dobrze o tym wiesz.
    – A to dlaczego? – wykrztusiła, bo serce podeszło jej do gardła i nie była w stanie rozmawiać naturalnie.
    – Bo stajesz się dla mnie za silna i mam ochotę trochę cię uciszyć, pokazać ci, które z nas dwojga jest silniejsze. Ale możesz być spokojna. Palcem nie tknę kobiety z Ludzi Lodu, bo wtedy żadne z nas nie mogłoby wrócić do domu, a przecież oboje chcemy wrócić, prawda?
    – Oczywiście. Pragnę tego bardziej niż czegokolwiek na świecie. Ale dobrze, Eldar, będę szczera. Odkryłam, że życie składa się nie tylko z poezji.
    Długo, długo przyglądał się jej bez słowa. Potem zapytał niepewnie:
    – Naprawdę?
    – Tak, ale ty także możesz być spokojny. Ja też nie chciałabym okryć mojej rodziny wstydem. Zaraz zacznie mi krew kapać na ubranie, więc może powinnam…
    – Oczywiście, wybacz mi!
    Puścił ją natychmiast, ale sprawiał wrażenie kompletnie zbitego z tropu i oszołomionego; nie mógł oderwać od niej oczu.
    I kto tu z nas jest silniejszy, myślała Villemo radośnie z tym cudownym uczuciem, którego doznaje kobieta, gdy wie, że jest pożądana. Przyłożyła do rany nową porcję śniegu i z ręką przyciśniętą do ciała pobiegła przez dziedziniec, a potem do swojego pokoju.
    Jestem jedną z nich. Należę do powstańców, myślała uszczęśliwiona, obwiązując ranę gałgankiem. Uznali, że jestem godna!
    Nawet nie zauważyła, jak uległa rewolucyjnym nastrojom Eldara. Nie zdawała sobie sprawy, że on stopniowo wpoił w nią swoje własne przekonania. Zaczęła tak dalece nienawidzić duńskiego panowania, że w domu by jej pewnie nie poznali. Dokonywało się to powolutku, krok po kroku. Każdego dnia pod drzewem na dziedzińcu spływała do jej duszy mała kropelka tego, co stanowiło sens działania Eldara
    Sama zupełnie sobie nie zdawała sprawy z tej przemiany. Wzruszona przyglądała się bandażom. Ciekawe, co w domu na to powiedzą, zastanawiała się.
    W domu. Nagle poczuła się tak, jakby nigdy więcej nie miała zobaczyć Elistrand, Grastensholm, Lipowej Alei…
    Villemo zaczęła szlochać. Eldar, powstanie, wszystko jedno! Ona po prostu tak strasznie tęskniła do domu!
    Teraz jeszcze na dodatek wyznała mu swoje bezwstydne uczucia. Była jednak pewna, że z jego strony nie ma się czego obawiać. On naprawdę nie miał wobec niej nieuczciwych zamiarów. Rodzina i Svartskogen znaczyły dla niego zbyt wiele.
    Zatem i w nim drzemią jakieś lepsze uczucia, myślała pocieszona.
    Grudzień w tym roku był taki mroźny, że podobnego najstarsi ludzie nie pamiętali.
    Sygnał został dany, przekazywano go sobie ze wsi do wsi: naczelnik wyruszył z kilkudniową wizytą do przyjaciół w Tobrann.
    W całym dystrykcie Akershus zbierali się w ciche mroźne noce, przybywając konno lub piechotą, ludzie, którzy postanowili wziąć los Norwegii w swoje ręce. Ich celem był teraz naczelnik. Jeśli go pojmają, będzie im łatwiej rozprawić się z wójtami. I należało go pojmać właśnie teraz, kiedy był z dala od stolicy, od swoich duńskich dragonów, bezbronny…
    Villemo nie miała o tym pojęcia.
    Pogoda stawała się coraz gorsza. Zawieruchy nie ustawały, szarpane wichrem budynki skrzypiały żałośnie po nocach, gdy ona nie śpiąc przewracała się w łóżku. Lodowaty wiatr ciskał śniegiem w ściany domu.
    Udało jej się jednak zrobić dobry uczynek, o czym promieniejąc z radości doniosła Eldarowi pewnego dnia w czasie spotkania pod drzewem. Nie mogli teraz siadywać na ławce, oblodzonej i okropnie zimnej.
    – Nie mam dzisiaj dużo czasu – szepnęła zdyszana. – Ale odkryłam, gdzie oni przechowują klucz od piwnicy dla niewolników!
    – Jesteś pewna? – zawołał Eldar, podniecony.
    – Tak. Mogę ci go przynieść dzisiaj wieczorem, jeśli chcesz.
    – Dobrze, przynieś… ale pod warunkiem, że nikt cię nie zobaczy! To musi być wcześnie, zaraz po zmierzchu, bo służący chodzą do piwnicy w środku nocy. A wtedy już klucz musi być znowu na swoim miejscu.
    Pospiesznie kiwała głową.
    Eldar chwycił ją za ramię.
    – Villemo… Czy to prawda, że naczelnik przyjeżdża z wizytą?
    – Tak. Jutro.
    – Gdzie będzie mieszkał?
    Wyjaśniła, a Eldar wypytywał o różne szczegóły: ilu gości przyjedzie, czy będzie zbrojna eskorta i tak dalej. Villemo odpowiadała, spoglądając na niego badawczo.
    Eldar zagryzał wargi. Czy powinien jej powiedzieć to, co mówił ostrzyciel noży? O ataku, który planują i który ma się stać sygnałem do powstania? Nie, Villemo widywała gospodarzy częściej niż on. Jeśli nie potrafi ukryć tego co wie, stanie się niebezpieczna. Najlepiej pozostawić ją w nieświadomości.
    Nie mógł się jednak pozbyć uczucia, że postępuje wobec niej nie po koleżeńsku.
    – Wracaj teraz do domu – powiedział. – Nie trzeba, żebyś tu stała i marzła. Zobaczymy się wieczorem.
    Ustalili, gdzie i kiedy, po czym Villemo pobiegła przejęta, że może się na coś przydać.
    Eldar długo patrzył w ślad za nią. Czuł lekkie wyrzuty swego na ogół dość spokojnego sumienia. Już następnego dnia miał się ponownie spotkać z ostrzycielem noży, bo teraz sprawy zaczynały być pilne. I cieszył się, że będzie mógł przekazać dokładny raport o przyjeździe naczelnika. Wszystkie te wiadomości, które zebrała Villemo i ufnie mu powierzyła, nie wiedząc nawet, czemu mają służyć.
    No dobrze, trzeba zapytać ostrzyciela noży, co z nią dalej robić. Eldar z napięcia czuł mrowienie na skórze. Oto godzina wybiła. Godzina, na którą czekali tyle lat.
    Dominik znalazł Niklasa w jego pokoju w Lipowej Alei.
    – Gdzie się wszyscy podziali? – zapytał krótko. Ostatnie zmartwienia i nieprzespane noce zostawiły wyraźny ślad na jego twarzy.
    – Sam się nad tym zastanawiam – odparł Niklas. – Nigdzie żywego ducha, ani w stajni, ani w oborach. Tylko jakaś jedna przerażona służąca.
    – Może ona wie. Chodź, zapytamy.
    Znaleźli dziewczynę w izbie dla pokojówek. Najpierw twierdziła, wytrzeszczając ze strachem oczy, że nic nie wie, a potem nieoczekiwanie oświadczyła:
    – Wszyscy wzięli konie i pojechali do Romerike.
    Dlaczego? Na to nie umiała albo nie chciała odpowiedzieć. A gdzie dokładniej w Romerike? Nie, tego też nie wiedziała. Słyszała tylko, że ktoś szeptem wymawiał jakąś nazwę… Tobrann, czy jakoś tak.
    Dominik i Niklas spojrzeli po sobie. Nie pierwszy już raz w ostatnim czasie słyszeli tę nazwę. Obaj pomyśleli to samo: trzeba jechać do Romerike. Może tam dowiedzą się czegoś o Villemo?
    Nigdy by nie wpadli na to, że ona tam właśnie jest.
    Wrócili do domu. Dominikowi było bardzo ciężko. Tysiące razy od chwili, gdy Villemo zniknęła, wyrzucał sobie, że zachowywał się wobec niej złośliwie. Zgodnie ze starym powiedzeniem, że atak jest najlepszą formą obrony, wciąż wykpiwał wszystko, cokolwiek powiedziała. Drażnił się z nią i przedrzeźniał. A ona odpłacała mu tym samym albo wpadała we wściekłość. Nigdy nie przyszło mu do głowy, że może ją ranić. Dopiero teraz uświadamiał sobie, jak czasami wyglądały jej oczy, kiedy wymyślała mu ze złością. A w oczach był wyraz zdumienia, jakby pytały: dlaczego?
    Sprawiało mu to teraz dotkliwy ból i żal ściskał serce.
    – Coś mi mówi, że zanosi się na awanturę – powiedział Niklas. – Trzeba mieć broń w pogotowiu.
    – Już mam – odparł Dominik.
    – Ale po której stronie się opowiemy, jeżeli dojdzie do wybuchu? – zastanawiał się Niklas bezradnie.
    – Po stronie Villemo – rzekł Dominik stanowczo – W inne sprawy nie będziemy się mieszać.

ROZDZIAŁ XI

    Był już dość późny wieczór, gdy Villemo wyszła z domu. Wiatr szarpnął drzwiami tak, że o mało jej nie przytrzasnęły. Na dworze panowały nieprzeniknione ciemności, ale gdyby nawet było jaśniej, to i tak nic by nie widziała, bo wiatr wściekle zacinał śniegiem i całkiem ją oślepiał.
    Posuwała się do przodu po omacku wzdłuż ścian budynków.
    Eldar już czekał w umówionym miejscu.
    – Masz? – zapytał.
    – Tak.
    Wsunęła mu klucz w dłoń. Ciepło jego ręki odczuła przez chwilę jako jedyną pociechę w tym nieprzyjaznym świecie. Z jej samotnego serca wyrwało się spontaniczne wyznanie:
    – Kocham cię, Eldarze.
    – Daj spokój – odburknął. – Nie mam teraz czasu na pieszczoty. A poza tym jest za zimno.
    Villemo zwiesiła głowę, milcząca i spłoszona. On także długo się nie odzywał.
    – A teraz wróć do domu i połóż się – powiedział w końcu.
    Villemo wyprostowała się.
    – O, nie! Wielkie dzięki! – syknęła. – Było uzgodnione, że ja też pójdę. Dawno temu.
    – Ale to niebezpieczne, to nie jest tak, jakby pójść na nieszpory!
    – Dobrze o tym wiem. Czy cię kiedyś zawiodłam?
    Nie, ale co się ze mną dzieje? pomyślał ze złością.
    Głośno zaś powiedział:
    – Nie. Przez cały czas zachowujesz się jak należy. No dobrze, chodź – ustąpił jakby w nagrodę. – Tylko żeby nie było na mnie, jak się coś stanie!
    Villemo była zadowolona. Jak zawsze, kiedy dostała to, czego chciała.
    Nawet w tych ciemnościach choć oko wykol dostrzegali, że ziemia jest biała. Od dawna już nocami mróz ściskał siarczysty.
    Po omacku dotarli do drzwi piwnicy.
    – Wybadałem zwyczaje służących. Przychodzą tu nie wcześniej niż gdzieś około trzeciej nad ranem. Mamy sporo czasu.
    Skinęła głową, ale on przecież nie mógł tego widzieć. Wykrztusiła więc mocno schrypnięte „tak”.
    Drzwi otworzyły się bezgłośnie, widocznie były dobrze naoliwione.
    Buchnął na nich trudny do opisania smród. Villemo z największym wysiłkiem zmusiła się, by wejść do środka.
    Wewnątrz panowała cisza, lecz z ciemności dochodziły szmery oddechów. Mimo woli przytuliła się do Eldara.
    On zamknął drzwi i zapalił latarkę. Powoli światło rozjaśniało ponurą piwnicę. Ogień na kamiennym palenisku nie dawał zbyt dużo ciepła, nie rozpraszał też mroku, ale w świetle ich latarki wyłaniał się widok jak z koszmarnego snu.
    Ze wszystkich kątów wlepiały się w nich jakieś przerażone oczy. Villemo poczuła, że płacz ją dławi, a łzy oślepiają.
    – Eldar – wykrztusiła. – Przecież oni są… O, Boże! Boże, nie mogę na to patrzeć!
    Przykucnęła, opierając się plecami o ścianę, i szlochała rozpaczliwie.
    Eldar też nie był w stanie nic powiedzieć. Z trudem łapał powietrze.
    Nieszczęsne istoty w piwnicy były poprzywiązywane łańcuchami do ścian niczym psy. Zaczęły się teraz kołysać niespokojnie w przód i w tył, wysuwały nogi, chcąc się zbliżyć do przybyłych.
    – Czy jest tu ktoś, kto umie mówić? – zawołał Eldar, starając się przekrzyczeć hałas. Głos miał zachrypły, jakby go nie używał od stu lat.
    – Ja. Ja umiem – wybełkotał mężczyzna w średnim wieku. – Ja tu jestem rządcą.
    Eldar spojrzał w małe, wodnistoniebieskie oczka. Villemo opanowała się na tyle, że mogła wstać. Wierzchem dłoni wycierała zapłakane oczy.
    – Posłuchaj mnie – powiedział Eldar do rządcy. – To bardzo ważne. Jesteśmy waszymi przyjaciółmi. Pomożemy wam niedługo, ale jeszcze nie dzisiaj. Nie powiesz nikomu o tym?
    – Nie, nikomu – zapewniał tamten z przejęciem. Małe uszy miał osadzone dziwnie nisko. Głowa, gdy się patrzyło z przodu, zdawała się okrągła jak księżyc w pełni, ale z tyłu była wyraźnie spłaszczona.
    – A oni też niczego nie powiedzą?
    – Oni nie rozumieją nic – odparł mężczyzna.
    – Jak się nazywasz?
    – Jens. Jestem tu rządcą. Rządcą.
    – W porządku, Jens. Spróbujemy wam pomóc. A może ktoś potrzebuje pomocy zaraz? Cierpi bardziej?
    Jens wskazał na młodego, wychudzonego chłopca w rogu.
    – Noga go boli – powiedział, dziwnie przerywając słowa, w sposób jaki często charakteryzuje ludzi niedorozwiniętych. – Noga boli. Niedługo umrze, mówią diabły.
    Żadne z nich nie miało wątpliwości, kim są te diabły.
    – Możemy zobaczyć?
    Podeszli do chłopca, który na wpół leżał, oparty o ścianę. Przyglądał im się przerażony. Villemo pochyliła się i pogładziła jego pokryty jasnym puchem policzek. Chłopiec wybuchnął głośnym płaczem, od którego serce się krajało.
    – No, no – mruknął do niej Eldar. – Żadnych głupstw!
    Kiedy zaczęli oglądać chorą nogę, płacz przeszedł w szloch. Chłopiec, podobnie zresztą jak wszyscy inni, był niewiarygodnie brudny. Kobiety wyglądały nieco lepiej, ale też one pracowały w kuchni.
    Villemo starała się opanować mdłości. W tym ciasnym pomieszczeniu siedziało osiem, a może nawet dziesięć osób.
    – Kajdany ranią mu nogę – powiedział Eldar. – A niech to diabli!
    Noga była spuchnięta jak kłoda.
    – Niewiele się tu da zrobić – mruknął. – Najlepiej zostawić biedaka w spokoju i niech będzie, co ma być!
    – Nie! – zaprotestowała Villemo gwałtownie.
    Eldar wzruszył ramionami i wyjął nóż.
    Villemo poczuła, że jakaś ciężka ręka głaszcze ją po włosach. Spojrzała w górę i zobaczyła nad sobą kobietę z głową trzęsącą się niczym u kurczęcia. Uśmiechała się do niej bezzębnymi ustami, pełna podziwu. Villemo odpowiedziała jej także uśmiechem, choć z trudem układała wargi.
    Jakiś mężczyzna też chciał dotknąć złocistych loków Villemo, ale kobieta odtrąciła go zazdrośnie. Większość trzymanych w pomieszczeniu nie mogła jej dosięgnąć, co Villemo uświadomiła sobie z niekłamaną ulgą, choć przecież serce jej krwawiło ze współczucia dla tych nieszczęśliwców. Ani na chwilę nie ustawał tłumiony beznadziejny płacz, płynący ze wszystkich stron i raniący ją boleśnie.
    – Przytrzymaj go teraz – powiedział Eldar. – Jeżeli jesteś w stanie.
    Schwyciła mocno, a Eldar uniósł nóż. Jedno szybkie cięcie. Rozpaczliwy krzyk chłopca przeszedł wkrótce w żałosny dziecięcy płacz. Z rany buchała najpierw ropa a potem krew. Villemo wzięła swój szalik, wytarła i osuszyła jak mogła ranę, a na koniec założyła prowizoryczny opatrunek. Chłopiec ucichł, przyglądał jej się z otwartymi ustami, w niemym podziwie.
    – No, nieźle – mruknął Eldar z uznaniem.
    Przywróciło jej to siły. W samą porę, bo już niewiele brakowało, a byłaby zemdlała.
    Eldar schował opatrunek pod nogawkę spodni chłopca, tak by nie było widać szalika. Zresztą nikt by się już teraz nie domyślił, co to za szmata. Gdyby nawet służący odkryli opatrunek, nie skojarzyliby go z Villemo, ale ostrożność nigdy nie zawadzi.
    – Uważam, że to, co robisz, to rzucanie pereł przed wieprze, ale…
    – Zamilcz! – ucięła ostro. – Jeszcze jedno takie słowo, a powiem ci, kto tu jest naprawdę świnią!
    Eldar rzucił jej spojrzenie pełne złości, ale nie powiedział nic. Villemo miała jednak wrażenie, że na jego policzkach pojawiły się rumieńce.
    Przez cały czas kątem oka widziała, co robi mężczyzna po jej prawej stronie, który teraz otwarcie zaczął ją zaczepiać.
    – Villemo, nie spoglądaj w prawo – przestrzegł ją półgłosem Eldar.
    – Wiem. To nie ma znaczenia – odparła drwiącym głosem.
    – Naprawdę dzielna z ciebie dziewczyna – powiedział z uznaniem Eldar.
    Przyjęła te słowa z dumą. Wstała i podeszła do Jensa, czy raczej odwróciła się do niego. Stał tuż za nią, bo pomieszczenie było bardzo ciasne.
    – Skończ z tym – upomniał Jens nie krępującego się niczym mężczyznę po prawej. – Nie widzisz, że tu są panie?
    Ale to chyba właśnie damska wizyta działała na tamtego tak inspirująco.
    Jens zwrócił się do Eldara i Villemo.
    – On nie ma całkiem dobrze w głowie – wyjaśnił, co w tym pomieszczeniu zabrzmiało dość dziwnie. – To jest Malte Tobronn, myśli, że może robić, co chce, tylko dlatego, że jest właścicielem dworu.
    – To syn gospodarza? – zapytał Eldar wstrząśnięty.
    – Tak.
    – O rany boskie! – mruczał Eldar, a Villemo też nie była w stanie zdobyć się na nic więcej.
    – Jak myślisz, ile zachowali jeszcze rozsądku? – zapytała Eldara, wciąż czując jakby żelazną obręcz zaciskającą się wokół jej serca.
    – Chyba sporo, bo w przeciwnym razie gospodarz nie miałby z nich żadnego pożytku. Z pewnością są dobrymi pracownikami, kiedy ktoś nimi kieruje. Ale żeby własnego syna! Mdli mnie, Villemo.
    – Nie tylko ciebie. Nie mów mi już nigdy o nieszczęściu! Teraz wiem, jak to może być! Myślisz, że oni mogą o nas opowiedzieć?
    – Nie. A w każdym razie nie tak, żeby ich ktoś zrozumiał. Ale Jens…
    Zwrócił się znowu do niego:
    – Pamiętaj, rządco, co ci powiedziałem: nikomu nie wolno nawet pisnąć, że tu byliśmy, dopóki nie przyjdziemy znowu. A wtedy wszyscy otrzymacie pomoc.
    Jens kiwał z przejęciem głową.
    – Kiedy przyjdziecie?
    – Niedługo. Jeszcze nie dzisiaj, ale niedługo. Tylko nic nie mów!
    – Nie, coś ty. Nic diabłom nie powiem.
    Villemo była przez cały czas napięta jak struna. Wiedziała, że lada chwila może stracić panowanie nad sobą. W tak krótkim czasie zwaliło się na nią tyle nieludzkiego cierpienia, więcej niż człowiek jest w stanie ogarnąć.
    – Chodźmy już – wykrztusiła.
    W drzwiach pomachała im jeszcze ręką i wyszła. Piwnica była tak starannie izolowana, że błagalne jęki ucichły natychmiast, gdy tylko zamknęli drzwi. Nad nieszczęsnymi istotami wewnątrz znowu zamknęła się ciemność.
    Sztywna jak kij szła za Eldarem aż do stajni, gdzie musieli się rozejść. Eldar przystanął.
    – Masz taki nierówny oddech – rzekł pytająco.
    Bez słowa przytuliła się do niego. Eldar nie należał do ludzi najwrażliwszych, ale teraz rozumiał. Objął ją mocno i przyciskał do siebie jej rozdygotane ciało. Dzwoniła zębami, jakby ją polano lodowatą wodą. Eldar nie wypowiedział słów, które przychodziły mu do głowy: że takich najlepiej by było pozbawić życia.
    Nagle pojął, że spotkał oto wyższą kulturę niż ta, w której się wychował. Otworzył się przed nim świat innych ważności, w którym życie mierzy się nie tylko własną, egoistyczną miarą.
    Milczał. I nie zrobił najmniejszego nierozważnego ruchu. Przytulał ją tylko mocniej do siebie i dotykał wargami jej pięknych włosów.
    – Eldar, nie mogę tego znieść! – szepnęła w końcu. – Moja dusza nie jest w stanie godzić się na takie cierpienie, patrzeć na tyle zła, jakie czynią ci pozbawieni sumienia dranie. Przecież nikt nie zasługuje na takie traktowanie. A już najmniej oni, tacy bezbronni. Eldar, ja już nie mogę.
    – Uwolnimy ich – obiecał ochrypłym głosem.
    – Tak, koniecznie musimy to zrobić!
    Uwolnimy, myślał Eldar zgnębiony. A co się potem z nimi stanie?
    – Eldar, taki jesteś miły.
    Boże, dopomóż mi, modlił się Eldar, spoglądając w jej zwróconą ku niemu twarz i jej niezwykłe, teraz zapłakane oczy.
    – Och, tak szczerze jestem do ciebie przywiązana, Eldar – szepnęła.
    Aż do tego dnia pocałunek był dla Eldara stratą czasu, lecz także niezbędnym przygotowaniem do przeżycia pełnego fizycznego zaspokojenia. Uważał zawsze pocałunki za męczące i niemęskie, po prostu mazgajowate. Ale teraz nie mógł się powstrzymać, właściwie nie bardzo zdawał sobie sprawę z tego, co robi, jakby to nie on pochylił się nad Villemo z dziwną czułością i poszukał wargami jej ust. Zakręciło mu się w głowie, jakby wypił za dużo. Ona była cudowna. Cudowna. Przycisnął dziewczynę mocno do siebie, ale nieoczekiwanie wyślizgnęła się z jego objęć i zniknęła. Mógł się jedynie domyślać jej drobnej postaci skradającej się pod ścianami zabudowań.
    Eldar Svartskogen został z pustymi rękami. Nigdy w całym swoim życiu nie czuł się taki biedny. Jakby otrzymał jakieś wielkie bogactwo i w tym samym momencie je utracił.
    Nie wszyscy powstańcy zdążali do Romerike. Wielu zbierało się wokół swoich dowódców w pobliżu domu miejscowego wójta. Zbierali się i czekali.
    Wkrótce miało się zacząć.
    Czekali na sygnał.
    Dwaj kuzyni z Lipowej Alei podróżowali samotnie. Jeszcze nie nawiązali kontaktu z żadną grupą powstańczą i zresztą wcale takich powiązań nie szukali. Oni pragnęli tylko dowiedzieć się czegoś nowego o Villemo. Jeśli w ogóle były jakieś nowe wiadomości na jej temat. Jeśli jeszcze żyła. Dotychczas nie znaleźli nigdzie pociechy, nikt ich nie utwierdził w przekonaniu, że nie należy tracić nadziei.
    Wokół Tobronn jednak pętla już się zaciskała.
    Wiele par oczu śledziło powóz zastępcy naczelnika dystryktu, gdy następnego dnia toczył się po drogach i traktach Romerike.
    Podróżnych w powozie nie było wielu. Tylko przyboczny służący, pewnie kiepsko uzbrojony. Ten naczelnik mieszkał bowiem w pobliżu Christianii, gdzie panował spokój, nie podejrzewał więc żadnego niebezpieczeństwa.
    Różne wieści rozchodzą się jednak szybko i docierają także do niepowołanych uszu. Ludzie Lodu słyszeli przecież o powstańczym sprzysiężeniu. Nic więc dziwnego, że wójtowie w Romerike też dowiadywali się tego i owego.
    Naradzali się między sobą, co robić, a za pięć dwunasta oni także ruszyli ku Tobronn ze wszystkimi swoimi ludźmi.
    Ale o tym powstańcy nie wiedzieli.
    Nie wiedział też Eldar, któremu udało się zorganizować potajemne spotkanie z ostrzycielem noży.
    Odbyli długą rozmowę. Eldar przekazał informacje Villemo o wizycie naczelnika i opowiedział o ich przerażającym odkryciu w piwnicy dla niewolników. Ostrzyciel noży specjalnie zdumiony nie był. Krążyły już różne pogłoski po okolicy, ale każdy przecież ma dosyć własnych zmartwień i nikomu nie pilno mieszać się do cudzych spraw. Nikt jednak nie przypuszczał, że niedorozwinięci pracownicy traktowani są w taki straszny sposób. I rodzony syn gospodarzy? Obrzydliwe! Ale nie takie dziwne.
    Eldar otrzymał rozkazy. Gdy wrócił, zawiadomił Villemo.
    Spotkali się po podwieczorku, jak zwykle na dziedzińcu, pod drzewem, nawiasem mówiąc był to jesion, choć to bez znaczenia. Pogoda nie poprawiła się, a raczej przeciwnie. Za dnia jeszcze się przynajmniej coś widziało mimo zadymki, ale zimno było przygnębiające.
    Villemo miała za sobą trudną noc.
    Pocałunek Eldara wciąż palił jej wargi, była pewna, że nigdy nie zdoła go zapomnieć. To było cudowne. A mimo to wolałaby, żeby jej nigdy nie pocałował. Nie mogła spać, nie była w stanie zebrać myśli. Ciało jej aż do bólu tęskniło za jego ciałem, rzucała się na posłaniu przez całą noc, a gdy tylko zapadała w drzemkę, natychmiast zaczynała śnić o nim. Jego brutalność odpychała ją, a zarazem pragnęła go z taką gwałtowną tęsknotą, którą tylko on mógł ugasić właśnie poprzez swoją brutalność.
    O Boże, jęczała. Tak bym chciała znaleźć się znowu w Elistrand. Być znowu, jak dawniej, dziecinna i ufna, kłócić się i żartować z Dominikiem i Niklasem, z Irmelin, Tristanem i Leną, przytulać się do mamy i ojca, do babci Cecylii i dziadka Alexandra – och, nie, dziadek przecież nie żyje! Nie ma już na świecie mojego ukochanego, wspaniałego dziadka. Byłam z nim przez ostatnie tygodnie, wtedy, dwa lata temu. Był już bardzo stary, siedemdziesiąt pięć lat. Prosił, bym była dobra dla mamy i ojca, a co ja zrobiłam? Villemo zaczęła gorzko płakać i na jakiś czas straciła poczucie, gdzie się znajduje. Gdy zaś uświadomiła sobie, że jest w Tobronn ze wszystkimi jego okropnymi tajemnicami, płacz wcale nie zelżał.
    No a po południu spotkała się z Eldarem pod drzewem. na dziedzińcu. Był onieśmielony, nie wiedział, co powiedzieć, uważał, że jeszcze nigdy w życiu nie widział nic równie pięknego jak ona. Starannie oczyścił ławkę i usiedli. Mieli sobie tego dnia wiele do powiedzenia.
    – Villemo… Sprawa jest poważna. Śmiertelnie poważna.
    – To znaczy co? – zapytała, nie domyślając się niczego.
    – Uderzamy dziś w nocy.
    Aż jęknęła.
    – Powstanie?
    – Tak. Wybuchnie tutaj.
    – W jaki sposób?
    – Tym się nie przejmuj. My, ty i ja, mamy jasne zadania.
    – Och, mam nadzieję, że nie będziemy musieli zabijać. Ja bym nie mogła brać w tym udziału.
    – Nie! Wprost przeciwnie. Będziemy ratować życie.
    – Wspaniałe! Jak będziemy to robić?
    Nie miała odwagi popatrzeć na niego wprost. Jego spojrzenie też uciekało w bok, a to takie do niego niepodobne. Sprawiało jej to ból.
    – Rozkaz mówi wyraźnie: my wszystko zaczynamy. Ty i ja.
    Serce Villemo załomotało gwałtownie.
    – To brzmi strasznie. Wciąż nie wiem, co mamy robić.
    – Kiedy wybije północ, podjedzie fura, to znaczy wóz drabiniasty, pod stos drewna na polu, stąd go widać, stos drewna, chciałem powiedzieć.
    Villemo spojrzała w tamtą stronę i skinęła głową.
    – Tym wozem zabierzemy wszystkich zamkniętych w piwnicy niewolników ze dworu i odwieziemy ich do szałasu ostrzyciela noży na górskim pastwisku.
    – Och, Eldar, dziękuję ci, dziękuję!
    Przyjął jej wdzięczność, nie wspominając, że to życzenie ostrzyciela noży, nie jego.
    – To się musi dokonać w zupełnej ciszy. Dlatego będziemy musieli ich zakneblować. Wszystkich. Twoim zadaniem jest ponownie zdobyć klucz i przygotować coś na kneble.
    – Ilu ich jest?
    – Ja naliczyłem dziesięcioro łącznie z Jensem.
    – Jego też trzeba zakneblować?
    – Tak, myślę, że trzeba. On się czuje taki ważny z tą swoją funkcją rządcy, że mógłby zacząć na nich krzyczeć.
    Villemo przyznała mu rację.
    – Przygotuję, co trzeba. Poświęcę na to swoją bieliznę.
    Eldar jęknął.
    – Nie mów o bieliźnie, jeżeli to dotyczy ciebie, Villemo!
    Zarumieniła się, spłoszona.
    – A co potem?
    – Będziemy mieć naprawdę mnóstwo roboty z tymi biedakami tutaj. O resztę zatroszczą się inni.
    Zastanawiał się nad czymś przez chwilę.
    – Czy nie mogłabyś dać sobie z nimi rady sama? Gdy ich już powiążemy. Mam straszną ochotę być z naszymi, kiedy to się zacznie.
    – Nie, Eldar! Nie wolno ci! Przecież mógłbyś zginąć!
    – Czy to coś dla ciebie znaczy? – zapytał nieoczekiwanie poważnie.
    – Tyle co życie.
    Eldar nie był już w stanie panować nad sobą. Chwycił ją za ręce.
    – Villemo… Wszystko, czego teraz pragnę, to móc położyć się przy tobie, mieć cię.
    – Nie, Eldar, proszę cię! Miłość może być też czymś zupełnie innym.
    – Och, nie opowiadaj głupstw! Nigdy przecież nie przeżyłaś tej rozkoszy, jaką dwoje ludzi może sobie dać.
    – Nie, nie przeżyłam. Chciałbyś może, żeby było inaczej?
    Jeszcze mocniej zacisnął ręce.
    – Nie, na Boga, nie! Ty jesteś moja, tylko moja! Nikt inny nie będzie się z tobą zabawiał, dotykał cię brudnymi paluchami, leżał w twoich objęciach. Ty jesteś moja, moja, moja!
    Villemo poczuła lęk.
    – Eldarze, proszę cię, bądź ostrożny! Widać nas z okna. Teraz nie zachowujesz się wcale jak brat!
    – A niech to diabli wezmą! Nic sobie z tego nie robię. Chcę cię znowu całować, Villemo, ile tylko sobie życzysz. Chcę oglądać twoje ciało, tak jak już kiedyś oglądałem, chcę dotykać twojej skóry i wszystkiego, co należy do mnie, brać cię całą. Pragnę ciebie bardziej niż czegokolwiek na tej ziemi!
    Villemo wstała. Zakręciło jej się w głowie. Wszystko przepływało obok niej, dziedziniec, drzewo, niebo i ziemia, nie dostrzegała już śnieżnej zadymki. Ścierały się w niej dwie przeciwstawne siły: oszołomienie jego słowami oraz niechęć, jaką w niej wzbudziły, i wyrzuty sumienia…
    On wstał także.
    – Przyznaj, że pragniesz tego samego! Przyznaj to!
    – Eldarze, uderz mnie, ale szybko! Patrzą na nas z okna.
    – Ja nie mogę… Nie chcę cię bić.
    – Musisz. Twoje wzburzenie jest zbyt widoczne, moje pewnie też, oni są ciekawi powodów.
    – Rozumiem. Uważasz, że to lepiej, żebym był na ciebie zły, niż cię pożądał?
    – Właśnie tak, mój starszy bracie.
    – Ale ja nie mogę.
    Zaczęła go prowokować.
    – Ty wstrętna świnio, ty łajdaku! Nie masz więcej rozumu niż ci nierozgarnięci biedacy tam, w piwnicy!
    Pomogło. Eldar uderzył, i to mocniej, niż się spodziewała.
    Ból wywołał w niej wściekłość i o mało mu nie oddała, lecz na szczęście w porę przypomniała sobie swoją rolę, ukryła więc twarz w dłoniach i pobiegła do domu.
    Gospodyni czekała na nią przy drzwiach.
    – No, co? Brat cię skarcił? – zapytała nie bez złośliwej radości.
    – Nie powinno być starszych braci – szlochała Villemo. Ból, obok złości, wywołał też łzy.
    – A o co się tak rozgniewał?
    – Bo ja się skarżyłam, proszę pani gospodyni. Że tak mi trudno wstawać rano. Ja rano nie nadaję się do niczego, to u mnie wrodzone.
    Kłamstwo. Villemo należała do rannych ptaszków.
    – No? I co on powiedział?
    – Że mamy tutaj bardzo dobrze, ja przecież też wiem że mamy, i że powinnam być wdzięczna.
    Baba kiwała głową. Najzupełniej się z tym zgadzała.
    – I wtedy ja powiedziałam, że on jest niedobry dla mnie, a on mnie uderzył.
    Villemo znowu zaczęła płakać.
    – Brat ma obowiązek karcić swoje rodzeństwo oświadczyła baba wyniośle. – Twój brat postąpił bardzo słusznie, a ty powinnaś się wstydzić! Bierz się teraz do roboty, ty niewdzięcznico!
    – Dobrze, proszę pani – dygnęła Villemo i poszła do pokoju. – Szybko, bardzo szybko skończy się twoje panowanie, ty babo – syknęła przez zęby.
    Ogarnęła ją fala niechęci i strachu, gdy pomyślała, co się może stać już niedługo z właścicielami Tobronn.
    Ale nie było odwrotu.
    Jeden z wójtów przybył tu aż z Moberg, zwabiony pogłoskami, które jak pajęczyna omotały kraj. Szli z nim wszyscy jego zaufani oraz mężczyźni z Woller.
    Ci ostatni dowiedzieli się bowiem, że dwaj młodzieńcy z rodu Ludzi Lodu wyruszyli poprzedniego dnia ku północnemu wschodowi, ku Romerike.
    Być może natrafili na ślad znienawidzonego Eldara Svanskogen i jego kochanki, Villemo córki Kaleba Elistrand?
    Ludzie z Woller, bardziej niż czegokolwiek innego, chcieli dostać w swoje szpony tę właśnie parę. Żeby zemścić się za śmierć Monsa Wollera i jego najbliższego kamrata.
    Dlatego oni także udali się na wschód.
    Rzecz jasna sprzyjający Duńczykom ludzie starali się ostrzec naczelnika, który dojechał już do Tobronn. Nie zdołali jednak nigdy dotrzeć dalej niż do pól otaczających dwór. Na obrzeżach lasów roiło się od powstańczych wart.
    Tak więc naczelnik i właściciel Tobronn nie wiedzieli o niczym.
    Pod wieczór śnieżyca przeszła w deszcz i nieoczekiwanie gwałtownie pocieplało. Wciąż jednak wiatr hulał po dziedzińcu, może nawet teraz jeszcze ostrzejszy, bardziej przejmujący, jak to zwykle bywa, gdy idzie ocieplenie. Pod strzechami, w szparach ścian i w wąskich przejściach między budynkami wicher wył i gwizdał, a nad światem powoli zapadała noc.
    Poza tym dwór pogrążony był w ciszy. Wszystko pogrążone było w ciszy. Ponura cisza panowała także nad łąkami. Nikt nie widział ludzi na skraju lasów wokół całej równiny, jak stoją sini z zimna i napięci.
    Jakiś drabiniasty wóz, skrzypiąc żałośnie, toczył się drogą do zagajnika niedaleko Tobronn. Tam zatrzymał się i czekał.
    Okna w głównym budynku dworu jaśniały żółtym, ciepłym światłem. W domu odbywało się przyjęcie na cześć naczelnika i jego świty. Głosy biesiadników zaczynały być coraz bardziej ożywione, rozmowy coraz szumniejsze, coraz częściej wybuchały śmiechy.
    Przyjęcie przeciągało się. Villemo, która pracowała przez cały wieczór, zaczynała się denerwować. Niedługo będzie musiała zacząć działać.
    Usprawiedliwiła się przed swoją chlebodawczyni, że nie czuje się dobrze. Właśnie dopiero co zemdlała w pokoju kredensowym, oświadczyła, i bardzo by nie chciała, żeby się to powtórzyło w sali jadalnej, przy gościach. Nie, nie przydarzyło jej się nieszczęście, o jakim pani gospodyni pewnie myśli, chyba zjadła coś i nie strawiła. Czy mogłaby pójść i położyć się?
    Gospodyni przyjrzała się jej badawczo. Rzeczywiście wyglądała mizernie. Villemo zawsze była dobrą aktorką. Nikt nie wyglądał tak źle jak ona, gdy jej na tym zależało.
    – Pozbieraj tylko te brudne talerze i możesz iść. Nie potrzebujemy tu żadnych cherlaków.
    Villemo natychmiast spełniła polecenie.
    Udało jej się już wcześniej wykraść klucz do piwnicy i w kilka minut po rozmowie z gospodynią była na dworze, gdzie czekał na nią zniecierpliwiony Eldar.
    – Gdzie się, u diabla, podziewałaś? Ubrałaś się ciepło?
    – Włożyłam na siebie wszystko, co posiadam – roześmiała się nerwowo.
    – No to idziemy. Szybko! Oni czekają tylko na nas.
    Jacy oni, tego już nie wyjaśnił, Villemo uznała jednak, że chodzi o ludzi w lesie, którzy czekają, aż wóz odjedzie, i wtedy uderzą.
    Pomyślała o nich z wdzięcznością za ich troskę wobec słabszych. Są więc jeszcze na świecie jakieś ludzkie uczucia.
    Na dole, w piwnicy, zorientowali się, że powinno ich tu być więcej. Owe nieszczęsne istoty nie pojmowały, czego od nich chcą. Dopiero gdy Eldar porozmawiał z Jensem, cierpliwie tłumacząc mu, o co chodzi, rządcy coś jakby zaczęło świtać. Pozwolił się zakneblować i związać sobie ręce na plecach. Po tym inni także się godzili, choć lękliwie i z ociąganiem. Jeden całkiem się zaparł i po prostu kwiczał jak zarzynany wieprzek. W końcu Eldar musiał go uderzyć.
    – Ta cholerna szarpanina jest zupełnie niepotrzebna – powiedział do Villemo z zaciętą twarzą. – Czy nie byłoby lepiej podłożyć ogień pod tę ruinę?
    Wtedy z goryczą uświadomiła sobie, że to chyba nie on wyraził chęć ratowania bezbronnych. A może teraz był po prostu wzburzony…?
    Na szczęście wszyscy mieli już nałożone kajdany. Eldar owijał łańcuchy szmatami, żeby nie dzwoniły, i wkrótce mogli wyjść.
    – Poczekaj – szepnęła Villemo do Eldara. – Idź wolno w stronę zagajnika. Ja cię dogonię.
    – Sam sobie z nimi nie poradzę – warknął.
    – Nie będzie tak źle. Teraz są posłuszni. Pożyczę sobie twój nóż.
    Zanim zdążył zaprotestować, Villemo zniknęła w ciemnościach. Jak strzała pomknęła do małego budynku, odszukała klucz pod kamieniem i otworzyła drzwi.
    Kristina Tobronn leżała jak przedtem. Villemo przecięła rzemienne więzy, znalazła jakieś ubrania, które na nią zarzuciła, a w końcu opatuliła ją w gałgany zabrane z łóżka.
    – Będziesz w stanie iść o własnych siłach? – zapytała. – Nadeszła pora, trzeba uciekać.
    Młoda kobieta dygotała ze zdenerwowania.
    – Nie wiem. Nie stałam na własnych nogach od tak dawna.
    Z pomocą Villemo próbowała się podnieść, lecz natychmiast upadła.
    – Wesprzyj się na mnie – szepnęła Villemo. – Nie mogę cię nieść, ale jakoś musimy się stąd wydostać. I to szybko. Czekają na nas.
    Po prostu wlokła za sobą Krisanę, przeciągała ją od węgła do węgła, aż wydostały się poza obręb dziedzińca. Z daleka dostrzegały w ciemnościach długi szereg ludzi.
    – To jest Kristina – szepnęła Villemo do Eldara. – Ona nie jest w stanie iść. Czy mógłbyś ją nieść?
    – A kto w takim razie będzie podpierał chłopca z chorą nogą?
    – Ja. Ruszamy!
    Próbowała nie zwracać uwagi na okropny smród, bijący od rannego chłopca, który opierał się na niej całym ciężarem. Jakoś musieli iść. Oczywiście w grupie wybuchało co chwila zamieszanie, ten i ów próbował się wyrwać, lecz Eldar panował nad wszystkim.
    Był to koszmarny marsz. Zagajnik zdawał się leżeć nieosiągalnie daleko, w każdej chwili mogły się za nimi odezwać krzyki od strony dworu, świadczące, że zostali odkryci, a ci nieszczęśnicy w pochodzie wciąż się szarpali i próbowali zrywać więzy. Pojmowali, że to nie jest zwykły wymarsz do pracy, zostali mocniej niż zazwyczaj powiązani, nie znali Eldara ani Villemo i bali się ich gorączkowej nerwowości. Villemo męczyła się z nimi okropnie.
    Nie dało się jednak zorganizować tej ucieczki inaczej.
    Z mroku wyłonił się nagle jakiś cień. Villemo drgnęła i w pierwszej chwili chciała uciekać, natychmiast jednak domyśliła się, że to człowiek z wozem.
    Jaki silny jest instynkt nakazujący ratować siebie, pomyślała rozgoryczona. Przed chwilą byłam gotowa zrobić wszystko dla tych nieszczęśników, a natychmiast potem prawie o nich zapomniałam, żeby ocalić własną skórę.
    Teraz wszystko stało się łatwiejsze. Już nie tylko na nich spoczywała odpowiedzialność, poza tym woźnica pomógł im powsadzać uciekinierów na wóz. Któryś nie chciał, stawiał energiczny opór, a kiedy jeden zaczął, inni poszli za jego przykładem. W końcu jednak wszyscy zostali załadowani, a z nimi wsiadła Villemo.
    Czy ktoś nie mógł nasmarować kół? myślała rozzłoszczona. Skrzypienie słychać chyba na końcu świata!
    Konie ciągnęły z wysiłkiem. Były wprawdzie dwa, ale też ładunek miały ciężki. Villemo zagryzała palce i pojękiwała cicho.
    – Gospodarze ucztują tak, że żadne hałasy do nich nie dotrą – uspokajał ją Eldar.
    Nareszcie znaleźli się pod osłoną lasu. Pod drzewami czekała na nich grupa ludzi, którzy zatrzymali wóz.
    – Eldar Svanskogen? – zapytał jeden. – Tak
    – Zastąpisz woźnicę. Znasz drogę do szałasu?
    – Tak, ale…
    – Nie, nie możesz pójść z nami. Dostałeś swoje zadanie i musisz je wypełnić! Dziewczyna pojedzie z tobą.
    Mężczyzna, który ich eskortował, zeskoczył z wozu i oddał Eldarowi lejce.
    – Mam być niańką! – syknął Eldar. – Siedzieć w szałasie i pilnować gromady przeklętych idiotów, gdy inni mają prawo dokonywać bohaterskich czynów!
    – Myślę, że większym bohaterstwem jest ratowanie ludziom życia niż ich zabijanie – wtrąciła Villemo.
    – Stul pysk! – krzyknął Eldar.
    Villemo, dygocąc, skuliła się na końcu wozu, skąd mogła widzieć wszystkich swoich podopiecznych. A oni byli jak sparaliżowani wszystkim, co przeżyli, teraz tą podłogą, która się pod nimi porusza, zimnem, lasem, spotkaniem z obcymi… Kristina usiadła obok Villemo, objęły się i przytuliły do siebie.
    Przez las niosło się posłanie: Czas zaczynać! Bitwa o Norwegię!
    Na wzgórzu zapłonęła warta. Wkrótce potem następna, na innym wzgórzu koło Tobronn. I jeszcze jedna. I jeszcze, znacznie dalej. W ciągu paru chwil watry zapłonęły niemal w całym dystrykcie Akershus.
    Wójtowie, czuwający w różnych miejscach ze swymi ludźmi, także je widzieli.
    – Oni nie wiedzą, że zapalili swoje stosy ofiarne – powiedział jeden. – Jest to sygnał może bardziej dla nas niż dla nich. Postarajcie się, żeby żaden diabeł nie wyszedł z tego żywy!

ROZDZIAŁ XII

    Wygląd naczelnika dystryktu Akershus wskazywał na to, że powodzi mu się dobrze. Dyszał ciężko, siedząc w sali jadalnej dworu w Tobronn z kielichem wina w tłustej ręce.
    Jak większość urzędników w ówczesnej Norwegii naczelnik był Niemcem. Tylko niektórzy pochodzili z Danii, a już Norwegów nic było prawie wcale.
    Na czole pod bujnymi falami peruki pana naczelnika pojawiła się zmarszczka oznaczająca irytację. Gdzie się podziała ta wdzięczna pokojóweczka? Zamierzał zawrzeć z nią małą umowę, że odwiedzi ją później, w nocy, w jej pokoiku. Albo jeszcze lepiej, że ona przyjdzie do niego. Tymczasem przepadła. Niech to diabli! Niełatwo będzie trafić po nocy do jej izdebki, nie pytając nikogo o drogę.
    Tym razem, na szczęście, nie towarzyszyła mu żona, ta stara jędza. Zawsze siedziała nastroszona, z ostrzegawczo ściągniętymi brwiami, jeśli pił za dużo lub rozglądał się za paniami.
    Odwiedziny w Tobrenn były przyjemnością. Nigdy tu nie oszczędzano, ani na stole, ani na innych rozkoszach życia. Człowiek jest taki izolowany w tej prowincji, zwanej Norwegią. Buntowniczy, niechętni ludzie bez kultury. Dobrze jest mieć takiego przyjaciela jak gospodarz z Tobronn. Bogaty, z horyzontami i lojalny wobec władzy.
    Ale jadąc tutaj wymarzł się okrutnie. Nie pojmował, jak ludzie mogą mieszkać w tym kraju przez całe życie. Gdy czas jego służby dobiegnie końca, on z radością powróci do Rzeszy Niemieckiej. Znacznie bogatszy niż wówczas, gdy przyjechał do Norwegii. Tak, no bo trzeba się przecież troszczyć, by zdobyć to, co dostać można, skoro człowiek musi się tak męczyć w tym nędznym kraju. Kufry i skrzynie powoli się napełniały. Najrozmaitsze dobra stawały się jego własnością.
    Jeden z obecnych, czy to nie jest syn gospodarza, Syver? Tak, nigdy nie miał pamięci do imion i twarzy, ale to on. Otóż Syver stał dość długo przy oknie, a potem wrócił do gości przy stole.
    – Na Wschodnim Wzgórzu płonie ognisko, ojcze.
    – Ach, tak? – burknął gospodarz. – Jakiś przeklęty łazęga, któremu zimno w nocy.
    – Pogoda się zmieniła – upiłem się Syver. – Pocieplało, tylko wieje okropnie. Nie pamiętam takiego wiatru.
    – O, dziękuję za ostrzeżenie – odparł ojciec. – Słyszymy, że wieje. Mam nadzieję, że nasz dach wytrzyma.
    – Prawdziwa zimowa zawierucha – skrzywił się naczelnik. – Przyjemnie być w domu w taki czas!
    Wóz, prowadzony przez Eldara, podskakiwał na nierównym zboczu. Villemo usunęła kneble i ci nic nie pojmujący biedacy zawodzili teraz żałośnie: „Zimno zimno”, a ona nie była w stanie nic na to poradzić. Swoją wielką chustą opatuliła Kristinę. Pozostałych ulokowała tak, by wiatr był mniej dokuczliwy, i kazała im powkładać ręce pod ubrania. Gałganami, które przedtem służyły do kneblowania, omotała im głowy. Wielu zrywała je z powrotem, była więc wciąż w ruchu, starając się im pomagać.
    W którymś momencie, gdy znalazła się przy siedzeniu dla woźnicy, Eldar mruknął:
    – Po jakiego diabła my się nimi zajmujemy? Oni nie mają nawet tyle rozumu, żeby podziękować, a wręcz przeciwnie!
    Villemo miała wargi zdrętwiałe z zimna, więc odpowiedziała niezbyt wyraźnie:
    – Dobre uczynki, Eldarze, nie zawsze wynikają tylko z braku egoizmu. Zdarzają się, naturalnie, postępki całkowicie anonimowe i bez nadziei na zapłatę, ale przeważnie ofiarodawca nie czuje się zadowolony, jeżeli sam nie może zobaczyć skutków swojego postępowania, dopóki nie przekona się, jaki szczęśliwy i wdzięczny jest ten, któremu pomógł. Większość dobrych uczynków to postępowanie egoistyczne, bo chcemy czuć się szlachetni i bardziej wartościowi.
    – Ty nie masz całkiem dobrze w głowie! – burknął. – Nawet w takiej śnieżycy potrafisz wygłosić kazanie!
    Tu w górze wciąż jeszcze padał śnieg. Dokuczliwe, ostre ziarenka docierały wszędzie, wciskały się za kołnierz i do rękawów, paliły policzki i gęsto osiadały na włosach. Lodowaty wiatr przenikał przez dziurawą podłogę wozu i podwiewał pod spódnice Villemo. Żebym się tylko nie rozchorowała, myślała z lękiem. Miała jak większość kobiet skłonność do zapaleń i nieżytów pęcherza, a tak zwana wygódka w Tobronn była okropnie dziurawa i narażona na przewiewy. Tylko nie to, myślała. Nie teraz, kiedy oboje z Eldarem mamy do spełnienia tak ważne zadanie, musimy uratować gromadę po macoszemu potraktowanych ludzi. O, czy nigdy nie dotrzemy na miejsce?
    Eldar Svanskagen był wściekły i zrozpaczony. Jako upokorzenie odbierał fakt, że został wysłany w tę bezsensowną podróż z gromadą idiotów, jak ich nazywał, zamiast wziąć nóż lub miecz czy cokolwiek innego i zetrzeć w proch tego przeklętego gospodarza z Tobronn, wdeptać w ziemię obu służących i ich baby za to, że pomiatali nim tak długo. On, który przez tyle lat uczestniczył w ruchu powstańczym, który tak niecierpliwie wyczekiwał chwili, kiedy będzie można uderzyć na duńskich panów, nie może teraz brać w udziału w walce! Oni, ci tutaj, nie zdawali sobie, rzecz jasna, sprawy, jak ważną osobistością był Eldar wśród powstańców, ale postąpili z nim tak okropnie, że chciało mu się płakać!
    Nie wiedział po prostu, że to jego własny dowódca przybył tu z rodzinnej parafii i przestrzegł miejscowych powstańców, by nie korzystali z usług Eldara Svanskogen. Eldar był szalony, niepohamowany i pragnął widoku krwi, za wszelką cenę. Lepiej, żeby unikał walki!
    A w tyle wozu siedziała Villemo i rozmarzonym wzrokiem wpatrywała się w postać na koźle. Eldar z pewnością miał wiele złych cech, lecz Villemo wiedziała, całą duszą była przekonana, że to dobry człowiek. Życie potraktowało go bardzo niesprawiedliwie, ale bezgraniczna miłość Villemo wskaże mu znowu właściwą drogę.
    Wysoko na wzgórzach nieszczęsne ognie i ich strażnicy wiedli nierówną walkę z wiatrem i deszczem lub śniegiem. Widoczność była bardzo zła; ludzie z wielu oddziałów długo musieli się zastanawiać, czy widzą watrę, czy nie. Noc nie została najlepiej wybrana…
    Poza tym w obozach panował niepokój. Powstańcy szeptali między sobą przestraszeni, że tu i ówdzie w lasach i samotnie położonych zagrodach widziano oddziały wójtów. Nie mówiąc już o tych obcych, którzy starali się dostać do Tobronn, na szczęście bez powodzenia. Ich intencje były najzupełniej jasne: chcieli ostrzec.
    Wszystko to brzmiało alarmująco.
    Powstanie mogło być zagrożone.
    Nie wszystkim oddziałom udało się dostrzec ognie – sygnały. A gdy łańcuch został przerwany, przesyłanie informacji stało się bardzo trudne. W rezultacie wiele stosów w dystrykcie Akershus nie zostało tej nocy podpalonych. Ludzie czekali na próżno. Wójtowie zdążyli uderzyć pierwsi, zdławili opór nielicznych oddziałów powstańczych i w końcu doszczętnie je rozbili.
    Gdzieniegdzie udało się mimo wszystko wymierzyć jakiemuś wójtowi sprawiedliwość, ale ogólnie, z powodu niewłaściwie wybranej pory, powstańcy wokół Tobronn znaleźli się w izolacji, nie otrzymali żadnego wsparcia grup z pozostałych części dystryktu. A właśnie w okolicach Tobronn zebrała się większość wójtów z dobrze uzbrojonymi dragonami.
    – Widzę szałas! – zawołał Eldar przez ramię do siedzącej za nim Villemo.
    – Bogu dzięki – szepnęła.
    Na wozie sytuacja stawała się coraz gorsza. Przemarznięci do kości uciekinierzy jęczeli coraz głośniej i płakali.
    Villemo znowu poczuła beznadziejny, głuchy smutek nad losem tych tak niesprawiedliwie potraktowanych ludzi.
    – Wiesz – powiedziała do Eldara, gdy pomagali biedakom zejść z wozu i znowu musieli ich skuć razem w ten upokarzający sposób – nigdy nie byłam żądna krwi, ale naprawdę mam nadzieję, że tym razem właściciele Tobronn dostaną nauczkę, na jaką zasłużyli.
    Eldar nie odpowiedział. Nadal był skwaszony. W milczeniu prowadził procesję do szałasu.
    Villemo rozzłościła się.
    – Doprawdy niełatwo przy tobie odzyskać dobry nastrój!
    Spojrzał na nią ponuro, wiatr zacinał śniegiem w twarz, ręce zgrabiały mu z zimna. Ale głos miał spokojny:
    – Czuję się po prostu oszukany.
    – Wiem. Niestety, będziesz musiał to jakoś znieść. To, oczywiście, nie to samo, ale…
    Oczy Eldara zabłysły w mroku.
    – Przynajmniej będziemy mieć trochę czasu dla siebie, ty i ja – powiedział z zaciekłością. – Nie pozwolili mi walczyć, ta mogę się chociaż kochać.
    – Ależ, Eldar – wykrztusiła Villemo. – Chcesz miłość potraktować jako zemstę?
    – Miłość? – warknął, gdy otwierali drzwi. – Czy ty musisz być taka cholernie ckliwa? Chcę ciebie mieć! I teraz się to stanie, bo teraz jesteśmy sami z gromadą…
    – Ani słowa więcej! Nie chcę tego słuchać. Uważam, że musimy się nareszcie rozmówić, ty i ja. I dobrze się składa, że jesteśmy sami. Starczy nam na to nocy.
    Przyciągnął ją do siebie mocno, tam gdzie stali, w drzwiach.
    – Nazywasz to rozmową? Proszę bardzo, może być i tak.
    Niechętnie uwolniła się z jego objęć i poszła do Kristiny. Była obolała i nieszczęśliwa. Eldar pociągał ją tak bardzo. Jego siła i męskość… Pragnęła być z nim, wcale się tego nie wstydziła, i wierzyła, wciąż nieugięcie wierzyła w jego dobre ja… choć musiało ono być naprawdę bardzo głęboko ukryte! Sprawiał jej tyle zawodu i rozczarowań, że wkrótce chyba nie będzie w stanie się z tego podźwignąć. Największą męką było to, że ona sama okazała się taka chwiejna. Kiedy Eldar przemawiał do niej w ten grubiański sposób, budził w niej nie tylko obrzydzenie, lecz także pożądanie. Nienawidziła tego w sobie, ale nic nie mogła poradzić. Szumiało jej w głowie, a głucha tęsknota za tym, by schować się w jego objęciach i poddać się jego pożądaniu, była coraz silniejsza…
    Kristina sama zeszła na ziemię i stała, kurczowo trzymając się wozu.
    – Chodź, zaprowadzę cię do szałasu – powiedziała Villemo.
    Biedaczka uwiesiła się jej ramienia i chwiejąc się, szła wolniutko.
    – Uff! Co za niepogoda! Przemarzłam na kość. Powiedz mi… Czy jest też tutaj mój brat?
    – Malte? Tak.
    Kristina jęknęła.
    – Nie widziałam go od sześciu lat. Byłam przekonana, że on od dawna nie żyje. A co się teraz stanie z moimi rodzicami? I z Syverem?
    – Nie wiem, Kristino. Ale nie sądzę, by ktoś posunął się do morderstwa.
    Po krótkim milczeniu młoda kobieta szepnęła:
    – Ja też mam taką nadzieję.
    Villemo nie odpowiedziała nic. Bo co mogła powiedzieć?
    – Słuchaj – rzekła znowu Kristina. – Uważaj na tego młodego człowieka, który tu z tobą jest! On nie jest twoim bratem! Co to, to nie! Jesteście kochankami, prawda?
    – Nie, ale jesteśmy sobą bardzo zainteresowani, to prawda.
    – Chciałabym, żebyś pamiętała o moim losie. Chociaż mój ukochany był dobrym, porządnym chłopcem. Ten, tutaj, nie jest dla ciebie. Jesteś dla niego za dobra.
    – Ja jestem zwyczajną pokojówką.
    – O, tego nikt mi nie wmówi. Nie rozumiem tylko, jak ci się udało wywieść w pole wszystkich w Tobronn.
    Villemo uśmiechnęła się.
    – Masz rację. Wiesz, tak naprawdę, to ja go nie chcę. Nie chcę takiego, jakim jest teraz, ale wierzę, że jest w nim wiele dobrego.
    Kristina westchnęła.
    – To znaczy, że jesteś poważnie zakochana, tak! Ale uważaj, bądź ostrożna! On sprowadzi na ciebie tylko smutek i nieszczęście.
    – Będę uważać – uśmiechnęła się Villemo, bezgranicznie ufna w swoje siły. – No, jesteśmy na miejscu. Mam nadzieję, że Eldar już trochę ogrzał pomieszczenie!
    Ciepło jeszcze nie było, ale udało mu się przynajmniej rozpalić ogień. Uciekinierzy tłoczyli się wokół paleniska, wyciągali ręce do ognia i wykrzykiwali jeden przez drugiego: „Widno”, „Ciepło”. Eldar rozglądał się po domu.
    – To duży budynek – powiedział z uznaniem. – Zaczynam podejrzewać, że ostrzyciel noży jest kimś więcej, niż mówi. Położymy wszystkich w tej izbie. Prócz tego jest pokoik na strychu i alkowa. Kristina będzie spać na górze, a my zajmiemy alkowę.
    – Ja idę do Kristiny – rzekła Villemo pospiesznie.
    – Czy nie mieliśmy się ze sobą rozmówić w nocy? Poza tym musimy pilnować tych tutaj. Z alkowy będziemy mieć na nich baczenie.
    Villemo zastanawiała się przez chwilę.
    – Czy oni mogą tu spać wszyscy razem? Mężczyźni i…
    – Do tej pory zawsze byli razem.
    – Tak, powiązał. Ale niech cię Bóg broni, żebyś ich znowu powiązał!
    – Zobaczymy, jak to będzie.
    Znaleźć się w obcym, nie zamieszkanym domu, w środku nocy, o głodzie i chłodzie, to nigdy nie dodaje człowiekowi odwagi. Eldar i Villemo mieli jednak znacznie gorszą sytuację. Musieli się zająć dziesięciorgiem bezradnych ludzi, zapewnić im jedzenie, ciepło i bezpieczeństwo, choć sami byli dosłownie wykończeni.
    Ich bezbronni podopieczni usiedli na przymocowanych do dłuższych ścian budynku łóżkach i wpatrywali się w ogień. Przy jednej z krótszych ścian stał stół, a przy drugiej znajdowało się palenisko i drzwi do alkowy. Z izby wiodły schody na górę.
    Mój Boże, od czego zacząć, myślała Villemo. Eldar miał wymówkę, że musi pilnować ognia.
    Drżała na całym ciele z zimna i narastającego poczucia bezradności. Chodziła pomiędzy onieśmielonymi, przemarzniętymi biedakami, przyglądając się każdemu uważnie.
    Najpierw zajęła się kobietami, żeby nabrać wprawy, zanim będzie musiała opatrzyć mężczyzn. Od razu wyłoniło się mnóstwo kłopotów.
    – Powinno się zmienić im ubrania – wzdychała zmartwiona. – Albo przynajmniej umyć…
    – Z tym trzeba poczekać.
    – Tak, rozumiem. Ale wszystko na nich jest sztywne, zamarznięte na kość.
    – Myślisz, że oni…? O, Boże!
    Ani jednym gestem nie dał jednak do zrozumienia, że chciałby jej pomóc.
    Villemo zdejmowała im z nóg kajdany, rozgrzewała zimne jak lód ręce, ściągała sztywne owijki i onuce, rozcierała stopy tak czarne, jakby nigdy nie widziały wody.
    – O Boże, jakie rany! – zawołała nagle. – Eldar, masz ciepłą wodę?
    – Zaraz będzie.
    Polał ciepłą wodą czystą szmatę i padał jej, a Villemo najostrożniej jak umiała oczyszczała ranę.
    Natychmiast podszedł do niej ktoś inny, żeby pokazać kolano:
    – Rana!
    – U mnie też rana! – wołał trzeci, wyciągając rękę.
    Nagle zaroiło się wokół od ludzi, pokazujących jej swoje rany, jedną gorszą od drugiej. W uszach jej huczało od żałosnych wołań: „Rana! Rana!”
    Och, pomóż mi, szeptała w duchu. Powinien tu ze mną być wuj Mattias. Albo Niklas! Tak, Niklas, ze swoimi uzdrawiającymi dłońmi. Tutaj musiałby się nimi posłużyć! Zresztą na pewno by chciał, wiem, że by chciał, bo taki jest dobry i współczujący. Nie taki jak ten…
    Nie, to niesprawiedliwe. Eldar pochodzi z całkiem innego środowiska. Ale jego czas jeszcze nadejdzie i wtedy Eldar pokaże swoje prawdziwe, ludzkie oblicze.
    Sama czuła się po prostu bezradna wobec tego bezmiaru nędzy i bólu. Nie miała też czym opatrywać ran. Zaciskała zęby bliska płaczu i robiła, co mogła. Smród z ich brudnych ubrań rozsadzał jej nos i wywoływał mdłości, ale z uporem pracowała nadal.
    Eldar stał przy palenisku i wodził za nią oczami. Patrzył na twarze rozjaśniające się na jej widok, słyszał, że między sobą mówią o niej anioł i księżniczka, i myślał, że aniołem to ona na pewno nie jest. Gdy jednak stwierdził, jak zręcznie i delikatnie opatruje chorych, choć przecież zawsze była dość szorstka w obejściu, uczuł w sercu coś niezwykle ciepłego i miłego. To, co jej teraz powiedział, zabrzmiało surowiej, niż zamierzał:
    – Ostrzyciel noży mówił, że mamy im ugotować polewki z mąki i wody. Powinnaś to zrobić.
    Villemo, która akurat skończyła opatrywać rany, w każdym razie na tyle, na ile pozwalały nader skąpe środki, którymi dysponowała, wpatrywała się w Eldara:
    – Ja? Ja mam gotować polewkę?
    – Ty! Czy nie do tego są baby?
    Nie mogła znaleźć odpowiednich słów.
    – No wiesz co! Z każdą minutą stajesz się okropniejszy!
    – Zabieraj się do roboty i nie strój fochów!
    – Możesz sobie sam gotować swoją zupę!
    – Swoją? To oni są głodni, nie ja.
    Musiała się, niestety, z tym zgodzić.
    – Ale ja nie umiem gotować polewki.
    – Ja powinienem oporządzić konie. Chcesz, żeby stały przez całą noc w śnieżycy?
    – Nie, oczywiście! Idź do koni, ja sobie tu jakoś poradzę.
    Ale w głębi duszy nie była wcale taka pewna, czy rzeczywiście sobie poradzi.
    Kristina nie nadawała się do pomocy. Była tak słaba, że nie mogła ustać na nogach. Villemo położyła ją na razie na jednym z łóżek i pilnowała, by mężczyźni jej nie zaczepiali.
    W jakiś czas potem Villemo stała przy palenisku i zastanawiała się, co zrobić z mąką i wodą w dużym kociołku, która zaczynała się właśnie gotować.
    – Ja nie umiem gotować polewki – powtarzała ze złością, głosem coraz wyższym, aż przeszedł w falset. – Ja nie umiem gotować polewki!
    Trzy kobiety z grupy przyglądały jej się z nieukrywanym rozbawieniem. Chichotały coraz głośniej, w końcu ulitowały się nad Villemo.
    – Nie, pewnie, że nie – powiedziała ze śmiechem jedna. – Usiądź!
    I one zajęły się gotowaniem. Zręcznie mieszały zupę w kociołku, aż wszystkie nieszczęsne kluchy Villemo zniknęły, a z kociołka dochodziło przyjemne pyrkotanie, tworząc miły domowy nastrój.
    Gdy Eldar wrócił, Villemo siedziała z założonymi rękami.
    – Nie doceniliśmy naszych przyjaciół, Eldarze – powiedziała cicho:
    – Chyba tak – przyznał. – Choć przecież wiedzieliśmy, że jedzenie w Tobronn było dobre.
    – No właśnie. Myślę poza tym, że powinniśmy być bardziej ostrożni w tym, co mówimy. Możemy zadawać ból, wiesz.
    Eldar skinął głową.
    – Właściciel Tobronn nie wziąłby ich do siebie na służbę, gdyby byli zbyt głupi.
    – Nie używaj tego słowa, Eldarze – zawołała dotknięta. – Odmienni, tak będzie lepiej. W jakim stanie są mężczyźni?
    – W różnym, jak mi się zdaje. Niektórzy ożywieni, inni… no tak, odmienni.
    – Ale wszyscy mogą wrócić do świata? Dadzą sobie jakoś radę?
    – Wygląda, że tak.
    – To dlaczego zostali zamknięci?
    – Nie wiem.
    – Owszem, a ja wiem – rzekła Villemo twardo. – Bo rodziny się ich wstydziły. Bo to wstyd mieć takie dziecko.
    – Więcej niż wstyd. Ludzie myślą, że to podmieńcy. Albo że sam Szatan miał coś wspólnego z ich narodzinami.
    – Tak, wszystko można zrzucić na Szatana. To bardzo praktyczne. Bardzo cię lubię, Eldarze!
    Spojrzał na nią spod oka.
    – Dlaczego mówisz to akurat teraz?
    – Dlatego, że rozumiesz.
    Mówię po prostu tak, jak ty chcesz, pomyślał Eldar. Bo chcę iść z tobą do łóżka i już wiem, jak cię zdobyć. Czułość wobec ludzi i zwierząt. Wrażliwość. Tam do licha! Ale ja chcę ciebie, Villemo córko Kaleba. Już mnie wcale nie obchodzi, co na to powie twoja znakomita rodzina. Będę cię miał, a potem zniknę, tak jak zniknęła moja siostra Gudrun. Ona umiała sobie dobrze radzić. No, powiedzmy, dość dobrze. Ja nie ryzykuję, że złapię jakąś wstydliwą chorobę, jak ona, bo ja będę się zadawał z takimi jak Villemo. O Boże, jaka ona piękna, nie wytrzymam, nie mogę czekać! Miłość? Bzdura, ona sama nie wie, o czym mówi, nie ma nic oprócz tego, co kobieta może dać w łóżku, a ona może mi dać dużo, ja to wiem, ja widzę. Czułość. Wspólnota… Co ona za głupstwa wygaduje!
    Zamyślił się głęboko, nie przestając wodzić za nią oczyma. Przestawiał niepewnie pionki na tej dziwnej szachownicy, ale jakoś nie mógł dojść do ładu.
    Ona gada głupstwa…
    Głupstwa, mówię, głupstwa, głupstwa!
    Wstał i ze złością zabrał się do swojej roboty.
    Cholerna dziewczyna!
    Zręczne kucharki podały wszystkim zupę, a potem pomogły Villemo przygotować posłania, najlepiej jak się w tych warunkach dało. Były trochę męczące, kręciły się pod nogami, ale jak większość ludzi słabych na umyśle miały też spore poczucie humoru. Śmiały się i chichotały, rozkładając pościel i koce, których nie starczało dla wszystkich.
    Villemo stwierdziła, że to niezwykle sympatyczne istoty, choć obdarzone nieco innymi duchowymi właściwościami, niż ludzie zazwyczaj miewają, czy też myślą, że mają.
    Pomagały jak mogły, by wprowadzić Kristinę na stryszek, gdzie Villemo przygotowała dla niej posłanie.
    – O, jaka ty jesteś miła – rzekła Kristina, gdy zdyszana znalazła się nareszcie w łóżku.
    – Gadanie! Wcale nie jestem miła. Ale mam chyba jakąś taką zdolność, że widzę ludzi na wylot – odparła Villemo.
    Kristina westchnęła.
    – Może… W każdym razie u każdego potrafisz dostrzec coś dobrego. To niezwykle wartościowa cecha. Chociaż czasami może być niebezpieczna.
    Villemo była za bardzo zmęczona, by się zastanawiać nad znaczeniem tych słów.
    Długo trwało, zanim w dużej izbie zapanował nareszcie spokój. Villemo po raz ostatni szła od posłania do posłania, mówiła dobranoc tym niespokojnym, niepewnym, bezdomnym ludziom, próbowała pocieszać i tłumaczyła, że teraz będzie im lepiej. Sama jednak zdążyła się już ocknąć z oszołomienia i zaczynała się poważnie zastanawiać, jaki los ich czeka. Jaką to właściwie odpowiedzialność ona i Eldar na siebie wzięli? Co mieli do zaofiarowania tym biedakom, odrzuconym przez społeczeństwo?
    Eldar stał przy drzwiach i przyglądał się jej, gdy tak chodziła pośród swoich protegowanych. Kiedy jednak dostrzegł, że zamierza pójść na górę do Kristiny, zastąpił jej drogę.
    – Czy nie mieliśmy porozmawiać tej nocy?
    – Już niewiele nocy zostało – próbowała się bronić.
    – Dla nas wystarczy.
    Villemo stała przez chwilę niezdecydowana. Na dworze zimowa zawierucha szalała z nic malejącą siłą. Nie wiedzieli nic o losach bitwy, która przecież właśnie teraz musiała się chyba toczyć. A tu panowało ciepło i spokój.
    Była niewiarygodnie zmęczona. A co gorsza, narastające nieprzyjemne pieczenie i od czasu do czasu przejmujący ból w brzuchu uświadamiały jej, że katar pęcherza, którego się tak okropnie bała, jej nie ominie. Tak ją przewiało podczas tej podróży, że inaczej skończyć się nie mogło.
    – Przecież rozmowa to nic zdrożnego – zawahała się.
    – Pewnie, że nie – uśmiechnął się Eldar z zadowoleniem.
    Chyba nigdy przedtem ten zatwardziały człowiek ze Svanskogen nie ścielił łóżka tak starannie, z taką uwagą. Ale teraz tak właśnie robił. Jakbym przygotowywał swoją noc poślubną, pomyślał cierpko. Chociaż coś w tym chyba jest, gdyby się tak zastanowić…
    Przerwał pracę, stał bez ruchu, pogrążony w myślach. Villemo…
    Już samo jej imię budziło w nim jakieś ciepło. Nie do końca zdawał sobie z tego sprawę, ale wyraz czułości pojawił się w jego oczach, a także w kącikach ust.
    Zbyt trudno jednak było Eldarowi uporządkować myśli. Nie nawykł do głębszych refleksji nad swoim stosunkiem do kobiet.

ROZDZIAŁ XIII

    – Musimy znaleźć jakieś schronienie pod dachem! – zawołał Niklas do Dominika. – Ta zawierucha wykończy i nas, i konie.
    – Jeszcze trochę – poprosił tamten. – Już wkrótce będziemy w Tobronn.
    Z lękiem spoglądali na ogniska, towarzyszące im od dawna. Watry na wszystkich wzgórzach… Obaj wiedzieli, co to znaczy.
    Niklas zrównał się z kuzynem i zapytał cicho:
    – Ty coś wiesz, prawda? Chciałem powiedzieć… chodzi mi o to, że coś przeczuwasz, i to od dawna.
    – Nie wiem, co to jest – odparł Dominik. – Ale mam dziwne przeświadczenie, że tutaj dowiemy się czegoś o losie Villemo.
    – A jak ty to odczuwasz?
    – To jakby jakaś bolesna gorączka, która nie pozwala mi spocząć, odkąd po raz pierwszy usłyszałem o Tobrenn. Nie potrafię ci tego wytłumaczyć.
    Niklas przyglądał mu się ze smutkiem. Widział jedynie zarys postaci, ale on także podzielał niepokój i podniecenie Dominika. Do jakiego my dziwnego rodu należymy, myślał. Tylko bogowie wiedzą, co się kryje w naszych duszach.
    Nieoczekiwanie ich wierzchowce zostały ponownie zatrzymane przez sine z zimna ręce. Z mroku wyłoniły się nieznane twarze i oczy groźnie wpatrzone w obu jeźdźców.
    – Coście za jedni? I dokąd zmierzacie?
    – Jesteśmy kuzynami, obaj nosimy nazwisko Lind z Ludzi Lodu i chcemy się dostać do Tobronn, bo tam jest nasza krewniaczka – wyjaśnił Niklas.
    – To brzmi podejrzanie – rzekł jeden z obcych. – A nie macie przypadkiem zamiaru ostrzec naczelnika?
    – Jakiego naczelnika? – zapytał Niklas. – O ile mi wiadomo naczelnik mieszka w Akershus. – Może się znaleźć i tu. A wielu takich, którzy próbowali go ostrzec, przypłaciło to dzisiejszej nocy życiem. Brać ich, chłopcy.
    Dominik stanął w siodle i zawołał rozkazującym tonem:
    – Nie! Stać! My nic o niczym takim nie wiemy. Tyle tylko, że wielu jeźdźców kręciło się w tych dniach po tutejszych drogach. I być może oni mogliby coś powiedzieć o naszej młodej kuzynce, gdzie ona się podziała.
    – O, widzę, że i Szwedów tu mamy? – zdziwił się obcy i gestem powstrzymał swoich ludzi. – To w najwyższym stopniu zadziwiające, bo nasz naczelnik Szwedów specjalnie nie kocha. A ta jakaś ona, o której wspominaliście? Co to za jedna?
    – Jej nazwisko brzmi: Villemo córka Kaleba z Elistrand. Przed paroma miesiącami zniknęła z naszego domu w parafii Grastensholm, prawdopodobnie z przestępcą, Eldarem Svanskogen, Przypuszczamy, że nie poszła z nim dobrowolnie.
    Obcy na chwilę wstrzymał oddech, a potem głęboko wciągnął powietrze.
    – W takim razie nie jesteście naszymi wrogami. Bo Eldara Svanskogen to my znamy, jest jednym z nas, Tylko że nazwiska dziewczyny nigdy przedtem nie słyszałem.
    Dominik i Niklas zeskoczyli z koni.
    – Znacie ich? I dziewczynę… Wiecie, gdzie ona jest? Żyje?
    – Żyje, a jakże.
    – O Boże – szepnął Niklas. – Ale czy mówimy o tej samej dziewczynie? Z tego co wiemy, Eldar Svanskogen jest człowiekiem dość lekkomyślnym.
    – Mówią do niej Merete.
    Dopiero co rozbudzona iskierka nadziei zgasła, Ale oto jeden z ludzi podniósł do góry latarkę i w grupie rozległy się śmiechy.
    – Tak, to ta sama dziewczyna – powiedział ten, który przez cały czas z nimi rozmawiał. – To na pewno wasza krewniaczka, nie może być inaczej! Ma złocistorude włosy, no i te oczy! Żółte niczym u kota, jak wasze, moi panowie!
    Dominik odetchnął z ulgą:
    – Bogu dzięki!
    Obcy zaczęli im się znowu przyglądać.
    – Ale wasze ubrania, panowie, są kosztowne. Czy mimo wszystko nie jesteście zdrajcami?
    – My stoimy z boku – odparł Dominik. – Nie mieszamy się do tej walki. Jedyne czego pragniemy, to odnaleźć naszą małą Villemo. Gdzie ona jest? We dworze?
    – Nie, dziękujcie Bogu, że tam jej nie ma! Bo moi ludzie właśnie zdążają do dworu i nikt żywy stamtąd nie wyjdzie. Nikt, oprócz naczelnika, który będzie naszym zakładnikiem. Proszę za mną, to pokażę panom, jak dojechać do Villemo. Swoją drogą to dziwne imię, myślałem, że to chłopców się tak chrzci.
    – Można i chłopców, i dziewczynki. Ale gdzie ona jest? Czy w jakichś znośnych warunkach?
    – O, myślę, że tak.
    – A Eldar Svanskogen?
    – Jest z nią, Schronili się w moim górskim szałasie.
    Niklas i Dominik ściskali lejce drżącymi rękami. Mężczyzna, ostrzyciel noży, opowiedział im o pracy Villemo we dworze Tobronn, wyjaśnił, że ona i Eldar zostali wysłani do górskiego szałasu z grupą nieszczęśników, których trzeba było ratować.
    – Więc nie pracowali razem, Eldar i ona? – pytał Dominik niepewnie. – Nie… mieszkali też razem?
    – Nie, uchowaj Boże! Występowali tam jako brat i siostra, spotykali się tylko raz dziennie, i to na widoku. Byli naszymi szpiegami we dworze i wykonali dla nas bardzo ważną pracę.
    Dominik odetchnął.
    – Ale teraz są razem? W tym szałasie?
    – Tak.
    Poczuł chłód w sercu, dużo bardziej dokuczliwy niż zimno, które przenikało jego ciało.
    – Śpieszmy się, Niklas. Musimy się tam dostać jak najszybciej!
    Z lasu wybiegł jakiś człowiek.
    – Czy jego wysokość tutaj jest?
    – Jestem – odparł ostrzyciel noży.
    – Jego wysokość? – zapytał Niklas zdumiony.
    – Nazywam się Skaktavl. Pochodzę ze starej norweskiej szlachty. Nic to nie znaczy w dzisiejszych czasach, ale… Tak, co się stało?
    – Nasi ludzie zostali zaatakowani – dyszał posłaniec. – Powiadają, że widziano kilku wójtów i mnóstwo dragonów.
    – Zdrada – wyszeptał Skaktavl.
    – Chyba nie – rzekł Niklas, otulając szczelniej głowę kapturem. – Ale wydaje mi się, że zbyt wielu waszych ludzi znało ten plan z uprowadzeniem naczelnika, czyż nie?
    – Ma pan rację.
    – Tylu ludzi nie jest w stanie zachować tajemnicy. Nawet my słyszeliśmy wiele, a przecież stoimy całkiem na uboczu.
    Przywódca skrzyknął swoich ludzi.
    – Natychmiast musimy tam ruszać!
    – A szałas? – wołał Dominik. Dosiadł już konia, niecierpliwy, by ruszać dalej. – Jak się tam dostać?
    Wszystko tonęło w krzyku i chaosie. Z daleka dochodziły inne, jeszcze bardziej gorączkowe nawoływania.
    – Droga do szałasu? – powtarzał Dominik.
    Skaktavl odwrócił się na moment.
    – Znajdziecie ją, to kawałek stąd.
    I zniknął.
    – W tych ciemnościach? – jęknął Dominik. – Ale trudno, musimy próbować.
    – A może powinniśmy pomóc walczącym? – zastanawiał się Niklas.
    – Rób, co ci serce dyktuje. Ja, jako Szwed, ani nie chcę, ani nie powinienem się w to mieszać. Jedyne, co mnie interesuje, to odnaleźć Villemo.
    Niklas na moment wstrzymał konia.
    – Jadę z tobą – zdecydował po chwili. – Miecz i rozlew krwi to nie jest najwłaściwsza droga do wolnej Norwegii.
    Posuwali się dalej w śniegu z deszczem, na mokrych koniach, przemoczeni i przemarznięci tak, że nie zawsze byli w stanie zachować jasność myśli. Droga do szałasu… Jak odszukać wąską dróżkę w taką noc?
    Eldarowi udało się jakoś nakłonić Villemo, by położyła się do łóżka. „Nie mamy pościeli na dwoje – odpowiadał na jej wątpliwości. – Przecież nie możesz siedzieć do rana, rozumiesz chyba. A z tego łóżka możemy mieć baczenie na dużą izbę”.
    To ją uspokoiło. Każdy mógł zajrzeć do alkowy. W tej sytuacji mogą chyba spać w jednym łóżku.
    Chłopak ze zranioną nogą wciąż głośno jęczał. Podróż dała mu się mocno we znaki. Ach, gdybyśmy tak mieli tutaj Niklasa, pomyślała Villemo po raz co najmniej dwudziesty, nie przeczuwając nawet, jak blisko jest Niklas w tej chwili.
    Eldar miał doświadczenie z niezdecydowanymi dziewczętami, wiedział, jak się z nimi obchodzić. Villemo położyła się, co zrozumiałe, na samym skraju łóżka, spłoszona i nieprzystępna, on jednak stosował taktykę uwodzicielską, którą młodej osobie trudno przejrzeć. Polega ona bowiem na działaniu niezwykle ostrożnym i powolnym, tak że dziewczyna nigdy nie wie, kiedy powiedzieć nie.
    Teraz posunął się już tak daleko, że leżał wsparty na łokciu i próbował w czerwonej poświacie ogniska z dużej izby pochwycić jej spojrzenie. Villemo jednak najchętniej patrzyła w bok. Tak było przez cały czas, gdy leżeli przy sobie i rozmawiali szeptem.
    – Nie mogę przestać myśleć o starej Berit – mówiła Villemo zmartwiona. – Powinniśmy byli zabrać ją ze sobą.
    Eldar oniemiał. Leży tu oto, można powiedzieć, w jego ramionach, i myśli o jakiejś starej babie! Na Boga, co to za dziewczyna?
    – To by się nie udało – szepnął w odpowiedzi, przesuwając rękę, którą już przedtem położył na jej ramieniu, o cal bliżej szyi. – W rzeczywistości Berit podziwiała gospodarzy. Żywiła dla nich wdzięczność. Narobiłaby krzyku.
    Villemo westchnęła tylko, ale nie powiedziała nic.
    O Boże, jak zdołam wytrzymać to czekanie, myślał Eldar w udręce. Moje ciało płonie. Ale wiem, że ona zmięknie, i to niedługo. Jest przestraszona, ale to przejdzie. Trzeba tylko działać wolno, wolniutko, nie płoszyć jej.
    Oczywiście, że mógłbym wszystko przyśpieszyć. I zaraz to zrobię. Wszystko odbędzie się na jej warunkach, ale teraz nie ma to żadnego znaczenia. Cel uświęca środki.
    – Villemo – szepnął. – Wiesz, czego ja chcę?
    Gwałtownie potrząsnęła głową.
    – Chcę się z tobą ożenić.
    Natychmiast odwróciła się do niego.
    – Chcesz, Eldar? Naprawdę?
    – Bardziej niż czegokolwiek na świecie.
    Kiedy to powiedział i kiedy poczuł jej ramiona zbliżające się do niego nieśmiało, jakby go chciała objąć, lecz nie miała odwagi, doznał skurczu serca i ogarnęła go czułość. Ożenić się? On, Eldar Svartskogen? Mieć dzieci? Być z nią na zawsze? No, nie powinien się teraz roztkliwiać! To przecież tylko wybieg, do którego został zmuszony.
    – Och, Eldar, Eldar – szeptała Villemo uszczęśliwiona, a on czuł na ramionach jej gorące łzy. Wydawało mu się, że wypalą mu dziury, że skóra zacznie syczeć niczym rozżarzony węgiel.
    – Ale ja nie mogę – oświadczyła zmartwiona. – To złe dziedzictwo, wiesz.
    – Och, to tylko przesąd. Nikt nie widział, żeby coś takiego się zdarzyło.
    – Owszem, to prawda. Dawniej rodziły się straszne potwory.
    Gdy jednak pochylił się nad nią i zaczął ją całować, nie stawiała oporu.
    Z płonącym wzrokiem, czego w ciemności nie widział, a mógł się jedynie domyślać, słysząc jej zdyszany głos, uwolniła się z jego objęć.
    – O, Eldar, mój kochany, kochany! Więc jednak zrozumiałeś, że istnieje też inny rodzaj miłości!
    Do diabla, dziewczyno, nie wygłaszaj mi znowu bzdurnych kazań, pomyślał i zdławił tę rodzącą się dopiero w jego sercu iskierkę ciepła. Po prostu tym sposobem chciałem szybciej się do ciebie dostać.
    I rzeczywiście, posunął się już bardzo daleko. Obejmował ją mocno w pasie i próbował kolanem rozchylić jej nogi.
    Villemo jednak nie zwracała na to uwagi. Miała inne zmartwienia.
    – Co z tobą? – zapytał, gdy jej niepokój stał się wyraźnie widoczny.
    – Muszę wyjść.
    – Nie, na Boga – jęknął. – Przecież dopiero co wychodziłaś!
    – Ja… Ja dostałam kataru.
    – Jakiego znowu kataru?
    – Takiego, na jaki cierpią kobiety. Od przeciągów w… wygódkach i… Przewiało mnie na tym wozie.
    Eldar klął w duchu szczerze i siarczyście. Teraz będzie musiał wszystko zaczynać od początku. A posunął się już tak daleko. Ale cóż robić, musiał ją wypuścić.
    Gdy mijała palenisko w izbie, zobaczył w świetle ognia, że twarz ma zbolałą, a idzie, utykając, pochylona. Jako mężczyzna Eldar pojęcia nie miał, jaką udręką jest zapalenie pęcherza, nie zdawał sobie sprawy, jak to przygnębia i odbiera radość życia, ani że owa potrzeba „wychodzenia na dwór” staje się po każdym wyjściu jeszcze bardziej nagląca.
    Takie samopoczucie nie zachęca w żadnym razie do erotycznego debiutu. To zdaje się ostatnia sprawa, o jakiej chora kobieta skłonna byłaby pomyśleć.
    A naprawdę, to Villemo znajdowała się już poza zasięgiem jego oddziaływania, tylko on jeszcze o tym nie wiedział.
    Gdy więc po chwili Villemo pojękując cicho, zmoknięta i drżąca z zimna i bólu, wślizgnęła się do łóżka, Eldar objął ją znowu.
    Ona szarpnęła się gwałtownie i prychnęła:
    – Zostaw mnie!
    – Dlaczego? Co znowu? – zapytał urażony. – Chciałem cię tylko ogrzać.
    – Przepraszam cię. Mam bóle.
    – Rozumiem – rzekł, choć nawet w połowie nie miał pojęcia o jej cierpieniu ani nie domyślał się, że najchętniej ze wszystkiego wyszłaby znowu na dwór, a jednocześnie zdawała sobie sprawę, że właśnie tego robić nie powinna. On dostrzegał tylko, że po jakimś czasie przytuliła się do niego ufnie, szukając pociechy, i poczuł drgnienie serca. Znowu powróciło tamto dojmujące pragnienie: całe życie z Villemo. Patrzeć na nią każdego dnia. Pracować, by uczynić jej życie lżejszym.
    Ech, głupstwa!
    Czy powinien spróbować jeszcze raz? Tej nocy miał swoją jedyną szansę. Może już nigdy się taka nie powtórzy.
    Położył rękę na jej spódnicy, której ze względu na przyzwoitość nie zdjęła. Poczuł jej śliczny płaski brzuch, którego kiedyś dotykał bez tego przeklętego ubrania. Przeniknął go dreszcz, aż jęknął. Nie zastanawiając się nad tym, co robi, zaczął ją znowu całować, a ręka przesuwała się w dół, pewnie, z rutyną.
    Villemo stawiała opór całym ciałem, zrobiła się sztywna, a w tej samej chwili ranny chłopiec w izbie zaczął krzyczeć.
    Eldar klął ze łzami w oczach. Villemo zdążyła się już uwolnić i pobiegła do izby, on zaś leżał i tłukł pięścią w krawędź łóżka.
    Villemo wzywała pomocy.
    – Zdaje mi się, że chłopiec ma gorączkę. Może trzeba mu jeszcze raz przeciąć tę ranę?
    – O, do diabła – zaklął pod nosem. – Zaraz zrobię porządek z tymi idiotami!
    I właśnie wtedy rozległo się stukanie do drzwi.
    – Jeszcze tylko tego brakowało – zawołał Eldar z rozpaczą.
    Villemo poszła otworzyć. Wielu śpiących pobudziło się. Ich przelęknione twarze to pojawiały się, to znikały w chybotliwym świetle dogasającego ognia.
    – Kto tam? – zapytała Villemo głucho.
    – Właściciel szałasu. Otwierać, szybko!
    Otworzyła. Ze zdumieniem stwierdziła, że na dworze zaczyna świtać.
    Ten, którego znała jako ostrzyciela noży, ciągnął za sobą jakiegoś mężczyznę. Inny, zakrwawiony, leżał na świeżym śniegu.
    – Eldar, chodź, pomóż nam! – zawołała Villemo.
    Zgrzytając zębami Eldar wstał z łóżka i wspólnymi siłami wnieśli rannych do izby.
    – Skąd się tu wzięliście? – zapytała Villemo.
    Ostrzyciel noży, układając rannego towarzysza na podłodze przy ogniu, odpowiedział z desperacją w głosie:
    – Wszystko poszło nie tak jak trzeba. Bijemy się nadal, ale walka przeniosła się z Tobronn tutaj, na wzgórza.
    – Tu? Obok nas? – zawołała przerażona.
    – Nie, trochę dalej na północ. Ci dwaj to moi najlepsi ludzie. Trzeba zrobić wszystko, żeby ich uratować. Ale straciliśmy wielu, bardzo wielu.
    Kristina Tobronn stanęła przy schodach, trzymając się kurczowo poręczy.
    – A moi rodzice? Co z nimi?
    Mężczyzna spojrzał w górę.
    – Kristina? Jesteś tutaj? Muszę cię zmartwić, ale z Tobronn nikt nie wyszedł żywy. Z wyjątkiem naczelnika. Tak bardzo chcieliśmy go pojmać, a on zdołał uciec.
    Kristina bez słowa opadła na łóżko.
    Przywódca, Skaktavl, choć oni nie znali go pod tym nazwiskiem, zwrócił się do Eldara i Villemo:
    – Zajmijcie się tymi ludźmi. Opatrzcie im rany, zróbcie to dla mnie! Ja muszę natychmiast wracać do walczących.
    – Ja idę także! – wykrzyknął Eldar.
    Tamten zawahał się.
    – Nie. Nie możemy tej młodej dziewczyny zostawiać samej z tyloma potrzebującymi pomocy. Zostań z nią!
    Twarz Eldara była zacięta i ponura. Ów obcy miał jednak w sobie jakąś taką siłę, że młody człowiek nie powiedział ani słowa, pogodził się ze swoim losem.
    W drzwiach Skaktavl jeszcze się odwrócił:
    – Powiedzcie mi… Nie mieliście tu odwiedzin?
    – Odwiedzin? – zdziwiła się Villemo. Siedziała na stołku pobladła i zgięta w pół z bólu.
    – Tak, dwóch młodzieńców, którzy szukają ciebie, panienko. Bo masz na imię Villemo, prawda?
    Nie zdobyła się na nic innego, tylko powtarzała głupio:
    – Szukają mnie?
    – Aha, więc nie było ich tutaj? To na pewno przyjdą.
    I poszedł.
    Dopiero teraz się ocknęła.
    – Proszę zaczekać!
    Rzuciła się do wyjścia, z rozmachem otworzyła drzwi, ale zadymka cisnęła jej w twarz mokrym śniegiem w bladym jeszcze świetle poranka. Skaktavl zniknął.
    Villemo zamknęła drzwi.
    – Szukają mnie – powtarzała jak lunatyczka. – Dwaj młodzi mężczyźni?
    – Może jacyś tajemniczy wielbiciele – roześmiał się Eldar. – Mam nadzieję, że nas nie znajdą.
    To jednak, że znali jej imię, wzbudziło w obojgu niepokój. Z wielu powodów.
    Za dużo przeżyć jak na jeden dzień. Ze zmęczenia nie była w stanie myśleć jasno. Jedyne co odczuwała, to nieokreślony lęk, czy ci ludzie nie zginęli. W taką noc nikt nie mógł podróżować w górach i nie zabłądzić. Ale przecież wszyscy powstańcy mogliby…? Myśli jej się plątały.
    Znowu zostali sami, a z nimi dwaj nieprzytomni ranni powstańcy.
    Rany były ciężkie i Villemo czuła, bezradna, że tutaj sprawy rozstrzygną się szybko.
    Pozbawieni jakichkolwiek środków, starali się jednak jakoś opatrzyć rannych, a jednocześnie ona nie spuszczała oczu ze swoich podopiecznych, którzy już się pobudzili i bardzo byli niespokojni, drażnili się nawzajem, więc Villemo, która sama cierpiała coraz bardziej, musiała co chwila zostawiać rannych i biec uspokajać tamtych, nakłaniać, by kładli się do łóżek. Krzyk i rozgardiasz panował okropny, a ona była taka zmęczona, taka zmęczona…
    Eldar nie stanowił wielkiego oparcia. Pomagał jej trochę, ale naburmuszony i niechętny, aż uznała, że powinna okazać mu trochę życzliwości, bo przecież to z jej powodu stracił humor.
    Jeden z rannych bardzo krwawił, a ona nie wiedziała, jak zatamować krwotok. Zużyła już dosłownie wszystko, co mogło się nadawać do opatrywania ran. Zdesperowana zerwała ze ściany jakąś makatkę, przewiązała nią pierś rannego, mocno uciskając. Skutek był znakomity, krew przestała płynąć i Villemo mogła się zająć drugim rannym, który na szczęście był mniej poszkodowany. Kula karabinowa poszarpała mu rękę. Jak w transie Villemo owinęła mu to czapką i mocno owiązała rzemieniem. Od strony łóżek wciąż dobiegały rozdzierające serce krzyki, tamci biedacy niczego nie rozumieli, a to, że Eldar wrzeszczał na nich, by stulili pyski, wcale sytuacji nie poprawiało.
    W końcu Villemo nie była już w stanie nic więcej zrobić. Wstała, dowlokła się jakoś do alkowy, usiadła na brzegu łóżka i ukryła twarz w dłoniach. Wszystko wokół niej wirowało.
    Eldar natychmiast zjawił się obok. W izbie histeryczne płacze nie cichły, a on obejmował jej barki i szeptał uspokajająco:
    – No, no, Villemo, zaraz opatrzymy rannych, wtedy ja uspokoję tamtych, a ty będziesz mogła chwilkę odpocząć.
    – Taka jestem zmęczona, Eldarze – mówiła, opierając się o niego. – W głowie mi huczy, czy nie mógłbyś mnie zastąpić?
    – No dobrze, już dobrze. Niech no tylko oni znowu posną, to będziemy sami.
    Pojmowała, co on ma na myśli, jego ręce nie czyniły z tego żadnej tajemnicy. Pieściły ją delikatnie, lecz wymownie.
    – Nie, Eldarze, ja nie chcę – szepnęła udręczona.
    Przesunął ręce na jej piersi, starał się ją rozbudzić, jak to zawsze z powodzeniem robił wobec opornych dziewcząt.
    – Och, Eldarze – szlochała. Chciała go prosić, by przestał, zostawił ją w spokoju, a jednocześnie bała się, że go do siebie zniechęci. Wszystko między nimi było takie niepewne, tak łatwo to popsuć. – Nie rób tego, nie wolno ci.
    On jednak znowu zapłonął, podniecony własną uwodzicielską grą. Nie zważając na protesty, przewrócił ją na łóżko. Ogień w izbie już prawie całkiem wygasł, a dom nie miał okien, przez które mogłoby się przedostać światło poranka. Wichura wciąż szarpała budynkiem, lecz jęki nieszczęśników zgromadzonych w izbie zaczynały z wolna przycichać.
    – Zostaw mnie, Eldar!
    Jego głos drżał z podniecenia.
    – Ty mnie nie kochasz – szeptał gwałtownie. – Nie możesz mnie kochać, skoro nie pozwalasz mi się nawet dotknąć!
    – Owszem, wiesz dobrze, że cię kocham.
    – Skąd mam o tym wiedzieć, przecież ty mnie nie chcesz!
    – Jesteś niesprawiedliwy.
    – To daj mi dowód, że mnie kochasz! A może ty jesteś zupełnie zimna?
    To odwieczny sposób nacisku, stosowany przez mężczyzn. W ciągu wieków udało się dzięki niemu sprowadzić na manowce niezliczone rzesze dziewcząt.
    – Nie, ja nie jestem zimna – pochlipywała. – Ale mam boleści.
    – Moja miłość pozwoli ci zapomnieć o bólu. Villemo, kochana, posłuchaj mnie! Bitwa pod Tobrann jest skończona. Przegraliśmy. O świcie wrogowie dotrą tutaj i my, ty i ja, będziemy musieli umrzeć. To nasza ostatnia noc…
    Chciała sprostować, że świt już nastał, ale wydało jej się to małostkowe. Jego słowa były obezwładniające, Villemo popadła w tragiczne uniesienie. Są oto, tak jej się zdawało, parą kochanków skazanych na śmierć, i wybuchnęła rozpaczliwym płaczem. Wszystko stało się takie smutne, takie okropnie smutne, ale przynajmniej będą mogli umrzeć razem, i to jest piękne.
    Eldar zauważył, że nastrój Villemo zmienił się pod wpływem jego słów, i starał się to wykorzystać.
    – Zastanów się, Villemo! Nigdy, nigdy więcej. Czy nie byłoby rzeczą najsłuszniejszą, byśmy ten jeden jedyny raz objęli się nawzajem i dali sobie całą miłość, jaką do siebie czujemy?
    Czy to jest także Eldar? Ten człowiek, który potrafi wypowiadać takie piękne, pełne miłości słowa?
    Tak, to jest jego prawdziwe ja, ona wiedziała, od początku wiedziała, że owa szorstkość, a nawet brutalność, to tylko maska. Ogarnęło ją zwątpienie. Bardzo chciała przekonać go o swojej miłości, lecz jak zdoła to uczynić? Bolesne skurcze i natrętna potrzeba wyjścia na dwór były bezlitosne.
    – Eldarze, wymagasz ode mnie zbyt wiele. I pamiętaj, że tylu ludzi potrzebuje naszej pomocy. Wszyscy ci śpiący w izbie. Powinniśmy teraz znowu do nich zajrzeć.
    – Potrzebują pomocy, powiadasz? Teraz, gdy za kilka godzin będą musieli umrzeć! Villemo, ja cię tak kocham, muszę ciebie mieć! Dziś w nocy, natychmiast!
    Jego słowa już jednak do niej nie docierały. Usidlony przez własne pożądanie Eldar Svanskogen wybrał fatalny moment, tak fatalny, że wprost trudno to zrozumieć. Villemo, szlochając, odepchnęła go od siebie.
    – Jeden z rannych tam w izbie jęczy – powiedziała. – Odzyskał przytomność. Muszę przypilnować, żeby nie zrywał bandaży.
    Eldar wpadł w furię.
    – Bardziej troszczysz się o nich niż o mnie! Idź, zajmuj się nimi! Ale teraz ja wychodzę! Idę walczyć! Dość mam tych głupstw z tobą!
    Zerwał się, w pośpiechu narzucił na siebie ubranie i wyleciał na dwór poszukać jakiejś broni.
    Villemo, niczego nie rozumiejąc, siedziała przez chwilę na łóżku, a potem wstała. Krzyki Eldara pobudziły śpiących i teraz przestraszeni zaczynali znowu jęczeć.
    Na podłodze zaś leżał jeden z rannych i zdawało się, że kona.
    Villemo, postękując z bólu, zrobiła jeden krok w stronę chorego, drugi w stronę drzwi, i znowu ku choremu, po czym zdecydowanie rzuciła się do drzwi i otworzyła je na oścież.
    – Eldar! Eldar! – wołała rozpaczliwie. – Wróć! Nie możesz iść w taką zawieruchę! Wróć!
    Ale Eldara nie było. Jego ślady zostały już prawie zasypane przez śnieg, który i ją oślepiał, więc i tak nic nie widziała.
    Jeszcze się na dobre nie rozwidniło, panował szary świt, ale cała ta górska okolica tonęła w białych kłębach gnanego wiatrem śniegu.
    Villemo szlochała. Nic nie mogła dla Eldara uczynić, akurat teraz jej miejsce było przy rannych i upośledzonych.
    Bezradna wróciła do domu. O swoich cierpieniach musiała na razie zapomnieć. Innym było jeszcze gorzej.
    – No, już, już – szeptała przez łzy. – Już, już, wszystko będzie dobrze. Nic złego się nie stanie. Jestem przy was.
    Pochyliła się nad śmiertelnie rannym.
    Nigdy jeszcze nie czuła się taka opuszczona i bezsilna.
    Na północ, myślał Eldar Svartskogen, ściskając mocniej widły do siana, jedyne w co mógł się uzbroić w szałasie. Walki powinny się toczyć od północnej strony. Niedaleko stąd…
    Próbował jakoś się zorientować w zadymce. Wicher hulał nad polaną. Wieczorem wiał wiatr północny. O ile nie zmienił kierunku, to wystarczy teraz tylko iść pod wiatr.
    Brnął naprzód, uparty i świadomy celu, mocno zaciskając szczęki.
    Porażka z Villemo paliła dotkliwie. Może najbardziej dlatego, że tak strasznie chciał zrobić na niej wrażenie.
    I niech to diabli wezmą, ile ta dziewczyna dla niego znaczy! Nigdy jeszcze nie przeżywał czegoś podobnego.
    To prawda, że jej za bardzo nie pomagał. I chora. też niewątpliwie jest, a poza tym tak się starała, żeby dogodzić wszystkim, całej tej gromadzie i jemu także.
    Jak to pięknie zabrzmiało, kiedy powiedziała, że go kocha.
    A on? Czy nie zachowywał się cynicznie, jak zwykle zresztą, gdy uwodził ją pięknymi słówkami o miłości i małżeństwie? Cynizm dawał mu siłę.
    Nagle Eldar stanął.
    Ale on naprawdę tak myśli! Coraz wyraźniej uświadamiał sobie, że pragnie mieć Villemo na całe życie.
    Niepewnie zawrócił, by pójść do niej, lecz wówczas stwierdził, że nie wie, gdzie jest. Zewsząd otaczała go białoszara zasłona wodnistego, lepkiego śniegu.
    Villemo…
    Nieznana fala ciepła przeniknęła jego ciało. Villemo miała boleści, powinien się nią zająć. Chciał być dla niej dobry, chciał, by była z nim szczęśliwa. Nigdy więcej nie będzie jej okazywał niechęci. Bo ona tyle mu mogła dać, dać mu wszystko to, czego mu przez całe życie brakowało. Szacunek, kulturę, radość życia, ufność, oddanie…
    Popatrzył na widły, które trzymał w ręce. Co zamierzał nimi robić? Walczyć?
    I ocknął się z marzenia. Cóż to za dziwactwa roją mu się w głowie? Kultura? On? Czy on naprawdę traci rozum?
    Zdecydowanie ruszył przed siebie. Na północ. Tam gdzie walka.
    W chwilę później potoczyły się, jedno po drugim, nieoczekiwane wydarzenia.
    Śnieżna zadymka ustała nagle i Eldar mógł rozejrzeć się po okolicy. Bezkresne pustkowie, jak okiem sięgnąć żadnego szałasu, żadnej bitwy ani w ogóle śladu walki.
    Zobaczył natomiast coś innego.
    Zbliżało się do niego czterech jeźdźców.
    Ludzie z Woller zdobyli poprzedniego wieczora wiadomości o nim i o Villemo. Owszem, powiedziano im, tych dwoje mieszkało w Tobronn od czasu zamordowania Monsa Wollera i jego kompana. Teraz jednak zostali przewiezieni w góry, prawdopodobnie do jakiegoś szałasu. Wollerowie nie zawracali sobie głowy walką. Oni mieli do wypełnienia krwawą zemstę.
    Zobaczyli go z daleka i zbliżali się szybko.
    – To Eldar Svanskogen – powiedział któryś. – Teraz go mamy! No to… To jeszcze tylko dziewczyna została!

ROZDZIAŁ XIV

    Niklas i Dominik musieli szukać schronienia w innym szałasie. Nie udało im się odnaleźć właściwej drogi, a nie chcieli zbytnio narażać koni. Gdy więc nieoczekiwanie dostrzegli jakieś zabudowania na wzgórzu, przyjęli to z nieopisaną ulgą. I oni, i konie spędzili w cieple tę okropną noc, lecz i ostatnia myśl przed zaśnięciem, i pierwsza po przebudzeniu dotyczyła Villemo.
    Po drodze nie dotarły do nich żadne odgłosy walki pomiędzy oddziałami wójtów a powstańcami. Gdy tylko zaczęło świtać, podjęli poszukiwania zaginionej kuzynki.
    – Mam wrażenie, że zadymka ustaje – rzekł Niklas, gdy już jakiś czas jechali przez rzadko porośnięte brzozami wzgórze.
    – Tak, chyba tak – potwierdził Dominik. – Wielki śnieg to nie spadł, tylko ten piekielny wiatr siekący po twarzy ziarenkami lodu był nie do wytrzymania. Teraz rzeczywiście chyba się przejaśnia.
    W dziesięć minut później śnieżyca ostatecznie ustała i zobaczyli przed sobą rozległe zbocze. Tylko wiatr jeszcze wiał, porywał tumany śniegu i ciskał nimi jak kłębami piasku na pustyni.
    – Tam chyba widać szałas – pokazał Dominik.
    – A tam drugi – Niklas wskazywał w przeciwnym kierunku. – Do którego idziemy najpierw?
    – Do bliższego. Ruszajmy!
    Ściągnęli lejce.
    Gdy byli już blisko, Dominik powiedział zdenerwowany:
    – Z otworu w dachu unosi się dym.
    – To znaczy, że on tutaj jest. Ten przeklęty Eldar Svanskogen! Ale Villemo? Co się z tą dziewczyną stało? Czy ona naprawdę rozum postradała?
    – Ma dopiero siedemnaście lat – rzekł Dominik tonem usprawiedliwienia. – W gruncie rzeczy to jeszcze dziecko. Jest tak strasznie niedojrzała. Nie widzi, jaki on jest naprawdę, zaślepiona jego powierzchownością.
    – Tak, ale teraz przerwiemy tę idyllę. Zapukamy najpierw, czy wchodzimy bez uprzedzenia?
    – Na pewno zamknęli się na klucz – powiedział Dominik zdenerwowany.
    Kiedy jednak próbowali otworzyć, drzwi ustąpiły bez oporu. Zaskoczeni obserwowali rozgrywającą się przed nimi w mrocznym wnętrzu scenę.
    Ci wszyscy ludzie w łóżkach i wokół stołu. Dwóch poważnie rannych mężczyzn na podłodze. I drobna Villemo z twarzą wykrzywioną bólem, chodząca pomiędzy nimi i usiłująca pomagać wszystkim jednocześnie…
    – Villemo!
    Odwróciła się gwałtownie. Oczy ze zmęczenia straciły blask, na twarzy widać było ślady łez, a włosy sterczały na wszystkie strony jakby nigdy nie widziały grzebienia.
    – Niklas? Dominik? – powiedziała matowym głosem, jakby nie rozumiała, co się z nią dzieje.
    Weszli zdecydowanie do środka.
    – Na Boga, co to wszystko znaczy?
    Villemo opadła na krzesełko przy stole i podparła czoło ręką.
    – On sobie poszedł – powiedziała ze łzami w głosie.
    Niklas uniósł jej głowę.
    – Ty jesteś chora, Villemo.
    – Nie mam czasu. Muszę pomagać…
    – Nie, teraz odpoczniesz. My się wszystkim zajmiemy. Powiedz tylko, co to znaczy, ci ludzie i w ogóle…?
    Próbowała jakoś tłumaczyć, ale okazało się to dla niej zanadto skomplikowane. Jej podopieczni, którzy początkowo ze strachem chronili się po kątach, teraz zbliżali się do nowo przybyłych, patrząc im prosto w oczy. Dominik i Niklas starali się nie zwracać na nich uwagi.
    Jeden z rannych na podłodze, ten z potrzaskaną ręką, wyjaśnił z wysiłkiem:
    – Ta młoda panienka jest strasznie zmęczona. Każdy widzi, że sama też jest niezdrowa, ma jakieś boleści, ale ona cały czas na nogach, stara się pocieszać, pomagać.
    – Ale kim są ci… wszyscy? – zapytał Niklas, wskazując kłębiący się wokół niego tłum.
    – To są niewolnicy z Tobronn. Ich nieludzkich cierpień nie da się opowiedzieć. Svanskogen i ona dostali zadanie przewiezienia ich tutaj w tajemnicy, zanim rozpocznie się walka. Ale on nie zachował się wobec niej ładnie.
    Dominik drgnął.
    – Co pan chce przez to powiedzieć?
    – Słyszałem przecież dobrze. Narzucanie się, wymuszanie najgorszego rodzaju… a kiedy nie dostał czego chciał, wpadł w furię i poleciał. Walczyć, jak oświadczył.
    Obaj młodzieńcy zwrócili głowy w stronę Villemo.
    – On ci na pewno nic nie zrobił?
    Zaprzeczyła ruchem głowy.
    – To nieprawda, co mówi ten człowiek. Eldar był dla mnie dobry. On chce się ze mną ożenić, wy go nie znacie, on w głębi duszy nie jest zły. Nic mi nie zrobił. Bo wieczorem tak się strasznie rozchorowałam na ten katar.
    – Co za katar? – spytał Niklas.
    – No wiesz, taki… że trzeba stale biegać… och, no wiesz, cały czas.
    Po chwili milczenia Dominik wybuchnął serdecznym śmiechem.
    – Zostałaś uratowana! Przez taką śmieszną chorobę!
    Villemo skuliła się.
    – Nie ma w tym nic śmiesznego, zapewniam cię – powiedział Niklas ostro. – To piekielny ból.
    Dominik spoważniał.
    – Nie chciałem cię urazić. Po prostu odczułem ulgę. A zresztą, czy to nie ty miałaś nigdy nie wychodzić za mąż?
    Villemo nic nie odpowiedziała.
    – Czy jest tu gorąca woda? – zapytał Niklas. – O, jest, tyle wystarczy.
    Nalał wody do kubka.
    – Villemo, masz to wypić, do dna! I potem jeszcze jeden kubek. To ci dobrze zrobi. Chcesz, żebym ja pomógł moją uzdrowicielską siłą?
    – Przez dotykanie rękami? – przerwał mu Dominik. – Nie, no wiesz co! Zastanów się trochę!
    Niklas uświadomił sobie, że to by rzeczywiście było krępujące, i zrezygnował. Poszedł do rannych i badał ich dokładnie, a tymczasem Villemo posłusznie piła wodę. Dominik ze smutną miną gładził jej potargane włosy. Siedziała apatyczna i tylko od czasu do czasu pojękiwała z bólu.
    – Jesteś uzdrowicielem, panie? – zapytał człowiek z potrzaskaną ręką.
    – Niezupełnie – odparł Niklas. – Uczyłem się wielu rzeczy, ale moja prawdziwa siła tkwi w rękach. To one uzdrawiają.
    – Bogu niech będą dzięki! To może potrafisz i mnie przywrócić dłoń?
    – Nie, tego nie umiem. Ale postaram się przynajmniej pozszywać kawałki. Najpierw jednak muszę się zająć waszym towarzyszem, panie, jeśli pozwolicie.
    – Oczywiście. Co z nim będzie?
    Niklas rozwiązał dziwne bandaże Villemo.
    – Nic wygląda to zbyt dobrze. Ale zrobię, co potrafię.
    Wszystkie jego poczynania śledziła liczna publiczność. Tak liczna, że musiał prosić, by się cofnęli i nie zasłaniali światła. Dominik usiadł obok Villemo.
    – Czy możesz mi wybaczyć? – zapytał cicho.
    Jej głos drżał.
    – Wybaczyć? Co?
    – No, że się z tobą ciągle drażniłem. Naprawdę nie chciałem sprawić ci bólu.
    – Ach, to – mruknęła. – To nie ma znaczenia.
    Ta odpowiedź z jakiegoś powodu go zraniła.
    – On sobie poszedł – powtarzała znowu. – I to jest nasza wina.
    – Kogo masz na myśli, mówiąc „nasza”?
    – Nas, wszystkich. To my mamy w sobie duńską lub szwedzką krew, która zniszczyła Norwegię. Ja nie chcę być Dunką, choćby półkrwi. Wstydzę się tego.
    – Ależ, Villemo, posłuchaj – rzekł Dominik poważnie. – Zostałaś gruntownie przekabacona przez tego łobuza.
    – Puść mnie – szlochała odtrącając jego przyjazną rękę. – Nie chcę mieć z wami nic wspólnego!
    Twarz Dominika przybrała surowy wyraz.
    – My wszyscy pragniemy wolnej Norwegii, Villemo. Niezależnie od tego, że w naszych żyłach płynie inna krew. Twój dziadek Alexander też tego pragnął. Tylko to się nie może dokonać w taki sposób. Nie poprzez nienawiść i przelew niewinnej krwi. Czas Norwegii nadejdzie, Villemo. Zobaczysz!
    Ale ona znowu wróciła do swojego zmartwienia:
    – Eldar sobie poszedł.
    – To najlepsze, co się mogło stać, zapewniam cię. A teraz wrócisz z nami do domu. Jesteś wolna, wiesz? Uwolniona od podejrzeń o zabójstwo.
    W końcu dotarło to do niej, w oczach pojawiło się zrozumienie.
    – Eldar też?
    – Też. Sędzia uznał, że zrobiliście to w obronie własnej.
    Villemo wstała, znowu silna i gotowa do działania.
    – Muszę iść do niego!
    – Do Eldara? Oszalałaś?
    – On powinien o tym wiedzieć. Że jesteśmy wolni, możemy wrócić do domu. I że możemy się pobrać.
    – Villemo, o tym nawet mowy być nie może.
    – Ale ja go kocham, czy wy tego nie rozumiecie? A ja mogę kochać tylko jednego mężczyznę. Jeżeli kogoś pokocham, to na śmierć i życie.
    Niklas spojrzał na nią.
    – Jesteś tego pewna? Że tu chodzi o miłość? A nie jest to raczej… upór?
    – Głupi jesteś – krzyknęła po dziecinnemu. – Sama chyba wiem najlepiej!
    Co do tego mieli akurat poważne wątpliwości, ale poprzestali na tym, że posadzili ją znowu na ławie, a sami zajęli się rannymi i rozmaitymi dolegliwościami pozostałych nieszczęśników.
    Walka o życie ciężko rannego powstańca pochłonęła ich całkowicie i dopiero po dłuższym czasie stwierdzili, że Villemo zniknęła. Dominik przeszukiwał gorączkowo dom. Potem wyszedł na zewnątrz. Oczywiście, wychodziła na dwór często, ale…
    W nawiewanym przez wiatr śniegu dostrzegł jej ślady. Najwyraźniej kierowała się na północ.
    Wkrótce jednak trop się urwał. Obaj kuzyni zakończyli jak mogli najszybciej pracę przy chorych. Potem Niklas został na straży całej tej gromady zebranej w szałasie, a Dominik wyruszył na poszukiwania.
    Młody Niklas miał tu licznych wielbicieli. Bezradni biedacy zdążyli go już pokochać go za jego ciepłe dłonie, którymi dotykał wszystkich po kolei, łagodząc cierpienia. Mężczyzna ranny w rękę także był pełen podziwu dla niezwykłych zdolności chłopca. A jego nieprzytomny towarzysz… Tak, od niego Niklas nie mógł odejść ani na chwilę. Powstaniec znajdował się na granicy życia i śmierci. Dłonie Niklasa spoczywały na jego klatce piersiowej, ale jedna z kobiet rozpaczliwie wyciągała do niego swoje pokryte ranami ręce, by im także użyczył trochę ciepła. Kristina Tobronn została zniesiona na dół, dostała jeść i pić. Była potwornie wycieńczona po kilku latach leżenia w łóżku prawie bez opieki.
    Niklas nie przestawał myśleć o Villemo, swojej nieznośnej kuzynce, którą własna impulsywność naraziła na tyle smutku i cierpienia.
    W końcu Villemo go znalazła.
    Eldar, uzbrojony w te swoje widły, nie miał najmniejszych szans. Trafiły go cztery kule, co prawda niezbyt celnie, ale skutecznie. Gdy Villemo nadeszła, leżał samotny na stoku i z trudem łapał powietrze.
    Zalewając się łzami, próbowała jakoś opatrzyć jego rany, ale nie miała nawet czym zatamować krwi.
    – Villemo – szeptał gorączkowo. – To wszystko prawda, co mówiłaś. Istnieje inna forma miłości.
    – Oczywiście, że istnieje – potwierdziła drżącym głosem. – O, Eldarze, jesteśmy wolni! Już nas nie oskarżają o zabójstwo Monsa Wollera.
    Spojrzał na nią pytająco.
    – Przyjechali moi kuzyni – wyjaśniła. – Oni nas zabiorą do domu, do Grastensholm, i wszystko będzie dobrze.
    Wpatrywał się w nią uparcie.
    – Ja cię naprawdę kocham, Villemo. Naprawdę. Nigdy niczego nie mówiłem tak poważnie jak teraz.
    – Ja wiem, mój kochany.
    – A ci twoi kuzyni… Czy to nie ten Szwed przyjechał?
    – Dominik? Tak. I Niklas.
    Słabnącą ręką ściskał jej ramię.
    – Ty jesteś moja, Villemo. Ja nie chcę, żeby…
    Kaszel mu przerwał.
    Nagle pojął, jak ciężko został zraniony.
    – Villemo… czy ja nie…
    – Nie, Eldarze, nie umrzesz, ja to wiem. Nie możesz umrzeć!
    Ale on jej nie słuchał.
    – Nie chcę cię opuścić, Villemo. Chodź ze mną! Żaden inny mężczyzna nie może cię mieć, ty jesteś moja! Chodź ze mną!
    – Och, Eldarze, wiesz przecież, że jeśli ty umrzesz, to ja także nie będę mogła żyć.
    – To chodź ze mną!
    – Tak, ja…
    Ze świstem wciągał powietrze. Z lodowatą, bolesną jasnością uświadomiła sobie nieznaną dotychczas prawdę.
    – Nie, ja nie mogę z tobą iść, Eldarze! Ja mam tu jeszcze posłannictwo do spełnienia.
    – Co masz na myśli?
    Spojrzała w górę.
    – Ja jestem… przepełniona wiedzą, której przedtem nie miałam. Po raz pierwszy w życiu czuję, że należę do Ludzi Lodu. Że zostałam wybrana.
    – Nie rozumiem, o czym ty mówisz.
    Znowu zwróciła spojrzenie na niego.
    – Moje oczy. Wszyscy się stale dziwili, dlaczego ja, Niklas i Dominik mamy te żółte kocie oczy. I teraz ja wiem. Jeszcze nie mogę nic zrobić, ale wiem, że zostaliśmy wybrani do czegoś wielkiego, do czegoś strasznego, lecz nieuniknionego.
    Eldar spoglądał na nią podejrzliwie, nie rozumiał nic.
    Villemo wybuchnęła śmiechem, nerwowym i żałosnym.
    – Nie wiem dlaczego, ale czuję, że to jakimś dziwnym sposobem ma coś wspólnego z tobą. Nie pojmuję tego uczucia, ale tak jest.
    – Może ja mam być razem z wami?
    – Może – odparła bez przekonania.
    Jego oczy stały się matowe.
    – Eldar – szeptała. – Eldar, słyszysz mnie?
    – Tak – odrzekł cichutko.
    – Nie opuszczaj mnie, Eldarze. To ty powinieneś zostać ze mną, bo ja nie mogę pójść za tobą. Ty musisz żyć! Musisz!
    – Tak, Villemo. Kocham cię.
    Nigdy przedtem tego nie robiła, ale teraz złożyła dłonie w błagalnej modlitwie.
    – O Boże, bądź miłościw! Pozwól mu żyć, dobry Panie Boże! On jest wszystkim, co mam na tej ziemi, wszystkim, co chcę mieć. Pozwól mu żyć. Widzisz, jak wielka jest moja miłość! Kocham go w tę zimową zawieruchę i będę kochać zawsze.
    O, Villemo! To nie żadna sztuka kochać człowieka w nieszczęściu. Dopiero w szarym codziennym życiu miłość wystawiona jest na prawdziwą próbę.
    Dominik szukał długo. Ślady Villemo już dawno rozwiał wiatr, nie wiadomo było, w którą stronę się zwrócić.
    Ona jest chora, a ten nie cichnący ani na moment wiatr przenika do szpiku kości, myślał. Muszę ją odnaleźć jak najszybciej, zanim nie będzie za późno.
    I wtedy ją zobaczył. Drobną postać schodzącą po stromym stoku, potykającą się w śnieżnych zaspach. Zawrócił konia i pognał do niej przez równinę.
    Przestraszony spoglądał na jej ręce.
    – Villemo! Co ty robiłaś?
    Powoli podniosła ku niemu głowę. Oczy spoglądały martwo.
    – Pogrzebałam moją miłość. Pogrzebałam ją gołymi rękami. Jedyną miłość mojego życia.
    Dominik bez słowa zeskoczył na ziemię i wsadził ją na konia, potem usiadł za nią i ruszył z kopyta w stronę, gdzie, jak mu się zdawało, znajduje się szałas.
    – Ale… Nie mogłaś go chyba pochować w tej zamarzniętej ziemi?
    – Rzeczywiście, nie mogłam. Paznokcie zdarłam do krwi, kopałam małym, ostrym kamieniem, bo przecież nie mógł tam tak po prostu leżeć… zupełnie sam. Ale grób jest płytki, myślałam, że nigdy nie skończę. Nazbierałam kamieni, i trochę ziemi, i przysypałam go. Zrobiłam nagrobek. Przysypałam jego piękne ciało.
    – Tak jak to robią Lapończycy i Eskimosi – mruknął Dominik. Otulił ją swoim płaszczem, lecz ona zdawała się nie dostrzegać jego troskliwości.
    – Modliłam się, Dominiku – rzekła po chwili tym samym bezbarwnym głosem. – Prosiłam Boga, by pozwolił mu żyć. Ale jego oczy stawały się coraz bardziej matowe. Przestał mnie słyszeć. I oczy zgasły. A ja siedziałam, trzymałam go w ramionach i nie chciałam uwierzyć, że on nie żyje. Był coraz bardziej zimny i sztywny, patrzył i nic nie widział. Wtedy zrozumiałam, że jego… już nie ma.
    Dominik nic nie powiedział, obejmował ją tylko mocniej. I tak siedziała, skulona i apatyczna, przez całą drogę do szałasu.
    Odnaleźli go zdumiewająco łatwo i szybko. Musiałem się przedtem kręcić w kółko, pomyślał Dominik.
    Niklas pokazał się w progu.
    – Długo cię nie było – wołał z daleka.
    – Tak, ale znalazłem Villemo – odparł Dominik. – A to jest najważniejsze.
    – A Svartskogen?
    – Nie żyje. Zajmij się nią. Ona jest śmiertelnie zmęczona.
    Niklas wyciągnął ręce i Villemo ześlizgnęła się na dół. Nie było w niej nie tylko radości życia, nie było w niej nic, ani odrobiny woli.
    Wstrząśnięty tym widokiem Niklas natychmiast zabrał się do opatrywania jej niezliczonych ran. Darł pościel na bandaże, ale były to rzeczy stare i zniszczone, nie bardzo się nadawały do takiego celu.
    Podczas nieobecności Dominika pojawił się w szałasie ostrzyciel noży, czy raczej Skaktavl. Zabrał obu rannych i Kristinę Tobronn na dół, do wsi. Miała tam zamieszkać u jakichś dobrych ludzi. Kristina uparła się zabrać też swojego brata, Malte, którym chciała się zaopiekować.
    Skaktavl był strasznie przygnębiony, trudno to wprost opowiedzieć. Tyle lat przygotowań, nadziei i oczekiwań zostało zniszczone w ciągu jednej jedynej nocy. Trudno zliczyć tych, którzy stracili życie w starciu ze znacznie lepiej od nich uzbrojonymi dragonami. Inni ratowali się ucieczką, wrócili do swoich wsi i domów, niestety wielu też zostało schwytanych. Sam Skaktavl był poszukiwany i musiał jak najszybciej znaleźć gdzieś schronienie. Zamierzał przedostać się do Szwecji.
    Namiestnik zaś zdołał zbiec.
    – A co zrobimy z tymi? – zapytał Dominik, wskazując na ośmioro byłych niewolników z Tobronn. Villemo podniosła głowę. Widocznie, mimo wszystko, tliła się w niej jeszcze jakaś iskierka życia. Jej podopieczni, którymi zajmowała się z takim poświęceniem i których Niklas opatrzył, co z nimi teraz będzie? I znowu poczuła, że jej zmysły są w stanie reagować. Serce jej krwawiło, gdy patrzyła na tych nieszczęśliwców. Bezbronni, porzuceni przez bezduszny świat.
    – Nie ma zmartwienia – powiedział Niklas spokojnie. – Weźmiemy ich do nas.
    – Co ty mówisz? – zawołał Dominik.
    Niklas uśmiechnął się.
    – Czy zapomnieliście o naszej babce Liv? Zapomnieliście o Mattiasie, Gabrielli i Kalebie i ich domu dla porzuconych dzieci? Czy nie pamiętacie, że i w Grastensholm, i w Elistrand są izby przeznaczone dla takich gości?
    Usta Villemo zadrżały. Wstała i zarzuciła Niklasowi ręce na szyję.
    – Och, Niklas! Jaki ty jesteś wielkoduszny! I jak potrafisz wszystko urządzić! Ja bym tak nie umiała.
    – No, no – śmiał się. – Oni są zdolnymi pracownikami i nie muszą być dla nikogo ciężarem. Trzeba im tylko zapewnić prawo do życia w ludzkich warunkach.
    Dominik spoglądał ze smutkiem, jak Villemo obejmuje kuzyna. Miała dużo więcej zaufania do Niklasa niż do niego. I nic dziwnego, skoro Dominik dokuczał jej i drażnił się z nią zawsze, od dzieciństwa. Tak jakby stali po przeciwnych stronach.
    Niklas ostrożnie zdjął jej ręce ze swoich ramion.
    – Jak dobrze widzieć cię znowu uradowaną, Villemo. Bardzo mi przykro z powodu Eldara, ale on sam sobie kopał grób, wierz mi. Nie znałaś go, Villemo. Nikt ci przedtem nie opowiadał o Eldarze Svartskogen ani o tym, dlaczego on kilka lat temu zniknął z parafii Grgstensholm.
    – On mi opowiadał – zaprotestowała. – On mi wszystko powiedział. O tym, że jako jeden z najstarszych w domu musiał pójść na służbę.
    – Ach, tak! – syknął Niklas jadowicie. – Takie jest jego wyjaśnienie? Czy pamiętasz taką dziewczynę imieniem Marta? Tę, która rzuciła się do rzeki w miejscu, które teraz nazywa się Głębia Marty? To Eldar Svartskogen sprowadził na nią nieszczęście. I to on miał podobno pomóc jej znaleźć się w rzece.
    – Nie – jęknęła Villemo.
    – Owszem. A pamiętasz tę dziewczynę, która urodziła dziecko, nie wytrzymała ludzkiego gadania i tego, że stała się pośmiewiskiem, więc uciekła do miasta? Nigdy już nie wróciła. Ojcem dziecka był Eldar Svartskogen, ale czy myślisz, że przejął się jej losem?
    – Niklas – upomniał go Dominik.
    Villemo ze szlochem odwróciła się od Niklasa i ukryła twarz na piersi Dominika. Objął ją mocno, a ona po raz pierwszy chyba poczuła się w jego obecności bezpieczna.
    – Ale on mówił, że mnie kocha – zanosiła się rozpaczliwym płaczem. – To jego ostatnie słowa. I naprawdę tak myślał, jestem tego pewna.
    – Nietrudno w to uwierzyć, moja mała Villemo – szepnął Dominik łagodnie. – Kto by cię mógł nie kochać?
    Villemo jednak nie pojęła ani tych słów, ani tonu, jakim zostały wypowiedziane.
    Skaktavl dał im wóz i konie i wkrótce wyruszyli w długą drogę do Grastensholm.
    Ośmioro pasażerów wozu było w dobrym stanie. Teraz gdy Eldar zniknął, mieli pełne zaufanie do opiekunów, zwłaszcza do Niklasa. Eldar ich przerażał. Siedzieli ciepło opatuleni i rozmawiali po swojemu. Villemo zaś usiadła na koźle, między swoimi braćmi, jak ich nazywała.
    Smutek przytłaczał jej myśli, lecz opowieść Niklasa o Eldarze zmieniła jednak nieco tej sąd o zmarłym.
    Ostatnie wydarzenia sprawiły, że Villemo bardzo wydoroślała, choć nie zdawała sobie z tego sprawy. Czas spędzony w Tobronn i straszna noc powstańcza zatarły to, co jeszcze było w niej dziecinnego.
    Wóz dotarł do parafii Grastensholm w święta Bożego Narodzenia. Villemo zdążyła wrócić do domu przed Gabriellą, która zresztą nigdy nie poznała zbyt wielu szczegółów dotyczących tej dziwnej przygody swojej córki. Kaleb wprost nie wiedział, jak dziękować Niklasowi i Dominikowi, a ośmioro bezdomnych robotników z Tobronn ulokowano, po kilkoro, we wszystkich trzech dworach. Mieszkali tam i pracowali. Minęło trochę czasu, nim naprawdę pojęli swoje szczęście i uświadomili sobie, że będą mogli zostać na zawsze u tych miłych ludzi, mieszkać w pięknych pokojach i żyć, jak ludzie żyją.
    Villemo powoli dochodziła do siebie. Ale głęboko w sercu nosiła cierń smutku. Mogła kochać tylko jednego mężczyznę, powtarzała, i nikt nie był w stanie jej tego przeświadczenia wyperswadować.
    Ze złocistych oczu Dominika zniknął zaś ów wyraz szyderczego rozbawienia, z którego był przedtem znany.
    Choć się to wydaje dziwne, noc powstańcza nie pociągnęła za sobą poważniejszych następstw.
    Powód tego jest dość prosty. Otóż do Ulryka Fryderyka Gyldenlove dotarła wiadomość, że to on miał zostać królem wolnej Norwegii, gdyby powstanie się udało. Za nic nie chciał, by ta kompromitująca go na duńskim dworze pogłoska się rozniosła, polecił więc całą sprawę wyciszyć. Przemilczeć. Żadnych raportów do Danii, niczego nie opisywać ani nie opowiadać. Nie będzie żadnych sądów, wszystkich jeńców należy puścić wolno.
    Tak więc nieudane powstanie nie weszło na karty historii. Pozostało jednym z wielu stłumionych buntów, może tylko lepiej zaplanowanym i mającym większy zasięg. Żyło, naturalnie, przez długi czas w opowieściach przekazywanych z ust do ust, potem jednak, gdy świadkowie wydarzeń pomarli, powstanie poszło w niepamięć. I nigdy nie znalazło miejsca w podręcznikach historii.
    W dzień Bożego Narodzenia 1673 roku do Woller powrócili czterej jeźdźcy z wiadomością, że Eldar Svartskogen padł z ich mściwych rąk.
    – Dobrze – pochwalił stary Woller. – To teraz jeszcze tylko ta mała gadzina o żółtych oczach. Ale dostaniemy ją, prędzej czy później.
    Uśmiechnął się zadowolony na samą myśl o tym. Zaraz jednak jego wielka, jakby w kamieniu wyciosana twarz przybrała ponury wyraz.
    Krwawa zemsta nie została jeszcze dopełniona.

Margit Sandemo


***

Top.Mail.Ru