Скачать fb2
Chłód Od Raju

Chłód Od Raju

Аннотация

    Hannah ma 15 lat. Dotąd czuła się bezpiecznie w społeczności świadków Jehowy, teraz jednak chciałaby z niej wystąpić, by żyć tak jak jej rówieśnicy. Hannah walczy o prawo wyboru, a dzięki wsparciu i miłości Paula postanawia uczynić pierwszy krok ku wolności, jakiej zaznają jej szkolni koledzy i koleżanki.


Jana Frey Chłód Od Raju

    Tytuł oryginału Das eiskalu Paradies: Hannahs Geschickte; Ein Madchen bei den Zeugen Jehouas

Prawdziwa historia Hannah

    Historia oparta na faktach. Imiona, nazwiska i miejsca zdarzeń zmienione w oryginale przez redakcję.

PROLOG

    Spotykamy się z Hannah w jej małym mieszkaniu na poddaszu. Obok siedzi jej przyjaciel Paul, który towarzyszyć nam będzie we wszystkich rozmowach.
    – Bez niego nie umiałabym tego wszystkiego opowiedzieć – wyjaśnia, nerwowo mieszając herbatę w filiżance. – Gdyby nie Paul, to prawdopodobnie w ogóle bym tu nie siedziała – kontynuuje po namyśle. – Gdyby nie on pewnie bym już dawno nie żyła…
    W tym gronie spotykamy się przez następne tygodnie.
    Są dni, kiedy Hannah potrafi opowiadać i opowiadać bez końca. Potem przerzuca zdjęcia z dzieciństwa, przechowywane w kartonowym pudełku, a nawet – od czasu do czasu – czyta na głos krótkie fragmenty swoich dzienników, prowadzonych do niedawna w ścisłej tajemnicy.
    Kiedy indziej znowu milczy, jest smutna i zamyślona.
    – Dzisiaj nie dam rady – stwierdza, co zdarza się coraz częściej, i wlepia smutne oczy w mój wydający ciche szmery dyktafon, nagrywający jej uparte milczenie.
    – Przez to twoja książka o tym, co mnie spotkało, może nigdy nie zostać ukończona – tłumaczy się potem nerwowo za każdym razem.
    Ale w końcu przecież kiedyś powstanie.
    Tak się stało zeszłego roku. Pewnego szarego, mglistego i dżdżystego listopadowego popołudnia siedziałyśmy u Hannah, w jej niewielkim pokoju gościnnym, wśród sterty starych fotografii, dzienników i wilgotnych od płaczu chusteczek, kiedy powiedziała, wzdychając: – Tak, to tyle…
    Uśmiechnęłyśmy się do siebie, a następnego dnia zaczęłam spisywać jej historię.

1

    Moja Mama była jeszcze bardzo młoda, kiedy mnie urodziła. Tato miał prawie tyle samo lat co ona. Chodzili do jednej szkoły. Kiedy on zdawał maturę, ona była w równoległej klasie. Poznali się na próbie orkiestry szkolnej i z całą pewnością było to jedyne miejsce, gdzie mogły się zejść ich drogi, gdyż poza tym różnili się od siebie tak bardzo, jak dzień i noc.
    Mama była głośna i wesoła, zawsze troszeczkę zakręcona. Grała na saksofonie, jeździła na rowerze i miała wielu przyjaciół. Ojciec był cichy, nieśmiały i zamyślony. Grał na klarnecie i cały swój wolny czas poświęcał ćwiczeniom na tym instrumencie. Spacerował po okolicy zupełnie sam, na ogół rozmyślając o świecie, a w szczególności o swoim monotonnym życiu. Któregoś razu zjawili się razem na próbie i w chwili, gdy pozostali uczniowie zajęli już swoje miejsca przy pulpitach, moi rodzice, oczywiście wtedy jeszcze nimi nie byli, przechodząc ramię w ramię wąskim przejściem przez środek przestrzennej auli, w której przygaszono już światła, zagrali wspólnie pianissimo. Pewnie brzmiało to jak dialog smutnego klarnetu z rozbawionym saksofonem. Wykonanie przebiegało imponująco, aż do chwili kiedy mój ojciec z klarnetem w ustach potknął się na schodach prowadzących na estradę i upadając, złamał rękę w łokciu. Jednakże tego wieczoru nic się więcej nie wydarzyło. Wstał, nie wydając z siebie najmniejszego nawet jęku, i bez słowa opuścił aulę, w której zapanowała nerwowa atmosfera. Musiał przy tym strasznie cierpieć z bólu.
    Pewnego dnia, zupełnie przypadkowo, spotkali się ponownie. To było jesienią, padał deszcz, a oni natknęli się na siebie nad Renem, który wystąpił z koryta, zalewając brzegi wyjątkowo wysoką falą powodziową.
    – Cześć Michael – zawołała radośnie Mama, machając do niego.
    – Cześć… – odbąknął ojciec, który już dawno zapomniał jej imienia.
    Podchodząc do niej, próbował poprawić sobie fryzurę, przejeżdżając dłonią po mokrych od deszczu włosach.
    – Jak tam twoja ręka? – zapytała, kiedy w końcu stanęli naprzeciwko siebie.
    – Trochę to trwało, ale już w porządku – powiedział zmieszany.
    – A jak matura? – indagowała dalej.
    – Bardzo dobrze, dziękuję – odpowiedział.
    – Ale na balu maturalnym cię nie widziałam, a rozglądałam się za tobą – kontynuowała. Potwierdził skinieniem głowy.
    – Dlaczego nie przyszedłeś? – próbowała się dowiedzieć.
    – Nie lubię dużych imprez – odrzekł krótko, nieprzerwanie poszukując kamieni, które ciskał jeden po drugim w toń szumiącej rzeki.
    – Umiem puszczać kaczki – powiedziała i pokazała mu, jak się rzuca płaskie kamienie, tak żeby przez krótką chwilę odbijały się od lustra wody, zanim pójdą na dno.
    I tak powoli zaczęli ze sobą rozmawiać. A ponieważ Mama wtedy nie najlepiej radziła sobie w szkole, przekonała tatę, aby udzielał jej korepetycji.
    Tato mieszkał wówczas ze swoją starą, małomówną babcią.
    – Gdzie są twoi rodzice? – zapytała kiedyś Mama.
    – O ojcu nie wiem nic – wyjaśnił z pewnym wahaniem. – A moja matka mieszka w Amsterdamie. Wyszła tam za mąż.
    – Dlaczego z nią nie mieszkasz? – zdziwiła się.
    – Nie chciała, jej mąż mnie nie trawi – odparł krótko, nie mając ochoty rozmawiać dłużej na ten temat.
    A kiedy któregoś dnia zupełnie niespodziewanie zmarła babcia, przygnębiony przeprowadził się do akademika. Na swoje osiemnaste urodziny Mama wprowadziła się do jego ciasnego pokoju.
    – Dlaczego nie chcesz zostać u rodziców? – pytał zdumiony. – Przecież jeszcze nawet nie zdałaś matury.
    – Nieszczególnie mi się z nimi układa – wyjaśniła, wzruszając ramionami, i dalej rozkładała swoje manatki w małym pokoju. – Nie chcą mnie takiej, jaka jestem. Najchętniej zrobiliby ze mnie małą, układną, szarą myszkę…
    I w ten sposób tato i Mama zostali razem, wspólnie muzykując i ucząc się do matury. Mój wiecznie czymś zaprzątnięty ojciec zaczął studiować filozofię i psychologię, i w którymś momencie tego kompletnego zawirowania spłodzono mnie.
    – Kocham cię, ponieważ jesteś taka wesoła i zwariowana – powiedział pewnego dnia. – Uświadomiłem sobie, że zbudziłaś mnie do życia.
    Uśmiechnęła się. – A ja cię kocham, bo jesteś ojcem dziecka, którego się spodziewam.
    To się działo w 1970 roku. Na niezliczonej ilości zdjęć z tamtego okresu Mama – ubrana w różnokolorowe fatałaszki – dumna z siebie prezentuje wydatnie zaokrąglony brzuch. Zdjęć z ojcem nie mam prawie wcale, nie znosi być fotografowany. Tak naprawdę do dzisiaj znalazłam zaledwie trzy. W gruncie rzeczy to nawet dwa, gdyż na jednym mój szczupły, poważny ojciec siedzi obok roześmianej Mamy pod nachyloną wierzbą nad brzegiem Renu, trzymając bardzo ostrożnie lewą rękę na jej wydatnym brzuchu. Na kolejnym trzyma mnie w ramionach zaraz po urodzeniu, patrząc tak zdziwionym wzrokiem, jakbym była prawdziwym cudem, a nie najzwyklejszym, pomarszczonym noworodkiem. Na trzeciej fotografii ojciec stoi za mną zaraz po swoim ślubie, nie z Mamą, tylko z Roswithą…
    Ale o tym później.
    Niedługo po moich narodzinach rodzice wyprowadzili się • tętniącego życiem, wesołego, lecz zbyt ciasnego pokoju w akademiku do wynajętego małego mieszkania w centrum miasta. Mama przerwała jednak naukę w szkole i pracowała nocą jako kelnerka w jednej ze studenckich knajp. Ojciec kontynuował jeszcze przez pewien czas swoje studia, lecz kiedy zaczęło brakować pieniędzy, przyjął posadę w biurze jakiejś małej firmy. Przepracował w niej prawie dwadzieścia lat, chociaż nie znosił tego, co robił.
    Rodzice nadal wspólnie muzykowali i w moich wspomnieniach tacy pozostali, niemal wyłącznie radośni i zawsze bardzo delikatni wobec siebie. Chodziłam do przedszkola, a czasami, kiedy wylewał Ben, jeździliśmy we trójkę autobusem nad rzekę, gdzie rodzice godzinami rzucali kamienie do ciemnej, szumiącej wody.
    – Musisz je rzucać możliwie mocno, tak by odbijały się od powierzchni wody – Mama wołała do ojca, uśmiechając się. – Widzisz? O, tak!
    Cisz – cisz – cisz, dźwięczały.
    – Rozumiem przecież – burczał pod nosem, nieustannie próbując.
    Chlup – chlup – chlup, pluskały, wpadając do wody.
    – Nigdy się tego nie nauczę – mruczał, zły na siebie.
    – W końcu ci się uda – pocieszała go Mama, obejmując go za szyję.
    Kiedy skończyłam pięć lat, a Ren znowu wylał, stanęłam razem z rodzicami nad rwącą rzeką i puściłam swoją pierwszą kaczkę.
    Cisz – cisz – cisz, zrobił mój kamień.
    Przypominam sobie, jak wielką radość im tym sprawiłam i jak ojciec całował mnie w przemarznięty czubek nosa.
    – Rzeczywiście jesteś zuchem – powiedział dumny – ale to nic dziwnego, przecież masz najwspanialszą mamę na świecie!
    Dobrze zapamiętałam to zdanie, mocno utrwalając je w swojej świadomości, gdyż parę dni później od tamtego popołudnia, spędzonego nad Renem, moje życie legło w gruzach. Zycie mojego ojca także.
    Był deszczowy, jesienny dzień. Rodziców trapił jakiś problem finansowy, nie bardzo wiem dlaczego, w końcu nigdy nie mieliśmy wystarczająco dużo pieniędzy, ale pamiętnej jesieni nieustannie o tym rozmawiali, że brak, że za mało i że nie wystarczy na zapłacenie zaległych rachunków. I wtedy Mama zdecydowała się poprosić o pomoc swoich rodziców, z którymi od wielu lat była skłócona. Byli to ludzie bardzo surowi, uparci i posępni, widziałam ich zaledwie parę razy. Mama wybrała się do nich, a ja pomachałam jej na pożegnanie z okna naszego mieszkania na piątym piętrze. Odwzajemniła mi tym samym, posyłając uśmiech przysłaniany, od czasu do czasu, jej długimi rozpuszczonymi blond włosami, targanymi przez wiatr. Była zdenerwowana i zrobiło mi się jej żal, ponieważ wiedziałam, jak bardzo niechętnie prosi kogokolwiek o pomoc, a już na pewno swoich stetryczałych rodziców. Tego dnia tryskająca zdrowiem Mama wpadła pod koła autobusu w chwili, gdy przechodziła przez jezdnię w drodze na przystanek. Stało się to na linii numer 4, co usłyszałam później przypadkiem, a co na zawsze zapamiętałam. Do dzisiaj nie wsiadam do pojazdów na tej trasie. Nawet w innych miastach nie korzystam z autobusów o tym numerze. Nienawidzę wszystkich pojazdów oznaczonych czwórką.
    Tragicznego wieczoru tato siedział przy kuchennym stole i powtarzał w kółko to samo zdanie: „Nie możesz umrzeć. Nie możesz umrzeć. Nie możesz umrzeć”. Jego głos brzmiał głucho i rozpaczliwie, mówił to w taki sposób, jakby Mama była z nami w kuchni. Zgłodniałam i chciałam dostać kolację.
    – Mamy tutaj nie ma, a ja chciałabym coś zjeść – wyjaśniłam ściszonym głosem.
    – „Nie możesz umrzeć” – odpowiedział mi błagalnym tonem, wpatrując się niby we mnie, a w istocie gdzieś w nieznaną przestrzeń. Zdałam sobie sprawę, że nie ma go tu, przy mnie, jest daleko stąd w Hamburgu, w klinice, do której śmigłowcem odtransportowano Mamę. Wówczas usiadłam w milczeniu obok niego przy stole i słuchałam smutna jego „nie możesz umrzeć”. Zasnęłam zupełnie niespodziewanie. Obudził mnie krzyk: „NIE MOŻESZ UMRZEĆ, SŁYSZYSZ”! Tato stał na środku kuchni ze słuchawką telefoniczną w ręku. Jego twarz wykrzywił grymas bólu, jęczał, chwiejąc się na nogach, i potrząsał aparatem.
    – Tatusiu, ty płaczesz? – zawołałam wystraszona. Jednakże ojciec nie płakał, zastygł w bezruchu, przybierając kamienną maskę. Cała drżałam z potwornego zmęczenia, strachu i zimna. Chciałam, żeby mnie przytulił do siebie, pocieszył i sprawił, bym poczuła się bezpiecznie. Jednak on nie uczynił żadnego gestu, biegał tylko po mieszkaniu jak dzikie zwierzę i przewracał wszystko dookoła, robiąc totalny bałagan.
    – Tato, nie! proszę, nie…! – krzyczałam i biegałam za nim, próbując go powstrzymać. Ale ojciec nie słuchał. Na samym końcu chwycił swój klarnet i saksofon Mamy i cisnął nimi przez kuchenne okno.
    – Tatusiu! – wrzeszczałam przerażona, słysząc rumor instrumentów roztrzaskujących się na osiedlowym podwórku.
    – Ona nie żyje, Hannah – powiedział zrezygnowany, wlepiwszy we mnie wzrok. Jego zrozpaczona twarz była biała jak ściana, a jednocześnie pod wpływem silnego wzburzenia pojawiły się na niej czerwone plamy.
    – Nie rozumiem – powiedziałam i powoli poszłam do swojego pokoju.
    To był tragiczny rok, z którego nie ma ani jednego zdjęcia, nic, zupełnie nic. Nie byłam nawet na jej pogrzebie, ojciec nie zabrał mnie ze sobą. Jednak rodzice Mamy stosunkowo często odwiedzali mnie w owym strasznym czasie. Trzymali mocno za rękę, ściskając moje małe palce. Płakali i przynosili mi całą masę prezentów. Poza tym chcieli przekonać ojca, by pozwolił mi z nimi zamieszkać. Jednak on się nie zgodził. Jego decyzja sprawiła mi ulgę, dziadkowie wywoływali we mnie strach swymi srogimi, bladymi, kamiennymi twarzami. Przecież wiedziałam o tych niekończących się kłótniach z Mamą podczas rozmów telefonicznych. Robili jej awantury z wielu powodów, że nie skończyła szkoły i pracowała w studenckiej knajpie, że ubierała się w wielobarwne stroje i latem chodziła boso, że nie chciała z nimi prowadzić ich małej pralni chemicznej na obrzeżach miasta, że paliła papierosy i nie wierzyła w Boga.
    Zostaliśmy z ojcem sami i żyliśmy jedno obok drugiego cicho, bez słów, jak sparaliżowani i przestraszeni. Ojciec zmieniał się w moich oczach w blade, skradające się cichaczem monstrum. Wydawał się nie do końca obecny, bałam się jego bezszelestnych kroków, kiedy nagle, jak z nicości, wyłaniał się przede mną, by w milczeniu posadzić mnie w kuchni, do kolacji, przy niedbale nakrytym stole, albo w łazience dopilnować umycia zębów.
    Wychodził do pracy i zaniedbywał prowadzenie domu. Po powrocie zaczytany przesiadywał w pokoju gościnnym, nie słuchając, kiedy do niego mówiłam.
    Pewnego dnia poszłam do szkoły, innego dostałam miejsce w świetlicy, a jeszcze kolejnego stałam się szczerbata po wypadnięciu pierwszego mlecznego zęba. Mój ojciec tego nie zauważył. On tylko bez przerwy czytał. Albo jeszcze słuchał muzyki żałobnej i gapił się przez okno, ale nie przez to w pokoju gościnnym, wychodzące na głośną, tętniącą życiem ulicę, tylko przez to w kuchni, patrzył na podwórko, na które zrzucił swój klarnet i saksofon Mamy.
    – Na co patrzysz? – pytałam go czasem.
    – Nie wiem… – odpowiadał roztargniony.
    – Tato, myślę, że pod moim łóżkiem mieszka jakiś potwór – powiedziałam mu któregoś dnia.
    – Bzdura – stwierdził.
    – Jestem tego całkiem pewna – upierałam się stanowczo.
    – Bzdura Hannah – powtórzył. – Nie ma żadnych potworów.
    – Ale on coś gryzie i mlaska przy tym okropnie – powiedziałam przerażona. – Słyszę go co noc.
    – Nic tam nie ma – dodał, wciąż spoglądając na podwórko.
    – Mógłbyś tam zajrzeć? Proszę – mówiłam, patrząc na jego plecy.
    – Dobrze – odburknął i poszliśmy razem do mojego pokoju. Schylił się i przez chwilę badawczo się rozglądał.
    – Tylko kurz – stwierdził – nic więcej. – Chcąc dodać mi odwagi, nieudolnie pogładził mnie po głowie, zupełnie zapomniawszy, jak to się robi, po czym wyszedł z mojego pokoju.
    – Tylko kurz – powtórzyłam. – Tylko kurz, a w nim potwor, co gryzie i mlaska.
    Od tamtego czasu zaglądanie pod łóżko weszło mi w nawyk. Wystraszona, robiłam to, ilekroć wracałam ze świetlicy, z podwórka, po kolacji, po umyciu zębów w łazience. Którejś nocy obudziłam się nagle i spostrzegłam, że leżę z głową wiszącą nad podłogą. Podniosłam się z trudem i zrobiło mi się bardzo przykro, że nawet we śnie oblatuje mnie silny strach przed potworem.
    Zaczęłam nienawidzić swojego życia.
    „Myślę, że zapadam w śpiączkę”, zapisałam w swoim dzienniku. Miałam wtedy siedem i pół roku i byłam właściwie samotnym dzieckiem. Każdego dnia po szkole wędrowałam w milczeniu do pobliskiej świetlicy i tam, po odrobieniu lekcji, przez całą resztę popołudnia malowałam: okręgi, paski, linie, punkty, esy – floresy.
    – Namaluj coś konkretnego – czasami naciskały na mnie inne dzieci. Jednakże potrząsałam tylko smutnie głową i tworzyłam dalej swoje pozbawione ludzkich kształtów wzory.
    – To jest nudne… – mówiły i wzruszając ramionami, zostawiały mnie w spokoju. Nie grałam też w piłkę, nie skakałam w gumę, nie bawiłam się w chowanego w ogrodzie ani nie brałam udziału w innych świetlicowych zabawach.
    Myślę, że problem tkwił w moim ciągłym odczuwaniu senności.
    – Tato, myślę, że choruję na śpiączkę – wyjawiłam mu kiedyś podczas kolacji. Ojciec obrzucił mnie dziwnym spojrzeniem.
    – O takiej chorobie jeszcze nie słyszałem – powiedział, popijając piwo.
    – Ale ja ją mam – obstawałam przy swoim. – Od kiedy nie ma Mamy, nie mogę się na dobre obudzić.
    Ojciec skrył przez chwilę twarz w dłoniach. Przyglądając mu się, poczułam jeszcze większe zmęczenie. Zaciśnięte usta, niespokojne, pełne bólu spojrzenie, blada cera i ta dziwna, niezwykła zmarszczka na jego wysokim czole, to wszystko sprawiło, że ogarnęła mnie senność.
    Pobiegłam, jak zwykle, do łóżka.
    A jednak pewnego dnia moje życie wróciło do normy. Wzeszło słońce, a moja śpiączka ustąpiła. Pojawiła się Roswitha.
    Zaczęło się od tego, że ojciec kilka razy zapomniał odebrać mnie ze świetlicy. Były to oczywiście przykre chwile, kiedy już niemal wszystkie dzieci zostały zabrane przez któregoś z rodziców, świetliczanka spoglądała poirytowana na zegarek, a w jej oczach widać było złość.
    – Gdzież się znowu podziewa twój ojciec? – pytała.
    Wzruszałam ramionami, skąd miałam wiedzieć. Senna siadałam na swoim miejscu i czekałam. Przecież za każdym razem się pojawiał. Zmęczona mrugałam do niego na przywitanie ojciec usprawiedliwiał się speszony przed zniecierpliwioną świetliczanka, a potem wracaliśmy już do domu.
    – Dlaczego zawsze przychodzisz po mnie tak późno? – próbowałam się od niego dowiedzieć w drodze do domu. – Pani Glaser złościła się na ciebie. Mówiła, że za wiele wymagasz, kiedy wpadasz w tarapaty…
    Mówiłam z wyrzutem.
    – Przykro mi, Hannah – powiedział, głaszcząc przez krótką chwilę moje drobne, zziębnięte policzki swoją dużą dłonią, czego nie robił już od niepamiętnych czasów.
    A potem Roswitha zmieniła moje życie w koszmar.
    – Cześć Hannah – odezwała się nieznana kobieta, która nagle pojawiła się w naszym mieszkaniu, uśmiechając się do mnie. – Miałabyś ochotę na pączka?
    Skinęłam nieśmiało głową.
    – To jest Roswitha – wyjaśnił ojciec, a ja ze zdumieniem obserwowałam, w jaki sposób patrzył na tę obcą kobietę. Był zadowolony, miał w owej chwili niemal pogodne spojrzenie, zupełnie podobne do tego, jakim obdarowywał wcześniej Mamę.
    Zmarszczyłam speszona czoło i przyglądałam się, jak ręka ojca ściska dłoń owej kobiety.
    Później Roswitha wysmażyła całą górę pączków, które pozwolono mi zanieść do pokoju gościnnego. Zjedliśmy nasz pierwszy wspólny posiłek, w trakcie którego uważnie przysłuchiwałam się, przyjmując to z ulgą, cichemu, prawie zapomnianemu śmiechowi mojego ojca. Odniosłam wrażenie, że stał się zupełnie inną osobą. Po południu Roswitha namówiła tatę na wyjście do zoo. Wgramoliliśmy się we trójkę do jej małego, zdezelowanego opla i pojechaliśmy. W ogrodzie kupił mi ogromną porcję lodów, a ona czasopismo o zwierzętach i piernik w kształcie serca, na którym była napisane różową cukrową polewą: „Ukochanej”.
    – Proszę, Hannah, to dla ciebie – i powiesiła mi go na szyi. Serce zabiło mi mocniej i nie wiedziałam co odpowiedzieć. Zakręciło mi się w głowie i zapragnęłam się przytulić. Gdyby tylko chciała mnie głaskać, całować, kołysać do snu, smażyć mi pączki, śpiewać piosenki i być dla mnie jak Mama.
    Mama! W tej samej chwili zrobiło mi się jednocześnie gorąco i zimno, zamknęłam na moment oczy. Wspominałam…
    Poczułam tak bolesne skurcze żołądka, że aż zgięłam się w pół.
    – Co ci jest, Hannah? – zapytała zdziwiona Roswitha. – Dlaczego się krzywisz? Nie podoba ci się serce z piernika? – Wytrzeszczyłam na nią oczy, tak jak ktoś, kto w gęstej mgle próbuje rozpoznać czyjąś postać tylko na podstawie rozmazanych konturów. Wspomnienia o Mamie targały mną, niczym konwulsje małym, ciężko zranionym zwierzęciem. Przypomniała mi się nagle tak bardzo intensywnie, jakby dopiero wczoraj machała mi ręką na pożegnanie, wychodząc z domu. Jej miękkie, długie włosy, ciepło, miły zapach, pociągła, radosna buzia nakrapiana ogromną ilością złotych piegów.
    – Mamo… – zakwiliłam rozpaczliwie, upuszczając z ręki magazyn o zwierzętach i lody. Przewróciłam się na żwirową alejkę i skaleczyłam się w kolano.
    – Hannah, maleństwo… – krzyknęła przestraszona, biorąc mnie na ręce. Kołysząc i głaszcząc, zaśpiewała mi cicho kojącą piosenkę i obiecała na końcu, że już nigdy więcej nie zostawi mnie samej. Ojciec pozbierał resztki lodów, zaniósł je do kosza na śmieci, a czasopismo o zwierzętach schował do kieszeni swojej kurtki.
    Roswitha była niewysoka, korpulentna, miała pulchną buzię i duże, ciemne, poważne oczy. Jej włosy były czarne, gładko przyczesane i starannie ułożone. Pachniała zupełnie inaczej niż Mama, inaczej głaskały jej obce dłonie, ale to nie miało znaczenia. Przytulałam się do niej z całych sił i powoli pokochałam.
    W dniu moich ósmych urodzin pobrali się.
    „Znowu mam mamę – mamę – mamę…”, zapisałam w swoim dzienniku, malując wiele różowych serduszek wokół tego cudownego słowa.
    Rodzice Roswithy przyszli do nas już z rana i uważnie mi się przyglądali. Czułam się skrępowana i niepewna pod ich bacznym, kontrolującym, wszystko co robiłam, wzrokiem.
    – Jesteśmy teraz twoimi dziadkami – odezwała się wreszcie matka Roswithy, całując mnie w policzek. Byłam lekko zmieszana, w końcu wtedy jeszcze w ogóle nie znałam tych dwojga.
    – Nazywaj mnie po prostu babcią – kontynuowała, a potem poszła do kuchni i zaczęła uprzątać stół po śniadaniu.
    O moich urodzinach nikt nie rozmawiał. Tylko ojciec z samego rana położył mi na nocnym stoliku małą paczuszkę.
    – Wszystkiego dobrego z okazji urodzin – powinszował i pocałował delikatnie w czoło. To było wszystko.
    – Mam dzisiaj urodziny, Roswitha – powiedziałam pełna nadziei zobaczywszy moją nową mamę w kuchni.
    – Wiem – odpowiedziała. – I życzę ci z całego serca Bożego błogosławieństwa.
    Zamilkłam, oczekując na prezenty, tort urodzinowy i świeczki. Jednak nic więcej już się nie wydarzyło. Speszona, poszłam do łazienki umyć zęby.
    Późnym przedpołudniem pojechaliśmy do kościoła. Zdziwiło mnie, że jazda trwa tak długo.
    – Dokąd jedziemy? – spytałam siedzącą obok mnie na tylnym siedzeniu starego opla matkę Roswithy, ściskającą moją dłoń.
    – Jedziemy do naszego kościoła, serduszko – odpowiedziała i przycisnęła mnie na chwilę do siebie.
    Dotarliśmy na miejsce. Przeszliśmy przez niewielki ogród o małego, niepozornego domu, zupełnie niewyglądającego na kościół, którego wnętrze stanowiła jedna duża sala. Znajdowało się tam wiele ciemnoniebieskich krzeseł poustawianych w rzędach i dużo ludzi przybyłych jeszcze przed nami. Wszyscy oni zwrócili się w naszym kierunku, kiedy przekraczaliśmy próg.
    – Dziwny kościół – powiedziałam szeptem, rozglądając się bezskutecznie za palącymi się świecami i obrazami z wizerunkiem Boga Ojca, Marii Panny lub Jezusa.
    – To jest nasza Sala Królestwa – wyjaśniła po cichu babcia, prowadząc mnie ciasnym przejściem między rzędami krzeseł.
    – Chcę usiąść koło mojego taty – powiedziałam zdziwiona.
    – Cichutko, serduszko – przyłożyła palec do ust i posadziła mnie na jednym z wolnych miejsc.
    – Dlaczego musimy siedzieć tak daleko? – wyszeptałam.
    – Cicho! – syknęła jakaś nieznana kobieta, siedząca w rzędzie przede mną, robiąc srogą minę.
    Po chwili rozpoczęło się nabożeństwo.
    – Ten pan w ogóle nic nie mówi o ślubie – wyszeptałam tak cicho, jak umiałam.
    – Cicho! – szepnęła babcia i przyłożyła swój palec wskazujący do moich ust.
    Czas mi się dłużył. Na samym przedzie, w pierwszym rzędzie, siedzieli Roswitha i mój ojciec. Wciąż rozglądałam się za nimi, dawałam znak ręką.
    – Psst! – syknęła babcia, łapiąc mnie za rękę. – Chcemy mieć ciszę, serduszko. – Obejrzałam się dookoła. Oprócz mnie w tej dziwnej sali przebywały jeszcze inne dzieci, wszystkie siedziały cicho i spokojnie, słuchając słów mężczyzny, stojącego na małym podwyższeniu i przemawiającego głośno przez mikrofon. Ten człowiek ubrany w zwykły szary garnitur mówił bez przerwy. Oparłam się zakłopotana z powrotem na swoim krześle i wyczekiwałam. Przyszło mi do głowy, że prawdopodobnie ślubu jeszcze nie było. Przypuszczalnie odbywała się tu zupełnie inna uroczystość, a dopiero po niej będzie ślub. Kiwałam trochę lewą nogą, żeby nie usnąć.
    – Spokój! – natychmiast szepnęła babcia. Ja jednak dalej nią ruszałam.
    Nagle usłyszałam swoje imię. Drgnęłam. Imię taty także. Ludzie obrócili się w moim kierunku i uśmiechnęli się serdecznie. Zarumieniłam się, a babcia położyła rękę na moim ramieniu.
    Człowiek przy mównicy powtórzył imię mojego ojca, a później powiedział coś na temat Roswithy. Oboje wstali z krzeseł i podeszli do przodu. Mężczyzna w szarym garniturze mówił jeszcze przez chwilę, a potem uścisnął dłoń mojego ojca, a ją obiema rękami chwycił dziarsko za ramiona. Na koniec zostało odśpiewanych kilka pieśni. Stałam znudzona i zmęczona, było mi gorąco, burczało mi w brzuchu i ogarniał mnie smutek, że tak mało uwagi poświęcono moim urodzinom, a przecież w końcu ten dzień należał także do mnie. Smutna i zakłopotana, wypatrywałam ponad głowami zebranych mojego ojca. Stał obok swojej nowej żony, a kiedy śpiewał, zerkał uważnie do małego, szarego śpiewnika, za mną nie obejrzał się ani razu.
    Znowu coś mnie zmusiło, żeby zacząć myśleć o Mamie. Zamknęłam oczy, chciałam ją porównać z Roswithą. W tej samej chwili poczułam, że wydarzyło się coś strasznego. Przerażona uniosłam lekko powieki i osunęłam się z krzesła na podłogę.
    – Tatusiu – zawołałam dość głośno.
    – Psst – syknęła zdziwiona babcia.
    Ojciec i Roswithą odwrócili się w naszą stronę. Oddaleni byliśmy od siebie wieloma rzędami krzeseł, może dziesięcioma.
    – Tatusiu, zapomniałam jak ona wygląda – wyszeptałam rozpaczliwie. Mocno zacisnęłam powieki, ale mimo to w parę sekund moja twarz zalała się łzami.
    – Hannah – odezwała się surowo matka Roswithy. – Co w ciebie wstąpiło?
    Przycisnęłam mocno pięści do oczu, ale to nic nie pomogło, wciąż płakałam, wielu ludzi w sali zaniepokoiło się. Nagle stanął koło mnie ten mężczyzna w szarym garniturze, wygłaszający jeszcze przed chwilą mowę przy pulpicie z przodu. Opuściłam ręce i skuliwszy ramiona, skurczyłam się w sobie, jak to tylko było możliwe.
    – Jestem brat Jochen – odezwał się do mnie serdecznie ten szary człowiek, kładąc swoją dużą dłoń na mojej głowie. – Chodź dziecko, zaprowadzę cię do twojego taty – ujął mnie za rękę.
    – Najlepiej usiądź między rodzicami – dodał dobrodusznie brat Jochen, podsuwając mi krzesło.
    – Dziękuję – wydobyłam z siebie z ulgą i drżąc, wtopiłam się w swoje nowe siedzenie. Roswitha wzięła mnie za rękę i uścisnęła kojąco.
    – Zapomniałam, jak wyglądała moja Mama, nie umiem sobie jej w ogóle przypomnieć – wyszeptałam jej do ucha i zaczęłam znowu łkać.
    – Nie martw się tym – odpowiedziała mi także szeptem. – Głęboko w sercu zachowałaś jej obraz. Myślę, że to jest najważniejsze.
    Wciąż płakałam, ale ucieszyłam się, że nie mówiła do mnie „psst!”
    – Będę od teraz twoją mamą – kontynuowała cicho. – Taka jest wola Boża.
    Skinęłam delikatnie głową i powoli się uspokoiłam.
    Brat Jochen mówił dalej, ale od czasu do czasu spoglądał na mnie, a gdy nasze spojrzenia się spotykały, uśmiechał się do mnie zachęcająco.
    – Kiedy wreszcie się pobierzecie? – zapytałam w końcu ściszonym głosem.
    – Przecież my się już pobraliśmy – odpowiedziała. – Brat Jochen udzielił nam ślubu. – Czyżbyś w ogóle nic nie słyszała?
    Byłam naprawdę zdumiona. Jak to się mogło stać, żebym nic nie zauważyła. W każdym razie nie wyobrażałam sobie, że tak może wyglądać ta ceremonia. No ale, koniec końców, był to pierwszy ślub, jaki w życiu widziałam.
    Wspomnienia o Mamie stawały się z dnia na dzień coraz bledsze, nie umiałam ich zachować w pamięci. Najpierw zapomniałam, jak brzmiał jej głos, potem zamazywał się wyraz twarzy, stopniowo zanikały także: zapach jej rozczochranych włosów, delikatny dotyk i śmiech. Czasami wieczorami w łóżku płakałam z tego powodu, tak żeby nikt nie usłyszał.
    – Czy mogłabym dostać fotografię Mamy? – zapytałam ojca.
    – Wszystkie szpargały są w piwnicy – powiedział niepewnie i udał się do kuchni, gdzie Roswitha nakrywała do kolacji.
    – Mogłabym zejść i poszukać – zaproponowałam ściszonym głosem i serce mocniej mi zabiło.
    – Innym razem, Hannah – odparł nerwowo i spojrzał na mnie ze zniecierpliwieniem, co odebrałam jako ostrzeżenie. Od czasu ślubu robił tak coraz częściej i odnosiłam wrażenie, jakby rozmowa na temat Mamy irytowała go. I tak przez długie lata nie dostałam jej zdjęcia. Zapomniałam także, kiedy miała urodziny i datę jej tragicznej śmierci. W którymś momencie przestałam zaprzątać sobie tym głowę. Zabroniłam sobie o niej myśleć, a kiedy ktoś pytał mnie o Mamę, zachowywałam się tak, jakby jej nigdy nie było i zaczynałam zamiast o niej opowiadać o Roswicie.
    Ojciec nadal, każdego ranka, wychodził z domu i wracał z pracy dopiero późnym wieczorem. Jednakże nie musiałam już teraz przebywać w świetlicy, przecież miałam mamę, która się ze mną bawiła, czytała mi na głos i powoli nauczyła mnie robić na drutach, szydełkować i haftować. Po pewnym czasie miałam trzech małych braciszków.
    „To są ludzie, których kocham – zapisałam w swoim dzienniku. – Benjamina, Jakoba i Markusa (braci), tatusia i Roswithę (rodziców), brata Jochena (naszego starszego zboru), babcię i dziadka, Rebekkę i Esther (moje przyjaciółki)”.
    Babcia i dziadek to rodzice Roswithy i pokochałam ich po prostu dlatego, że należeli do naszej rodziny. Byli dla nas, dzieci, dość surowi. Mnie uważali za zbyt głośną, zuchwałą i niespokojna i dlatego niezbyt chętnie brali mnie ze sobą na zgromadzenia do Sali Królestwa oraz na służbę kaznodziejską. Dużo bardziej ode mnie woleli moich młodszych braci, a szczególnie Benjamina, gdyż był taki drobny, słodki i grzeczny. Jednak Roswitha, kiedy była zadowolona i miała dobry humor, z całą naszą czwórkę nachodziła dom za domem. Dowiedziałam się także, że Kościół – do którego należeliśmy od czasu, kiedy tato związał się z Roswithą – to świadkowie Jehowy. Byliśmy świadkami Jehowy. I ja pokochałam nasz Kościół.
    „Jesteśmy świadkami Jehowy i dlatego należymy do wybrańców”, napisałam dumna w dzienniku.
    Jeszcze przed przyjściem na świat moich trzech braci Roswitha zabierała mnie ze sobą na służbę kaznodziejską, na której opowiadała ludziom o Jehowie. Na początku miałam tremę, ale mama za każdym razem, gdy byłyśmy zapraszane na rozmowę do jakiegoś obcego mieszkania, bardzo dumna przesuwała mnie do przodu przed siebie, powtarzając zawsze to samo cudowne zdanie, tak przeze mnie uwielbiane: „To jest moja córka Hannah, mój największy skarb, jaki mi do tej pory został powierzony przez naszego Boga…” Już sama możliwość wysłuchiwania tych słów sprawiała, że kochałam te wizyty u nieznajomych ludzi. Poza tym pod koniec każdego miesiąca zabierała mnie do brata Jochena, któremu składała dokładne sprawozdanie z przeprowadzonych rozmów, o naszym Kościele i Panu naszym Jehowie. Miło spędzałam te wieczory u niego. Jego żona, nazywałam ją siostrą Brigitte, częstowała mnie sokiem wiśniowym i obdarowywała małymi obrazkami z wizerunkiem Jezusa, które miałam prawo powklejać do dziecięcej Biblii świadków Jehowy. Roswitha i brat Jochen rozmawiali ze sobą najczęściej dość długo, a ja, siedząc przy nich, głaskałam kota gospodarza albo brzdąkałam na pianinie.
    – No, Hannah? – pytał zawsze na końcu brat Jochen, uśmiechając się do mnie. – Ile rozdałaś naszych gazetek w zeszłym tygodniu? – Odwzajemniając uśmiech, wyciągałam dumna swoje notatki, dotyczące działalności kaznodziejskiej, i podliczałam je w pośpiechu.
    – Dziesięć egzemplarzy – odpowiadałam. Po czym brat Jochen znowu uśmiechał się zadowolony. Czasami mogłam podać liczbę „dwadzieścia”, a nawet „trzydzieści”, wtedy otrzymywałam nagrodę w postaci kolejnego świętego obrazka albo zeszytu z historiami biblijnymi.
    Kiedy informowałam o znikomej liczbie rozdanych gazetek, brat Jochen robił rozczarowaną minę, nie dając mi żadnego prezentu.
    – Jesteś już dużą dziewczynką – powiadał, po czym przyciągał mnie do siebie za rękę. – I obiecałaś pomagać mamie w głoszeniu prawdy o naszym Panu Jehowie nieuświadomionym ludziom. – Czyżbyś o tym zapomniała?
    Speszona kręciłam głową.
    – Służba kaznodziejska to wielkie wyróżnienie dla ciebie, Hannah.
    Przytakiwałam skinieniem głowy.
    – Otrzymałaś wielce odpowiedzialne zadanie od Jehowy, z którego możesz być tylko dumna. – Jesteś z tego dumna, Hannah?
    Ponownie przytakiwałam.
    – No więc? – powiadał potem brat Jochen, uśmiechając się znowu, a jego jasnoniebieskie oczy przyglądały mi się bacznie, aczkolwiek spokojnie i z zadowoleniem.
    Od ślubu moich rodziców minęło pięć lat – pięć lat, w czasie których żyło mi się dobrze. Potwór pod moim łóżkiem zniknął tak nagle, jak się pojawił po śmierci Mamy. Moja śpiączka także należała do przeszłości. Na świat przyszli Jakob, Markus i Benjamin. Przeprowadziliśmy się nareszcie do większego mieszkania i wierzyliśmy w Jehowę, strzegącego naszego życia, a przede wszystkim życia mojego odmienionego ojca. Nie był już cichy, poważny, smutny i zamyślony, spędzał teraz wiele czasu w naszej Sali Królestwa. Nie opuścił żadnego zgromadzenia i czasami głosił nawet kazania. Brat Jochen – starszy naszego zboru – stał się przyjacielem ojca i jego powiernikiem. Wieczorami, w naszym mieszkaniu, godzinami czytali teksty biblijne świadków Jehowy i w spojrzeniu ojca nie widać już było więcej tego wcześniejszego pesymizmu i zatroskania, lecz zadowolenie, a czasami nawet radość.
    – Cichutko, tatuś studiuje – mówiła Roswitha każdego wieczoru, a my musieliśmy, chcąc udać się do swoich pokoi, chodzić na paluszkach. Razem z ojcem studiowali także bracia Johannes i Paul. Trzy razy w tygodniu przychodzili późnym Popołudniem i zagłębiali się wspólnie w pismach Jehowy. Cieszyłam się na te popołudniowe wizyty, ponieważ bracia przyprowadzali ze sobą swoje dzieci. Esther była córką brata Paula, a Rebekka – Johannesa.
    – Dzieci, przyjdźcie do pokoju gościnnego – wołał nas najczęściej brat Paul. – Mamy cudowny tekst biblijny, który chcielibyśmy razem przeanalizować.
    Któregoś dnia Rebekka ze złością przewracała oczami, gdy usłyszała wezwanie.
    – Nienawidzę tego nudnego, głupiego studium książki – wyrzuciła z siebie poirytowana.
    Zrobiłam wielkie oczy.
    – Zwariowałaś?! – wyszeptałam przerażona. – Nie wiesz, że Jehowa zawsze i wszędzie cię słyszy? Zostaniesz przez Niego wykluczona z raju, jeśli będziesz tak mówić. Potępi cię, tak jak innych niewiernych.
    Popatrzyłyśmy na siebie.
    – Koleżanki i koledzy z mojej klasy mówią w każdym razie, że wszyscy świadkowie Jehowy to idioci… – wyszeptała bezradna Rebekka i jej twarz nagle pobladła ze strachu.
    – Przecież to bzdura – odparłam cicho. – Jeszcze zobaczą, jak Jezus zstąpi z nieba i oddzieli dobro świata od zła i oni wszyscy będą musieli umrzeć…
    Przytaknęła mi. – A wtedy wszyscy oni przepadną – Esther powtórzyła za mną z zadowoleniem i poszłyśmy we trójkę do pokoju gościnnego do naszych rodziców.

2

    Było lato, miałam już trzynaście lat. Całymi tygodniami świeciło słońce, w mieście panowały upały, było gorąco jak w piecu.
    – Wiatr chyba wyjechał na urlop – powiedział po namyśle Jakob, który przed miesiącem skończył cztery lata. Uśmiechnęłam się do niego i spojrzałam w górę. Miał racje, było zupełnie bezwietrznie, białe chmury wisiały w bezruchu na słonecznym niebie. Cieszyłam się z wakacji. Kilka mew przybłąkało się aż tutaj, krążąc swawolnie w rozgrzanych przestworzach. Ptaki wydawały z siebie radosne dźwięki, gdy leżąc nieruchomo na cieplej, wyschniętej trawie, rozmyślałam o szkole. Czułam się w niej wciąż taka samotna. Problem tkwił w tym, że różniłam się tak bardzo od swoich szkolnych koleżanek. Wcześniej byłam inna, po stracie matki stałam się ospała, cicha i niepewna. Teraz miałam nową i przestałam być senna, skryta i trwożliwa, a jednak wciąż pozostawałam inna niż reszta moich rówieśników. Nie nosiłam na przykład nigdy spodni. Roswitha nie lubiła u dziewczyn takiego sposobu ubierania. – Jesteś przecież dziewczynką – mówiła, kiedy prosiłam ją, aby kupiła mi choć jedną parę. – A te noszą spódnice.
    – Chciałabym mieć dżinsy – powiedziałam dość stanowczo. Uśmiechnęła się i zaprzeczyła ruchem głowy.
    – Jehowa chciałby, żeby dziewczęta wyglądały jak dziewczęta – wyjaśniła spokojnie, podając Jakobowi, będącemu wówczas jeszcze niemowlęciem, butelkę z mlekiem. Przytaknęłam i dałam spokój temu życzeniu. W końcu kochałam Jehowę i nie chciałam go rozgniewać. Jednakże inne dzieci w szkole nie darzyły go miłością, co wyraźnie, choć nieświadomie, dawały mi odczuć, nie mając przecież zielonego pojęcia o moim umiłowanym Bogu.
    – Ty i twoja głupia sekta – stwierdziła Sabrina, rzucając na mnie urągliwe spojrzenie, kiedy przyszło jej po wakacjach siedzieć ze mną w jednej ławce. – Moi rodzice mówią, że nie jesteście nikim innym, jak niespełna rozumu wariatami…
    Drgnęłam, ale nic nie odpowiedziałam. Cóż zresztą miałam powiedzieć? Że Jehowa pewnego dnia surowo ukarze ją za te słowa? Że w przeciwieństwie do niej zostałam wybrana i kiedyś Bóg oszczędzi mnie i moją rodzinę przed straszliwą zagładą, gdy ze świata nie pozostanie kamień na kamieniu? – Przecież moi rówieśnicy nie wierzą w ani jedno moje słowo, dalej przezywając mnie „szarą myszą”, „idiotką” albo „ciotką Jehową”. Gardziłam nimi za to.
    „Wszyscy w mojej klasie są głupi – zanotowałam w swoim dzienniku w pierwszym dniu nauki. – Nienawidzę ich. Cieszę się, że zostaną ukarani przez Jehowę. Niech umrą. Bez przerwy mnie złoszczą. Mówią, że jesteśmy niespełna rozumu, Ponieważ Jehowa jest tylko wyobrażeniem, głupim wymysłem.
    Sprawia mi radość, kiedy myślę o tym, że Jezus zjawi się na ziemi ze swoim orężem i wszystkich ich zabije. Wtedy będę mogła żyć w jego wiecznym raju, nareszcie zapewniając sobie święty spokój z ich strony. Nienawidzę szkoły”.
    Dwa dni później znowu usiadłam do dziennika. Cała trzęsąc się ze złości, zamknęłam drzwi od pokoju, wsunęłam się do szafy, w której panował półmrok i zapisałam:
    „Zdarzyło się coś strasznego! Sabrina widziała nas, jak chodziłyśmy po domach na służbie kaznodziejskiej. Patrzyła na mnie, gdy dzwoniłam do drzwi przy ulicy Pestalozziego. W szkole wszystkim o tym opowiedziała. O Roswicie wyraziła się, że wygląda jak gruba, brzydka sprzątaczka. Nienawidzę tej dziewuchy. Kocham Jehowę. Alleluja. Modlę się, żeby to już długo nie trwało, niech Jehowa zniszczy zło i zostawi przy życiu tylko nas, Jego świadków. Wtedy cały świat będzie należał do nas.
    PS: Każdego dnia boli mnie brzuch. Jestem chora? Czasami boję się, że nagle będę musiała umrzeć, tak jak Mama…”
    Z dnia na dzień kończyły się wielkie upały tego lata. Poprzedniego wieczoru było jeszcze dość ciepło, bezwietrznie i spokojnie, ale w nocy rozszalała się burza i z ciemnych chmur lunął długo oczekiwany, bardzo intensywny deszcz. Rano było zimno i wiał wiatr. Unoszone przez niego liście wyglądały jak spadające z drzew kolorowe konfetti. Obudziłam się obok Roswithy, u której, ze strachu przed błyskawicami i grzmotami piorunów, szukałam w nocy schronienia. Maluchy pozostały w swoim pokoju, dobrze przesypiając tę noc. Ojciec wstał wcześnie rano i wyszedł do pracy.
    – Jak ci się spało? – zapytała Roswitha, zakładając szlafrok. – Jesteś taka blada – stwierdziła chwilę później, przykładając swoją miękką dłoń do mojego czoła. – Gorączki nie masz.
    – Ale boli mnie brzuch – powiedziałam, tuląc się głęboko pod kołdrę.
    – Naprawdę? – Roswitha zmarszczyła czoło.
    – Wciąż mnie boli – dodałam z pewną obawą. – Wciąż.
    – Przyniosę ci termofor. – Roswitha poszła do łazienki. Wtedy to się stało. W łóżku zrobiło się nagle mokro. Leżałam zdrętwiała i poczułam, jak coś ciepłego spływa mi między nogami.
    – Umieram… – wyjęczałam, nie panując nad sobą. Ręką wymacałam tę okropną, nieznaną substancję, wypływającą ze mnie. Ostrożnie wyciągnęłam rękę spod kołdry i spojrzałam na palce, które były umazane krwią. Chciałam zawołać Roswithę, ale nie wydałam z siebie żadnego dźwięku. Leżałam jak sparaliżowana w zakrwawionej pościeli ojca, wtulając się w nią rozpaczliwie po same uszy.
    – Hannah, śpisz jeszcze? – usłyszałam nagle zdziwiony głos. Nie otwierając oczu, w milczeniu zaprzeczyłam ruchem głowy.
    – Co się stało?
    Milczałam, a pościel powoli robiła się zimna i lepka. Ciężka kołdra na szczęście dobrze skrywała mój strach.
    – No Hannah, nie rób cyrku. Dlaczego naciągasz tę kołdrę z taką siłą? Jeszcze porwiesz poszwę…
    – Ja… – wyszeptałam.
    – Podnieś kołdrę, przygotowałam gorący termofor, dobrze ci zrobi.
    Potrząsnęłam przecząco głową. Roswitha szarpnęła za kołdrę.
    – O Boże! – krzyknęła przestraszona, gdy zobaczyła krew. Skuliwszy się w sobie tak bardzo, jak tylko to było możliwe wyszeptałam. – Chyba umieram.
    Jednak o dziwo nie wydała się być szczególnie przejęta moim losem.
    – Spokojnie – powiedziała serdecznie, gładząc mnie po zimnych policzkach i widząc moją przerażoną twarz.
    – Co mi jest? – zapytałam.
    – Menstruacja – wyjaśniła fachowo. – Dostałaś okres, nazywany też miesiączką, to zupełnie normalne u dziewczynki w twoim wieku.
    Zmarszczyłam czoło. Miesiączka. Słyszałam już to słowo, dziewczyny w szkole rozmawiały o niej przed lekcją wychowania fizycznego na basenie pływackim. Dwie powiedziały, że z jej powodu nie mogą brać udziału w zajęciach. Sprawa mnie o tyle zainteresowała, że robiły z tego wielką tajemnicę, ale nie dopytywałam się, byłam święcie przekonana, że i tak nie odpowiedziałyby mi szczerze.
    Miałam o tym mgliste pojęcie, być może uważałam miesiączkę za coś nieczystego, za słowo zabronione. Jehowa nie chciał, abyśmy używali wulgaryzmów. „Pieprzyć” do takich należało, a wyrażały się w ten sposób nawet dzieci w szkole. A „kurwa” i „zajebisty”, a „pierdolić”. To słowa, których znaczenia nie znałam, ale brat Jochen wyjaśnił mi, że pochodziły od szatana i ten, kto ich używa, jest nieczysty.
    – Chodź, zaprowadzę cię do łazienki, żebyś mogła się umyć – powiedziała Roswitha. Założyła mi ostrożnie na ramiona swój szlafrok, zasłaniając zakrwawioną nocną koszulę.
    – Co się stało Hannah? – dopytywał się przerażony Jakob, wychyliwszy głowę ze swojego pokoju. – Jest chora? Dokąd ją prowadzisz? Dlaczego ma na sobie twój szlafrok… mamusiu?
    – Tyle pytań, mały nicponiu? – przerwała mu Roswitha w pół słowa, zamykając mu przed nosem drzwi od pokoju, a mnie pomagając wejść pod prysznic. – Umyj się, Hannah – powiedziała spokojnie, poklepując mnie zachęcająco po ramieniu.
    – Roswitha? – zapytałam cicho, zdejmując z siebie poplamioną koszulę.
    – Tak?
    – Co to jest menstruacja? Dlaczego leci mi krew?
    Roswitha spojrzała na mnie, unikając mojego wzroku. Patrzyłam na nią wyczekująco. – To jest coś zupełnie naturalnego, Hannah – stwierdziła po chwili wahania moja macocha. – Nie musisz się nad tym zastanawiać.
    – Tak, ale dlaczego tak się stało? – obstawałam przy swoim.
    – Porozmawiamy o tym innym razem – powiedziała w końcu. Potem wyjęła coś z szafki łazienkowej.
    – To są podpaski, Hannah – wyjaśniła przytłumionym głosem. – Weź je, ilekroć będziesz potrzebować. Podkłada się je, aby wchłaniały krew. Musisz je oczywiście regularnie zmieniać.
    – Pielucha? – wyjąknęłam zażenowana.
    – No tak, coś w tym rodzaju – przytaknęła z westchnieniem, kładąc grubą, białą podpaskę na łazienkowym taborecie i zostawiła mnie samą. Byłam zrozpaczona i zawstydzona.
    Po południu Roswitha chciała, żebym z nią poszła na służbę kaznodziejską, lecz wówczas pomyślałam o grubej, krępującej mnie podpasce i o Sabrinie, która widziała nas chodzące po domach.
    – Nie chciałabym dzisiaj iść – poprosiłam.
    Spojrzała na mnie zamyślona. – Nie bądź taka ważna, Hannah – jej głos zabrzmiał nieprzyjemnie.
    – Ale boli mnie brzuch – wyszeptałam. – I ten okres…
    – Trzy, cztery dni i po sprawie – dodała. Patrzyłyśmy na siebie.
    – A kiedy następny? – zapytałam z trwogą.
    – W przyszłym miesiącu, naturalnie – powiedziała to w taki sposób, jakby to była najbardziej oczywista rzecz na świecie.
    – Ale dlaczego tak się dzieje? – indagowałam ją, przykładając ostrożnie rękę do bolącego brzucha.
    – Porozmawiamy o tym innym razem – powtórzyła. Potem weszła do dziecięcego pokoju po Jakoba. – Z nim dzisiaj pójdę – oznajmiła. – Ty zaopiekujesz się młodszą dwójką.
    Przytaknęłam i pierwszy raz od bardzo dawna znowu poczułam się samotna.
    Kilka tygodni później zostałam ochrzczona i było to duże przeżycie. Pojechaliśmy specjalnie do Stuttgartu, gdzie cały dzień poświęcono wyłącznie tej ceremonii. Paradowałam w nowym ubraniu, które przypadło mi do gustu.
    – Ślicznie dziś wyglądasz, Hannah – powiedziała babcia, ściskając moją dłoń, gdy Szłyśmy do samochodu.
    Podekscytowana wsiadłam bez słowa do auta. Ojciec uśmiechnął się do mnie, zerkając w tylne lusterko, i zapalił silnik. Jakob, Markus i Benjamin, jak to małe dzieci, nieustannie się przekrzykiwali, a Roswitha czytała nam na głos długą biblijną opowieść. Zaśpiewaliśmy także parę pieśni. W czasie jazdy maluchy pozasypiały jeden po drugim, a ja, milcząc, patrzyłam przez okno na monotonny krajobraz. Roswitha i oj – ciec także się nie odzywali. Zapanowało miłe, rodzinne, prawie uroczyste milczenie. Kiedy dojeżdżaliśmy do Stuttgartu ojciec chrząknął i podziękował Jehowie za dzisiejszy dzień, a także za życie moje i moich braci. Słuchałam go w skupieniu zamkniętymi oczami, kładąc rękę na jego ramieniu.
    W Stuttgarcie spotkałam wielu znajomych, a w wśród nich brata Jochena, starszego naszego zboru, i siostrę Brigitte, jego żonę. Byli także bracia Paul i Johannes ze swoimi małżonkami i dziećmi. Tylko Rebekki nigdzie nie zauważyłam.
    – Gdzie jest Rebekka? – zapytałam jej matkę, siostrę Ines.
    Popatrzyła na mnie, a na jej twarzy znać było napięcie i irytację. – Nie mogła przyjechać z nami, jest – no właśnie, chora, przeziębiona…
    Miałam minę kogoś bardzo rozczarowanego. Przecież cieszyłyśmy się z Rebekką, że razem przystąpimy do chrztu. Esther, odrobinę młodsza od nas zostanie prawdopodobnie ochrzczona dopiero w przyszłym roku, ale Rebekka i ja byłyśmy już teraz na to przygotowane. Brat Jochen osobiście ogłosił to któregoś dnia na oficjalnym spotkaniu.
    – Słyszałaś, zostaniemy ochrzczone! – szepnęłam do niej dumna i podekscytowana, chwytając ją za rękę. Zapamiętałam dobrze, że wówczas Rebekka była poruszona nie mniej ode mnie. I akurat teraz się rozchorowała.
    – Ona wcale nie jest chora – odezwał się z wyrzutem cieniutkim, dziecięcym głosem, jej młodszy brat Cornelius. – Była kłótnia, ponieważ Rebekka nie chciała przyjąć chrztu i tatuś ją uderzył…
    Siostra Ines, szybko się odwróciwszy, wymierzyła synowi lekki, ostrzegawczy policzek. – Bzdura – syknęła rozgniewana, po czym uśmiechnęła się do mnie. – Małemu wszystko się dzisiaj pomieszało, tyle ludzi, podniecenie, rozumiesz…? – Cornelius rozpłakał się obrażony, a ona, pospiesznie powycierawszy mu łzy z policzków, wzięła go na ręce. – Rebekka ma tylko zapalenie gardła, nic więcej – kontynuowała, wzdychając. Ja także głęboko nabrałam powietrza w płuca.
    Po chwili zaczął się chrzest. Przystępowało do niego prawie pięćdziesiąt osób, jedna za drugą wchodziliśmy na dużą scenę Sali Królestwa, w której podłodze umieszczono niewielką, napełnioną wodą chrzcielnicę, podczas zwyczajnych spotkań przykrytą szarym dywanem.
    Serce waliło mi młotem i czułam te uderzenia nawet w gardle, bałam się żeby nie zrobić nic niezgodnego z ceremoniałem. Wszystko jednak poszło dobrze. Brata, który udzielał mi chrztu co prawda nie znałam, ale nasz starszy zboru Jochen stał obok chrzcielnicy i uśmiechał się do mnie. Widziałam w jego jasnych, łagodnych oczach dumę i błogosławieństwo. Nareszcie przyszła moja kolej, w sali panowała zupełna cisza. Celebrans ujął mnie za rękę i wprowadził do zimnej, sięgającej bioder wody, do której niełatwo było wejść. Następnie położył rękę na moich ramionach i zdecydowanym ruchem pociągnął w dół. W ułamku chwili znalazłam się cała pod wodą. Piekły mnie oczy, musiałam odkaszlnąć i wtedy spora ilość zimnej wody dostała mi się do gardła, uszu i nosa. Trwało to zaledwie kilka sekund, pełnych wrażeń, strach zaś, że się utopię, czułam długo. Przerażona chwyciłam dłoń celebransa, a potem było już po wszystkim. Raptownym szarpnięciem wynurzył mnie z wody, a ja stałam, trzęsąc się cała, przed gminą. Szczęśliwe twarze patrzyły na moje mokre oblicze, a mnie ociekającą wodą powoli wypełniło radosne uczucie, jakiego jeszcze nigdy nie doznałam. I to wszystko zawdzięczałam Roswicie, gdyż to ona była tą, która przyprowadziła mnie przed oblicze Jehowy! Była tą, która uczyniła mojego ojca i mnie szczęśliwymi. Bez niej na zawsze zgubiłabym nieświadomie swoją duszę. Wyobraziłam sobie: Jezusa zmuszonego do zgładzenia mnie, niekochającego mnie Jehowę, i to, jak ginęłabym w Armagedonie, na świętej, ostatecznej wojnie, zamiast trafić do ziemskiego raju.
    – Jehowa! – wrzasnęłam pod wpływem impulsu. Patrzyłam w kierunku Roswithy i ojca, czując się wolna jak ptak.
    – No, wychodź, Hannah – odezwał się brat Jochen, wyciągając mnie ze świętej chrzcielnicy i wyciskając przez chwilę wodę z moich mokrych włosów.
    – Zimno ci? – zapytał.
    Przytaknęłam i cała drżąc, poszłam się przebrać. Moja piękna, nowa sukienka, mokra i zimna przykleiła się do ciepłego ciała. Przez chwilę musiałam pomyśleć o mojej zmarłej Matce odczułam dziwną ulgę, że umarła.
    – Przecież inaczej Roswitha nie stałaby się moją mamą – wyjaśniłam Brigitte, siostrze w wierze, która podała mi ręcznik i suche ubranie. Po prostu musiałam z kimś porozmawiać w tej ważnej chwili.
    Siostra przytaknęła i objęła mnie.
    – Moja Mama była ateistką – zwierzyłam się cicho i poczułam nagle, że jest mi bardzo bliską osobą.
    – Wiem – powiedziała ku mojemu zdziwieniu. – Twój ojciec opowiadał o tym bratu Jochenowi.
    Popatrzyłyśmy na siebie.
    – Pozwalając sobie na bycie coraz szczęśliwszą, Hannah, na pewno nie spowodujesz, że Jehowa cię opuści.
    Przytaknęłam. Mogłabym uściskać cały świat.
    Rebekka, moja przyjaciółka, nie została ochrzczona i stopniowo dochodziły do mnie nowe, niepokojące szczegóły tamtej sprawy. Podobno na dobre pokłóciła się z rodzicami.
    – Gdzie jest Rebekka? – zapytałam ojca, gdy przez tydzień nie pojawiała się na naszych zgromadzeniach w Sali Królestwa.
    – Rebekka sprawia swoim rodzicom ogromny kłopot – wyjaśnił, patrząc na mnie zatroskany.
    – Jej młodszy brat powiedział, że nie chciała przyjąć chrztu… – przypomniałam zakłopotana.
    Ojciec spoglądał niepewnie na obecną przy naszej rozmowie Roswithę, przewijającą Benjamina, która po chwili skinęła głową.
    – Johannes jest bardzo nieszczęśliwy z powodu córki, dlatego wywiózł ją na pewien czas do Monachium, do swojego brata.
    Wiedziałam, że wujek Rebekki przewodniczy w stolicy Bawarii zborowi świadków Jehowy, i że jest surowym przełożonym i mądrym człowiekiem. Postanowiłam napisać do niej list i zdać relację z mojego cudownego chrztu. Może zrozumie, co straciła.
    – Mogę dostać jej adres? – poprosiłam ojca, który miał minę, jakby się wahał, i znowu spojrzał na macochę. Odruchowo i ja odwróciłam głowę w jej kierunku. Właśnie bardzo ostrożnie i delikatnie zakładała Benjaminowi śpioszki. A jednocześnie kręciła głową z wyraźną dezaprobatą.
    – Nie, Hannah, to niedobry pomysł – wtrąciła się uprzejmie.
    – Chciałabym go jednak… – zaczęłam ostrożnie.
    – Hannah, słyszałaś przecież, co powiedziała Roswitha – natychmiast przerwał mi zniecierpliwiony ojciec. – Nie chcemy.
    – Ale dlaczego?
    – Jeszcze tego nie rozumiesz. – Roswitha położyła Benjamina do łóżeczka.
    – To wyjaśnij mi – poprosiłam stanowczo. – W końcu Rebekka jest moją jedyną przyjaciółką.
    – Niedługo będzie z nią znowu wszystko w porządku – obiecała mi Roswitha i musiałam się tym zadowolić. Nie wiedziałam wtedy jeszcze, że upłynie wiele czasu, zanim ją znowu zobaczę.
    Tej jesieni skończyłam czternaście lat i jak zwykle nie obchodziliśmy moich urodzin. Nie świętowaliśmy zresztą niczyich urodzin, tak samo ignorowaliśmy Boże Narodzenie i Wielkanoc.
    – To pogańskie zwyczaje – wyjaśniła mi kiedyś, przed wielu laty, Roswitha, wykrzywiając z obrzydzeniem twarz.
    Jeden, jedyny raz, przez cały ten okres, kiedy chodziłam do szkoły podstawowej, dostałam zaproszenie na urodziny od koleżanki z klasy. Przyszła do nas niedawno i dlatego jeszcze nic nie wiedziała o religijnych obyczajach mojej rodziny. Roswitha chwyciła zaproszenie, kiedy podekscytowana, dumnie przyniosłam je do domu, i na moich oczach wrzuciła do kubła na śmieci.
    – Chcę tam pójść… – lamentowałam wtedy. Roswitha pokręciła jednak głową. – Wiesz przecież, że nie możesz bawić się z tymi dziećmi – mówiąc to, wzięła mnie w ramiona, próbując pocieszyć.
    – Ale to moje pierwsze zaproszenie – wyszeptałam.
    – Hannah, zapomniałaś, o czym opowiadał brat Jochen na ostatnim zgromadzeniu? – Zapytała szczerze zatroskana. Pokąsałam głową, przypominając sobie z trwogą o ostrzeżeniu brata Jochena, dotyczącego marnowania czasu w towarzystwie ludzi z zewnątrz.
    – Wiesz, co może się stać, kiedy się zaprzyjaźnisz akurat z tymi spośród twoich rówieśników? – skinęłam głową. – Jehowa mógłby mnie odepchnąć od sie – - wyszeptałam. Roswitha przytaknęła. – No właśnie, moja mała. – A Jehowa widzi wszystko, co robisz, a nawet może wejrzeć w twoje myśli. Czyż to nie cudowne? Tak, on jest zawsze przy tobie i strzeże cię.
    Uśmiechnęła się do mnie. – I chroni cię przed podszeptami szatana i jego demonów.
    Trzęsłam się cała i znowu zaczęłam myśleć o potworze pod moim łóżkiem. W końcu to Roswitha go pokonała.
    – Dzieci w twojej klasie, które teraz jeszcze tak swawolnie się bawią, zostaną już niebawem przez Boga zgładzone – przypomniała mi z całą powagą.
    – A przecież nie chcesz z nimi umierać, prawda?
    No, oczywiście, że nie chciałam. I dlatego wymazałam ze swojej pamięci dzień, w którym dostałam swoje pierwsze urodzinowe zaproszenie i cieszyłam się, że z niego nie skorzystałam.
    Jednakże to wszystko działo się wiele lat temu. Teraz była czternasta rocznica moich urodzin i poczułam się w tym dniu jakoś dziwnie nieswojo. Zaczęło się od tego, że Roswitha, ojciec i brat Jochen po spotkaniu wzięli mnie na stronę, żeby ze mną porozmawiać.
    – Zrobiłam coś nie tak? – zapytałam wystraszona, ponieważ czasami zdarzało się, że brat Jochen z racji pełnionej funkcji zabierał głos w sprawach dotyczących dzieci i młodzieży z naszego zboru, sprawiających zmartwienia czy kłopoty.
    Ojciec pokręcił głową, a Roswitha położyła uspokajająco rękę na moim ramieniu.
    – Nie, Hannah, nic nie przeskrobałaś – dodał także brat Jochen, uśmiechając się do mnie. – Ale mamy poważny powód, żeby wspólnie porozmawiać.
    Patrzyłam w milczeniu.
    – Siostra Roswitha doniosła mi, że w twoim życiu nastąpiła istotna zmiana.
    Uniosłam głowę zmieszana.
    – Hannah, twoje ciało dojrzewa, prawda? – kontynuował. Zrobiłam się czerwona jak burak.
    – Nie musisz czuć z tego powodu zażenowania. – Wtrąciła Roswitha.
    – Powiększył ci się biust i dostajesz okres – ciągnął brat Jochen, uśmiechając się. Zmuszona do słuchania tego wszystkiego dostałam nudności i zawrotów głowy.
    – Roswitha opowiadała mi, że masz w związku z tym jakieś pytania, tak…?
    Miałam ich tysiące, ale milcząc, zaprzeczyłam ruchem głowy. Nie chciałam rozmawiać z bratem Jochenem ani o moim zaokrąglającym się biuście, ani o tym uciążliwym krwawieniu, którego przyczyny w dalszym ciągu nie rozumiałam. Byłam przerażona z powodu rozmów Roswithy na ten temat z bratem Jochenem, to mnie krępowało i nie chciałam, żeby starszy zboru cokolwiek wiedział o zmianach zachodzących w moim ciele.
    – Możesz ze mną porozmawiać o wszystkim – powiedział spokojnie brat Jochen.
    – Nie chciałabym jednak o tym mówić – wyszeptałam zakłopotana.
    Zapanowało długie, straszliwe milczenie, trwające, jak mi się wydawało, całą wieczność. W tej ciszy usłyszałam bicie własnego serca i poczułam na sobie ich badawcze spojrzenia. Wydawało mi się przez chwilę, która trwała nieznośnie długo, że siedzę przed nimi zupełnie naga. Zażenowana, kręciłam się niespokojnie na krześle.
    – Jeśli rzeczywiście nie masz pytań, to nie chcemy cię dzisiaj dłużej męczyć – powiedział nareszcie brat Jochen, wstając z miejsca. Odetchnęłam z ulgą i podnosząc się z krzesła, chciałam jak najszybciej stamtąd uciec.
    – Jeszcze chwileczkę, Hannah. – Zatrzymałam się niechętnie na słowa brata Jochena. – Tutaj jest dla ciebie książeczka – mówiąc to, wetknął mi ją do ręki. – Możesz w niej przeczytać o tym, co się dzieje z twoim ciałem, kiedy z dziewczyny stajesz się kobietą. Odpowie ci na wszystkie twoje pytania. Została napisana zgodnie z nauką Jehowy, pomoże ci i uchroni przed innymi, a może także przed samą sobą…
    – Dziękuję – wybełkotałam, wymykając się w końcu, nie zrozumiawszy ani jednego słowa.
    W domu bez wahania schowałam podarunek brata Jochena pod materac swojego łóżka, postanawiając, że nigdy go stamtąd nie wyciągnę.
    W szkole jeszcze bardziej trzymałam się z daleka od koleżanek i kolegów. Kilka dziewczyn z mojej klasy zaczęło się ostatnimi czasy malować. Przyglądałam im się coraz baczniej podczas lekcji, z przerażeniem, ale jednocześnie z odrobiną zadowolenia, wyobrażając sobie jak ich pięknie umalowane buźki krwawią i robią się brzydkie w dniu, kiedy następuje koniec świata, kiedy na Ziemi zjawia się Jezus, żeby zgładzić wszystkich niewiernych.
    Dziewczyny w każdym razie w ogóle nie wyglądały na wystraszone, a wręcz przeciwnie. Robiły makijaż nie tylko rano, ale także na przerwach w szkolnej toalecie. Malowały się i plotkowały o sobie, o rówieśnikach. Chichocząc, tkwiły z głowami w czasopismach dla młodzieży, o których brat Jochen powiadał, że prowadzą wprost do szatana i jego demonów.
    Przerażona starałam się omijać moje koleżanki z klasy, obawiając się, że któregoś dnia mogą mnie wciągnąć w ich nieczyste, niemoralne sprawki.
    W dniu poprzedzającym moje czternaste urodziny do naszej klasy przyszła nowa uczennica.
    – To jest Marie – przedstawiła ją pani Herzog, nie mając przy tym szczególnie entuzjastycznej miny. Pani Herzog była drobną, starszą, zmęczoną długoletnią pracą nauczycielką, a nasza klasa liczyła już i tak bardzo wielu uczniów. Było nas wtedy trzydzieścioro sześcioro, a Marie powiększyła to grono do trzydziestu siedmiu.
    – Gdzie jest wolne miejsce? – westchnęła, przez dłuższą chwilę nie mogąc się zorientować.
    – Tylko obok Hannah – zawołała Sabrina, wzruszając ramionami.
    – Usiądź więc koło Hannah – poleciła nieznajomej pani Herzog, podprowadzając ją w moim kierunku.
    Marie radośnie skinęła głową i zajęła miejsce obok mnie. Zrobiłam się tak mała, jak to tylko było możliwe.
    – Cześć – powiedziała przyjaźnie.
    – Cześć… – odpowiedziałam z wahaniem, bacznie obserwując moją nową sąsiadkę. Przynajmniej nie była umalowana i jej blada, pociągła twarz wyglądała nieszczególnie wyzywająco. Jednak mimo to była niewierząca. Postanowiłam więcej się jej nie przyglądać oraz nie pozwalać sobie na jakiekolwiek z nią rozmowy. Jednak już na najbliższej przerwie stało się inaczej. Zaczęło się od tego, że Marie lgnęła do mnie i nie odstępowała na krok. Wychodząc z klasy, spacerowała obok mnie po szkolnym korytarzu. Opowiadała wesoło o sobie.
    – Przyjechałam z Frankfurtu, ale co za głupota, żeby w połowie roku zmieniać szkołę, i miasto, i wszystkich przyjaciół. – Patrzyła na mnie. – Jednak nie dało się inaczej, mój dziadek nagle bardzo poważnie zachorował, a matka zawsze mu obiecywała, że się nim zajmie, kiedy się znajdzie w takiej sytuacji. Ona jest lekarzem, a on nie mógł przyjechać do nas do Frankfurtu, ponieważ tutaj ma duży dom. Tak więc my przeprowadziliśmy się do niego, mama, brat i ja. Ona pracuje teraz w szpitalu św. Vinzenza.
    Przytaknęłam, tym właśnie mnie ujęła. Dlaczego opowiedziała mi to wszystko? Dlaczego nie poszła z tym do innych dziewczyn i nie zaprzyjaźniła się z nimi? Na co liczyła z mojej strony?
    – Muszę… muszę do toalety – wyjąkałam nerwowo, gdyż znowu, co w ostatnim czasie zdarzało się często, zakłuło mnie nieprzyjemnie, niemal boleśnie w brzuchu. Wślizgnęłam się do ubikacji.
    – Pójdę z tobą – powiedziała, podążając za mną radośnie. Schroniłam się przed nią w jednej z tych ciasnych toaletowych kabin, dokładnie zamykając za sobą drzwi. Tam odkryłam niemiłą niespodziankę: dostałam okres! A przecież to nie powinno się jeszcze dzisiaj zdarzyć. W ciągu ostatnich paru miesięcy zauważyłam, że od czasu pierwszego strasznego krwawienia kolejne miały miejsce zawsze po około trzydziestu dniach spokoju, Teraz zaczęło się wcześniej, a ja nie miałam przy sobie ani jednej podpaski. Oszołomiona oparłam się o drzwi kabiny i zaczęłam płakać ze strachu. Właściwie kwiliłam najciszej, jak to tylko było możliwe, ale Marie mimo wszystko usłyszała.
    – Hannah? – zawołała ściszonym głosem. – Wszystko w porządku? – Zagryzałam wargi, żeby głośno nie szlochać, ale mi się to nie udało. Trzęsącymi się rękami zaczęłam rozwijać rolkę szarego, szeleszczącego papieru toaletowego, aby go sobie podłożyć. Nie przypuszczałam jednak, żeby to wystarczyło.
    – Marie? – wyszeptałam w końcu cichutko. – Tak?
    – Masz może… przy sobie podpaskę? Dostałam okres… zupełnie niespodziewanie…
    – Biedactwo – zareagowała przyjaźnie i uśmiechnęła się cicho. – Też mi się to już raz przydarzyło. Czekaj, sprawdzę.
    Usłyszałam dźwięk zamka błyskawicznego, Marie otwierała swój plecak.
    – Mam – wyszeptała i po sekundzie podała mi przez szparę pod drzwiami.
    – Tutaj.
    Drżącymi palcami chwyciłam, nie mając pojęcia co trzymam w ręce. To był mały, miękki, biały rulonik, zapakowany w przeźroczystą, plastikową folię. Z całą pewnością nie była to podpaska. Czyżby Marie chciała sobie ze mnie żartować?
    – Co to jest? – zapytałam podejrzliwie i poczułam się wystawiona na pośmiewisko.
    – No, tampon – odpowiedziała zdziwiona. – Podpaski niestety nie mam, ale tampon przecież i tak jest o wiele lepszy – wyjaśniła. – Ale włóż go…
    Usłyszałam skrzypienie otwieranych drzwi od naszej toalety.
    – Ucisz się! – przerażona, przerwałam jej w pół słowa. Marie zamilkła.
    Kalka dziewcząt z naszej klasy weszło do ubikacji.
    – Ty chyba jesteś ta nowa? – zwróciła się z pytaniem do Marie Deborah.
    – Tak, to ja – odpowiedziała.
    – Nie przeszkadza ci, że musisz siedzieć z tą durną ciotką Jehową? – kontynuowała, chichocząc Deborah.
    – Ciotką Jehową – powtórzyła ze zdziwieniem Marie.
    – Tak, Hannah jest kompletnie zwariowaną sekciarką – dodała teraz Amanda i parsknęła śmiechem. – Nie widziałaś, jak idiotycznie się ubiera i zarozumiale człapie tymi swoimi nogami.
    – Nie, właściwie zupełnie na to nie zwróciłam uwagi – powiedziała chłodno Marie. – Uważam ją tak czy siak za sympatyczną dziewczynę.
    – Sympatyczną… – powtórzyła Deborah, robiąc wielkie oczy. – Hannah jest ograniczona, no zresztą już wkrótce sama się przekonasz…
    – Prawie każdego dnia biega ze swoją otyłą, zbigociałą matką od domu do domu i plecie ludziom coś o Bogu. Nie wolno jej chodzić do kina ani spotykać się z nami, ani wyjeżdżać na szkolne wycieczki, ani brać udziału w kursie pływania, na który nie zgodzili się jej rodzice – ciągnęła dalej Amanda.
    – Nie wolno jej świętować własnych urodzin ani Bożego Narodzenia, ponieważ to wszystko jest grzechem, grzechem, i jeszcze raz grzechem… – dodała, chichocząc, Xenia.
    – Mówicie o niej w taki sposób… – stwierdziła ze zdziwieniem Marie.
    – Tak, ale ona nie jest normalna – natychmiast zareagowała, przybierając obronną pozę Deborah.
    Oszołomiona, stałam wciąż cicho, w bezruchu w zamkniętej kabinie, a łzy płynęły mi po twarzy, ale nie z powodu podsłuchanej, nie pierwszy zresztą raz, rozmowy dziewcząt na mój temat, lecz dlatego, że stało mi się coś jeszcze bardziej strasznego. W czasie kiedy one mnie obgadywały, rozpakowałam z folii ten dziwny, miękki tampon i po krótkiej chwili zrozumiałam, jak należy go użyć. Co robić? Do końca lekcji pozostawały jeszcze cztery godziny, a moje krwawienie było nazbyt silne, aby szary, twardy papier toaletowy mógł je wchłonąć, nie przepuszczając dalej. Wzięłam go więc ostrożnie i włożyłam tam, skąd sączyła się krew. Na początku wydawało mi się, że coś nie pasuje, wtedy bardzo delikatnie wcisnęłam go głębiej i stało się! Mój palec wszedł za tamponem do jasnego, nieznanego otworu. Wyczułam w nim ciepłą, miękką tkankę, a mnie przeszedł dziwny dreszcz. Tampon zniknął gdzieś we wnętrzu mojego ciała, chwilami miałam mieszane uczucia, a krople krwi jakimś cudem przestały się sączyć, tak jakby nigdy ich tam nie było. Stałam, trzęsąc się i wsłuchując w samą siebie. – Czym było to jedyne w swoim rodzaju doznanie, gdy dotykałam tego ciepłego miejsca między moimi udami? Wzbraniałam się przed tym, ale nie umiałam się powstrzymać, musiałam jeszcze raz to powtórzyć. Ponownie, dotykając się, sprawiłam że przeszyło mnie to dziwne uczucie. Dziewczyny opuściły już toaletę, ponieważ rozległ się dzwonek na lekcję.
    – Hannah? – zawołała cicho Marie.
    – Zaraz wychodzę – odparłam szeptem, zachrypniętym głosem.
    – Wszystko dobrze? – zapytała.
    – Tak, idź już, zaraz cię dogonię…
    – W porządku – powiedziała i po chwili usłyszałam dźwięk zamykanych drzwi. Stałam jak sparaliżowana, ostrożnie dotykając jeszcze kilka razy swoje podniecone ciało i wciąż na nowo pojawiało się to ciepłe, łaskotliwe uczucie. Czy tak można?
    Dotykanie się w ten sposób jest zabronione, przyszło mi nagle na myśl. Roswitha biła czasami po rękach nawet moich młodszych braci, kiedy widziała, jak zabawiali się, wkładając je w spodnie od piżamy.
    – Ale to łaskocze tak miło… – wyjaśnił raz Jakob.
    – Fe, to jest brzydkie i zabronione – odpowiadała Roswitha, robiąc przy tym surową minę. Jakob musiał iść później umyć ręce.
    – Ale to jest milutkie, takie… – mruczał pod nosem i patrzył zmieszany na swoją uderzoną rękę.
    – Jehowa cię ukarze, jeśli jeszcze raz będziesz tak się bawił – ostrzegła Roswitha.
    Strasznie zawstydzona ubrałam się. Długo i dokładnie mydliłam ręce, postanawiając, że – najszybciej jak to będzie możliwe – zapomnę o tym, co właśnie odkryłam. A z Marie nie chciałam mieć więcej nic wspólnego. Może trafiła do naszej klasy wyłącznie po to, by mnie sprawdzić? Może za jej bladą, niewinną twarzą kryje się tak naprawdę szatan, który chciał mnie skusić do grzechu?
    Dlaczego dotykałam się w to miejsce?
    Jehowa na pewno to widział.
    Nagle zrobiło mi się niedobrze ze strachu.
    Po południu, po powrocie ze szkoły, patrzyłam przez okno swojego pokoju tak długo, aż mnie zapiekły oczy. Niebo było szare – wyglądało tak, jakby nie mogło się zdecydować, czy zaraz lunąć deszczem, czy też pozwolić przedrzeć się słońcu przez chmury. Tysiące myśli przychodziło mi do głowy. Cóż ja najlepszego zrobiłam? Czym obdarowała mnie ta Marie? Czy rzuciła na mnie czary? Czułam się brudna i zepsuta, strasznie się bałam. Zrozpaczona myślałam o Jehowie, który w każdej chwili może mnie zobaczyć, i nagle byłam pewna, że wkrótce muszę umrzeć – wtedy, gdy nastanie Armagedon i wszyscy niewierzący ludzie zostaną zgładzeni.
    Łzy strumieniem ciekły mi po twarzy i mimo że ją przecierałam – przerywając ich potok – nie opanowałam płaczu. Brzydziłam się ich nawet, moje całe ciało wydało mi się naraz skażone i zepsute.
    Cóż się stanie, kiedy Jehowa wyśle z nieba na ziemię Jezusa, aby mnie zgładził? Trzęsłam się cała, przyciskając do zimnej szyby gorące czoło. „Nie chcę tego, Jezu!” – będę krzyczeć. To był szatan, który rzucił na mnie czary…
    Jednakże to mi nic nie da, w końcu Jehowa widział mnie, kiedy się dotykałam w ów sprośny sposób oraz kiedy się rozkoszowałam tymi zakazanymi doznaniami, a to było niewybaczalne. Będzie musiał mnie zgładzić, podobnie jak innych złych ludzi. Łkając, odeszłam od okna i wślizgnęłam się do łóżka, szukając w nim schronienia. Zapłakane oczy piekły mnie, jakby wewnątrz mojej głowy żarzył się jakiś nieposkromiony ogień. Jęcząc, uderzałam się w skronie tak długo, aż pod zamkniętymi powiekami ujrzałam tańczące, jasne gwiazdy. Z wyczerpania zrobiło mi się niedobrze, opuściłam ręce, leżałam teraz całkiem spokojnie, nasłuchując uderzeń swojego własnego, rozdartego serca.
    W pozostałej części mieszkania panował spokój, Roswitha z maluchami poszła na służbę kaznodziejską, zostałam w domu, ponieważ miałam te swoje dolegliwości brzucha.
    – Dostałaś znowu okres? – zapytała niespodziewanie przed wyjściem, badawczym wzrokiem spoglądając na kalendarz. Przytaknęłam nieszczęśliwa, patrząc na podłogę.
    – Przecież zupełnie niedawno miałaś miesiączkę? – przyglądała mi się podejrzliwie. Wzruszyłam ramionami, wzbraniając się przed myśleniem o swoim dzisiejszym przeżyciu w szkolnej toalecie.
    – Hannah? – Głos Roswithy zabrzmiał nagle tak dziwnie. Uniosłam głowę.
    – Hannah, mam nadzieję, że nie robisz nic nieprzyzwoitego? Zrobiłam się czerwona na twarzy.
    – Hannah? – Teraz powiało od niej chłodem, jak zimowym wiatrem.
    – Nie wiem w ogóle, o czym myślisz? – wybełkotałam, czując, że tracę grunt pod nogami.
    – Masz czasami, być może, nieczyste myśli, grzeszne sny? – przytłumionym głosem zadręczała mnie pytaniami.
    Szybko kręciłam głową. – Nie, nigdy… naprawdę nie.
    – Hannah? – Roswitha ujęła dłońmi moją twarz, zmuszając, abym patrzyła jej prosto w oczy.
    – Naprawdę nie… – wyszeptałam oszołomiona.
    – Wiesz przecież, że Jehowa zawsze i wszędzie cię widzi – powiedziała.
    Przytaknęłam.
    – Bawisz się może swoim ciałem, Hannah? – kontynuowała bezlitośnie.
    Pośpiesznie zaprzeczałam ruchem głowy, a Roswitha odetchnęła z ulgą.
    – To dobrze – stwierdziła i znowu się uśmiechała. – Jesteś przecież moją mądrą, rozsądną dziewczynką. Nie robisz żadnych bzdur, prawda?
    Spojrzałyśmy na siebie.
    – Przestudiowałaś już książkę Problemy młodych, tę, którą dostałaś od brata Jochena? – zapytała w końcu.
    Ponownie pokręciłam głową.
    – Jednak powinnaś – dodała.
    – Dlaczego? – wyszeptałam.
    – Jest o sprawach, o których powinnaś wiedzieć. Znajomość rzeczy może cię uchronić przed…
    Przerwała swój wywód na dłuższą chwilę, bacznie mi się przyglądając. – Jeśli za często masz krwawienia, to może być… myślę spowodowane na przykład tym… że manipulowałaś sobie pod podbrzuszem, mając przy tym nieczyste myśli.
    Przełknęłam i to. Poczułam się nagle bardzo krucha, słaba i zmęczona.
    – Ale ja naprawdę nic… – szepnęłam wykończona, po raz pierwszy ją okłamując. Czy Jehowa także i to widział?
    – No to dobrze – powtórzyła z ulgą. – Jeśli kiedykolwiek miałabyś, powiedzmy to raz… szokujące potrzeby, aby dotykać swoje ciało, to musisz mi o tym natychmiast powiedzieć, słyszysz, Hannah?
    Skuliłam się, próbując stać się tak mała, jak to tylko możliwe.
    – Dlaczego? – wyszeptałam, a mój głos zabrzmiał tak żałośnie cienko i cicho, iż byłam zdumiona, że Roswitha w ogóle mnie usłyszała.
    – Ponieważ to są podszepty szatana, który chce cię wodzić na pokuszenie, Hannah…
    Po tych słowach odwróciła się, udając się do dziecięcego pokoju po moich małych braci, z którymi wyszła z mieszkania.
    Leżałam skulona w swoim łóżku, kiedy na dworze zaczął padać deszcz, próbowałam nie myśleć o wcześniejszej rozmowie. Modliłam się do Jehowy, prosząc go o odpuszczenie moich grzechów. Miałam nadzieję, że jeszcze nie jest na to za późno.
    „Tego, co dzisiaj rano w szkole, nie będę więcej robić”, napisałam w swoim dzienniku, ze strachu czując się bardzo podle. W końcu zamknęłam się w łazience, żeby się dokładnie umyć. Przekręciłam kurek prysznica i silny strumień gorącej wody zaczął spływać po moim ciele. Cały czas myślałam o tym wstrętnym tamponie, tkwiącym wciąż we mnie, i o tym zabronionym, nieczystym miejscu, którego nie wolno mi dotykać. Jednakże przecież musiałam go, chcąc, nie chcąc, wydostać, Wahając się, powoli sięgnęłam ręką po mały, jasnoniebieski rulonik, którego istnienie odkryłam raptem przed południem w szkolnej toalecie. Nie znalazłam go od razu, może moje palce drżały nazbyt silnie, ale w końcu się na niego natknęłam, udało się. Wrzuciłam go, nawet na niego nie patrząc, do muszli klozetowej i trzykrotnie pociągnęłam za spłuczkę, żeby nabrać całkowitej pewności, że już więcej nie wypłynie. Chwiejnym krokiem weszłam znowu pod strumień gorącej wody. Chwyciłam za wiszący na ścianie prysznic, odkręciłam mocniej kurek z gorącą wodą, która zrobiła się jeszcze gorętsza, a całą łazienkę wypełniły gęste, ciepłe kłęby pary, tak że trudno było cokolwiek dostrzec. Ostrożnie postawiłam stopę na krawędzi kabiny, a parujący prysznic z tryskającą wodą skierowałam między nogi. Gorąca woda obmywała to zabronione miejsce, trwało to dopóty, dopóki wytrzymywałam, do chwili, aż poczułam, że zaraz zemdleję.
    – Jehowa, przebacz mi… – szeptałam zziajana. – Nie chcę być skalana, nie chcę umierać, kiedy stworzysz raj na ziemi, nie chcę być zdeprawowana…
    Oszołomiona, zataczając się, wyszłam w końcu z łazienki i wślizgnęłam się ponownie do łóżka. Nogi, po spłukiwaniu zbyt długo gorącą wodą, piekły mnie i czułam mrowienie, a nieczyste miejsce między nogami wydawało się być poparzone, zdrętwiałe i obolałe. Zasnęłam z ulgą.
    Jednak to nic nie pomogło, w środku nocy obudziłam się przestraszona, czując dotyk i głaskanie, niesłabnące nawet wtedy, gdy docierało do zakazanego miejsca. Przerażona odkryłam, że ręce, które mnie gładziły, należą do mnie. Płakałam cicho i przez chwilę mocno trzymałam jedną ręką drugą. Jednakże one okazały się silniejsze od świadomości, że Jehowa patrzy na mnie surowym i złym spojrzeniem. Głaskałam się dalej i drżąc, wymacałam w swoim ciele miejsce, stanowiące dla mnie niezrozumiałą zagadkę i dostarczające mi tak przyjemnego, ciepłego łechtania.
    Potem płakałam przez sen.
    Tego dnia miałam urodziny. Krople szarego, ponurego deszczu bębniły o zapoconą szybę okienną w moim pokoju, a szalejący jesienny wiatr unosił z pasażu przed domem pożółkłe Uście.
    – Wszystkiego dobrego, Hannah – powiedziała Roswitha, całując mnie w czoło, kiedy weszłam do kuchni.
    – Jesteśmy z ciebie dumni, sprawiasz nam wiele radości – dodał ojciec, uśmiechając się do mnie, nim w pośpiechu chwycił swoją aktówkę i wyszedł do pracy.
    Siedziałam w szlafroku przy kuchennym stole, zaciskając zęby, żeby się znowu nie rozpłakać.
    – Nie wyglądasz dzisiaj szczególnie dobrze – stwierdziła Roswitha, podając mi kanapki zapakowane do szkoły, gdy ojciec przekraczał próg drzwi wyjściowych. – Źle spałaś?
    Przygnębiona wzruszyłam ramionami.
    – Boli cię jeszcze brzuch? – zatroskana, wciąż wypytywała, kładąc swoją dłoń na mojej.
    Wlepiłam oczy w nasze ręce, zastanawiając się nad tym, co robiły moje minionej nocy. Biedna, nie przeczuwała nawet, czego dotykały: nieczystości, zepsucia, zgnilizny, grzechu, szatana…
    Nagle poczułam do siebie obrzydzenie, poderwałam się z miejsca, wpadłam do łazienki i płacząc, zwymiotowałam.
    – Najlepiej zostań dzisiaj w domu – zaproponowała, kiedy przywlokłam się z powrotem do kuchni. Przytaknęłam bez słowa i z ulgą wśliznęłam się do łóżka.
    „Zapragnęłam śmierci, chcę umrzeć – zanotowałam tego przedpołudnia po raz pierwszy w swoim dzienniku. – Jehowa zgładzi mnie i tak, ponieważ wie, co zrobiłam. Jestem splamiona. Dlaczego to zrobiłam? Nienawidzę siebie. Ale obiecuję, że już nigdy nic podobnego nie uczynię. Jehowa przebacz mi. Roswitho, wybacz mi, i ty, tatusiu”.
    Po południu rozległ się dzwonek u drzwi. Leżąc w łóżku przygnębiona i ospała, zauważyłam, że po kilku sygnałach przestał dzwonić. Zaczęłam znowu nadsłuchiwać. Wyraźny głos dochodzący zza drzwi do mieszkania wydał mi się znajomy, jakkolwiek nie od razu potrafiłam go rozpoznać.
    – Dzień dobry, jestem Marie. – Moje przypuszczenie potwierdziło się. – Od pewnego czasu chodzę z Hannah do jednej klasy i…
    – Dzień dobry… – usłyszałam zdziwiony głos Roswithy.
    – Przepraszam, że tak późno niepokoję… – kontynuowała grzecznie Marie. – Ale mam dzisiaj urodziny, a w szkole dowiedziałam się, że i Hannah urodziła się dokładnie w tym samym dniu, co ja. Uznałam to za zabawne i dlatego chciałam…
    – Hannah jest chora – przerwała Roswitha serdecznym, ale stanowczym głosem.
    – Nie chcę dłużej przeszkadzać – mówiła Marie. – Ale mam dla niej mały prezent.
    – Możesz mi go dać – zaproponowała Roswitha i dało się wyraźnie słyszeć, że wszystkie inne uczucia, tylko nie zachwytu, były jej bliskie z powodu tej niespodziewanej wizyty. – Kto wie, co dolega mojej córce, może to grypa, byłoby mi przykro, gdyby cię zaraziła.
    – Jestem właściwie dość odporna – upierała się przy swoim Marie.
    – No dobrze – westchnęła Roswitha. – Ale proszę krótko, Marie.
    W tej samej chwili rozległo się już pukanie do drzwi. Błyskawicznie zamknęłam oczy i wślizgnęłam się głębiej pod kołdrę.
    – Widzisz, śpi – rozpoznałam szept Roswithy, a w jej głosie dało się słyszeć ulgę.
    – W takim razie położę go tutaj – powiedziała cichutko Marie i usłyszałam dźwięk kładzionego na moim biurku przedmiotu, a potem skrzypienie zamykanych drzwi od pokoju i słowa pożegnania. Długo leżałam opatulona ciepłą kołdrą, wlepiwszy wzrok w sufit.
    Marie musiała być na usługach szatana.
    Miała taką ładną, niewinną twarz, miękki, radosny głos i była pierwszą koleżanką, która się mną tak wyraźnie zainteresowała, uparcie dążąc do tego, aby zostać moją przyjaciółką. I ona była tą, która wodziła mnie na pokuszenie, to przez nią gładziłam sama siebie, kładłam palce w to miejsce, którego nie wolno dotykać. Dostawałam dreszczy, gdy myślałam o tym, jak palec dotykał ściśniętą, miękką tkankę wewnątrz mojego ciała. Natychmiast ponownie zbuntował się mój żołądek i zwymiotowałam rozpaczliwie w rozgrzaną ciepłem mojego ciała pościel.
    A kiedy Roswitha ściągała prześcieradło, poszwę oraz czyściła materac, przysięgłam sobie mocno, że w przyszłości będę sie od Marie trzymać z daleka.
    Znowu wszystko było jak dawniej. Uczestniczyłam w licznych zgromadzeniach w Sali Królestwa, a z Roswitha chodziłam na służbę kaznodziejską, na której rozdawałam z zapałem nasze oba miesięczniki. Pozwalano mi teraz nawet samej inicjować rozmowy w drzwiach, z czego byłam bardzo dumna. Ćwiczyliśmy je często w czasie naszych zgromadzeń, a brat Jochen zapewniał mnie, że jestem na najlepszej drodze, aby zostać szczególnie dobrą misjonarką Jehowy.
    W szkole znowu byłam samotna. Wprawdzie Marie siedziała w dalszym ciągu każdego przedpołudnia koło mnie, ale nie zwracałam więcej na nią uwagi.
    – Słuchaj, chciałam ci to oddać, nie gniewaj się. – To było wszystko, co powiedziałam, kiedy zwróciłam jej mały podarunek, który mi przyniosła na urodziny. Dostałam wtedy od niej dziwaczny, różowy ołówek, który, co prawda, pisał jak zwyczajny, ale zrobiony był z miękkiego plastyku, a w środku miał zabawny, gruby węzełek.
    Wyglądała na zaskoczoną.
    – Myślałam, że się ucieszysz – powiedziała, patrząc na mnie ze zdziwieniem.
    Zaprzeczyłam ruchem głowy. – Jestem świadkiem Jehowy, wiesz to już przecież od Deborah i Xeni – odpowiedziałam cicho, ale dosadnie. – I dlatego nie przyjmuję żadnych prezentów, nie obchodzę urodzin, ponieważ to jest grzech.
    Nie powinno się czcić żadnego człowieka, to jest bałwochwalstwo.
    Patrzyłyśmy na siebie, a między nami wytworzyła się przepaść.
    – Pomyślałam tylko, ponieważ w tym samym dniu… – To nie ma znaczenia – przerwałam jej poirytowana. – Szkoda – odparła, wzruszając ramionami.
    Spoglądałam na nią ukradkiem. Czy naprawdę miała coś wspólnego z szatanem?
    – Mogłabyś przyjść do naszej Sali Królestwa? – wahając się, zaproponowałam w końcu, patrząc jej prosto w oczy. Marie nie powiedziała ani tak, ani nie, ale też nigdy nie wróciła do mojej propozycji i wtedy postanowiłam więcej na nią nie zwracać uwagi. To było z pewnością najlepsze rozwiązanie.
    Nie dotykałam też więcej swojego ciała, przynajmniej nie pieszczotliwie i delikatnie. Wtedy na szczęście znalazłam właściwą drogę, żeby ukarać moje żądne pieszczot, zepsute członki. Pomogły mi w tym pineski, które znalazłam w skrzynce z narzędziami ojca. Włożyłam je starannie do małego pudełeczka i trzymałam na nocnym stoliku, a kiedy diabeł znowu odzywał się w moim ciele, wodząc mnie na pokuszenie, modliłam się, nakłuwałam nimi nogi i to ciepłe miejsce między nimi tak długo, aż ból stawał się nie do zniesienia, a szatan pokonany.
    „Kocham ten ból – zapisałam w dzienniku. – Ponieważ dobrze mi robi”.
    Panowałam nad sobą, byłam ostrożna i rozważna. Ta niewielka książka, którą dostałam od brata Jochena, okazała się w tym pomocna. Potwierdziła mi, że z powrotem znalazłam się na właściwej drodze. Dzięki tej lekturze wiedziałam teraz także, dlaczego dziewczyny, w pewnym wieku, któregoś dnia, dostają owych dziwnych, uciążliwych krwawień. To był w zasadzie dar niebios, ponieważ Jehowa w ten sposób umożliwia później mojemu ciału poczęcie i urodzenie dziecka, które Jemu będzie służyło. Byłam bardzo zdumiona z powodu tego cudu. Ale także z powodu osobliwego, chorego podniecenia, którego doświadczyłam. To miało nazwę. Onanizm. Aż drżałam, ilekroć czytałam to słowo, a w książce występowało wiele razy. Czytając, płakałam. Jak blisko szatana znalazłam się w tych koszmarnych chwilach, kiedy się sama głaskałam! Leżałam w łóżku i oblewałam się potem, mogąc wyraźnie przeczytać, że te pieszczoty, które dawały mi tyle przyjemności, były diabelskim kuszeniem, zdrożnym, niebezpiecznym szatańskim podszeptem i niczym więcej.
    Dużo modliłam się do Jehowy, prosząc go o przebaczenie oraz jeszcze częściej niż przedtem brałam udział w zgromadzeniach i studium książki. Raz brat Jochen pochwalił mnie na forum zboru, wyrażając swoje zadowolenie, że jestem jedynym członkiem chodzącym tak często i z takim dobrym skutkiem na służbę kaznodziejską. Stałam dumnie wyprostowana, kiedy wszyscy na mnie patrzyli.
    Poza tym każdego tygodnia razem z matką Roswithy zaczęłam chodzić na ulicę, na służbę głosicielską. Godzinami wystawałam bez ruchu w tym samym miejscu, w środku małego pasażu w centrum handlowym w naszej dzielnicy, oferując jehowickie publikacje. Od stania bolały mnie nogi i plecy, najczęściej też marzłam niemiłosiernie, ale to mi nie przeszkadzało. Przeciwnie, widziałam w tym jakąś formę pokuty za moje zakazane kontakty z szatanem i spodobało mi się patrzenie na przechodzących w pośpiechu ludzi, z których jedni mi współczuli, inni darzyli nieufnością, a jeszcze inni spoglądali z uznaniem na to, co robiłam.
    „Uliczna służba głosicielską jest strasznie stresująca, ciężko mi idzie, takie długie stanie w milczeniu – zapisałam w dzienniku. – Jednak dla Jehowy chcę zrobić wszystko, wszystko, naprawdę wszystko. Wierzę, że mi przebaczył. Wierzę, że stanę się wkrótce znowu czysta. Nie zrobię nigdy nic zabronionego. Jehowa może być ze mnie dumny. Na ulicy wszyscy ludzie mnie widzą i to jest w porządku. Nie mam nic do ukrycia!
    Deborah i Xenia też mnie już widziały i kilku chłopców z mojej klasy idących do pociągu, na dworzec. Widzieli mnie i śmiali się, ich głosy brzmiały ordynarnie. Jednak nie komentowali.
    Xenia jest straszna. Stroiła sobie żarty z babci i ze mnie, ale myśmy zwyczajnie nie zwracały na nią uwagi.
    Poświęciłam swoje życie Jehowie i nie chcę więcej robić niczego złego. Niedawno marzyłam o tym, żeby móc zobaczyć, jak Jezus zabija Xenię i Deborah. Piękny widok, ale wszędzie było pełno krwi. Chcę, żeby wszyscy, którzy są dla mnie podli, umarli w strasznych męczarniach, kiedy nastąpi Armagedon…”

3

    Tak mijał czas, jesienią skończyłam piętnaście lat. Xenia ku mojej uciesze zmieniła szkołę i nie musiałam dłużej znosić jej uszczypliwości.
    Marie powoli zaprzyjaźniła się z Fabianem i Susanną z naszej klasy, ale nadal stawała w mojej obronie.
    Esther, moja ostatnia i jedyna przyjaciółka, od czasu kiedy Rebekka została wysłana do Monachium, przeprowadziła się z rodzicami na południe Niemiec do niewielkiej miejscowości w pobliżu Stuttgartu.
    – Będzie mi ciebie brakowało – powiedziałam jej, kiedy widziałyśmy się po raz ostatni na naszym spotkaniu w Sali Królestwa.
    – Mnie ciebie także – stwierdziła. – Ale będę pisać. Przytaknęłam i przez dłuższą chwilę patrzyłyśmy na siebie w milczeniu.
    – Hannah? – zapytała w końcu. – Tak?
    – Masz jakieś wieści o Rebecce? Westchnęłam. – Nie, a ty?
    Wzruszyła ramionami i rozglądała się ukradkiem dookoła.
    – Pisałyśmy kilka razy do siebie – powiedziała cicho, upewniwszy się, że nikt nas nie słyszy.
    – Nie znam nawet jej adresu – burknęłam, odczuwając lekkie ukłucie zazdrości, w końcu Rebekka była przede wszystkim moją przyjaciółką, a nie Esther.
    – Jej adres w Monachium wpadł mi zupełnie przypadkowo – wyjaśniła. – Przecież jej ojciec i mój raczej się przyjaźnią.
    Przytaknęłam, ponieważ dobrze o tym wiedziałam.
    – Tak, i kilka razy podsłuchałam dziwne rozmowy – kontynuowała.
    Odniosłam wrażenie, że była zadowolona, mogąc wreszcie komuś opowiedzieć o tym, co wie.
    – Mówili, że Rebekka chyba ma w głowie nie wszystko po kolei – wyszeptała pośpiesznie.
    – Co?! – krzyknęłam i sama aż drgnęłam ze strachu, słysząc swój podniesiony głos.
    Esther obejrzała się dookoła. – Nie tak głośno – zwariowałaś! Z tyłu stoi brat Jochen.
    Uśmiechnęłam się. – Brata Jochena nie musimy się obawiać – wyjaśniłam zdenerwowanej przyjaciółce. – Ufam mu, to przyjaciel.
    Wydawało się jednak, że moje słowa nie uspokoiły jej.
    – Jeśli dobrze zrozumiałam, to Rebekka nagle zbuntowała się przeciwko uczestniczeniu w zgromadzeniach i odmówiła przyjęcia chrztu.
    – Wiem o tym – przerwałam. – Rodzice wyjaśnili mi, że miała kłopoty, ale jeden z naszych braci w Monachium zajął się nią później i…
    – Wtedy parę razy pisałyśmy do siebie – powiedziała zmartwiona. – To nie było łatwe, jednak trzy listy od niej dostałam, wysłała je na adres mojej nauczycielki.
    Zmarszczyłam czoło.
    – Hannah, Rebekka napisała mi, że jej wujek, brat Josef, wciąż ją bije i zamyka w pokoiku gościnnym.
    Esther spuściła głowę. – A potem nagle przestała zupełnie pisać – dodała, wzruszając ramionami, a jej ciemne, przerażone oczy patrzyły na moje zdumione oblicze.
    Spojrzałam na nią z niedowierzaniem. Ta cała historia nie brzmiała zbyt wiarygodnie.
    – Pst, idą brat Jochen i twój ojciec – oznajmiła mi w ostatniej chwili.
    – No, co tam? – odezwał się ojciec, uśmiechając się do nas. – O czym tak żywo szepczecie, czyżbyście miały jakieś tajemnice?
    Potrząsnęłam głową, żeby zaprzeczyć i otworzyłam już usta, chcąc im opowiedzieć historię o Rebecce i bracie Josefie w Monachium, gdy Esther uprzedziła mnie, wchodząc niemal w słowo.
    – Nie, skądże znowu – odparła szybko. – Tylko się żegnałyśmy. – Zaśmiała się i popatrzyła na brata Jochena.
    Spojrzałam na nią zdumiona. Dlaczego okłamała naszego starszego zboru? Nie spodobało mi się to, ale milczałam. Jej przerażony i zarazem karcący wzrok, przestrzegał aż nadto, bym siedziała cicho. Zrozumiałam, że wpędziłabym ją prawdopodobnie w spore tarapaty, jeśli opowiedziałabym o tej tajnej korespondencji. Po chwili Esther raptownie się odwróciła i odeszła. Patrzyłam za nią i nie byłam pewna, czy powinnam się z tego powodu smucić, czy cieszyć, że w owej chwili znikła z mojego życia.
    Prawie rok później zdarzyła się historia z Czarnoksiężnikiem z krainy Oz. Był początek sierpnia, właśnie skończyły się wakacje, staliśmy na korytarzu przed drzwiami do klasy i czekaliśmy na panią Herzog i rozpoczęcie lekcji. Jednak nauczycielka nie przyszła, a uczniowie z naszej 9b zaczęli natychmiast hałasować, jak zawsze ilekroć wypadało niespodziewane okienko. Amanda i Deborah słuchały razem walkmana. Marie, Susanne i Fabian wspięli się z powrotem na wysoko umieszczony okienny parapet i dyskutowali tam bardzo głośno na temat oglądanego dzień wcześniej filmu. Pozostali robili to, co zwykle: intensywnie hałasowali. Stałam zupełnie sama i patrzyłam z dystansem na tę dziką, rozwrzeszczaną gromadę. Jaka ogromna dzieliła nas przepaść. W ogóle nie odczuwałam potrzeby, żeby być taka jak oni. Pomyślałam o Roswicie i wielu naszych spokojnych, popołudniowych służbach kaznodziejskich, i o babci, chodzącej ze mną na uliczne głoszenie nauki, i o bracie Jochenie, i o siostrze Brigitte, z którymi od pewnego czasu rozpoczęłam nowe studium książki. Myślałam o naszych licznych zgromadzeniach, pieśniach i o Jehowie z jego powabnym, tysiącletnim, obiecanym nam rajem. Kochałam nasze małe, zdrowe chrześcijańskie zebrania, gardząc wielkim, brutalnym, diabelskim światem innych. Stałam tak z zamkniętymi oczami, oparta plecami o zimną ścianę, czując się wolna, wybrana i strzeżona.
    – Dzień dobry! – czyjś radosny, podniesiony głos rozległ się w tej chwili, przekrzykując przez moment wrzaski 9b. Otworzyłam oczy, przede mną stała młoda, wysoka i szczupła kobieta, umalowana i kolorowo ubrana.
    – Jestem waszą nową wychowawczynią – wyjaśniła, brzęcząc pękiem kluczy. Kilku chłopców pogwizdywało przez zęby z uznaniem.
    – No, to do środka – powiedziała, zamykając za nami drzwi.
    – Co się stało z panią Herzog? – dopytywała się zaciekawiona Amanda.
    – Z tego co wiem, zrezygnowała z wychowawstwa waszej klasy – wyjaśniła, wzruszając ramionami. Ta wiadomość wprowadziła 9b w dobry nastrój.
    – Będę na razie tylko pełnić obowiązki wychowawczyni, gdyż nikogo innego nie znaleziono – kontynuowała nowa nauczycielka. Wyglądała tak młodo, że niemal trudno było uwierzyć, iż naprawdę miała nas uczyć.
    – Nazywam się Vera Winter. Jestem stażystką i uczę niemieckiego, tak jak pani Herzog. Poza tym jestem po wychowaniu muzycznym.
    Klasa słuchała z niewielkim zainteresowaniem, kątem oka widziałam, jak Robert, siedzący w ławce obok, zaczął już pieczołowicie szkicować ją nagą na okładce swojego szkolnego segregatora. Ze wstrętem obróciłam się do niego plecami.
    – Mam pewien, pomysł, żebyśmy mogli się lepiej poznać – powiedziała w tej chwili Vera Winter. – Znacie z pewnością wszyscy historię o czarnoksiężniku z Oz?
    Klasa wzruszyła ramionami bez zainteresowania, tylko Fabian się zgłosił.
    – Mam ten musical na wideo – wyjaśnił, uśmiechając się, a pani Winter przytaknęła zadowolona. – Dokładnie, o to chodzi. Chciałabym go z wami przeanalizować i wystawić – oznajmiła, oczekując w napięciu na naszą reakcję.
    – Mamy przygotować sztukę dla dzieci i do tego jeszcze śpiewać? – krzyknął zdumiony Robert i oburzony zamknął głośno swój segregator. – Co za brednia, co to, jesteśmy jakimś chórem chłopięcym…?
    – Uważam, że to całkiem niegłupi pomysł! – zawołała Amanda. – Będę oczywiście grać Dorotę. – Teatralnym gestem wyrzuciła w powietrze ręce i zaśpiewała donośnym głosem: Somewhere over the rainbow…
    Pani Winter zaśmiała się. – Z tego, co widzę, ty także znasz ten musical – stwierdziła zadowolona.
    – Któż go nie zna? – zapytała retorycznie Amanda, wzruszając ramionami i przewracając oczami – W końcu co roku nadają go w telewizji na Boże Narodzenie. Kolorowo ubrana Vera Winter śmiała się.
    – Jeśli ktoś go nie zna, to najprędzej ciotka Jehowa – zastanawiała się Amanda, rzucając na mnie szydercze spojrzenie.
    – Kto? – zapytała zmieszana pani Winter.
    – Ona mówi o Hannah – wyjaśnił Fabian, wzdychając.
    – Jak ją nazywasz? – zapytała nowa nauczycielka. Amanda wzruszyła ramionami, odrobinę zakłopotana.
    – Ciotka Jehowa – powtórzyła niecierpliwie. – No, ona jest przecież z tych… Czytać wolno jej tylko Biblię i te dziwne broszury, a w domu nie mają nawet telewizora…
    Zrobiło mi się niedobrze z tego upokorzenia i odwróciłam szybko twarz.
    – Dosyć tego! – krzyknęła pani Winter. Jednakże to całe zajście ucieszyło mnie o tyle, że nie zapytała mnie, czy znam opowieść o czarnoksiężniku. Odpowiadając na jej pytanie, musiałabym niestety, wyjątkowo przyznać Amandzie rację.
    Nigdy nie słyszałam o tej historii, nie znałam żadnych niereligijnych książek, bajek, podań czy legend.
    Do końca godziny lekcyjnej nauczycielka opowiadała nam o wesołej dziewczynce imieniem Dorotka i jej psie Toto, których tornado przywiało do czarodziejskiej krainy, gdzie musieli przeżyć wiele przygód, nim zdołali wylądować z powrotem w Kansas u wuja Henry'ego i ciotki Emy. Przysłuchiwałam się nieufnie tej historii, ale brzmiała niewinnie. Już następnego dnia pani Winter rozdała nam powieść Lymana Franka Bauma Czarnoksiężnik z krainy Oz, a kilka dni później na podwójnej lekcji muzyki obejrzeliśmy amerykański musical, który powstał na jej podstawie. Byłam oczarowana, nigdy jeszcze nie widziałam filmu w telewizji, spodobała mi się ta historia, i muzyka, i wielki czarnoksiężnik, będący w rzeczywistości zupełnie małą i niepozorną postacią.
    – W następnym tygodniu zrobimy parę prób śpiewu, a potem ustalimy, kto jaką otrzyma rolę – wyjaśniła pani Winter, kiedy rozległ się dzwonek na długą przerwę.
    – Będę grać Dorotkę, to pewne – stwierdziła zadowolona Amanda.
    Jednak stało się inaczej. Lekcja muzyki zaczęła się od tego, że pani Winter pozwoliła zaśpiewać każdemu taką piosenkę, jaką chciał.
    Na początku popis dała Amanda, której akompaniowała pani Winter na fortepianie. Zaśpiewała Somewhere over the rainbow, o czym nas poinformowała. – Byłam dobra? – zapytała zadowolona, odgarniając z czoła swoje blond włosy.
    Pani Winter uśmiechnęła się, jednak nie udzieliła żadnej odpowiedzi.
    Marie zaśpiewała fragment z musicalu Hair, a Susanne, ponieważ nic lepszego nie przyszło jej do głowy, bożonarodzeniową pastorałkę.
    Pani Winter śmiała się.
    Paul zaprezentował przebój zespołu Kiss, a Deborah Odę do radości z DC Symfonii Beethovena (Freude, schöner Götterfunken).
    Kiedy lekcja prawie dobiegała końca, pani Winter rzuciła badawczo okiem na swoje notatki.
    – Zrobiliśmy jednak wiele – stwierdziła zadowolona. – A myślałam już, że poza Amandą nikt się nie odważy.
    – Podzielimy się teraz rolami? – zapytała podekscytowana Amanda.
    – Za chwilę przejdziemy do tego – odpowiedziała nauczycielka, spoglądając w moim kierunku. – Hannah, co jest z tobą? Ty też chcesz zaśpiewać?
    Drgnęłam i zaczerwieniłam się jak burak.
    – Ach, ona – odezwała się Deborah, śmiejąc się. – Przecież ona nie zna kompletnie żadnych piosenek, najwyżej takie Jezus – ble – ble – ble…
    Klasa wybuchła śmiechem, tylko Marie rzuciła mi serdeczne, zachęcające spojrzenie. Nie czułam się dobrze.
    – Ja… ja… – wydukałam w końcu.
    Pani Winter uśmiechnęła się do mnie. Przemogłam się Przytaknęłam, ale tak naprawdę nie miałam pojęcia, co zaśpiewać.
    – Możesz zaśpiewać, co chcesz – powiedziała nauczycielka, – Piosenkę ludową, dziecięcą czy też pieśń kościelną, wybierz coś po prostu.
    Robert wykrzywił twarz, przezornie zatykając uszy.
    – Panie, zmiłuj się! – krzyknął teatralnie i spojrzał w moim kierunku.
    Zdenerwowana skuliłam ramiona, z emocji miałam w głowie mętlik, wszystko wirowało mi przed oczami. Jednak po chwili nagle coś mi przyszło na myśl. Mama, moja rodzona Mama, wtedy kiedy byłam jeszcze bardzo małą dziewczynką, śpiewała mi zawsze jeden z przebojów Beatlesów, który dziwnym zrządzeniem losu naraz sobie przypomniałam…
    Odchrząknęłam, wstałam z miejsca i poczułam się jak w transie.
    When I got older, losing my hair, many years from now…, śpiewałam niepewnie, ale wychodziło nieźle i powoli stawałam się coraz odważniejsza. Jakże osobliwy był fakt, że wciąż jeszcze znałam słowa tej piosenki i to wszystkich zwrotek, a przecież minęło już sporo lat, kiedy słyszałam ją po raz ostatni. W domu Roswitha pilnowała dokładnie, żebym nie słuchała radia, a płyt i kaset nie miałam.
    Gdy w końcu zamilkłam i usiadłam z powrotem na miejscu, poczułam się taka lekka, pogodna i radosna.
    9b przez chwilę była zupełnie cicho.
    – To było naprawdę dobre – powiedziała pani Winter, z uznaniem skłaniając głową w moją stronę. A potem stał się cud: zaproponowała, aby to klasa zdecydowała, kto ma zagrać Dorotkę, i 9b wybrała mnie! Wszyscy z wyjątkiem Amandy, Deborah i Roberta głosowali na mnie. Na początku nie mogłam w to uwierzyć, podobnie jak Amanda.
    – Powariowaliście? – zawołała zła jak osa, rzucając mi lodowate spojrzenie. – Chcecie powierzyć głupiej ciotce Jehowej główną rolę?
    – Zamknij się, Amanda! – zareagował poirytowany Fabian. – Dobrze zaśpiewała, lepiej od innych, dlaczego nie miałaby zagrać?
    Pani Winter przytaknęła. – Tak jest – dodała. – Hannah zagra Dorotkę.
    Byłam tak dumna, że zakręciło mi się w głowie.
    – Śmiechu warte – wycedziła z wściekłością Amanda. – Na to i tak, i tak nie pozwolą jej głupi rodzice, chyba że Jezus zagra u jej boku, jako najbardziej odpowiedni dla niej partner?
    Nagle zrobiło się zupełnie cicho, wiedziałam, o czym inni teraz myśleli: o naszych dwóch szkolnych wycieczkach, o kursie pływania na miejskim basenie krytym i o tylu klasowych imprezach, w których regularnie nie brałam udziału, podobnie jak w corocznym bożonarodzeniowym opłatku. Zawsze, zawsze brakowało na nich tylko mnie.
    – Zagram – odezwałam się w tej refleksyjnej ciszy. – Zagram na pewno. Moi rodzice nie zabronią mi tego… •
    Starałam się, aby mój głos brzmiał silnie i przekonująco.
    – Alleluja… – zanucił Robert.
    – Kto uwierzy, będzie zbawiony – dodała Amanda.
    – No to wszystko w porządku – powiedziała pani Winter, rzucając na nich surowe spojrzenie. – Jeśli pojawią się jakieś problemy, to porozmawiam z twoimi rodzicami, Hannah.
    – Tego próbowali już inni przed panią – stwierdziła złośliwie Amanda. – To jest rzucanie grochem o ścianę, rodzice Hannah są niestety zupełnie…
    – Amanda, dosyć tego! – zdecydowanie krzyknęła nauczycielka.
    A ja siedziałam cicho na swoim miejscu, czując się znowu taka bezradna. Cała radość i duma szybko ostygły, jakbym ich w rzeczywistości nie przeżywała. Ponownie zaczęłam odczuwać strach, żeby się kolejny raz nie skompromitować, nie zostać odsunięta i samotna. Jak zareagują moi rodzice, kiedy powiem im o głównej roli w szkolnym teatrze?
    Wieczorem ojciec wszedł do kuchni, gdzie siedziałyśmy z Roswithą, dochodziła godzina dziesiąta, kiedy bracia wyszli, skończywszy studiowanie książki.
    – Brat Jochen nie był dzisiaj z ciebie zadowolony, Hannah – zaczął ojciec.
    Drgnęłam i popatrzyłam na niego speszona.
    – Powiedział, że powinnaś teraz koniecznie zacząć nosić stanik, a poza tym, kiedy wychodzisz z domu, włosy splatać warkocz, gdyż rozpuszczone są prowokujące. To są jego słowa.
    Zaczerwieniłam się.
    – Ale… – wyjąkałam zakłopotana.
    Roswitha natychmiast przytaknęła. – Kupimy biustonosz – dodała szybko. – I włosy mogłybyśmy też skrócić, będzie praktyczniej.
    Patrzyłam to na nią, to na ojca.
    – Ale ja nie chcę ścinać włosów – wyjąkałam cicho.
    – Hmm… – myślała głośno Roswitha, chwytając za moje rozpuszczone włosy. – Może w ten sposób, co o tym sądzisz, Michael?
    – Puść, proszę – powiedziałam zdenerwowana. – To boli, przecież mi je wyrywasz.
    – Bzdura – odparła, skręcając moje rozczochrane blond włosy w niewielki kok, który prowizorycznie ułożyła z tyłu głowy.
    – To wygląda bardzo ładnie – zapewniała, śmiejąc się.
    – Przecież nie jestem jeszcze babcią – wycedziłam przerażona, widząc w myślach ściągnięte w kok włosy matki Roswithy, która każdego ranka, stojąc w łazience przed lustrem, tak je spinała.
    – Znajdę jakieś rozwiązanie – obiecała Roswitha, całując mnie w czoło. – Teraz idziemy spać.
    Wysłała mnie do mojego pokoju.
    – A jutro po południu kupimy ci kilka praktycznych biustonoszy, Hannah – powiedziała pod koniec tego wieczoru. – Twoje piersi rzeczywiście zrobiły się dość duże.
    Zabrzmiało to niemal jak zarzut, jakby mnie obarczała za to winą. Zawstydziłam się, próbując ukryć biust i szybko ściągając ramiona.
    – Przy tym jesteś szczupłą dziewczyną – wypowiadała bezlitośnie kolejne słowa, mierząc mnie wzrokiem i potrząsając głową. – Przez ten biust faktycznie wyglądasz trochę nieproporcjonalnie i wyzywająco, brat Jochen ma rację. Musiałam się dłużej przyjrzeć…
    Westchnęła.
    Najchętniej zatkałabym sobie uszy, żeby nie musieć tego dłużej słuchać, ale nie chciałam jej niepotrzebnie drażnić, dlatego stałam w bezruchu.
    – Dobranoc, Hannah – powiedziała nareszcie.
    – Tak, dobranoc – wymamrotałam i szybko zamknęłam za sobą drzwi od pokoju. Rozebrałam się, pobieżnie umyłam i w końcu wśliznęłam do łóżka. Ten dzień wcale nie przebiegł tak, jak powinien. Udawałam przed samą sobą, że opowiedziałam rodzicom już dzisiaj o nieoczekiwanym powierzeniu mi głównej roli w Czarnoksiężniku z krainy Oz.
    Zamiast tego jutro będę musiała iść kupić sobie biustonosz, a potem prawdopodobnie Roswitha umówi mnie na najbliższy termin u fryzjera, żeby podciąć mi włosy według własnej koncepcji.
    – Przecież nie jestem małym dzieckiem – wzburzona burczałam pod nosem w ciemnościach panujących w pokoju. – Nie może ze mną robić, co się jej żywnie podoba…
    Długo nie mogłam zasnąć tej nocy, czułam się bezsilna, bezradna i samotna.
    Następnego dnia poszłyśmy na zakupy.
    – Właściwie wcale nie potrzebuję biustonosza – odezwałam się cicho, kiedy przechodziłyśmy przez rynek w kierunku centrum. – Żadna z dziewczyn w mojej klasie nie nosi.
    – Ty różnisz się od nich. One nie wiedzą, co robią, Hannah – odrzekła, jak na nią, niezwykle gwałtownie. – Czy mało razy już ci mówiłam, że nie powinnaś się z nimi porównywać? W końcu jesteś wyjątkowa.
    Milczałam.
    W końcu dotarłyśmy na miejsce. Roswitha zatrzymała się przed niewielkim, niepozornym sklepem, usytuowanym w wąskiej uliczce, odchodzącej od szerokiego pasażu.
    – Gorsety? – zapytałam zmieszana, spoglądając sceptycznie na mało efektowną, nieprzyciągającą wzroku wystawę sklepową. Wisiało na niej kilka niemodnych beżowych i białych biustonoszy, identycznych z tymi, jakie zawsze nosiła Roswitha.
    – Dlaczego nie pójdziemy po prostu do domu towarowego? Wycedziłam przez zęby wzdychając.
    – Chcemy przecież kupić coś porządnego – odpowiedziała zniecierpliwiona. – A nie jakieś koronki, które pieściłyby tylko twoje piersi.
    Po naszym wejściu do środka nastąpiło niezbyt przyjemne pół godziny. Starsza sprzedawczyni zajęła się, na życzenie Roswithy, moimi piersiami.
    – Rozbierz się do połowy, moja panno – zwróciła się do mnie uzbrojona w stary, zniszczony centymetr.
    – Nie ma tutaj przymierzami? – burknęłam pod nosem zażenowana.
    Sprzedawczyni, śmiejąc się cicho, przesunęła przez środek swego małego sklepu zawieszony na szynie kawałek szarego płótna, tworzący prowizoryczną zasłonę.
    Kiedy Roswithą wyszukiwała dziecięcą bieliznę dla moich młodszych braci, sprzedawczyni obejrzała moje piersi.
    – Rozmiar C – powiedziała serdecznie. – Unieś ramiona, gołąbeczko – rzuciła po chwili komendę.
    Zmieszana podniosłam ręce i strasznie się zawstydziłam, że stoję półnaga w tym sklepie przed Roswithą i obcą kobietą i pokazuję swój znienawidzony biust.
    Sprzedawczyni przyłożyła do mojego nagiego ciała zimny centymetr.
    – Prawie 70 centymetrów – powiedziała w końcu.
    – Jesteś naprawdę szczupła, to wszystko, możesz się już ubrać.
    Z ulgą szybko włożyłam z powrotem bluzkę.
    – Śliczna panna, ta pani córka – powiedziała serdecznie sprzedawczyni do Roswithy, kładąc na ladzie trzy duże biustonosze w kolorze cielistym.
    – Dziękuję – powiedziała Roswithą, wyciągając portmonetkę.
    – Ale one mi się nie podobają – wyszeptałam.
    – Biustonosze nie muszą się podobać, one mają być dopasowane – wyjaśniła, śmiejąc się.
    Patrzyłam na nią i poczułam się nagle tak samo bezsilna, bezradna i osamotniona, jak minionej nocy. Widziałam jej roześmianą twarz i pierwszy raz odniosłam wrażenie, że jej uśmiech wcale nie jest łagodny i troskliwy, lecz wręcz przeciwnie: zimny i wyrachowany.
    – Mamy ochotę na filiżankę herbaty? – zapytała, kiedy byłyśmy już z powrotem na szerokiej ulicy z niezliczoną ilością sklepów – Mamy jeszcze trochę czasu.
    Skinęłam głową obojętnie i poszłyśmy do skromnej herbaciarni, położonej niedaleko parku. Lokal ten należał do starszego małżeństwa, będącego także świadkami Jehowy, które niemal codziennie spotykaliśmy na zgromadzeniach.
    Roswitha zamówiła herbatę i ciasto, którym się zajadała.
    – Teraz twoja fryzura, Hannah – odezwała się po chwili, wyciągając nad stołem rękę i łapiąc mnie za kosmyk włosów.
    Milczałam zawzięcie.
    – Myślę, że w przyszłości powinnaś je zaplatać.
    – Nie chcę – odpowiedziałam w końcu cicho. – To wygląda dziecinnie, żadna dziewczyna w klasie…
    – Hannah, nie mogę tego więcej słuchać – przerwała mi poirytowana.
    Popatrzyłyśmy na siebie, jej oczy drążyły w moich myślach, tak mi się w każdym razie wydawało. Zakręciło mi się w głowie i odwróciłam przezornie wzrok – Hannah, naprawdę martwię się o ciebie – powiedziała Roswitha po długiej chwili, podczas której usiłowała przeniknąć moje myśli. – Stałaś się nagle taka uparta i agresywna, co się z tobą dzieje?
    – Nic – burknęłam.
    – Nie wierzę ci – obstawała przy swoim.
    – Po prostu przeszkadza mi to, że mną tak… – Szukałam właściwych słów. -… że mi tak… wszystko narzucasz. Nie jestem już przecież małą dziewczynką…
    – Hannah! – fuknęła rozgniewana, jednak zaraz znowu się uśmiechnęła, kładąc nawet swoją dłoń na moją. – Hannah, zapewne wpadłaś w złe towarzystwo, być może w szkole?
    Zaprzeczałam ruchem głowy, ale ona wiedziała lepiej.
    – Wiesz, co brat Jochen wciąż powtarza? Przytaknęłam.
    – Złe towarzystwo psuje pożyteczne nawyki – powtórzyłam niechętnie słowa ostrzeżenia naszego starszego zboru, który wplatał je do swojego kazania niemal podczas każdego zgromadzenia.
    – Zgadza się – potwierdziła i zatroskana zmarszczyła czoło. W tej samej chwili do stolika podeszła kelnerka.
    – Chcecie jeszcze coś zamówić, siostry? – zapytała uprzejmie.
    Potrząsnęłam głową w geście odmowy, a Roswitha zafundowała sobie porcję lodów.
    – Roswitha, w szkole będę grać w Czarnoksiężniku z Oz - wyrwało mi się, gdyż chwila, aby to wyjawić, była najmniej odpowiednia. – I wyobraź sobie, że klasa wybrała mnie do głównej roli, będę grać Dorotkę, która podczas burzy została poniesiona ze swoim domem przez wiatr do czarodziejskiej krainy Oz. W czasie lądowania dom uderzył w złą Wiedźmę Wschodu… To jest musical, jest w nim taka scena, w której mam śpiewać zupełnie sama! Somewhere over the rainbow to ten song, rozpoczynający sztukę…
    Roswitha roześmiała się, śmiała się tak bardzo, że zgubiłam wątek i zmieszana zamilkłam.
    – Oczywiście nie weźmiesz udziału w tym ekscesie, Hannah – powiedziała na koniec bardzo stanowczo i zaśmiała się rozbawiona. Bawiła się długo.
    – Ale… – zaczęłam, jednak słowa utknęły mi w gardle z przerażenia. – Nie macie prawa mi nic zabraniać. Ja już się zgodziłam. Obiecałam, że zagram, tam przecież nic takiego nie ma… Mam na myśli czegoś gorszącego czy… To jest tylko teatr dla dzieci, pokazują go co roku w telewizji na Boże Narodzenie…
    Roswitha zjadła swoje lody, ręką dała znak siostrze Jeanette, właścicielce herbaciarni. – Chciałybyśmy już zapłacić.
    Siostra skinęła głową i przyniosła rachunek.
    – Co ci jest? – zapytała mnie zatroskana. – Jesteś taka blada.
    – To nic, zupełnie nic – odezwała się szybko Roswitha. Nieprawda, że nic się nie stało!… Krzyczało coś we mnie głęboko w środku. Coś we mnie pękło. I, głęboko w środku, pięścią uderzałam w stół i krzyczałam na całe gardło: „Chcę zagrać Dorotkę! I zagram ją! Chcę raz zrobić coś, na co mam” ochotę!”
    Jednakże to wszystko działo się we mnie, a nie w rzeczywistości i dlatego nic nie powiedziałam, poczułam tylko wściekłość i opanowującą mnie rozpaczliwą bezradność, a w środku ogromny ciężar. Nagromadzenie tego wszystkiego spowodowało że poczułam się zupełnie słaba i bezsilna.
    – Idziemy do domu, myślę, że potrzebujesz odrobinę spokoju – odezwała się do mnie Roswitha, kiedy znowu znalazłyśmy się na ulicy.
    Przytaknęłam wykończona. – Co będzie z teatrem? – odważyłam się na ostatni atak.
    – Zobaczymy, porozmawiam o tym z ojcem i z bratem Jochenem.
    Znowu przytaknęłam i od razu poczułam się trochę lepiej. Brat Jochen często chwalił mój śpiew, raz nawet podczas zgromadzenia przed wszystkimi wiernymi ze zboru. Z całą pewnością poprze moje starania.
    A jednak stało się inaczej. W piątek poszliśmy na zgromadzenie i tam się zaczęło!
    Siedziałam bezmyślnie między babcią a Roswitha, kiedy brat Jochen spojrzał na mnie zaraz po swoim kazaniu. Jego jasnoniebieskie oczy miały łagodny i zatroskany wyraz, bacznie mi się przyglądał.
    – Droga siostro Hannah, zwracam się do ciebie tu i teraz, ponieważ napawasz mnie zmartwieniem.
    Zadrżałam, czując jak ze strachu moja twarz robi się czerwona, policzki gorące i rozpalone, a gdzieś głęboko w głowie pulsuje mi krew.
    – Twoja matka, nasza nieoceniona siostra Roswitha, niespodziewanie odwiedziła mnie wczoraj po południu, prosząc o radę.
    Niezliczone twarze odwróciły się w moją stronę, przerażona tonęłam w ich spojrzeniach.
    – Hannah, wstań proszę, żebyśmy się mogli znowu szybko uporać z naszym małym problemem – powiedział serdecznie brat Jochen.
    Poczułam, że zaczynam się trząść, pot wystąpił mi ze wszystkich porów skóry i po paru chwilach bluzka przykleiła mi się do mokrych pleców. Zapięcie mojego wstrętnego nowego biustonosza zaczęło mnie uwierać.
    – Pięknie, teraz możemy wszyscy dobrze cię widzieć – kontynuował zadowolony. – Jednak popatrz także na mnie, mała siostro.
    Uniosłam głowę, a jasne gwiazdy tańczyły mi przed piekącymi oczami.
    – Tak więc jesteś w szkole, w której wymagają od ciebie, żebyś zagrała w amerykańskiej śpiewogrze główną rolę, mam rację?
    Skinęłam głową.
    – Wiesz jednak, że twoi rodzice są przeciwni temu pomysłowi?
    Przytaknęłam.
    – A poza tym zdajesz sobie sprawę, że Jehowa chciałby, abyś była posłuszna rodzicom?
    Ponownie skinęłam głową, a moje kolana trzęsły się tak silnie, że myślałam, iż nie dam rady już dłużej ustać. Oszołomiona chwiałam się na różne strony, chwytając się oparcia krzesła.
    – A mimo tego w domu jesteś jakoś niezaangażowana i w złym humorze – ciągnął dalej głosem pełnym wyrzutu.
    Potrząsnęłam głową.
    – Czy to nie jest dla ciebie wystarczająco jasne, że ten, kto przyjmuje Bożą naukę, powinien swoje kontakty z towarzystwem z zewnątrz ograniczyć do niezbędnego minimum?
    – Tak… – powiedziałam cicho.
    – No, widzisz – dodał. – I dlatego nie zagrasz w tym teatrze, Hannah.
    Przytaknęłam.
    – Czy mogę już usiąść? – zapytałam ostrożnie i pierwszy raz nie umiałam spojrzeć w jego jasne, łagodne oczy. Miałam przeczucie, że mogłabym się rozpłakać, gdybym to zrobiła. Czułam się tak, jakby mnie oszukał, rozczarował. Dlaczego nie porozmawiał ze mną na osobności, tylko podczas zgromadzenia? Coś podobnego zdarzało się bardzo wyjątkowo, jakby to była niezmiernie poważna sprawa.
    – Tak, możesz znowu usiąść, droga siostro Hannah – odpowiedział i po chwili zaczął się za mnie głośno, wyraźnie modlić, a jego orędownictwo rozległo się we wszystkich głośnikach naszej Sali Królestwa.
    Cały zbór modlił się wraz z nim, a Roswitha położyła swoja rękę na moim kolanie i znowu się uśmiechała.
    Czułam się samotna i wystawiona na pośmiewisko, zraniona, niezrozumiana i niepocieszona.
    Następnego ranka miałam trudności ze wstaniem. W nocy bardzo źle spałam, miałam dziwne sny.
    W jednym z nich pojawiła się moja zmarła Matka, której twarz zawsze widziałam we śnie, mimo że rankiem na jawie nigdy nie potrafiłam jej sobie przypomnieć.
    Jednak nocą w każdym razie dostrzegałam wyraźnie jej oblicze. Śniąc o niej krótko, widziałam, jak się wyłaniała z nicości, śpiewając dla mnie Somewhere over the rainbow. Trzymała mnie przy tym mocno za rękę. Byłam bardzo wstrząśnięta i zmieszana, siedząc i nasłuchując jej miękkiego, nierealnego głosu.
    Także Amanda narzucała mi się we śnie. Naśmiewała się i szydziła ze mnie, gdy stałam obok babci przed sklepem w centrum miasta i nerwowo przebierałam palcami, mnąc „Strażnicę”.
    – Ty niezdaro, co za głupie dziecko! – beształa mnie babcia, wciskając mi nowy egzemplarz.
    – Przepraszam – powiedziałam, próbując ostrożnie trzymać nowy zeszyt, ale to nic nie dało, także ten numer pisemka uległ zniszczeniu, wypadając na chodnik w postaci pomiętych świstków papieru.
    – Wiesz, że Jehowa patrzy na ciebie – ostrzegła mnie rozzłoszczona.
    – Tak – wybełkotałam oszołomiona.
    – Ale ty jesteś i tak z gruntu zakłamana i zepsuta, i kiedy nastąpi Armagedon, Jezus będzie musiał cię zgładzić wraz z innymi niewiernymi.
    – Wiem – odpowiedziałam i ukryłam twarz w dłoniach.
    – A wyglądasz jak jakiś niechluj, Hannah – wycedziła bezlitośnie, podając mi, wzięty nie wiadomo skąd, duży brudny biustonosz. – Włóż go, żeby nie było widać twoich grzesznych piersi.
    – Tutaj na ulicy? – wyszeptałam przerażona.
    – Oczywiście, że tutaj na ulicy – powiedziała niewzruszona. – Z tyłu, za tą szarą zasłoną…
    I zaciągnęła cienką, wytartą kotarę w półserduszka, wydającą się zwisać z nieba. – A teraz, zanim uwiedzie cię szatan…!
    W tej samej chwili obudziłam się, twarz była wilgotna od łez i odczułam ulgę, że ta straszliwa noc nareszcie się skończyła. Roztrzęsiona wstałam i przygotowałam się do wyjścia do szkoły.
    – Nie będziesz jeść śniadania? – zapytała zdziwiona Roswitha, zatrzymując mnie w drzwiach wyjściowych.
    Spuściłam głowę. – Nie jestem głodna.
    Popatrzyła na mnie badawczo. – No, ty to wiesz przecież najlepiej – powiedziała po chwili, ale w jej ustach zabrzmiało to bardzo niewiarygodnie, a w głosie dało się słyszeć poirytowanie.
    – Idę już – powiedziałam szybko.
    – Do wieczora, Hannah. – Pamiętaj o tym, że dzisiaj w południe idziesz z babcią na służbę głosicielską, na ulicę.
    Zadrżałam i pomyślałam o swoim śnie z podartymi czasopismami.
    – Słyszysz, Hannah?
    – Tak… – odburknęłam, oddalając się w pośpiechu.
    Na zewnątrz poczułam chłód poranka i uświadomiłam sobie swoją beznadziejną sytuację. Odchyliłam głowę do tyłu i spojrzałam na niebo. Było szare, nad miastem przesuwały się grube, ciężkie, deszczowe chmury wskazujące, że wkrótce z pewnością zacznie padać.
    W szkole pani Winter czekała na nas w pracowni muzycznej.
    – Tutaj są zeszyty z tekstami – przywitała nas radośnie i po chwili zaczęła rozdawać pozostałe role. Paul zagra Stracha na wróble, który chciał być mądry. Marie będzie bojaźliwym Lwem, który o niczym innym nie marzył, jak tylko o tym, by stać się nareszcie odważnym. A Amanda dostanie rolę Drwala, którego największym pragnieniem było posiadanie serca w swojej pustej blaszanej piersi, aby mógł odczuwać różne emocje.
    – Wolałabym raczej Dorotkę – bąknęła niezadowolona.
    – Hannah gra Dorotkę – powiedziała nauczycielka, wręczając mi książkę z tekstem. – Jednak wyjaśniło się, Hannah? Rozmawiałaś ze swoimi rodzicami?
    Zagryzłam wargi, ale potem przytaknęłam szybko. – Świetnie – powiedziała Marie, a ja pośpiesznie odwróciłam wzrok, aby inni nie spostrzegli, że kłamałam. Rozpoczęliśmy czytaną próbę, czas zleciał błyskawicznie.
    – Przed nami jeszcze wiele pracy – stwierdziła pani Winter, kiedy szkolny dzwonek przerwał naszą pierwszą próbę.
    – Kiedy wystawimy tę sztukę? – dopytywał się Paul, który żółtym flamastrem zaznaczył swoje kwestie w tekście.
    – Myślę, że krótko przed feriami jesiennymi – odpowiedziała nauczycielka. – Będziemy próbować na wszystkich lekcjach muzyki. I przynajmniej raz w tygodniu po południu będziemy musieli się tutaj spotykać.
    Przestraszyłam się. Czy to się da zrobić? Popołudniami nigdy przecież nie miałam czasu. Jeśli nie szłam na zgromadzenie, to z Roswithą na służbę kaznodziejską, a jak nie tam, to znowu z babcią na służbę głosicielską na ulicę, a potem miałam jeszcze swoje studium książki u brata Jochena.
    – Pani Winter, ja… – zaczęłam, ale kiedy spostrzegłam, że Amanda natychmiast wścibsko spojrzała w moją stronę, przestałam dalej mówić.
    – Tak, Hannah? – zapytała nauczycielka, pakując swoją torebkę.
    – Ach, nic – odparłam szybko.
    – Masz jakieś problemy, Hannah? Czy to coś w związku ze sztuką? Powinnam, być może, jednak porozmawiać z twoimi rodzicami? Dowiadywałam się i nie ma żadnego powodu, żebyś nie mogła zagrać w naszej sztuce głównej roli.
    – Dowiadywała się pani? – zapytałam bezradnie. Przytaknęła. – Tak, moja sąsiadka była ongiś sama świadkiem Jehowy i powiedziała…
    – Była kiedyś…? – wyjąkałam przerażona. Skinęła głową. – Tak, i powiedziała, że z całą pewnością to nie jest żaden grzech, jeśli weźmiesz…
    – Pani rozmawiała… o mnie z jakąś wykluczoną? Nauczycielka zmarszczyła czoło. – No tak i ona…
    – Z wykluczonymi nam nie wolno rozmawiać ani utrzymywać z nimi żadnych kontaktów…
    Przerwałam swój wywód, ponieważ strach dławił mnie za gardło. Pani Winter patrzyła na mnie speszona.
    – Hannah… – zaczęła ostrożnie, ale nie chciałam już dłużej słuchać. Szybko chwyciłam swój plecak i wybiegłam.
    – Widziała pani teraz sama, że ciotka Jehowa ma bzika? – rozlegały się jeszcze za mną złośliwe słowa Amandy, potem już nic innego nie słyszałam, jak tylko silne kołatanie własnego serca.

4

    W tym dniu pierwszy raz byłam na wagarach. Po wyjściu ze szkoły poszłam na przystanek autobusowy, ale nie linii numer cztery, którą najszybciej można by się było dostać na ulicę, gdzie znajduje się mieszkanie rodziców Roswithy.
    W strugach deszczu doszłam do dworca kolejowego, skąd autobusem pojechałam dalej. Musiałam się dwa razy przesiąść, żeby w końcu dostać się na miejsce. Wysiadłam wykończona i wpadłam wprost na babcię wracającą właśnie z zakupów.
    – Dlaczego jesteś tak wcześnie? – zapytała.
    – I dlaczego wysiadłaś z siódemki? Przecież ze szkoły pasuje ci czwórka, którą możesz przyjechać tu bez przesiadki?
    – Nie mieliśmy dwóch ostatnich lekcji – skłamałam, spuszczając głowę – A poza tym zawsze do was przyjeżdżam siódemką.
    – Tak…, a dlaczego? – zapytała podejrzliwie.
    – Ot tak – odbąknęłam lakonicznie.
    – Byłaś dzisiaj na wagarach? – indagowała jeszcze bardziej podejrzliwie.
    – Nie! – odparłam szybko.
    – No to chodźmy na górę – dodała, wciskając mi do ręki dwie torby z zakupami. – Pomóż mi.
    po południu poszłyśmy razem na służbę głosicielską, na ulicę – Niosłam torbę z czasopismami, próbując nie myśleć o zeszłej nocy.
    – Tutaj się zatrzymamy – powiedziała w końcu, przytaknęłam.
    Postawiwszy torbę na chodniku, oparłam ją o ścianę budynku i ostrożnie wyciągnęłam z niej egzemplarz „Strażnicy”. Babcia zajęła się inną publikacją, na której okładce wielkimi literami napisane było „Przebudźcie się!”
    W milczeniu ustawiłyśmy się, prezentując oba pisma, wiedziałam, że babcia rozmawia wtedy z Jehową, i że nie wolno jej przeszkadzać.
    Z czasem zaczęły boleć mnie ramiona i po raz pierwszy byłam trochę zniecierpliwiona tym zajęciem. Naraz zaczęło mnie drażnić to milczące, niezwracające niczyjej uwagi stanie na krawężniku. Jednak dokładnie w tej samej chwili usłyszałam:
    – Mamusiu, co robi ta dziewczynka? – zapytał zaciekawiony mały chłopiec, który przechodził obok mnie.
    – To są świadkowie Jehowy – wyjaśniła mu ściszonym głosem matka, spoglądając na mnie pobłażliwie. – To są dziwni ludzie, ci…
    Więcej nie zrozumiałam, ponieważ poszli dalej, podobnie jak większość ludzi, którzy nawet jeśli zamieniali z nami kilka słów, to nie zatrzymywali się na dłużej.
    „Dziwni ludzie”, brzmiało mi w uszach jak echo, tak że aż nerwowo zaczęłam przebierać nogami. Nagle od stóp do głów wszystko zaczęło mnie swędzieć. Nie chciałam być dziwna. Chciałam być normalna, jak cała reszta. Bojaźliwie spojrzałam na niebo. Czy Jehowa rzeczywiście zawsze może wejrzeć w moje myśli?
    Sporo chmur o nieregularnych kształtach nadciągnęło na szare niebo, nakrapiane skrzydlatymi stworzeniami, z dołu wyglądającymi prawie jak liście unoszone w powietrzu przez wiatr. Rozmarzona, patrzyłam na swawolne ptaki.
    Nieomalże w tej samej chwili spostrzegłam, że znowu stajam się tematem prowadzonej szeptem rozmowy. Opuszczając głowę, rozpoznałam przerażona, że przede mną stała Marie.
    Marie razem z bardzo szczupłym i wyjątkowo wysokim młodzieńcem, który przyglądał mi się z nie mniejszym zaciekawieniem niż chłopiec parę minut wcześniej.
    – Cześć Hannah – odezwała się Marie.
    Gapiłam się na nią w milczeniu. Strasznie przeżywałam to, że zauważyła mnie akurat na ulicznej służbie głosicielskiej. Poza tym bałam się, że się przypadkiem wygada o mojej dzisiejszej ucieczce ze szkoły albo zacznie rozmawiać o naszym przedstawieniu teatralnym.
    Milcząc, wlepiłam w nią wzrok, ręce mi drżały, a oba pisemka, mocno trzymane przeze mnie przy piersi, cicho szeleściły.
    – Daj mi po jednym z tych… zeszytów – odezwała się w końcu.
    – Chcesz ode mnie dostać „Strażnicę?” – zapytałam zmieszana.
    – Tak – odpowiedziała.
    Zwlekając, wyciągnęłam zeszyt, ale ręka trzęsła mi się tak mocno, że upuściłam go na ziemię.
    – Przepraszam – wycedziłam przez zęby.
    – Nic się przecież nie stało – odezwał się chłopak stojący obok Marie, podnosząc z chodnika zeszyt i wycierając do sucha o swoje czarne spodnie.
    – Chcesz inny egzemplarz? – zapytałam szybko.
    Marie pokręciła głową i uśmiechnęła się do mnie. I wtedy przypomniało mi się nagle, jak to było, kiedy chciała zostać moją przyjaciółką. Myślałam o dniu, w którym przyszła do naszej klasy i usiadła koło mnie i o tajemniczym tamponie, który mi dała, kiedy niespodziewanie dostałam okres, a także o zabawnym ołówku, podarowanym mi przez nią na moje czternaste urodziny, który oddałam jej z powrotem.
    Myślałam o swoim strachu przed diabłem.
    Czy Marie naprawdę była narzędziem szatana?
    Nagle poczułam się strasznie zmęczona, ramiona bolały mnie już od dłuższego czasu, ale spotkanie z Marie i tym ładnym, uśmiechniętym chłopakiem zrobiło resztę.
    – Babciu, chcę już iść do domu – poprosiłam cicho. Ale ona milczała i patrzyła oniemiała przed siebie.
    Drogi, dobry Jehowo, modliłam się w duchu. Daj mi znak, że mnie kochasz, daj znak, że mnie nie zgładzisz, daj znak, że nie chcesz, abym zagrała w teatrze, daj znak, że naprawdę istniejesz…
    Jednakże nic się nie wydarzyło i ze strachu poczułam się tak ciężka, jakbym była z ołowiu. Nieznany chłopak wciąż mi się przyglądał. Odwróciłam nerwowo wzrok, żeby nie musieć dłużej oglądać jego ładnej, łagodnej i myślącej twarzy. Któż to mógł być? Może chłopak Marie? Czy była w nim zakochana?
    – Bywaj, Hannah – odezwała się w tej samej chwili Marie, machając do mnie ręką na pożegnanie. – Musimy już iść.
    Przytaknęłam bez słowa i patrzyłam za nimi, gdy odchodzili.
    Chłopak odwrócił się jeszcze parę razy w moją stronę, zanim zniknął w oddali.
    Następnego ranka na dworze znowu było dość chłodno i wietrznie. Była sobota, leżałam w łóżku, jak w ciężkiej chorobie, czując się bardzo staro. Gdzie się podziała cała moja energia? Gdzie moje dobre samopoczucie, moja siła?
    – Hannah, co się stało? – zapytała mnie po chwili zniecierpliwiona macocha, wkładając głowę przez uchylone drzwi do pokoju.
    – Źle się czuję – wymamrotałam usprawiedliwiająco.
    – Nie wstajesz? Po śniadaniu miałyśmy iść na służbę kaznodziejską. Pospiesz się trochę.
    Przytaknęłam i powoli zaczęłam wygrzebywać się z łóżka.
    – Idziemy na ulicę Beethovena – oznajmiła, kiedy jadłam śniadanie.
    Potem wyruszyłyśmy w drogę. Czułam dziwny skurcz żołądka, przy tej ulicy mieszkała Marie.
    – Odwiedzamy kogoś konkretnego? – zapytałam ostrożnie. Roswitha przytaknęła.
    – Kogo? – próbowałam się dowiedzieć.
    – Pewną młodą kobietę – odparła. – Która straciła małe dziecko.
    – To straszne – powiedziałam.
    – Tak, to dziecko miało raka, guzy nowotworowe na oczach, zmarło w zeszłym tygodniu.
    – Skąd znasz tę kobietę?
    – Jeszcze wcale jej nie znam. – Siostra Brigitte usłyszała tę historię od pewnej starszej pani, krewnej tej kobiety, która czuje się bardzo samotna. Jej rodzice już chyba nie żyją i zupełnie sama troszczyła się o swoje zmarłe dziecko.
    Pokiwałam głową. Niebawem byłyśmy na miejscu. Nerwowo rozglądałam się wzdłuż ulicy, aby się upewnić, że w pobliżu nie stoi gdzieś Marie. Zadzwoniłyśmy do drzwi.
    Kobieta, która nam otworzyła, miała tak bladą, wychudzoną, zrozpaczoną i zatroskaną twarz, że niemal zaparło mi dech. Z wrażenia nie umiałam wydobyć z siebie żadnego dźwięku. Roswitha dała mi ukradkiem szturchańca w bok, mającego sprowokować mnie do działania. Wiedziałam, że powinnam teraz, jak zwykle, powiedzieć coś na powitanie i poprosić nieznajomą o krótką rozmowę. Jednakże nie umiałam tego zrobić. Przyszło mi naraz coś dziwnego i haniebnego do głowy, że wykorzystujemy nieszczęście tej bladej kobiety, aby zaprosić ją do zamienienia z nami paru zdań, na co, być może, w ogóle nie miała ochoty.
    – Tak, proszę? – odezwała się ta smutna kobieta.
    – Dzień dobry – powitała ją Roswitha, zamiast mnie, uśmiechając się do niej. – Przyszłyśmy, żeby porozmawiać z panią o Bogu…
    – O, nie – powiedziała, wzbraniając się, a jej zapłakane oczy nabrały dziwnego wyrazu. – Nie chciałabym, nie mogę, nie jestem w tej chwili w nastroju do takich…
    – Czasami zdarza się coś strasznego – przerwała jej Roswitha łagodnym głosem. – A pani wygląda, proszę wybaczyć moją szczerość, na bardzo nieszczęśliwą i zrozpaczoną.
    Smutna kobieta przełknęła ślinę. – Jest pani… przyszła pani z powodów religijnych? – zapytała cienko, z niechęcią w głosie.
    Roswitha milczała i tylko uśmiechała się do niej tym swoim łagodnym, matczynym uśmiechem, którym przed wielu laty ujęła mnie, sprawiając że ją pokochałam.
    – Jestem… sądzę, że jestem ateistką, nie wierzę niestety w Boga… – wyjąkała usprawiedliwiająco. Zauważyłam, jak kurczowo chwyta się swymi chudymi palcami futryny drzwi, tak jakby się bała, że za chwilę się przewróci.
    – Naprawdę chętnie pani pomogę.
    – Pomóc? Jak? – zapytała przytłumionym głosem.
    – Wygląda pani na samotną, zranioną i nieszczęśliwą – wyjaśniła Roswitha, a jej głos brzmiał współczująco.
    – Chciałabym teraz jednak zamknąć drzwi, pani wybaczy… – powiedziała spokojnie kobieta, niemającą pojęcia, że dobrze wiemy, co się jej przydarzyło.
    – Też byłam kiedyś bardzo nieszczęśliwa – powiedziała szybko Roswitha.
    – Nie chciałabym już dłużej rozmawiać, nie czuję się dobrze – wyszeptała kobieta, próbując zamknąć drzwi, ale Roswitha złapała ręką za futrynę.
    – Mnie także umarło dziecko – powiedziała ku mojemu wielkiemu zdziwieniu. Smutna kobieta jęknęła, słysząc słowa Roswithy, i przysłoniła rękami bladą twarz.
    – Tak, ponieważ było bardzo chore – dodała z całą mocą Roswitha, a ja nie mogłam wprost uwierzyć, że ona skłamała. Ale dlaczego to robiła? Co chciała tym osiągnąć? Kłamstwo było w końcu grzechem. Było zabronione.
    – Pani dziecko… umarło? – w tej samej chwili zapytała smutna kobieta roztrzęsionym głosem.
    Roswitha przytaknęła.
    – Na co? – rzuciła szybko.
    – Na raka – Roswitha kłamała bez zmrużenia okiem. Wtedy kobieta głośno westchnęła.
    – Czy pani dziecko też chorowało na raka? – zapytała Roswitha zaskoczonym głosem. Jednocześnie próbowała, popychając powoli drzwi wejściowe, znowu je otworzyć, robiąc wraz ze mną mały krok do przodu.
    Kobieta przytaknęła.
    – A teraz czuje się pani okropnie bezradna, samotna i nie widzi żadnego sensu w swoim życiu?
    Roswitha pogłaskała po chudym ramieniu tę obcą kobietę, stojącą nieruchomo z wpatrzonymi gdzieś w pustkę oczami. Drobne pojedyncze łzy spływały jej po bladej twarzy.
    – Tak – wyszeptała w końcu.
    – Chcę pani pomóc – powiedział Roswitha. – Ponieważ wiem, co pani czuje.
    – Czasem myślę, że zwariuję – powiedziała cicho kobieta, wpuszczając nas do środka. – Czuję się tak strasznie samotna, że najchętniej też bym umarła.
    Weszłyśmy do niewielkiego pokoju gościnnego. Wszędzie leżały zużyte chusteczki higieniczne, a między nimi porozrzucane opakowania ze środkami uspokajającymi i kilka pustych butelek po winie. Na stole siedział mały, uśmiechnięty, pluszowy miś, a obok stała kolorowa skrzynka z ogromną liczbą fotografii małej, cierpiącej dziewczynki. Usiadłyśmy, a kobieta natychmiast chwyciła za maskotkę, tuląc ją w ramionach jak dziecko.
    – Tego misia trzymała w rączce, kiedy… umierała – w ciszy usłyszałyśmy jej głos i ciężkie westchnienie.
    – Nie zechciałaby pani opowiedzieć mi o swoim dziecku? – zapytała serdecznie Roswitha. – To przynosi ulgę, kiedy się mówi o swoich zmartwieniach.
    Zaprzeczyła ruchem głowy. – Nie potrafię – wyszeptała zrozpaczona. – Nie mogę o niej rozmawiać, bo zwariuję.
    Zapłakała cicho, po czym uniosła nagle głowę. – Niech mi pani opowie o swoim – zmarłym dziecku… – poprosiła moją macochę. Wstrzymałam oddech, cóż też zrobi Roswitha? Ale ona, długo się nie wahając, niemal na poczekaniu stworzyła tragiczną historię. Kobieta słuchała uważnie z opuszczoną głową.
    – Pomogła mi moja wiara – dodała po chwili Roswitha. – Ponieważ wiem, że moje dziecko jest teraz u Boga.
    – Pragnęłabym uwierzyć – wyszeptała kobieta. – Chciałabym mieć pewność, że moja mała córeczka jest teraz w niebie. Zasłużyła na to, musiała tak wiele cierpieć w swoim krótkim życiu…
    Znowu zapłakała.
    – Wskażę pani drogę do wiary – obiecała Roswitha, kładąc dłoń na ręce płaczącej kobiety, a jednocześnie zniecierpliwiona szturchnęła mnie lekko łokciem w bok.
    – Zeszyt o zmarłych – zwróciła się do mnie podniecona. – No, nie bądź tak ociężała, Hannah…
    Zakręciło mi się w głowie z przerażenia, ale wygrzebałam żądaną broszurkę i podałam ją Roswicie. Byłam uradowana, kiedy nareszcie stamtąd wychodziłyśmy.
    – Jutro przyjdziemy znowu – obiecała Roswitha, gdy stałyśmy już w drzwiach.
    Kobieta przytaknęła. – Mam na imię Lea – powiedziała cicho. – I cieszę się, że przyszłyście.
    Roswitha uśmiechnęła się. – Do jutra, droga Leo. Będę się modlić w intencji twojej małej córeczki. Nie rozpaczaj, Bóg cię nie opuści.
    Lea przytaknęła. – Na pewno jutro przyjdzie pani znowu? – zapytała przejęta, przyciskając mocno do piersi naszą cienką broszurę o Jehowie.
    – Na pewno – powiedziała Roswitha i wyszłyśmy. Zrobiło się późno.
    – Myślę, że dzisiaj zrobiłyśmy wystarczająco dużo – stwierdziła Roswitha. – Idziemy do domu.
    Szłyśmy w deszczu ramię w ramię, a w gardle czułam ucisk.
    – Co jest z tobą, Hannah? – spytała w końcu.
    – Dlaczego jej to opowiedziałaś? – zapytałam cicho.
    – Co? – udała zdziwienie, kiedy przechodziłyśmy przez ulicę.
    – Nigdy przecież nie straciłaś dziecka – mówiłam oszołomiona.
    – Ależ Hannah – odparła tylko, potem znowu zamilkła. Szłyśmy jedna obok drugiej przez niewielki park miejski.
    – Nic nie wiesz, jak to jest, kiedy ktoś umiera – przygnębiona odezwałam się, wspominając, po raz pierwszy od dłuższego czasu, wieczór, w którym zmarła moja Mama i ojca demolującego z rozpaczy mieszkanie.
    – Chciałam jej pomóc, porozmawiać o zmartwieniach – powiedziała ostro Roswitha. – A ona potrzebowała małego bodźca do obrania właściwego kierunku.
    – Ale ty ją okłamałaś – oskarżałam ją przerażona. – Wykorzystałaś to, że już wcześniej wiedziałaś ojej nieszczęściu.
    – Bzdura – powiedziała surowym tonem. Popatrzyłyśmy na siebie.
    – Nie zaprzątaj sobie tym swojej niedojrzałej głowy – odezwała się w końcu tonem, z którego mogłam przypuszczać, że nie chciała dłużej rozmawiać o tej sprawie. – Musisz się jeszcze sporo nauczyć, Hannah.
    Zagryzłam wargi. – Ale więcej w każdym razie na służbę kaznodziejską nie pójdę – wymknęło mi się nagle.
    Roswitha zaśmiała się, a jednocześnie rzuciła surowo oceniające mnie spojrzenie.
    – Oczywiście, że pójdziesz – powiedziała spokojnie. Przez resztę drogi milczałyśmy.
    Przez następne dni nie rozmawiałyśmy o tej smutnej kobiecie. Roswitha naturalnie odwiedziła ją ponownie, ale na szczęście nie musiałam jej towarzyszyć. Zamiast mnie poszła z nią siostra Brigitte.
    W poniedziałek zobaczyłam chudą, bladą i smutną twarz Lei podczas zgromadzenia, siedziała zupełnie z tyłu, w ostatnim rzędzie, obok siostry Brigitte. Skuliłam się na krześle tak bardzo, jak było to tylko możliwe, żeby mnie nie zauważyła.
    Kiedy brat Jochen wezwał zbór do modlitwy za jej zmarłą córeczkę, usłyszałam, że Lea cicho łka.
    W ciągu kolejnych dni rozpoczęliśmy w szkole próby do naszego przedstawienia.
    Śpiewałam za każdym razem Somewhere over the rainbow, a pani Winter akompaniowała mi na fortepianie. Amanda uśmiechała się szyderczo, lecz inni rzucali mi spojrzenia świadczące o ich uznaniu dla mojej interpretacji, co dodawało mi pewności siebie.
    Próby odbywały się w auli, na zewnątrz wreszcie zaświeciło słońce, a ja stałam podekscytowana na scenie.
    Pani Winter klaskała w dłonie.
    – Tak więc, Dorotka przybyła teraz do krainy Oz i szuka wielkiego czarnoksiężnika, aby ten wskazał jej drogę powrotną do Kansas – wołała do mnie, kiwając głową. – Przejdźmy teraz do Stracha na wróble. – Paul, twoje wejście.
    Paul skinął głową i jednym susem znalazł się na scenie. Drgnęłam, kiedy jego ręce chwyciły mnie za ramiona.
    – Hopla! – odezwał się i uśmiechnął przepraszająco.
    – Hej, jesteś cały ze słomy! – krzyknęła pani Winter, stojąca na miejscu, z którego przed chwilą wystartował Paul. – Bez takiego rozmachu, bardzo proszę. Poza tym stoisz wbity na środku pola pszenicy i nie możesz się ruszać.
    Paul skinął głową i szczerząc zęby, poszurał nogami aż do lewej krawędzi sceny. Tam ustawił się z wyciągniętymi na boki rękami w pozycji stracha na wróble i puszczał do mnie oko.
    – Teraz ty, Hannah – zawołała pani Winter. – No dalej, spotkacie się tutaj…
    Przytaknęłam.
    Paul znowu do mnie mrugnął. – „Dzień dobry” – krzyknął, nadając swemu głosowi ochrypłe brzmienie.
    – „Umiesz mówić?” – zapytałam jako Dorotka, zdziwionym głosem, zatrzymując się przed nim.
    – „Oczywiście, że umiem mówić – powiedział serdecznie. – Dzień dobry, dzień dobry, jak ci idzie?”
    – „Całkiem nieźle, dziękuję pięknie – odpowiedziałam, nie potrzebując już dłużej trzymać w ręce zeszytu z tekstem. – A jak tobie?”
    – „Niedobrze – skarżył się Paul, wykrzywiając usta. – To jest strasznie nudne, takie stanie dzień i noc…”
    – „Nie możesz się ruszyć z miejsca” – zapytałam współczująco.
    Paul zaprzeczył ruchem głowy.
    – „Nie, gdyż jestem mocno przytwierdzony do tego kółka – burknął. – Gdybyś zdołała go wyciągnąć, byłbym ci wielce zobowiązany”.
    – Teraz musisz go wyciągnąć z ziemi – zawołała pani Winter.
    – Paul, pozwól po prostu sobą szarpać, w końcu jesteś tylko bezradnym, słomianym strachem na wróble.
    – Jasne – krzyknął i ponownie się do mnie uśmiechnął. Stałam zakłopotana, nie wiedząc, co powinnam zrobić.
    – Ciągnij go, Hannah – zawołała nauczycielka. Za plecami usłyszałam chichot reszty klasy. Z dużymi oporami złapałam go za ramiona.
    Paul kołysał się.
    – Musisz go porządnie złapać, Hannah – krzyknęła Marie.
    – Nie wiem, jak… – mamrotałam pod nosem, drżąc cała z powodu niezręcznej sytuacji, w której się znalazłam.
    9b stała w bezruchu.
    – Przecież nic ci nie zrobię – odezwał się cicho Paul, znowu się uśmiechając.
    Wreszcie się przemogłam. Jedną ręką złapałam go pod lewe ramię, a drugą włożyłam pod prawą pachę, następnie ostrożnie pomogłam mu położyć się na plecach. W tej pozycji podciągnęłam go do przodu sceny.
    – „Wielkie dzięki, czuję się jak nowonarodzony” – zdołał jeszcze wyrecytować obowiązkową kwestię dopiero co uwolnionego z właściwej pozycji stracha na wróble, a potem stracił równowagę i odruchowo złapał się mnie. Upadliśmy jedno na drugie.
    – Hopla! – powiedział przepraszającym tonem, uwalniając mnie spod siebie. – Bardzo mi przykro, Hannah, nogi mi się jakoś poplątały!
    Leżałam w bezruchu jak sparaliżowana. Przez ułamek sekundy czułam jego gorące ciało, a w podbrzuszu dzikie, ciepłe doznania.
    Paul podnosząc się, nachylił się nade mną. – Co jest z tobą? Uderzyłaś się? Dlaczego nie wstajesz?
    – To jest… już w… w porządku – jąkając, podniosłam się z podłogi na chwiejnych nogach. Odetchnęłam z ulgą, kiedy chwilę później rozległ się dzwonek.
    – Koniec na dzisiaj! – krzyknęła pani Winter.
    Drżącymi rękami ubierałam szybko kurtkę. Uczucie, którego doznałam, kiedy Paul przygniatał mnie swoim ciałem, trwało nadal. Wciąż to czułam. Jego zapach wypełniał mi nozdrza. Ładny, egzotyczny i chłopięcy. Nieomalże jak Benjamina, tylko że w zapachu Paula było to coś, co mnie osłabiało, wprawiało w drżenie.
    Odurzona, wymknęłam się z auli, idąc na tyły podwórza, zupełnie sama, tak jak zawsze. Zawędrowałam pod kasztan i dalej pod niewysoki podwórzowy murek, stamtąd pod wielką szkolną bramę, gdzie znajdowały się stojaki na rowery. Nie chciałam się sama przed sobą przyznać, ale dobrze wiedziałam, kogo wypatruję. I nie rozczarowałam się, Paul, przykucnąwszy na trawie, zupełnie sam obok swego roweru, czytał książkę. Powoli podeszłam do niego, mając do siebie żal z powodu zaistniałej sytuacji. Jednakże nic innego zrobić nie umiałam, a przy tym wcale nie chciałam z nim rozmawiać, miałam wyłącznie ochotę znaleźć się w jego pobliżu, tylko przez krótką chwilę poczuć jego ciepło i wdychać obcy chłopięcy zapach.
    – Cześć Hannah – odezwał się, odwracając w moją stronę, musiał mnie usłyszeć, kiedy podchodziłam.
    Milczałam.
    – Co jest, nie chcesz się do mnie przysiąść? – zapytał serdecznie. – Trawa jest sucha, a w słońcu przyjemnie ciepło.
    Patrzyłam na Paula bezradnie, czując się jeszcze bardziej ociężała, niezaradna i niemodna.
    – Chciałam właściwie tylko tędy przejść – wyjąkałam w końcu.
    – Ach tak – powiedział. Patrzyliśmy na siebie.
    – A dokąd szłaś…? – zapytał, śmiejąc się.
    – Do… do… nie wiem – myślę, że chciałam iść do woźnego, czy… do sekretariatu. W zeszłym tygodniu zgubiłam portmonetkę i…
    Paul wstał z trawy. – No jasne – powiedział, a potem długo mi się przyglądał.
    – No to idę – bąknęłam nerwowo. – Zaraz będzie dzwonek i…
    – Pójdę z tobą, jeśli chcesz – zaproponował.
    Zadrżałam i poczułam się wstrętnie. Przecież wcale nie zgubiłam portmonetki, przeciwnie, ukrywałam ją w kieszeni kurtki przez cały ten czas kiedy stałam i rozmawiałam z Paulem.
    – W porządku – powiedziałam niechętnie i poszliśmy.
    – Wiesz, że mamy jednakowy kolor oczu – odezwał się nagle, przyciskając guzik dzwonka od pomieszczenia woźnego.
    – Co? – zapytałam zmieszana.
    – Szare – wyjaśnił. – Oboje mamy szare oczy. Nie znam poza tobą żadnej dziewczyny o takich oczach.
    Woźnego na całe szczęście nie było i kiedy wracaliśmy razem do klasy, rozległ się przeraźliwy dzwonek. Zatrzymałam się jak odurzona obok Paula. Pachniał tak ładnie, jakby wiosną, chęcią życia, i wyglądał tak radośnie i pięknie z tymi swoimi miękkimi blond włosami, z szeroko uśmiechniętą buzią i odsłoniętymi opalonymi ramionami.
    Czy to możliwe, żebym się zakochała? Musiałam pomyśleć o Jehowie i o tym, czy mnie także teraz, w tej chwili, obserwuje. Zrobiło mi się słabo i zimno, rozbolał mnie brzuch, zadrżałam.
    – Hannah, co ci jest? – zapytał zatroskany. – Nagle tak pobladłaś.
    – To nic – mamrotałam z przerażenia, patrząc na jego twarz. Czyżby znowu było to szatańskie pokuszenie? Po raz kolejny Jehowa chciał wystawić mnie na próbę? Nie mam prawa zwyczajnie zakochać się w Paulu, w jego dużych, szeroko rozstawionych, łagodnych oczach, w jego jasnej, sympatycznej buzi, w jego silnych, muskularnych ramionach?
    – Zostaw mnie – prosiłam podekscytowana. – Czemu akurat mną się tak interesujesz? U mnie jest… wszystko w porządku.
    Paul zmarszczył czoło i kiedy uniósł rękę, żeby… nie wiedziałam, czego chciał, zrobiłam unik.
    – Hej, co jest z tobą? – zapytał cicho. – Nic ci nie zrobię, Hannah…
    Wtedy odwróciłam się i uciekłam stamtąd.
    – Hannah! – krzyknął speszony Paul, ale nie pobiegł za mną.
    Uciekałam ze szkoły, jakby gonił mnie sam diabeł. Dobiegłam do niewielkiego parku miejskiego, pragnęłam teraz tylko spokoju, ciszy i samotności. Nagle stanęłam jak wryta, serce waliło mi młotem, byłam mokra od potu. Rozpaczliwie szukałam jakiegoś miejsca, gdzie mogłabym się ukryć. Szybko poszłam na tyły małego, zdewastowanego kiosku, który już od dłuższego czasu straszył pustką, i zerkałam ukradkiem zza winkla, ponieważ przy dużej wejściowej bramie do parku stało dwóch świadków Jehowy. To była siostra Ines, matka Rebekki, i druga kobieta, dopiero od niedawna przychodząca na zgromadzenia. Obserwowałam je przez chwilę, jak stały w bezruchu, tak odróżniające się od reszty przechodzących obok nich ludzi. Już dawno nie zdarzyła mi się taka okazja, jak dzisiaj, poczułam dziwny dystans, coś mnie od nich odpychało, a jednocześnie znajomość z nimi była taka zażyła, że niemal z utęsknieniem, mimo wszystko, ciągnęło mnie do nich. W końcu przecież należałyśmy do jednej, wielkiej, religijnej rodziny. Spoglądałam jeszcze przez krótką chwilę, po czym zdecydowanym krokiem ruszyłam do wejścia, omijając nieświadome mojej obecności siostry. Przez małą boczną furtkę weszłam w końcu do parku. Przepełniona uczuciem osamotnienia spacerowałam, rozmyślając o łąkach. Wzbraniałam się przed myślami o Paulu, za to nuciłam sobie Somewhere over the rainbow. Jednak to było przecież także zabronione.
    Zabronione, zakazane, za…
    Przygnębiona podeszłam do stawu i usiadłam na płaskim brzegu. Patrzyłam na pływające ptactwo, kwaczące i dziobiące się wzajemnie, obserwowałam ich malutkie, niezdarne pisklęta, wbiegające z lądu do wody i rozmyślałam o swoim życiu. Po drugiej stronie akwenu, na trawie, leżała grupka młodzieży, przypuszczalnie wagarowicze tacy jak ja. Zerkałam na nich ukradkiem. Jedni grali we frisbee, inni coś czytali, a trzy osoby nic nie robiły, poza wylegiwaniem się i gapieniem gdzieś przed siebie. Piekły mnie oczy i czułam się znużona, skrępowana i zagubiona. Od tej grupy młodzieży dzielił mnie nie tylko ten duży, w kolorze butelkowej zieleni, staw. Nas oddzielał cały świat. Spoglądałam na nich, aż poczułam przenikliwy ból głowy. Słońce znikło za horyzontem i zaczęła opadać rosa. Młodzież po drugiej stronie, należąca do innego świata, poprzysuwała się do siebie, a w końcu powoli się rozeszła. Została tylko jedna para: dziewczyna, grająca wcześniej we frisbee, i chłopak, zatopiony uprzednio w lekturze. Śmiali się, siedząc na łące bardzo blisko siebie, opierając sobie wzajemnie głowy na ramionach. Obserwowałam tę dwójkę dokładnie. W czasie, kiedy rosa coraz intensywniej opadała, oni stawali się sobie coraz bardziej bliscy.
    Dziewczyna położyła rękę na ramieniu chłopaka, a on odchylił się do tyłu i zdjął dżinsową kurtkę, naciągnął ją, jak namiot na głowę swoją i dziewczyny. Zaśmiała się głośno, a po chwili, nagle położyła niemal z namaszczeniem obie dłonie na zmokniętej twarzy chłopaka. Potem po drugiej stronie stawu zrobiło się zupełnie cicho, teraz ci dwoje całowali się. Wstrzymałam oddech, podczas gdy łzy cisnęły mi się do oczu, odwróciłam się i skuliłam w kłębek na mokrej ziemi jak zraniony jeż. Przycisnęłam rozpaloną twarz do błotnistej ziemi, do nosa i ust wchodziła mi trawa, nie miało to jednak dla mnie znaczenia, bardzo płakałam. Nie wiedziałam, ile czasu tak przeleżałam, czując się dziwnie martwa, zapomniana i nieważna.
    – Hej, słyszysz mnie? – dużo, dużo później odezwał się ktoś wystraszonym głosem, potrząsając mnie za ramię. Odwróciłam się, podnosząc się powoli z ziemi. Obok mnie klęczał nieznany mi, dość potężny i bardzo ładny chłopak. Miałam dziwne wrażenie, jakbym go już wcześniej gdzieś widziała, ale było ono takie nierzeczywiste, zamazane, że nie potrafiłam go skonkretyzować. Szybko wstałam.
    – Całą twarz masz w ziemi, jesteś kompletnie usmarowana – poinformował mnie, potrząsając głową.
    Przetarłam rękami swoją mokrą i klejącą się od błota twarz.
    – To się na wiele nie zdało – powiedział, uśmiechając się współczująco.
    – Bez znaczenia, muszę już iść – bąknęłam.
    – W każdym razie nie umarłaś? – zapytał retorycznie, potrząsając głową. – Kiedy cię tu zobaczyłem, pomyślałem, że zostałaś… napadnięta.
    Patrzyliśmy na siebie.
    – Ale ty płakałaś – stwierdził w końcu. – Stało się coś? Wzruszyłam ramionami i pomyślałam o swoich rodzicach.
    A także o bracie Jochenie.
    I o Jehowie. I o Paulu. Przede wszystkim o Paulu.
    – Moja Matka nie żyje – powiedziałam później, sama nie pojmując, dlaczego to zrobiłam. Co za bezsens, po co zaczęłam tu i teraz opowiadać o swojej zmarłej Matce? Chłopak musiał zapewne pomyśleć, że moja Matka zmarła nie dalej jak wczoraj, a nie już ponad dziewięć lat temu.
    – Naprawdę? To straszne… – powiedział po krótkiej chwili zakłopotany, mając przy tym speszoną minę. – Jak to się stało? Przepraszam, jeśli możesz o tym mówić.
    Jego głos zabrzmiał ostrożnie, tak jak wtedy, gdy się rozmawia z ciężko chorym albo głęboko zranionym człowiekiem.
    – Przejechał ją autobus… czwórka – wyszeptałam. Chłopak zagryzał wargi. – To jest straszne, musisz być bardzo nieszczęśliwa – dodał cicho. – Rozumiem twój płacz.
    Uniosłam głowę. Dziwni zabrzmiało to, co powiedział ten chłopak. „Rozumiem twój płacz…”
    Wtedy kiedy ojciec demolował mieszkanie, nie płakałam. Byłam tylko wystraszona i przerażona. A potem ogarnęła mnie senność. A potem bałam się potwora pod łóżkiem, a później zjawiła się Roswitha i podarowała mi piernik w kształcie serca. „Ukochanej”.
    Jednak nigdy nie opłakiwałam zmarłej Matki.
    – Muszę już koniecznie iść do domu – wyszeptałam. Odwróciłam się nagle i uciekłam stamtąd.
    – Ej, zaczekaj! – krzyknął chłopak. Ale nie zrobiłam tego.
    – Gdzie byłaś i jak ty w ogóle wyglądasz? Przewróciłaś się, czy co? Miałaś wypadek? Hannah! – wrzasnęła na mnie Roswitha, kiedy stanęłam w drzwiach.
    Zaprzeczyłam wyraźnie ruchem głowy i czmychnęłam do swego pokoju.
    Właściwie to chciałam się zakopać w łóżku i w spokoju wypłakać, ale tego nie zrobiłam. Myślałam, że zamiast tego pójdę do łazienki, napuszczę pełną wannę pienistej wody i spokojnie, dokładnie się umyję, lecz także tego nie zrobiłam. Chciałam krzyczeć, wpaść do piwnicy i szukać rzeczy mojej zmarłej Mamy, ale do tego również nie potrafiłam się zabrać. Stałam w kompletnym bezruchu, nie robiąc absolutnie nic.
    Wsłuchiwałam się ze strachem w samą siebie, zastanawiając, czy znowu nie daje o sobie znać śpiączka? Ale przecież ja nie byłam śpiąca – tylko smutna.
    Smutna, smutna, smutna.
    Stałam w pokoju z opuszczonymi rękami i zapłakanymi oczami, czując jak bezgraniczny smutek wypełnia każdą cząstką mojego przemarzniętego ciała.
    W pewnej chwili do pokoju weszła Roswitha i potrząsnęła moim ramieniem.
    – Hannah, zbzikowałaś do reszty? – krzyknęła, a jej głos brzmiał jednocześnie szaleńczo i lękliwie.
    – Hannah, czy ktoś ci coś zrobił? Jesteś ranna? Czy ktoś cię…? – Przygryzała wargi, przyglądając mi się zaniepokojona.
    – Hannah, rozbierz się, rzeczy są mokre i cała lepisz się z brudu, jeszcze się czegoś nabawisz… – wymamrotała w końcu. A potem zdjęła ze mnie ubranie jak z nieruchomego manekina z witryny sklepowej. Zerwała ze mnie bluzkę, spódnicę oraz ściągnęła sandały. Wreszcie zaprowadziła mnie do łazienki, odkręciła prysznic i ustawiła pod strumieniem wody. Potem podeszła do drzwi. – Babcia przyjdzie za pół godziny. Zabierze cię na służbę głosicielską na ulicę, pospiesz się więc trochę. Musisz przecież jeszcze coś zjeść.
    Stojąc w bezruchu wlepiłam wzrok w Roswithę.
    – No, zasuń drzwi od kabiny, bo wszystko zaraz będzie mokre – zezłościła się już.
    – Chyba nie chcę iść na służbę głosicielską – powiedziałam.
    – Czego nie chcesz? – zapytała zbita z tropu, marszcząc czoło jak ktoś, komu urwał się wątek.
    – Nie chcę iść na służbę głosicielską. Nie chcę z siebie robić pośmiewiska. Może w ogóle Boga nie ma, a ta cała gadanina o Jehowie to bzdura. A może ja wcale nie chcę żadnego Boga, który…
    Dalej nie mogłam już nic powiedzieć, gdyż Roswitha z całej siły uderzyła mnie prosto w twarz.
    – Hannah! – krzyknęła przerażona. Wlepiłyśmy w siebie wzrok.
    – Dobry Boże, pomóż mi – wyjąkała wreszcie, kiedy woda z prysznica opryskiwała ją przez dłuższą chwilę. Łazienka pływała.
    Wyszłam spod prysznica, cała drżąc, a Roswitha zaczęła się głośno modlić. Po chwili usłyszałam dzwonek do drzwi. Macocha poszła je otworzyć. – Hannah jest…! – krzyknęła rozgniewana. Stałam w płaszczu kąpielowym w ciepłej łazience i nasłuchiwałam. -…jest… jeszcze niegotowa – dokończyła zdanie trochę ciszej, zadając sobie wiele trudu, aby zabrzmiało spokojnie i zwyczajnie. Jednakże po jej głosie domyśliłam się, że się wyjątkowo nie uśmiechała podczas rozmowy. Dziwne, że można poznać, kiedy ktoś się uśmiecha, przynajmniej w przypadku Roswithy dało się to usłyszeć. Odpowiedzi babci nie dosłyszałam, gdyż obie zamknęły się w kuchni. Powoli otworzyłam drzwi od łazienki i poszłam do swego pokoju, aby się ubrać. Bluzka, którą przygotowała mi Roswitha, nie była taka zła, biała, zwyczajna, a przynajmniej prosta i bezpretensjonalna. Czarne rajstopy także były w porządku, tylko niebieska spódniczka wyglądała okropnie. Uszyta z trzech falban, zwisała mi nieładnie do kolan. Patrzyłam na swoje odbicie w lustrze przygnębiona, czując się jak groteskowy strach na wróble. Nigdy, nigdy, przenigdy nie zakocha się we mnie żaden chłopak taki jak Paul. Powinnam być zadowolona, że się ze mnie nie naśmiewa, jak niektórzy z klasy.
    – Hannah, jesteś już gotowa? Babcia czeka! – krzyknęła Roswitha z kuchni.
    – Nie, nie jestem, ponieważ nie chcę iść – wyszeptałam do siebie bezdźwięcznie.
    – Tak, już idę – odpowiedziałam głośno ze wstrętem. Kiedy zbierałam się powoli do wyjścia, mój wzrok padł na stary, od dawna stwardniały na kamień piernik w kształcie serca, który dostałam ongiś, przed wielu laty, w prezencie od Roswithy, który sprawił, że ją pokochałam, zapominając o moje Mamie. „Ukochanej”.
    Smutna wlepiłam w niego wzrok, a potem uderzyłam w niego pięścią. Zrobiłam to z umiarem, ponieważ za ścianą, na której wisiał, znajdowała się kuchnia, a w niej czekające na mnie Roswitha i jej matka. Powieszone na gwoździu serce z piernika kołysało się jednostajnie, tylko różowy lukier pokruszył się pod moją pięścią. „Ukochanej” rozsypało się w różowy proszek, osadzający się brzydko na szpicu serca, w folii, w którą opakowany był piernik. Gapiłam się przerażona, czując się jeszcze gorzej niż przedtem.
    Potem wyszłyśmy z domu.
    Ustawiłyśmy się na brzegu pasażu, na rynku przed ratuszem.
    – Nie rób takiej niezadowolonej miny, Hannah – zwróciła się do mnie babcia, podając mi torbę z czasopismami.
    Zawzięcie rozmyślałam o Paulu, całującej się parce nad parkowym stawem, zabronionej sztuce teatralnej pani Winter i o wielu kłamstwach, do których się uciekałam w ostatnich dniach.
    – Stój prosto i nie trzymaj czasopism w takim nieładzie – wycedziła babcia, rzucając na mnie srogie spojrzenie.
    Mnóstwo ludzi przechodziło koło nas.
    Zadałam sobie wiele trudu, żeby się zachowywać jak zazwyczaj. Spojrzałam ukradkiem na babcię, znowu była gotowa zatopić się w swojej bezdźwięcznej rozmowie z naszym Panem i nie zwracała na mnie więcej uwagi.
    Zdrętwiały mi nogi, a także poczułam na nowo przenikliwy ból głowy, którego doświadczyłam już w parku. Poza tym bolało mnie gardło. Czułam się jak zbity pies.
    Zimny powiew jesiennego wiatru szarpał moimi „Strażnicami”. Czasopisma szeleściły, stawiając opór powietrzu.
    – Nie upuść ich, Hannah – surowo upomniała mnie babcia.
    – Bez obaw… – zaprotestowałam poirytowana.
    – Psst! – zasyczała jak zwykle, kiedy uważała, że byłam za głośna, zbyt ciekawska, harda, niegrzeczna czy też za bardzo roześmiana. Zamilkłam posłusznie, ściskając mocniej swoje zeszyty w dłoni; teraz wiatr nie mógł im już nic zrobić. Nagle postanowiłam się pomodlić. Przecież kochałam Jehowę, cóż się ze mną działo przez ostatnie dni?
    „Jehowo, jeśli istniejesz – prosiłam w myślach – ukaż mi się, pokaż mi, że naprawdę jesteś przy mnie. Czuję się taka samotna. Chcę być znowu szczęśliwa. Jestem taka smutna. Tęsknie za swoją Mamą i jeszcze to dziwne uczucie do Paula. Wiem, że grzeszę. Zdaję sobie sprawę, że szatan czai się wciąż w moim życiu. Pomóż mi, dobry Boże, proszę…”
    Zakręciło mi się w głowie, szukałam pomocy, cofnęłam się i oparłam się plecami o ścianę.
    – No, patrzcie, kogo my tu mamy? – usłyszałam po chwili wrzaskliwy, złośliwy, podniesiony głos. Wzdrygnęłam się. To byli Amanda, Deborah i Robert z mojej klasy. Wyrośli przede mną, uśmiechając się szyderczo, po czym przypatrywali mi się, jakbym była jakimś okazem w zoo. Patrzyliśmy na siebie.
    – Ej, ciotka Jehowa, znowu robisz reklamę swojemu zwariowanemu Bogu? – zapytała ostro Amanda.
    Spojrzałam na babcię, ale ona nic nie zrobiła, aby przyjść mi z pomocą. Patrzyła na ludzi z mojej klasy, jakby ich w ogóle nie było.
    – Ja… – wyjąkałam, broniąc się.
    – No, co tam pisze ten twój słodki Zbawiciel z zaświatów? – zapytała Deborah, wyrywając mi jedno z pisemek. Chichocząc, kartkowała je na wszystkie strony.
    – Co za bzdury – dodała, wzruszając ramionami i wyciągając do mnie rękę z zeszytem, aby mi go oddać.
    Patrzyłam na nią w milczeniu w czasie, kiedy „Strażnica”, po którą nie sięgnęłam, z szelestem upadła na chodnik. Leżący na betonie zeszyt pobudził babcię do działania.
    – Ty niezdaro – sarknęła na mnie.
    Spojrzałam na nią i nie dość, że bolała mnie głowa, nogi i gardło, to nagle zaczęły dokuczać mi jeszcze wszystkie inne członki. To było dziwne uczucie, jakby naraz rozbolało mnie całe ciało. Piekły mnie oczy, kłuło w krzyżu, nie mogłam ustać, wydawało mi się, że bolą mnie wręcz wszystkie palce, nawet te u nóg.
    – Ja… ja… ja… – wyszeptałam przerażona, a potem cierpienia stały się dla mnie po prostu nie do zniesienia. Upuściłam czasopisma i torbę babci, po czym rzuciłam się do ucieczki.
    Biegłam przed siebie. Nikt mnie nie zatrzymał, nikt nie zawołał mnie po imieniu, a także nikt za mną nie pognał. A po tym okropnym popołudniu nadeszła długa, zimna i samotna noc.
    Nie wróciłam do domu, tylko poszłam do parku, a potem do centrum miasta i nad Ren. Zamyślona rzucałam kamienie do wody, próbując puszczać kaczki, jak Mama. Potem zdrętwiała z zimna stałam całą wieczność w brunatnej, wartkiej wodzie, zastanawiając się nad utonięciem w odmętach fal, nad własną śmiercią.
    Wspominałam młodą, wesołą blondynkę, Mamę, której twarzy już nie pamiętałam, wypłakując z tego powodu wszystkie łzy. Później spojrzałam wysoko w niebo, cicho i spokojnie powiedziałam: „Mamo”, tylko jeden, jedyny raz. Przeszył mnie zimny dreszcz. Nigdy nie nazywałam tak Roswithy, chociaż często z tego właśnie powodu się na mnie gniewała. Ale Roswitha była Roswithą. Oczywiście kochałam ją, bardziej niż pozostałych członków rodziny. Ją i Benjamina, będącego dziwnym trafem takim samym blondynem jak ja. Ojciec i Roswithą, Jakob i Markus, wszyscy mieli ciemne włosy. Tylko Benjamin i ja mieliśmy tak jasne jak moja Matka.
    Tak, Roswithą była Roswithą – liczyła się tylko Mama.
    Kiedy zapadał już zmrok, pojechałam autobusem przez miasto aż na cmentarz miejski. O tej porze był już dawno zamknięty, a jego olbrzymią żelazną bramę oplatał dodatkowo ciężki łańcuch. Przez chwilę stałam, niepewna, zastanawiając się, czy zdobyć się na odwagę i przedostać na teren cmentarza, aby odszukać grób matki. W końcu jednak zrezygnowałam. Cmentarz był bądź co bądź olbrzymi, w jaki sposób miałabym znaleźć niewielką, zapomnianą mogiłę, nad którą byłam najwyżej trzy razy w życiu przed wielu, wielu laty?
    Wróciłam z powrotem do miasta na północną obwodnicę. Po niej kursował autobus linii numer cztery i tam moją Matkę spotkało nieszczęście, gdzieś na wielkiej sześciopasmowej obwodnicy północnej. Szłam i chociaż zegar wskazywał już prawie godzinę dwudziestą drugą, na obwodnicy wciąż panował wielki ruch. Autobusy, ciężarówki i zwykłe samochody osobowe przejeżdżały koło mnie ze świstem. Próbowałam sobie wyobrazić, jak to się wtedy stało, że Mama wpadła pod pędzący autobus.
    Stanęłam na szerokim pasażu dla pieszych, wlepiając wzrok w hałaśliwe pojazdy komunikacji miejskiej. Znienawidzona czwórka przejechała mi przed nosem, potem dwunastka, a w chwilę później nadjechała z przedmieścia dwudziestka czwórka, autobus nocny.
    Poczułam się jak w transie, zahipnotyzowana, kiedy postawiłam stopę na pasie północnej obwodnicy, a robiąc krok do przodu, zaśmiałam się cicho.
    Autobus zatrąbił głośno i ostrzegawczo, omijając mnie szerokim łukiem. Potem znikł w ciemnościach i warkot jego silnika umilkł gdzieś w oddali. Trzęsąc się na ugiętych nogach, usiadłam oszołomiona na krawężniku. Nikt nie zwrócił na mnie uwagi. Auta przejeżdżały tak blisko mnie, że mogłam je dotknąć, gdybym tylko wyciągnęła rękę. Siedziałam tak i marzłam, a w głowie czułam taką pustkę, że nie potrafiłam sformułować choćby jednej myśli. W końcu wstałam i powoli ruszyłam do domu. Trwało to długo i kiedy nareszcie dotarłam na miejsce, było już dobrze po północy. Ojciec z Roswithą siedzieli w kuchni, gdy wślizgiwałam się do mieszkania, babcia zaś leżała, drzemiąc na sofie w pokoju gościnnym, dziadek siedział w moim pokoju i przeszukiwał biurko. Nie zwróciłam na to najmniejszej uwagi.
    Ojciec uśmiechnął się lekko, kiedy mnie zauważył, nie wypowiedział ani jednego słowa. Roswitha uderzyła mnie w twarz, a potem wzięła w ramiona. Babcia wciąż spała, pochrapując cicho. Nawet przez sen wyglądała na osobę surową i poirytowaną.
    – Wróciła, ojcze – Roswitha krzyknęła w kierunku mojego pokoju. Dziadek zasunął z piskiem szufladę biurka, po czym wstał zdumiony i opuścił pokój, unikając mojego wzroku. – Dzisiejszy dzień będzie miał oczywiście swoje konsekwencje, Hannah – odezwała się Roswitha, kładąc swoją ciepłą dłoń na moim zimnym karku. I to było wszystko. Nikt nic więcej nie powiedział. Przytaknęłam i poczułam się chora od stóp do głów. Oszołomiona, w milczeniu poszłam do łóżka.

5

    Przez cały następny tydzień chorowałam, miałam też niemało przykrości. Zaczęło się od wizyty pani Winter.
    – Chciałabym się widzieć z Hannah – odezwała się serdecznie, kiedy Jakob otworzył jej drzwi.
    Roswitha postawiła mi na nocnym stoliku filiżankę naparu z kwiatów rumianku, a potem poprosiła nauczycielkę do pokoju gościnnego. Wychodząc, zamknęła za sobą drzwi zarówno od mojego, jak i gościnnego pokoju. Przez następne pół godziny słyszałam tylko wrzaski moich młodszych braci, dobiegające z przedpokoju.
    Gdy pani Winter opuściła nasz dom, nie zaglądając do mnie, zdałam sobie sprawę, że macocha już się dowiedziała o mojej roli w szkolnym musicalu. Zmęczona i ciężka jak ołów leżałam w łóżku wyczekująco. Roswitha kazała mi długo na siebie czekać. Stale spoglądałam na drzwi, nasłuchując nieustannie najcichszych szmerów, dochodzących z sąsiedniego pomieszczenia. Jakoba, Markusa i Benjamina dziadkowie zabrali na służbę kaznodziejską, ale Roswitha została w domu. Słyszałam ją krzątającą się w kuchni przy garnkach i na tarasie, pielęgnującą kwiaty, później buczenie odkurzacza i pomruki pralki.
    Dlaczego do mnie nie przychodziła? O czym opowiedziała jej pani Winter?
    Nagle ogarnęła mnie chęć, żeby wyciągnąć dziennik i opisać mój strach, niepewność, a przede wszystkim niedozwoloną miłość do Paula, jednak nie odważyłam się na to. U nas w mieszkaniu nie było kluczy w drzwiach i w każdej chwili mogło się zdarzyć, że Roswitha weszłaby do pokoju, żeby się ze mną zobaczyć, a mój dziennik nie mógł wpaść w jej ręce. Patrzyłam na szafę z ubraniami. Tam, w środku, na najwyższej półce, w najgłębszym zakamarku, pod zimowymi pulowerami, leżał w ukryciu zapakowany w niewielki, szary karton po butach.
    „Marzę każdej nocy o zabronionych rzeczach – chciałam zapisać. – W swoich snach całuję Paula. Trzymam rękę na jego ramieniu, a dłonie kładę na jego twarzy. I robimy dużo więcej ze sobą. Pieścimy się. Dotykamy wszędzie”.
    Leżałam w łóżku, bolała mnie głowa, a poza tym silnie się przeziębiłam i od przeszło tygodnia miałam wysoką gorączkę.
    Każdej nocy pojawiały się te grzeszne sny o Paulu. Tak mnie podniecały, że znowu zaczęłam karać pineskami swoje zepsute ciało.
    Jednakże były i inne sny. Chodziłam w nich po północnej obwodnicy, próbując bezpiecznie przejść między pędzącymi pojazdami. W moich snach obwodnica północna była autostradą brakowało tam chodników i możliwości uniknięcia spotkania z morderczymi autami. Biegałam, jęcząc, czując się przez nie zaszczuta, wciąż potrącana i zabijana. Umierałam w każdym śnie. Dziwny był kontrast pomiędzy strachem towarzyszącym walce o życie, a pełnym błogiej radości spokojem, kiedy wszystko się kończyło. Autobus dopadał mnie i wyraźnie czułam, jak miażdżył mi ciało, życie uchodziło ze mnie z każdym tchnieniem, a ja sama znikałam w białym, ciepłym świetle, którym się rozkoszowałam. Mimo to strasznie się bałam tego snu, wierząc, że wciąż zmusza mnie do niego szatan.
    Co do Roswithy, to potwierdziły się moje przypuszczenia. Po owej nocy, podczas której tak długo przebywałam poza domem, chciała usłyszeć, dlaczego tamtego popołudnia uciekłam z ulicznej służby głosicielskiej. Chciała wiedzieć, gdzie się włóczyłam przez pół nocy.
    Ja jednak milczałam, dostałam wtedy wysokiej gorączki, której nie dało się zbić ani okładami, ani środkami farmakologicznymi. I kiedy drugą noc z rzędu, krzycząc przez sen, zrywałam się z łóżka, przyszła do mnie Roswitha, wzięła moją rozpaloną rękę w swoją miękką, chłodną dłoń i powiedziała: – Hannah, nie zapominaj o szatanie…
    Pozwoliła mi na siebie czekać cały dzień. Był już prawie wieczór, kiedy wreszcie się u mnie zjawiła. Patrzyłyśmy na siebie, Roswitha uśmiechnęła się.
    – Czego chciała pani Winter? – w końcu ostrożnie zapytałam, nie wytrzymując dłużej jej milczącego uśmiechu. Podchodząc do mnie powoli, usiadła ostrożnie na krawędzi łóżka.
    – Hannah, pomódlmy się razem. – Jej głos brzmiał łagodnie. Zmarszczyłam czoło. – Hannah, proszę… – powiedziała, a potem zaczęła się modlić. Najpierw zrobiła to tak zwyczajnie. Wycieńczona i przygnębiona położyłam głowę na poduszce i wsłuchiwałam się w głos Roswithy, ale nagle jego ton się zmienił.
    – Panie, pomóż naszej zagubionej córce – mówiła, spoglądając na mnie. – Wygląda na to, że jej dusza pobłądziła. Okłamuje nas i postępuje wbrew Twoim przykazaniom. Odwraca się od Ciebie, Panie i od nas, swojej rodziny. Robi rzeczy zabronione, włóczy się po nocach. Pomóż jej, Jehowo, zanim będzie za późno. Sprowadź ją z powrotem na Twoją drogę i nie karz jej zbyt surowo…
    Powoli podnosiłam się na łóżku.
    – Roswitha, ja… – zaczęłam.
    – Z twojego powodu wszyscy jesteśmy bardzo nieszczęśliwi, Hannah – rzuciła ostro Roswitha. – Jesteś kłamczuchą, zepsutą dziewuchą, szlajasz się po nocach, i kto wie, może już od dawna stałaś się renegatką!
    Przerażona zaprzeczałam ruchem głowy, ale spojrzenie Roswithy pozostawało niewzruszone. – Myślisz o seksie, sądzisz, że tego nie widzę? Wciąż o tym myślisz. Kryjesz się w pokoju, blada i wymizerowana, stale masz problemy ze swoją… swoją… no, dolną częścią ciała, zbyt często się onanizujesz…
    Zacisnęłam dłonie na uszach, ale Roswitha chwyciwszy mnie za ręce, rozciągnęła je na boki, mocno trzymając.
    – Kto wie, jak daleko się już posunęłaś, dziecko – narzekała, patrząc mi w oczy z możliwie najbliższej odległości, jakby oglądała warzywa na placu targowym, sprawdzając, czy nie mają pleśni lub nie są nadpsute.
    – Nic, nie… – wyszeptałam. Roswitha nie uwalniała moich rąk.
    – To mnie boli – dodałam drżącym głosem.
    – Ty mi też sprawiasz ból – odparła poirytowana. – Wstydzę się za ciebie i jestem bezradna, jeśli tak dalej ma być.
    Patrzyłyśmy na siebie.
    – Hannah, Armagedon nastąpi – powiedziała cicho, aczkolwiek ostrzegawczo.
    – Wiem… – odpowiedziałam, trzęsąc się.
    – Bóg cię ukarze, kiedy nastanie ostateczna zagłada.
    – Wiem… – szepnęłam.
    – Umieranie boli – kontynuowała.
    – Wiem… – powiedziałam, myśląc o swoich snach.
    – Czyżbyś nie chciała być dłużej świadkiem? – zapytała, uwalniając wreszcie moje ręce.
    – Skądże – odparłam szybko i zaczęłam płakać.
    – Wiesz, Hannah, że kto nie jest świadkiem Jehowy, ten nie jest chrześcijaninem.
    Skinęłam głową.
    – A kto nie jest chrześcijaninem – szybko ciągnęła dalej – ten nie ma prawa do życia.
    Zamknęła oczy.
    – … a kto nie żyje, ten umarł, Hannah.
    Roswitha nagle się poderwała. Usłyszałam jak podeszła do drzwi. – Teraz śpij! – rzuciła krótko. – Jutro się znowu zobaczymy.
    Leżałam w łóżku, nie mogąc poruszyć nawet palcem. Leżałam tak, wlepiwszy wzrok w sufit, nie mogąc wykonać najmniejszego ruchu.
    Mucha, która przez cały dzień brzęczała w moim pokoju, usiadła mi na twarzy i łaziła pospiesznie to tu, to tam. Nie umiałam jej odpędzić.
    Następnego ranka przyszedł brat Jochen. Nie zadzwonił do drzwi. Roswitha musiała go wypatrywać przez okno. Byłam bardzo skrępowana, kiedy bez pukania, wszedł do mojego pokoju. Robiąc kilka sporych kroków, podszedł do łóżka i usiadł na jego brzegu. Zakłopotana odsunęłam się i podniosłam. Nie odważyłam się rzucić okiem na stojący na nocnym stoliku budzik.
    – No, Hannah, dzień dobry – odezwał się, głaszcząc swoją dużą dłonią moje rozpuszczone do snu, rozczochrane włosy.
    Skurczyłam się i naciągnęłam na siebie kołdrę, tworząc wał ochronny. Brat Jochen położył na mojej głowie rękę, która wydała mi się bardzo ciężka.
    Patrzyłam na niego z bijącym sercem. Po co się fatygował?
    Mój drogi brat Jochen, mój najlepszy przyjaciel. Serdeczny brat Jochen o jasnoniebieskich oczach i miękkich, kręconych szpakowatych włosach, jak on dzisiaj wygląda?
    Oczywiście, zawsze wiedziałam, że był wysoki, ale że aż tak wielki, jak tego dnia, gdy siedział ciężki na moim łóżku, na to bym nie wpadła. Po prostu wszystko miał duże: okrągłą czaszkę z niesfornymi, szpakowatymi włosami, do tego dziwny, mięsisty nos, bardzo białe zęby jak łopaty i olbrzymie, czerwone dłonie z nadzwyczaj silnymi palcami.
    – Hannah, wstydź się… – odezwał się surowym tonem, nadal mi się przyglądając. Jego głos brzmiał nieprzyjemnie nisko tego poranka, wydawało się, iż mówiąc, ledwie poruszał szerokimi wargami, tak że odnosiło się wrażenie, jakby wydobywał go ze swego masywnego brzucha. Jeszcze raz rzucił na mnie bardzo długie, badawcze spojrzenie.
    – Rozmawialiśmy wczoraj o tobie podczas zgromadzenia – kontynuował wreszcie, a jego dłoń na mojej głowie tłamsiła mnie tak, że stałam się zupełnie mała. – Bardzo niepokoimy się o ciebie – dodał.
    Milczałam.
    – Okłamałaś mnie, Hannah. Wzięłaś udział w tej sztuce teatralnej, chociaż ci tego zabroniłem. Czyżbyś o tym zapomniała?
    Pokręciłam głową.
    – Co to nie umiesz już otwierać ust, siostro Hannah?
    – Nie… – wyszeptałam.
    – Prowadzisz dziwną grę, dziewczyno. Milczałam.
    – Co się jeszcze stało? – zapytał, zabierając wreszcie rękę z moich włosów, ale za to umieszczając ją pod moim podbródkiem i mocno odchylając do góry moją głowę.
    – Nic się nie stało – odpowiedziałam cicho.
    – Nic? – zaśmiał się krótko. – Nic, poza tym, że uciekasz ze szkoły i gdzieś się włóczysz, cała w błocie, harda przychodzisz do domu, nie chodzisz na służbę kaznodziejską, uciekłaś z głosicielskiej posługi na ulicy i do późna w nocy się szlajasz! I to jest nic?
    Wlepiłam wzrok bez wyrazu w sufit, przed oczami tańczyły mi jasne gwiazdy. W pewnej chwili brat Jochen zabrał rękę spod mojego podbródka i sięgnął do kieszeni spodni, wyciągnął dużą chustkę do nosa i wytarł nią swoje dłonie. Czy zrobił to z mojego powodu, czy innego, nie wiedziałam. W każdym razie opadłam z sił, jak ktoś, kogo się raz po raz atakuje, a którego wątła konstrukcja psychiczna w końcu nie wytrzymuje i wali się. Wśliznęłam się pod kołdrę, szukając schronienia.
    – Przecież nic złego nie zrobiłam – załkałam przerażona. Brat Jochen westchnął i podszedł ociężale do drzwi, drewniana podłoga głośno zaskrzypiała pod jego stopami.
    – Jutro podczas zgromadzenia porozmawiamy dalej – powiedział spokojnie. – Postaraj się do tego czasu znowu stanąć na nogi, Hannah.
    Zgromadzenie następnego dnia było straszne. Rozpoczęło się zaraz po naszym przyjściu do Sali Królestwa. Roswitha naciągnęła na mnie stosowne ubranie, a włosy spięła mi w kok tak mocno, że aż mnie piekły skronie. Przechodząc z rodziną między rzędami krzeseł, kątem oka dostrzegłam, że inni świadkowie mierzyli mnie nieszczególnie życzliwym wzrokiem. Wszystkie spojrzenia, które uchwyciłam, były surowe i nieprzyjazne.
    Zaraz na początku zgromadzenia brat Jochen niespodziewanie przywołał mnie do siebie, a ponieważ kaznodziejski mikrofon był już włączony, jego silny głos rozległ się w całej sali.
    – Hannah! – zawołał, a ja drgnęłam, jakby mnie ktoś trącił. Roswitha dała mi w bok ostrzegawczego szturchańca.
    – Nie słyszysz, zostałaś wywołana – szepnęła nerwowo.
    – Hannah, podejdź, dzisiaj usiądziesz z przodu koło mnie – zawołał brat Jochen i ustawił, robiąc przy tym sporo hałasu, dodatkowe krzesło obok swego miejsca na podium. Podenerwowana wolno ruszyłam do przodu i z opuszczonym wzrokiem usiadłam na wskazanym mi miejscu.
    – Teraz popatrz raz jeszcze na swoich braci i siostry, Hannah – kontynuował, unosząc chwilę później, jak poprzedniego dnia, moją twarz, trzymając swoimi ciężkimi, wielkimi palcami za podbródek.
    – Tutaj jest nasza Hannah – dodał potem. – Ona jest, jak już wczoraj relacjonowałem, trochę zagubiona ostatnimi czasy. – Mam rację, Hannah?
    Milczałam, ale on także nic nie mówił, podobnie jak cały zbór.
    Trwało to tak długo, że coraz bardziej dało się odczuć przejmujący chłód, który tam zapanował… w końcu nie wytrzymałam i skinęłam głową…
    A tak odbyło się to dalej:
    – Będziesz znowu kłamać, Hannah?
    – Nie – wyszeptałam. Milczenie.
    – Możesz mówić głośniej, dziecko? Kto wyznaje prawdę, nie musi się wstydzić.
    Surowe spojrzenia i nerwowa cisza wibrowały wokół mojej bolącej głowy.
    – Nie będę już więcej kłamać… – powiedziałam tak głośno, jak umiałam. Mój głos zabrzmiał ochryple i nienaturalnie.
    – Weźmiesz udział w szkolnym przedstawieniu śpiewogry? – Nie.
    – Będziesz znowu chodzić na służbę: kaznodziejską i głosicielską na ulicę?
    – Tak.
    – Będziesz się w przyszłości wystrzegać myśli o brzydkich rzeczach?
    – Tak.
    – Będziesz posłuszna swoim rodzicom? – Tak.
    – Kochasz Jehowę? – Tak.
    Po ostatniej odpowiedzi zapanowała w sali kompletna cisza.
    – Tak jest dobrze, Hannah – powiedział na zakończenie zadowolony brat Jochen, a jego jasnoniebieskie oczy wyglądały prawie tak dobrotliwie, jak wcześniej. – A teraz chcemy zaśpiewać i radować się wszyscy twoim pięknym głosem, ponieważ jest on nam dany – twoim braciom i siostrom.
    Popatrzyłam w górę. – Czy mogę już iść na swoje miejsce? – poprosiłam, a mój głos zabrzmiał tak cieniutko, że sama ledwo go rozpoznałam.
    – Oczywiście, siostro – powiedział, uśmiechając się do mnie.
    Wstałam i chwiejnym krokiem wróciłam na miejsce obok Roswithy.
    Kiedy dwie godziny później opuszczaliśmy Salę Królestwa, zauważyłam, że młodzież z naszego zboru obchodzi mnie przezornie łukiem.
    – Sama sobie nawarzyłaś piwa – szepnęła rozdrażniona Roswitha w chwili, kiedy podawała mi płaszcz.
    Przytaknęłam.
    W domu Roswitha zabroniła mi pójść do mojego pokoju.
    – Ale źle się czuję, mam gorączkę… – burknęłam speszona.
    Przyłożyła mi rękę do czoła. – Masz najwyżej stan podgorączkowy, Hannah – sprostowała i wysłała mnie do kuchni. – I spokojnie możesz pomóc mi trochę w pracach domowych. Brat Jochen nie chciałby, żebyś tak często samotnie przebywała w swoim pokoju.
    Zamilkłam i robiłam niechętnie to, co chciała macocha. Kiedy chwilę później wynosiłam śmieci do dużego kontenera na podwórzu, podczas opróżniania wiaderka odkryłam pomiędzy śmierdzącymi odpadkami kuchennymi mój stary piernik w kształcie serca. Pokruszony, ledwie dał się rozpoznać na samym spodzie wiadra. Patrzyłam jeszcze przez chwilę, czując unoszący się dookoła ostry, przenikający odór.
    A ponieważ serce z piernika przedtem leżało na samym spodzie, teraz spoczywało widoczne dla każdego, na wierzchu, na stercie śmieci: coś połamanego i brudnego, pokryte pokruszoną szaroróżową cukrową polewą, wciąż jednak starannie zapakowane w szeleszczącą, przezroczystą folię, rozpaczliwie wyszeptałam „Ukochanej”, nieomal sparaliżowana.
    Wieczorem Roswitha udała się na studium służby kaznodziejskiej, które tym razem odbywało się u siostry Ines, matki Rebekki.
    Moi młodsi bracia leżeli już w łóżkach gotowi do spania, w całym mieszkaniu zapanował błogi spokój. Weszłam do ubikacji (znowu dostałam okres), później zrobiłam mały obchód do sypialni rodziców, gdzie w małej szafce nocnej Roswithy leżał niewielki kalendarz, w którym musiałam regularnie zaznaczać dni krwawienia. Kiedy wracałam do swego pokoju, zauważyłam ojca siedzącego cichutko na sofie w pokoju gościnnym.
    – Tato? – zapytałam nieśmiało, zatrzymując się. Ojciec spojrzał w górę.
    – Masz chwilę?
    – Tak, Hannah, o co chodzi?
    – Też jesteś na mnie zły? – spytałam cicho. – Tak jak inni? Ojciec pokręcił głową. – My nie jesteśmy na ciebie źli – wyjaśnił, wzdychając. – My się tylko o ciebie martwimy.
    Także westchnęłam. – Och, sama nie wiem, co się ze mną dzieje – powiedziałam z namaszczeniem, siadając koło niego. – Czasami boję się, że zwariuję…
    – Żebyś tylko nie straciła swojej wiary, Hannah – odpowiedział. – Wtedy nic ci się nie stanie.
    Patrzyliśmy na siebie, a w pewnej chwili ojciec bardzo powoli uniósł rękę i pogłaskał mnie po policzkach.
    Drgnęłam, gdyż niezmiernie rzadko mnie dotykał, zwracał na mnie uwagę, czy poświęcał mi czas.
    – Tatusiu, opowiedz mi coś o… o mojej Mamie – poprosiłam go nagle.
    Ojciec zmarszczył czoło. – Hannah, co to ma znaczyć? Do czego zmierzasz? – Odsunął się odrobinę na bok, a ja mocno chwyciłam go za rękę.
    – Tatusiu – dopraszałam się usilnie. – Jaka była? Jak wyglądała? Co robiła przez cały dzień? Co lubiła? Jaka była dla mnie? Co w niej kochałeś? Przecież ją kochałeś, prawda?
    Ojciec wlepił we mnie wzrok, a jego oczy płonęły gniewem. – Oczywiście, że ją kochałem! – wyrzucił w końcu z siebie gwałtownie, potem nagle jęknął i przycisnął silnie opuszki palców do skroni, aż się zrobiły blade.
    – Była piękna – wymamrotał zmuszony. – I dowcipna, i mądra. Patrzyliśmy na siebie. Roześmiałam się, podczas gdy ojciec pobladł. – Tak, była piękna, dowcipna i mądra. Bardzo mądra, chociaż miała problemy z logicznym myśleniem. Rozumiesz? Matematyka, przedmioty przyrodnicze. Poza tym była bardzo muzykalna, a swój saksofon uwielbiała ponad wszystko. Znowu się roześmiałam.
    – Wiem, że najbardziej oczywiście kochała ciebie – kontynuował, teraz i on się uśmiechnął. – Ciebie i mnie – dodał po chwili.
    Przez chwilę zapanowała między nami zupełna cisza i ten krótki czas był czymś przepięknym, niemal zrekompensował mi owo straszne popołudnie spędzone w Sali Królestwa.
    – Ale była też lekkomyślna i zakręcona – stwierdził krytycznie, ponownie marszcząc czoło.
    – Jestem do niej podobna? – zapytałam szybko, nie chcąc, aby nasza rozmowa znowu się urwała. Ojciec, zaskoczony, spojrzał na mnie.
    – Podobna? – czy ja wiem… – bąknął. -… twoje włosy, tak, twoje jasne włosy. Mama miała podobne włosy. Zawsze w pewnym nieładzie, niesplecione, poskręcane, nie bardzo uczesane.
    – A poza tym? – drążyłam dalej.
    Ojciec przyglądał mi się. – Masz ręce jak ona, te drobne palce, wąskie dłonie.
    Jego twarz po raz pierwszy od dłuższego czasu znowu była smutna, tak jak wcześniej, kiedy wyrażała wyłącznie smutek.
    – Ale poza tym nie jesteś taka jak ona – powiedział w końcu. – Jesteś poważniejsza, spokojniejsza i rozsądniejsza, nie tak zakręcona i roztrzepana jak ona.
    Przełknęłam ślinę. Poważna, cicha, rozsądna, taka jestem. To wszystko dużo bardziej pasowało do Roswithy niż do mojej Matki.
    Znowu przez chwilę patrzyliśmy na siebie w milczeniu.
    – Tato, opowiedz mi coś więcej – nie dawałam mu spokoju podekscytowana. – Chcę wiedzieć o niej wszystko, muszę to wiedzieć!
    – Dlaczego? – zapytał sceptycznie. – Po co chcesz się grzebać w przeszłości? To wszystko było już tak dawno. Teraz jestem z Roswithą…
    – Tato, kiedy ona zmarła? – przerwałam mu szybko. – Zapomniałam już datę jej śmierci. A także nie umiem znaleźć jej grobu. Chciałabym mieć jej fotografię. Proszę, tato!
    – Nie, nie mam już ochoty więcej o tym rozmawiać… Nie chcę mówić o przeszłości! – wrzasnął wściekle. – Nie chcę, słyszysz, Hannah?
    A potem nasza rozmowa się skończyła tak nagle jak sie rozpoczęła. Ojciec przeszedł z pokoju gościnnego do gabinetu i zamknął się w nim. Po chwili usłyszałam, jak się modli.
    „Mam jej ręce i włosy – wpisałam prędko do dziennika. – Ojciec mówi, że była piękna, wesoła i mądra. Chciałabym być taka jak ona. Ale jestem nudna, brzydka, bez temperamentu i staromodna. Jestem taka sama jak Roswitha.
    Myślę, że jej nienawidzę.
    PS: R. wyrzuciła serce z piernika”.
    Tej nocy poszłam po kryjomu do naszej piwnicy. Było po północy, Roswitha dawno temu wróciła do domu i już spała. Także ojciec i młodsi bracia. Wymknęłam się cała w strachu z nieoświetlonego mieszkania, w którym panowała zupełna cisza i skradając się, powędrowałam do wilgotnej, zimnej i nieprzyjemnej piwnicy. Trzęsłam się tak bardzo ze strachu i zimna, że z trudem poradziłam sobie z otwarciem drzwi, ale w końcu udało się. Latarką oświetliłam sobie ciasne piwniczne pomieszczenie. Na całe szczęście nie było ono tak szczelnie zawalone klamotami, jak piwnica naszych sąsiadów. Prawdopodobnie dlatego, że Roswitha często je porządkowała i zasadniczo bardzo oszczędnie nim gospodarowała. I dlatego nie musiałam długo szperać, żeby znaleźć to, czego szukałam. Były to skrzynie z rzeczami Mamy! Długie minuty zastanawiałam się, czy je w ogóle ruszać. W końcu były one wszystkim, co pozostało po mojej Matce. Poza mną oczywiście.
    Zziębniętymi palcami zerwałam wreszcie z pierwszej skrzyni brązową taśmę klejącą. Drżąc, uniosłam wieko i zajrzałam do środka. Wewnątrz leżał saksofon czy raczej to, co z niego zostało. Smutny obrazek, zdeformowany, porysowany i poobijany instrument, ledwie rozpoznawalny. Rozpłakałam się, przez chwilę tylko stałam, głaszcząc saksofon i roniąc łzy. Dopiero dużo później odważyłam się zajrzeć do innej skrzyni. Palce miałam lodowate, kiedy bez tchu, bardzo szybko, przerzucałam ostatnie manatki Mamy. Do kogo dzisiaj należą właściwie te rzeczy? Do mojego ojca? Jej rodziców? – Czy może do mnie? Zakręciło mi się w głowie od tych rozmyślań, rzeczywiście mogłyby należeć do mnie. Zdecydowałam się przynajmniej coś niecoś zabezpieczyć, zanim ojciec czy Roswitha wpadliby na pomysł, żeby skrzynie przenieść w inne miejsce, do którego nie mogłabym się więcej dostać. Saksofonu wprawdzie nie dałabym rady zabrać, był po prostu za duży, żeby go ukryć, ale znajdowało się tam jeszcze błyszczące pudełko ze starymi przyborami kosmetycznymi, dziennik w rozsypce i cała sterta używanych ubrań. I klipsy w liliowym kubku bez ucha. Odkładałam rzeczy na bok, potem otworzyłam ostatnią skrzynię. Drgnęłam cała, kiedy mój wzrok spoczął na leżących na samym wierzchu fotografiach. To była ona, Mama! Nagle znowu popłynęły mi łzy, siadając na zimnej, piwnicznej posadce, ciężko wzdychałam.
    Mama…
    Tysiące wspomnień kołatało się we mnie. Leżąc na podłodze, kurczyłam się w sobie, aż w końcu skuliłam się, podciągnąwszy kolana pod brodę, przyciskając czoło do twardej, kamiennej posadzki. Jak mogłam kiedykolwiek zapomnieć! Wszystkie, dosłownie wszystkie wspomnienia nagle znowu odżyły.
    – Mamo, ty nie mogłaś umrzeć, nie chcę… – wyjęczałam.
    – Mamo, chcę być z tobą – wyłkałam.
    – Mamo, przyjdę do ciebie, obiecuję ci… – szepnęłam.
    Nie wiem, jak długo tak leżałam, ale czas minął niezauważalnie. W końcu podniosłam się i bezsilna, obładowana bezcennymi rzeczami Mamy wróciłam do mieszkania. Cieszyłam się bardzo, że boli mnie całe ciało.
    Następnego dnia zaświeciło słońce. Był poniedziałek, znowu musiałam iść do szkoły po całym tygodniu nieobecności.
    Rzeczy po Mamie ukryłam w swoim pokoju. Ozdoby i rozlatujący się dziennik włożyłam do kartonowego pudełka w szafie, kolorowe ubrania i skrzyneczkę ze szminkami zapakowałam do worka i wcisnęłam pod łóżko. Fotografię schowałam Jeszcze poprzedniej nocy pod poduszkę, a teraz włożyłam ostrożnie pod bluzkę. Potem poszłam do kuchni.
    – Dzień dobry, Hannah – powiedziała Roswitha.
    Milczałam zawzięcie. Moi braciszkowie siedzieli już przy stole i jedli śniadanie. Pogłaskałam Benjamina po jasnych, gęstych włosach.
    – Cześć, mały mężczyzno – szepnęłam. Benjamin podziałał na mnie jak balsam, czułam jego spokój, miękkość i ciepło, dobrze zrobiło to moim lodowatym rękom, przez krótką chwilę rozgrzałam się od niego. Poza tym jego świeży zapach przypomniał mi o Paulu.
    Paul. Moje serce zaczęło mocniej bić.
    Roswitha podsunęła mi śniadanie do szkoły i filiżankę gorącej herbaty. – Hannah, rozmawiałam już z twoją nauczycielką i powiedziałam jej, że nie zagrasz jednak w tym teatrze.
    Drgnęłam, ale milczałam.
    – I mam naprawdę nadzieję, że przestaniesz bawić się z nami w kotka i myszkę. – Wyjaśniłam pani Winter, że zwyczajnie nie masz czasu przychodzić na popołudniowe próby. Wydało mi się to najlepszą wymówką.
    Odstawiłam bezdźwięcznie swój taboret.
    – Tak, a dlaczegóż to nie mam czasu po południu? – wyszeptałam ledwie słyszalnie, zadając sobie wiele trudu, aby mój drżący głos zabrzmiał mocno. Jednak na niewiele się to zdało.
    – Ponieważ, jak wiesz, popołudniami chodzimy na zgromadzenia, Hannah – wycedziła złośliwie Roswitha. – A dzisiaj idziemy obie na dodatkową służbę kaznodziejską.
    Prawie na nią nie patrząc, powiedziałam ostrożnie: – Nie wierzę, że możesz mnie zmusić.
    – Hannah! – krzyknęła.
    – Roswitha! – odezwałam się tym samym tonem, co ona.
    – Kłócicie się? – zapytał Markus zaintrygowany.
    – Zamknij się! – wrzasnęła Roswitha.
    W kuchni zrobiło się cicho, bardzo cicho.
    – Będziesz robić, co ci każę, Hannah – odezwała się w końcu Roswitha i stało się coś niewiarygodnego: znowu ni z tego, ni z owego, się roześmiała!
    – Nie – odparłam błyskawicznie, zrywając się z miejsca. – Nie jesteś moją matką, nic nie masz do gadania!
    Benjamin zaczął płakać, Markus i Jakob siedzieli zupełnie cicho, ze spuszczonymi głowami. Podbiegłam do drzwi i uciekłam z mieszkania. Ze zdenerwowania nie zabrałam swego plecaka, jednak poszłam do szkoły. Biegnąc truchtem, zniechęcona, wzdłuż ulicy, wyciągnęłam w końcu lekko pozaginaną fotografię Mamy.
    Oto znowu była, moja Mama. Jej twarz. Radosna, piegowata, roześmiana. Nie z cynicznym, sztucznym, wyrafinowanym, wymuszonym uśmieszkiem Roswithy, lecz autentycznie radosna i pogodna.
    Tuż przed szkołą, wahając się, co robić, zatrzymałam się wreszcie. Chwyciłam bardzo delikatnie, ostrożnie za gumkę mocno ściskającą włosy i ściągnęłam ją. Potrząsnęłam głową. Przez chwilę przejeżdżałam palcami po rozpuszczonych, jasnych, miękkich włosach, aż ułożyły się dokładnie tak jak u Mamy. Później ukradkiem odpięłam górne guziki swojej białej bluzki, czego nigdy jeszcze nie robiłam, i wzięłam głęboki oddech.
    – Cześć Hannah – usłyszałam nagle wyraźny głos za sobą. Odwróciłam się raptownie, zagryzając wargi. Przede mną stał Paul. Ze strachu Zakrztusiłam się, nie mogąc zupełnie złapać oddechu. W każdym razie kaszlałam bez przerwy, aż w którymś momencie Paul położył rękę na moim ramieniu i bardzo lekko poklepał mnie po plecach. Sprawił, że znowu się uspokoiłam.
    – Dzięki, już w porządku – wymamrotałam, uwalniając się szybko z jego objęć. Dziwne uczucie pozostało. W miejscu, które dotykał Paul, poczułam zimno i kłucie.
    I nagle moje ciało oszalało. Chciało być dotykane przez Paula, obejmowane, głaskane i ściskane, podczas gdy rozum mówił mi, że to nic innego jak zakazane, bezsensowne zachowanie.
    Szatan. Demony. Diabelskie pokuszenie. Grzech. Brud i hańba. Miałam zawroty głowy wywołane pragnieniem bliskości Paula, a niemal jednocześnie chciałam się od niego uwolnić.
    – Źle się czujesz? – zapytał zatroskany i znowu jego delikatna ręka znalazła się na moim ramieniu.
    – Zostaw mnie, proszę… – wyszeptałam zrozpaczona.
    – Czego właściwie się boisz? – zapytał. Milczałam.
    – Hej, Hannah, ze mną możesz o wszystkim porozmawiać. Zaprzeczyłam ruchem głowy.
    – Jeśli zechcesz – naciskał.
    – Dzwonek, słyszysz? – bąknęłam, próbując na niego nie patrzeć, co mi się jednak nie udawało. Spoglądałam na jego usta, wargi, wyobrażając sobie, jak by to było, gdybym je całowała.
    – W zeszłym tygodniu chciałem do ciebie zadzwonić – dodał, kiedy szliśmy po szerokich, szkolnych schodach.
    – Nie rób tego! – powiedziałam, wystraszona, podniesionym głosem.
    – Wiem, twoi rodzice – stwierdził. – Marie opowiedziała mi, że są bardzo surowi. To dlatego, że jesteście świadkami Jehowy, mam rację?
    Skinęłam lekko głową, przytakując i w milczeniu poszliśmy dalej. Kiedy stanęliśmy przed drzwiami do klasy, Paul wypowiedział cicho jeszcze dwa zdania. – Ale oni nie mogą zaplanować ci całego życia, tak myślę. – To było pierwsze, a po chwili dodał, naciskając już klamkę od drzwi: – Masz cudowne włosy i najpiękniejsze oczy, jakie kiedykolwiek widziałem…
    Później rozpoczęła się pierwsza lekcja. We mnie szalała burza uczuć, szczęścia, strachu i rozpaczy w czystej formie.
    Amanda została teraz Dorotką. Śpiewała Somewhere over the rainbow, tak jak sobie wymarzyła. Ja natomiast zajęłam się zredagowaniem programu oraz namalowałam plakat. Zrobiłam to wspólnie z Yüksel, która także nie grała w przedstawieniu.
    – Ja też nie mam czasu popołudniami – szepnęła mi pocieszająco. Wiedziałam, co było tego powodem. Jej matka była ciężko chora i ona musiała zajmować się młodszym rodzeństwem oraz przygotowywać ojcu, przychodzącemu wieczorem Z pracy, ciepłą kolację.
    Jednakże Yüksel nie była tak zniewolona jak ja. Milcząc, malowałam nasz plakat. Jako motyw wybrałyśmy latającą chatkę nad leśną polaną. A w niej widoczną w małym oknie Dorotkę z jej niewielkim psem, obie sylwetki wycięte z czarnego papieru. Yüksel z kolei wykaligrafowała wielkimi literami: CZARNOKSIĘŻNIK Z OZ – KLASA 9B.
    Nagle z tylu za mną ktoś się nachylił. Zamknęłam oczy i ze strachu upuściłam czarny flamaster. Znalazłam się między opalonymi, ciepłymi ramionami Paula. – Byłabyś oczywiście dużo lepszą Dorotką – szepnął mi do ucha, a jego usta przez chwilkę muskały moją małżowinę.
    Zrobiło mi się gorąco i dostałam zawrotów głowy ze zdenerwowania.
    Odwróciłam się raptownie.
    – Przestań! – sapnęłam ciężko, odpychając go na bok. Paul lekko się odsunął i milcząc, przyglądał mi się.
    „Nie odsuwaj się”, błagałam w duchu. „Och proszę, nie odchodź. Kocham cię, Paul, ale to jest zabronione, to grzech, Bóg mnie ukarze. Zabije mnie podczas Armagedonu, zgładzi swoim mieczem, pod którego ostrzem będę się wić z bólu i ostatecznie wykrwawię się w straszliwych męczarniach…”
    Widziałam tę śmierć wyraźnie przed sobą, w końcu brat Jochen wciąż mi opowiadał o Armagedonie.
    Paul w milczeniu stanął przede mną i stał tak bez słowa, rozmyślając, aż pani Winter zniecierpliwiona zawołała go, ponieważ pilnie potrzebowała na scenie Stracha na wróble.
    W południe, po szkole, przywitali mnie w domu nie tylko Roswitha i młodsi bracia, lecz także rodzice mojej macochy. W łazience zaplotłam sobie pospiesznie nowy warkocz i zapięłam bluzkę na ostatni guzik.
    – Dzisiaj jemy wszyscy razem – wyjaśniła babcia, rzucając mi dziwne spojrzenie. Nic nie powiedziałam, a także nie modliłam się przy stole.
    – Hannah, ubieraj się, wychodzimy – zawołała Roswitha wkrótce po obiedzie.
    – Nie idę na służbę kaznodziejską – powtórzyłam nerwowo słowa, które wypowiedziałam rano, nie ruszając się z sofy.
    – Oczywiście, że idziesz ze swoją matką na służbę kaznodziejską – oznajmiła mi ostro babcia.
    – Ona nie jest moją… – szepnęłam bojaźliwie. Dalej już nie dokończyłam, ponieważ dziadek uderzył mnie w twarz. Jego duża, twarda ręka trafiła mnie w usta, aż głowa odbiła się od oparcia sofy. Zupełnie nic nie poczułam, zauważyłam jedynie, że coś ciepłego spływa mi po podbródku.
    – Krew – pisnął wystraszony Benjamin. – Dziadku, przez ciebie Hannah leci krew.
    Roswitha, która była już ubrana w płaszcz, zabrała Benjamina z pokoju gościnnego. – Idź na podwórko do braci – powiedziała surowo. – Zabiorę was zaraz do siostry Ines. Dzisiaj ona się wami zajmie.
    Rodzice Roswithy stali jedno obok drugiego przy sofie. – Uderz ją spokojnie jeszcze raz – powiedziała zachęcająco babcia, nie spuszczając ze mnie oczu.
    Dziadek przytaknął i pociągnął mnie za rękę do góry.
    – Wstawaj, dziewucho – powiedział ze spokojem.
    – Nie, nie… – wyjęczałam, pochylając głowę, ale dziadek i tak mnie uderzył. Zwyczajnie uniósł prawą rękę, w tym czasie lewą mocno mnie trzymając, i uderzył w twarz. Potem tą samą ręką zadał kolejny cios. Tym razem wierzchem dłoni. Potem spoliczkował mnie znowu swoją twardą, otwartą dłonią i zaraz ponownie jej odwrotną, kościstą stroną. Sapał przy tym tak, jakby wykonywał jakąś ciężką pracę. Głowa latała mi to w tę, to w tamtą stronę, a mnie nagle przyszło na myśl, że zupełnie straciłam czucie. Nie czułam ciosów na twarzy, tylko powiew od ręki dziadka oraz szum w głowie. Zrobiło mi się niedobrze i usłyszałam własny świszczący oddech.
    – Myślę, że już wystarczy – powiedziała niespodziewanie Roswitha.
    A potem jeszcze coś:
    – Dziękuję ci ojcze, wyświadczyłeś Hannah wielką przysługę. Z powrotem usiadłam na sofie. I dokładnie w tej samej chwili to się zdarzyło… fotografia mojej Matki wypadła mi spod bluzki, która w czasie szarpaniny wyszła mi ze spódnicy. Zdjęcie upadło na dywan w pokoju gościnnym. Roswitha spojrzała zdziwiona i w tym samym czasie przelotny uśmieszek zniknął z jej twarzy. Tuż po tym babcia postawiła stopę na wizerunku Mamy.
    – Nie, nie…! – krzyknęłam przerażona i w tej samej chwili poczułam nagle ból, spowodowany serią razów w twarz. Nikt nie zwrócił na mnie uwagi, babcia schyliła się po fotografię, podniosła ją i końcówkami palców podała dalej. Roswitha chwyciła za zdjęcie i wyszła z pokoju.
    – Oddaj mi je – krzyczałam, jak oszalała. – Proszę, proszę, proszę, to należy do mnie, potrzebuję go…
    Dziadkowie gapili się na mnie ze wstrętem, on położył rękę na moich plecach, ciężką i silną jak skała i wysłał mnie do mojego pokoju. Zamknęli za mną drzwi, nim zdążyłam się za nimi obejrzeć. Próbowałam kilkakrotnie naciskać na klamkę, ale dziadek mocno trzymał ją z drugiej strony, tak że w ogóle nie mogłam nią poruszyć.
    – Rosi, gdzie jest klucz? – usłyszałam babcię wołającą Roswithę. Jej głos brzmiał zupełnie naturalnie.
    – Już niosę – odpowiedziała, śmiejąc się.
    Nie mogłam w to uwierzyć: rzeczywiście był jakiś klucz od mojego pokoju? Jakże często prosiłam o niego, a oni wciąż zapewniali mnie, że w naszym mieszkaniu nie ma kluczy do drzwi. W czasie kiedy nasłuchiwałam, jak mnie zamykali, zrobiłam się nagle zupełnie zimna i harda. Otworzyłam szafę, wyciągnęłam małe pudełko po butach, a z niego mój dziennik, w którym zapisałam: „Oni kłamią. Oni stale kłamią. Kłamią tutaj i w czasie służby kaznodziejskiej. Kłamią nawet w Sali Królestwa. Gardzę nimi. Nienawidzę ich, nienawidzę, nienawidzę. Oni mnie pobili, aż do krwi. Zamknęli. Jestem ich WIĘŹNIARKĄ.
    Paul – Paul – Paul – kocham cię. Uwolnij mnie”.
    Następnego dnia znowu zostałam w domu, moją twarz pokrywały czerwone plamy i lekka opuchlizna, podobnie zresztą jak dolną wargę, która była zgrubiała.
    – W takim stanie nie możesz iść do szkoły – powiedziała Roswitha, kiedy przyniosła mi do łóżka filiżankę herbaty. Milczałam przerażona, myśląc o fotografii Mamy, którą mi zabrała.
    – Benjamin też jest chory – powiedziała, uśmiechając się. – Możesz się nim zająć. Starszych idę teraz zaprowadzić do przedszkola, a wracając, odwiedzę brata Jochena i siostrę Brigitte.
    Nie ruszyłam się z miejsca.
    – No wstawaj, Hannah – zniecierpliwiona rzuciła polecenie. Podnosiłam się opieszale. Ciepłe, słoneczne promienie oślepiały mnie, zniechęcona zacisnęłam powieki, aby uniknąć oglądania Roswithy. Nagle usłyszałam głos ojca, dobiegający z korytarza.
    – Markus i Jakob bądźcie, proszę, trochę ciszej.
    – Tatusiu, to ty jeszcze tu jesteś… – westchnęłam z ulgą.
    – Hannah… – ojciec odezwał się cicho, odsuwając mnie od siebie na pewną odległość. Przyjrzał się mojej opuchniętej twarzy, jego wzrok wyrażał przerażenie i to dodało mi odwagi i siły.
    – Tatusiu, ona jest taka podła – rozpłakałam się, czepiając się jego ramienia. – Wszystkiego mi zabrania i godzi się, żeby dziadek mnie bił, i zabrała mi fotografię Mamy. Ona nie ma prawa…
    – Hannah… – znowu się odezwał, a jego twarz była blada, napięta i wyrażająca bezradność. Nie chcąc znosić tego spojrzenia, ponownie objęłam go obiema rękami za szyję i przytuliłam swoją wilgotną twarz do jego piersi. Nagle odczułam, jak ojciec prostuje się, próbuje zachować między nami większy dystans.
    Westchnęłam, gdyż pojęłam, że Roswitha teraz także znajdowała się w przedpokoju.
    – Michael, jesteś już spóźniony – usłyszałam po chwili serdeczny, ale stanowczy głos.
    – Masz rację, Roswitho – burknął, odsuwając mnie na bok. – Hannah, przykro mi…
    – Tatusiu! – jęknęłam.
    – Roswitha się tobą zaopiekuje i Bóg jest stale przy tobie, weź sobie to do serca i nie przegraj bezsensownie swojej szansy.
    Z tymi słowami zostawił mnie w przedpokoju, usłyszałam jeszcze jego pośpieszne kroki na klatce schodowej, które z wolna stawały się coraz cichsze, milknąc w oddali.
    Z reszty tego przedpołudnia niewiele zapamiętałam, wiedziałam tylko, że przyprowadziłam do siebie do łóżka mojego najmłodszego, kaszlącego braciszka, zaraz po tym, jak Roswitha wreszcie wyszła z domu z pozostałą dwójką.
    Benjamin tulił się do mnie, włożył swoją malutką, gorącą, spoconą dłoń w moją. Wąchałam jego miękkie, jasne loki, czując, jak bardzo go kocham.
    Moje myśli zaprzątnięte były Paulem, który teraz, w owej chwili, był w szkole, gdzie także i ja właściwie w tym czasie powinnam być. Patrzyłam w okno na dobiegające przez nie promienie słoneczne, wyobrażając sobie, jakby to było, gdyby Paul teraz także spoglądał na świat i przy tym pomyślał o mnie. Mogłoby tak być? Czułam bardzo wyraźnie, że w środku cała się trzęsę.
    Paul powiedział, że mu się podobają moje oczy i włosy, czy naprawdę? W moich szarych oczach i blond włosach nie było przecież nic szczególnego.
    – Hannah, dlaczego dziadek cię zbił? – zapytał nagle mój drobny, trzyletni braciszek.
    – Nie wiem… – odrzekłam smutna.
    – Może dlatego, że wciąż jesteś nieposłuszna? – zastanawiał się Benjamin, w jego głosie także słychać było przygnębienie.
    – Jestem niegrzeczna…? – zapytałam apatycznie.
    – Babcia i mama tak mówią – dodał, głaszcząc mnie po twarzy swoimi pulchnymi paluszkami. – Ale ja tak nie uważam, kocham cię bardziej od wszystkich.
    Nie wytrzymałam, łzy popłynęły mi po policzkach.
    – Nie, nie – jęknął, głaskając moją zapłakaną twarz. Więcej z tego, co się działo w tym dniu, nie zapamiętałam.
    Pozostałe dni tamtego tygodnia przeżyłam jak we mgle.
    – Czy coś się z tobą dzieje, Hannah? – zapytała w środę zatroskana pani Winter.
    Milczałam.
    – Jesteś taka blada, czy coś się stało?
    Przecząco pokręciłam głową, oglądając, jak inni w czasie ostatniej lekcji próbowali role w spektaklu. Mój plakat Yüksel dokończyła sama.
    – Nie wiedzieliśmy, jak długo będziesz nieobecna – wyjaśniła mi usprawiedliwiająco. – A plakat musiał przecież tak szybko, jak to możliwe, trafić do drukarni.
    Przytaknęłam.
    – Hannah, dlaczego stale mnie unikasz? – zapytał Paul mniej więcej z tysiąc razy, zawsze kiedy schodziły się nasze drogi.
    – Zostaw mnie – to było wszystko, co mu tysiąc razy odpowiadałam. Unikałam jego rozmarzonego, dziwnego spojrzenia, na przerwach ukrywając się przed nim za kubłami na śmieci. Tam śmierdziało i dlatego rzadko ktoś się zatrzymywał w tym miejscu. Tylko ja, kucałam obok kubłów na rozgrzanej ziemi, czując się sama jak śmieć.
    – Skąd od ciebie ten dziwny zapach ostatnimi dniami? – zapytała w piątek Roswitha, kiedy wróciłam do domu na obiad. Skrzywiła się przy tym, pociągając nosem.
    Nie odpowiedziałam.
    – Przebierz się, idziemy na zgromadzenie – oznajmiła po południu.
    Poszłam bez słowa do łazienki, założyłam czystą spódnicę, ale bluzki nie zmieniłam, nosiłam ją już kilka dni, ale było mi wszystko jedno. Przestałam także myć włosy, a kiedy Roswitha kazała mi wziąć prysznic, puszczałam tylko wodę, stojąc przy zamkniętych drzwiach i pilnując, aby nikt mnie nie nakrył na oszustwie.
    W czasie zgromadzenia brat Jochen zawołał mnie do przodu, stawiając przed całym zborem.
    – Jak już wszyscy wiecie, nasza siostra Hannah ostatnimi czasy odmówiła nam posłuszeństwa. Kłamie, jest bezczelna i bezwstydna, ma grzeszne myśli, a jej wygląd…?.' – Co o tym myślicie, siostry i bracia?
    Przerażona stałam cicho obok niego i nagle naszło mnie uczucie, że coś ze mną nie jest w porządku. Wydawało mi się, że najzwyczajniej wyślizgnęłam się z siebie i unosiłam się lekko nad wszystkimi. Widziałam swoją ziemską powłokę, stojącą tam, na dole, bladą i skrępowaną, bezradną i śmieszną, ale sama majestatycznie wisiałam w powietrzu zimna, bez czucia, nad tym poniżonymi ciałem.
    – Hannah jest smutna, ona tak płakała, że moje ręce były całkiem mokre… – krzyknął Benjamin, zanim ktoś go zdołał uciszyć. Zobaczyłam jak zdenerwowana Roswitha skarciła go.
    – Wygląda jak flejtuch – odezwał się brat Bernhard.
    – Tak, rzeczywiście zmieniła się bardzo na niekorzyść – zawołała siostra Jeanette.
    – A przecież wcześniej była taką grzeczną dziewczynką – dodał brat Paul.
    – Potrzebuje dyscypliny – zawołał brat Roland.
    – Dostaje ode mnie regularnie – odparł dziadek, wzruszając ramionami.
    – Nie wolno wam zapominać, bracia i siostry, że jej… Hannah… naturalna matka była osobą bez charakteru, bardzo niefrasobliwą… – powiedziała babcia ze wstrętem.
    Moja pusta, nic niemówiąca powłoka tam, z przodu, na scenie nagle zapadła się w sobie, taka bezsilna, podczas gdy ja unosiłam się bardzo wysoko w naszej Sali Królestwa z rozłożonymi w powietrzu ramionami i śmiejąc się w duchu.
    Cały następny tydzień musiałam zostać w łóżku, Roswitha czujnie mnie pilnowała. Ani ojciec, ani moi młodsi bracia nie zaglądnęli do mnie.
    Raz usłyszałam dzwonek telefonu w przedpokoju, a po chwili Roswithę, jak zimnym, stanowczym głosem wyjaśniła, że nie ma mnie dla nikogo, gdyż choruję na ciężki nieżyt oskrzeli i koniecznie potrzebuję spokoju.
    – Kto to jest Paul König? – zapytała, kiedy chwilę później przyniosła mi do pokoju kolację.
    Drgnęłam, gdyż przeszła przeze mnie jakaś tajemnicza, gorąca fala radości. A jednak zadzwonił. Musiałam zatem dla niego coś znaczyć, nawet jeśli było to trudne do wyobrażenia. W końcu nie byłam atrakcyjną, tylko niedojrzałą, niezadbaną i flejtuchowatą dziewczyną, nikim więcej. Dokładnie tak w każdym razie opisała mnie wczoraj siostra Brigitte, kiedy przyszła w odwiedziny.
    – Jesteś cała czerwona na twarzy, Hannah – stwierdziła Roswitha, przyglądając mi się ze wstrętem. – Tak więc to jest ten Paul König, który ci poprzewracał w głowie i zbliżył do szatana.
    Przerażona pokręciłam przecząco głową.
    – Widzę, że kłamiesz Hannah – fuknęła Roswitha. – Oczywiście, że to ten chłopak, który cię zepsuł i splamił. Uprawiałaś z nim seks, oddałaś mu się?
    Zamknęłam oczy i przypominałam sobie o wielu marzeniach, w których robiłam rzeczy, bliskie podejrzeniom Roswithy. Podniecające, delikatne, piękne…
    – Brak odpowiedzi jest także odpowiedzią – wymamrotała, wzdychając, Roswitha, po czym wstała. – Wyjaśnimy to – powiedziała zdecydowanie. – Przecież cię kocham, Hannah. Jesteś moją córką, moją jedyną córką, zrobię wszystko, co w mojej mocy, aby ci pomóc.
    Na tym skończyła i wyszła z pokoju, zamykając za sobą głośno drzwi.
    Zbliżała się szkolna premiera i 9b opętała teatralna gorączka. Budowaliśmy scenografię, koleżanki i koledzy przeszukiwali w domach swoje szafy w celu znalezienia odpowiednich ubrań na kostiumy, które matki z satysfakcją przerabiały. Wszyscy byli uradowani i podnieceni, wszyscy za wyjątkiem mnie. Chodziłam samotna, unikając Marie i Paula, a popołudnia spędzałam w domu.
    „Oni mają jakiś plan, czuję to – zapisałam cała w strachu do dziennika. – Przez ostatnie dni Roswitha nie zamieniła ze mną ani jednego słowa, nie patrzy na mnie i nie troszczy się. Każdego dnia po szkole stawia tylko bez słowa obiad na stole w moim pokoju. Benjaminowi nie wolno przez całe popołudnie przebywać u mnie. Wychodzą na zgromadzenia beze mnie i nikt nie żąda, abym szła na służbę kaznodziejską. Boję się i czuję się samotna. Jutro skończę szesnaście łat”.
    Przeczytałam także rozlatujący się dziennik Mamy, chociaż nie było to łatwe, gdyż swoje notatki robiła niestety ołówkiem i zapiski już się trochę wytarły i zbladły. Spore fragmenty były nieczytelne. Mimo to przeczytałam go do końca. Jak inaczej wyglądał świat mojej Matki. Ona chodziła na koncerty, do teatru, wydawało się, że życie sprawiało jej wiele radości i zabawy. Kilkakrotnie paliła nawet haszysz, a raz z moim ojcem zrobili sobie krótki wypad do Amsterdamu, spędzając tam dwie noce w parku.
    Ostatnia część dziennika dotyczyła problemów finansowych i te swoje przemyślenia zapisała długopisem.
    „Nie daje mi to spokoju, wciąż mamy krucho z kasą – zanotowała. – Hannah jest najsłodszą myszką na świecie, ale dziecko to cholernie droga przyjemność. Stale wydaję pieniądze. Michael nie jest w stanie wiele mi pomóc. Jest bezradny. Czasami mnie denerwuje, naprawdę. Ja muszę być zawsze i do wszystkiego. Beze mnie w ogóle nic nie umie zdziałać. Nawet mój dobry nastrój jest mu nieustannie potrzebny. Jeśliby mnie kiedyś zabrakło, to natychmiast zginie”.
    Ostatni zapis w dzienniku Mama zrobiła w pewien wrześniowy piątek:
    „Dzisiaj jest okropny dzień. Ale jeśli coś musi być, to musi. Idę po południu do rodziców prosić o pomoc finansową na pewien czas. Gówno, przecież przysięgałam sobie, że nigdy nie będę tego robić! Na pewno będą się śmiać w kułak i stawiać warunki. Cholera…”
    Wlepiłam wzrok w te słowa, które moja Matka przed wieloma laty pewnego jesiennego dnia we wrześniu w złości nagryzmoliła w swoim niemal w całości zapisanym dzienniku.
    22 września! Roztrzęsiona wstałam i podeszłam do okna. Oszołomiona, wychyliłam się przez nie, na zewnątrz był chłodny, słoneczny dzień, rozmyślałam o Mamie, która zginęła 22 września, przed prawie dziesięcioma laty, kiedy pokonywała drogę do swoich rodziców, przechodząc przez szaloną północną obwodnicę.
    Tego dnia był 16 września i nazajutrz miałam urodziny, tak więc zmarła w niecały tydzień po moich szóstych urodzinach.
    Łzy napłynęły mi do oczu i właściwie chciałam zacząć płakać, gdy za moimi plecami otworzyły się drzwi.
    – Hannah, ubieraj się, proszę, czas na nas – powiedziała Roswitha, nie uśmiechając się w swój charakterystyczny sposób.
    – Nigdzie nie idę – szepnęłam smutno i dalej gapiłam się przez okno.
    Piekły mnie oczy.
    – Hannah, nie rób przedstawienia – powiedziała ostro macocha, podchodząc do mnie. Złapała mnie za rękę.
    – Mamy dzisiaj wizytę u mojej lekarki.
    – Wizytę u lekarza? – zdziwiłam się.
    – Tak, u siostry Walburgi – głos Roswithy zabrzmiał chłodno. Drgnęłam. Siostra Walburga była świadkiem Jehowy i ginekologiem Roswithy.
    – No chodźże już, Hannah – ponaglała mnie.
    – Nie chcę – wyszeptałam przerażona.
    – Chcemy tylko sprawdzić profilaktycznie – wyjaśniła.
    I tak też się stało. Z zawziętą miną zaciągnęła mnie na przystanek autobusowy, z którego pojechałyśmy do centrum miasta.
    W poczekalni było pełno pacjentek, ale mimo to bardzo szybko wywołano moje nazwisko. Roswitha podniosła się pierwsza.
    – Wolałabym iść sama… – powiedziałam błagalnie.
    – No, co jeszcze – zirytowała się Roswitha. – A co ty masz w ogóle do chcenia, Hannah.
    Weszłam za Roswithą do gabinetu. Siostra Walburga i Roswitha przywitały się porozumiewawczym spojrzeniem, oznaczającym „Wczoraj umówiłyśmy się telefonicznie”, dając do zrozumienia, że dzisiejsza wizyta miała zupełnie inny charakter niż zazwyczaj.
    To było nieprzyjemne spojrzenie, nieszczęśliwa gapiłam się na białą wykafelkowaną ścianę. W tej samej chwili zrobiło mi się bardzo zimno.
    – No rozluźnij się, Hannah – zarządziła w końcu siostra Walburga.
    Roztrzęsiona zrobiłam to, co chciała, telepiąc się ze strachu, usiadłam wreszcie na wysokim, wywołującym nieprzyjemne wrażenie fotelu ginekologicznym.
    – Rozłóż szeroko nogi i rozluźnij się, Hannah – powiedziała, gładząc mnie po lewym kolanie. Może chciała dodać mi odwagi. Słysząc obok siebie oddech Roswithy, wcale nie czułam się swobodnie.
    – Luźno – wydała polecenie lekarka i po chwili włożyła mi znienacka między nogi zimny, duży przyrząd. Zabolało mnie to i zaniepokoiłam się. Nagle opanował mnie przeraźliwy strach, spowodowany ewentualnym odkryciem tego, że ostatnio znowu sama się dotykałam dokładnie w to miejsce, do którego przyłożyła zimny wziernik, niemal każdej nocy głaszcząc się i rozmyślając o Paulu i o uczuciach, jakie do niego żywiłam.
    – Wszystko w normie – mruknęła siostra Walburga w tej samej chwili.
    Usłyszałam westchnienie Roswithy. I wtedy, właśnie wtedy, zrozumiałam, po co mnie badano. Chcieli wiedzieć, czy już przespałam się z Paulem. Wówczas nie byłam już taka nieświadoma rzeczy, jak wcześniej. Wiedziałam, że w mojej nieczystej części ciała znajduje się błona, która zostaje przerwana, kiedy uprawia się seks.
    – Możesz się już ubrać, Hannah – powiedziała siostra Walburga, gładząc mnie tym razem po policzku.
    Przytaknęłam pokornie i udałam się do kabiny.
    – Tak więc współżycia nie było, przynajmniej tyle – usłyszałam Roswithę, mówiącą przytłumionym głosem.
    – Tak, ale ta mała jest bardzo chuda i blada – powiedziała siostra Walburga po namyśle.
    – Najważniejsze, że wszystko tam jest w porządku – dodała Roswitha, a po jej głosie poznałam – zwróciłam na to uwagę – że na jej twarzy znowu pojawił się ów charakterystyczny uśmieszek.

6

    Tego dnia skończyłam szesnaście lat. „Dzisiejszej nocy znowu umierałam we śnie – napisałam dzienniku z samego rana, kiedy w mieszkaniu panował jeszcze całkowity spokój. – Może byłoby to najlepsze rozwiązanie, gdybym naprawdę umarła. (A przy tym dzisiaj są moje urodziny…). Wszystkiego najlepszego, droga Hannah!!!
    Chcę żyć normalnie albo umrzeć.
    Chcę być kochana, chcę, aby traktowano mnie poważnie, chcę mieć świece, dostawać kwiaty i prezenty, chcę być razem z Paulem.
    Moje życie jest bez sensu.
    Pragnę śmierci…”
    Wstałam i podeszłam do szafy, aby wyciągnąć czyste rzeczy do ubrania. W końcu dzisiaj był szczególny dzień, jeśli nie dla mojej rodziny, to przynajmniej dla mnie. Patrzyłam przygnębiona na moje tandetne, niemodne ciuchy. Na kilka ciemnych spódniczek, parę białych, jasnoniebieskich i beżowych bluzek, brzydkie pulowery, wdzianko zrobione na drutach, źle leżące, w kolorowe paski oraz bawełnianą bluzę z tamtego roku.
    – Nienawidzę tego całego gówna… – bąknęłam zrezygnowana.
    Jednakże wpadłam na pewien pomysł – zupełnie zwariowany, a przede wszystkim zabroniony!
    Wróciłam szybko do łóżka, cicho wyciągnęłam spod niego torbę pełną rzeczy Mamy. Pośpiesznie, z bijącym sercem, wyciągałam je, w końcu nie miałam wiele czasu do chwili, nim wstaną inni, dlatego działałam błyskawicznie. Wślizgnęłam się w różowe, obcisłe, zamszowe spodnie i naciągnęłam przez głowę długą, w nasyconym kolorze czerwonych maków, bluzę. W torbie znalazłam nawet parę butów, brązowych, śmiesznych, wiązanych liliowymi, połyskującymi sznurowadłami. Szybko włożyłam je na nogi. Potem dorwałam się do szafy, wyciągnęłam z ukrytego kartonowego pudełka kubek z biżuterią Mamy. Zatkało mnie, kiedy wygrzebałam z niego wreszcie orientalny łańcuszek oraz śmieszny klips z kryształu górskiego, o czym wtedy jeszcze nie wiedziałam. Założyłam na lewe ucho huśtające się cacko, po czym przemknęłam się możliwie najciszej do łazienki, umyłam dokładnie zęby i schłodziłam rozpaloną, podnieconą twarz sporą ilością zimnej wody. Uczesałam włosy, zwyczajnie odrzucając je do tyłu. Na końcu odważyłam się na krótkie spojrzenie w lustro… Prawie mnie zemdliło z podniecenia, w pośpiechu zbiegłam na ulicę.
    Dwie długie nogi w obcisłych, różowych spodniach szły wzdłuż drogi. Nieznane nogi, obce mi, winne tego, że za każdym razem, gdy na nie spoglądałam, opanowywał mnie strach. Moje rozpuszczone włosy powiewały na chłodnym jesiennym wietrze, łaskocząc mnie od czasu do czasu po szyi. Szczupłe ramiona przykrywała bluza w nasyconym kolorze czerwonych maków, a dwie nieznane nogi obute w połyskujące liliowym kolorem sznurowadła stąpały ze specyficznym dźwiękiem po asfalcie. Im bliżej podchodziłam do szkoły, tym stawiałam wolniejsze kroki. Powoli ze wszystkich stron schodzili się uczniowie, którzy albo rozmawiając, albo się śmiejąc, albo chichocząc, albo szepcząc, albo milcząc, albo czytając, albo nucąc, albo słuchając muzyki, przechodzili koło mnie przez wielką szkolną bramę. Nagle z mojej prawej strony pojawiły się Amanda i Deborah. Drgnęłam i najchętniej bym się skuliła i skryła, a jednak powoli szłam dalej. One robiły to, co zawsze, a mianowicie nachyliwszy się do siebie, porozumiewały się szeptem. I stał się cud: nie rozpoznały mnie, a przynajmniej na samym początku. Odetchnęłam z ulgą. Znienacka ktoś szarpnął mnie za rękaw, wystraszona odwróciłam się.
    – Paul… – wykrztusiłam zaskoczona, próbując się uśmiechnąć.
    – Hannah! – odezwał się Paul, także zaskoczony i zmieszany. Zmierzył mnie wzrokiem od stóp do głów. – Wszystkiego najlepszego z okazji urodzin… – wybełkotał w końcu, gapiąc się, wciąż oszołomiony.
    – Skąd wiesz, że mam dzisiaj urodziny? – zapytałam cicho, ciesząc się, że o nich pamiętał.
    – Ponieważ cię lubię, Hannah – odparł ostrożnie, a potem nagle przyłożył dłonie do mojej rozpalonej twarzy, składając bardzo szybko delikatny pocałunek na moich ustach. – Nie wiem, jak mam ci to powiedzieć… jesteś najładniejszą dziewczyną z całej szkoły – naraz szybko wyrzucił z siebie, nie przestając mnie całować.
    Milczałam zakłopotana, zmuszona mimowolnie do ponownej refleksji nad wczorajszym dniem, w którym Roswitha zaprowadziła mnie do ginekologa, aby się upewnić, czy ja z Paulem…
    Odpędziłam to wspomnienie i uniosłam głowę. – Sądzisz, że moglibyśmy przez chwilę gdzieś zostać sami? – zapytałam szybko.
    – Jasne – powiedział Paul, chwytając mnie za rękę. – Chodź! Zaprowadził mnie na tyły niewielkiego pawilonu, gdzie znajdowały się nasze pracownie – chemiczna i fizyczna, a stamtąd przez niewysoki mur, o którego istnieniu nie miałam pojęcia do tamtej pory, na małą łąkę.
    – O co chodzi, Hannah? – zapytał, przypatrując mi się. Wtedy błyskawicznie chwyciłam go za szyję, przyciskając swoje usta do jego. Paul stał zupełnie spokojnie, jego wargi były ciepłe, suche i cudowne, całowaliśmy się, tylko przez chwilę, krótko, delikatnie i ostrożnie.
    Gdy usłyszeliśmy dzwonek, poszliśmy bez słowa z powrotem, a kiedy stanęliśmy razem przed drzwiami do klasy, Paul znowu powiedział cicho. – Myślę, że naprawdę cię kocham, Hannah. Jakoś sobie poradzimy.
    – Ale ja nie wiem, jak… – to było wszystko, co mu odpowiedziałam.
    Pozostałą część przedpołudnia czułam się tak, jakby przeszła przeze mnie burza. Burza z błyskawicami rozpętała się, kiedy stanęłam w klasie wystrojona w zwariowane rzeczy po Mamie, a kolejna, tym razem uczuć, gdy wszyscy gratulowali Marie z okazji jej urodzin. Marie nagle popatrzyła na mnie, rzucając pytająco – zachęcające spojrzenie, a ja przyłapałam się na tym, że jej nieśmiało przytakuję. Wtedy odezwała się. – Dlaczego właściwie składacie życzenia tylko mnie? W końcu Hannah także ma dzisiaj urodziny!
    9b spojrzała na mnie niezdecydowanie, a potem wybuchła nowa burza, burza oszołamiającej przyjaźni. Potrząsali mi rękę i bombardowali pytaniami. Tylko Amanda powiedziała coś niesympatycznego. – Co się nagle stało z naszą nudną ciotką Jehową? Czyżby ci wypowiedzieli członkostwo w sekcie, czy co?
    Poczułam lodowate zimno w żołądku, kiedy usłyszałam jej słowa, a oczami szukałam uspokajającego spojrzenia Paula.
    Paul. Ten wywołał we mnie bez wątpienia wielką burzę. Myślałam o naszym pocałunku na małej łączce z tyłu za szkołą, miałabym ochotę móc uściskać cały świat.
    Na pierwszej długiej przerwie nie mieliśmy z Paulem okazji, aby się spotkać tylko we dwoje. Marie i inne dziewczyny otoczyły mnie, nawet Deborah była dzisiaj dla mnie serdeczna.
    – No powiedz wreszcie, Hannah, co ci się nagle stało? – zapytała, szczerząc zęby w uśmiechu i przyglądając się, zadumana, moim kolorowym rzeczom. – Wyglądasz naprawdę wystrzałowo. Skąd wytrzasnęłaś te ciuchy?
    – Hej, Hannah, o co chodzi z tymi twoimi urodzinami? – dopytywała się.
    Zanim zdołałam jej odpowiedzieć, wtrąciła się Sabrina.
    – Przecież dotychczas nie mogłyśmy ci winszować z tej okazji…
    – Pozwolili ci rodzice na ten zgubny strój? – krzyknęła Anne, dotykając z ciekawością mojego rękawa. – Myślałam, że są dla ciebie tacy surowi?
    Stałam bezradnie i nie wiedziałam, co mam powiedzieć.
    – No, daj Hannah już spokój – na szczęście powiedziała chwilę później Marie, kładąc rękę na moim ramieniu.
    – Chodź, idziemy stąd – szepnęła mi do ucha. Skinęłam głową z ulgą i ramię w ramię z Marie i Susanne oddaliłyśmy się od reszty. Odwróciłam się jeszcze parę razy, rozglądając się za Paulem, ale nigdzie nie zdołałam go namierzyć. Znowu myślałam o naszym sekretnym pocałunku na niewielkiej, szkolnej łące, tęskniąc za nim.
    Marie i Susanne zachowywały się bardzo taktownie.
    – Jasne, że wszystkich zamurowało na twój widok – powiedziała Marie po krótkiej chwili milczenia, mrugając do mnie porozumiewawczo.
    Przytaknęłam lekko.
    – Musimy cię zapytać, jak do tego wszystko doszło? – powiedziała ostrożnie Susanne.
    Pokręciłam przecząco głową.
    – OK – odezwała się natychmiast Marie.
    Przycupnęłyśmy we trójkę na niewysokim szkolnym murze, dokładnie w miejscu, gdzie następowało jego małe, łagodne załamanie. Tutaj było o wiele spokojniej niż w pozostałej części szkolnego podwórka. Zamyślona rzuciłam spojrzenie na swój tajny plac z kubłami na śmieci. Jakże często ostatnimi czasy tam przesiadywałam…
    Nagle zauważyłam, że Marie i Susanne spoglądają w tę samą stronę.
    – Lepiej, że dzisiaj jesteś tutaj z nami niż wciąż samotnie w stęchliźnie – powiedziała cicho Marie.
    Drgnęłam. – Widziałyście mnie tam? – zapytałam zmieszana.
    – Tak – odpowiedziała Susanne.
    – No tak – dodała Marie. – Właściwie to Paul pierwszy cię tam zauważył.
    – Paul mnie tam widział? – powtórzyłam przerażona. Przytaknęły.
    – Był totalnie przygnębiony, kiedy wreszcie odkrył, gdzie się ukrywasz na każdej przerwie – wyjaśniła Marie, rzucając mi dziwne spojrzenie. – Jesteśmy zresztą przekonane, że Paul cię… bardzo lubi.
    – W każdym razie wciąż o tobie myśli – dodała Susanne. Zrobiło mi się ciepło na sercu, kiedy tego słuchałam.
    – Zresztą, Hannah – odezwała się Marie na dźwięk dzwonka, oznajmiającego koniec przerwy – z tego, co wiemy, to ty każdą pauzę przesiadywałaś smutna między kubłami na odpadki, chciałyśmy oczywiście podejść do ciebie i jakoś ci pomóc, ale Paul sądził, że powinniśmy ci dać trochę czasu.
    Popatrzyłyśmy na siebie, cała trójka, a potem powoli udałyśmy się w drogę powrotną do klasy. Na drugiej przerwie także nie mogłam porozmawiać z Paulem. Pani Winter zabrała go do dużej auli, ponieważ tam był jakiś problem z umocowaniem naszej scenografii.
    Dopiero po lekcjach spotkaliśmy się znowu, na małej łączce za szkołą. Zakradłam się tam, po tym jak nigdzie nie umiałam go znaleźć. Rozglądałam się nerwowo w zaroślach, myślałam, że mi serce wyskoczy, kiedy go zobaczyłam, siedzącego na środku łąki. Siedział tam, patrzył na mnie i uśmiechał się.
    – Cały czas miałem nadzieję, że przyjdziesz – powiedział uradowany.
    Klęknęłam koło niego na trawie. – Naprawdę wiedziałeś, że na każdej przerwie byłam przy kubłach na śmieci? – zapytałam cicho.
    Przytaknął. – Rozmawiałaś z Marie?
    Tym razem ja skinęłam głową.
    – Marie bardzo cię lubi, Hannah – powiedział po krótkiej chwili, głaszcząc moją rozpaloną twarz. Zamknęłam oczy i czołem oparłam głowę o jego czoło. Dwa razy podobne zdanie. Paul bardzo cię lubi, Hannah. Marie bardzo cię lubi, Hannah. Nie byłam już więcej samotna. Wydawało się, że naprawdę istnieją ludzie, którzy mnie polubili i których choć trochę obchodzę.
    W tej samej chwili Paul mnie objął. Zamknęłam oczy, moje usta odnalazły jego wargi i znowu się całowaliśmy. Jednak to był zupełnie inny pocałunek niż rano, tym razem jego gorące usta otworzyły moje, a nasze języki dotykały się i przez chwilę opanowały mnie dziwna rozkosz i podniecenie. Drżąc, gładziłam jego policzki, szyję, kark i miękkie włosy.
    – Hej, Hannah, zwariowałem na twoim punkcie – wyszeptał i wsunął ręce pod moją makową bluzę. Głaskał moje ramiona, plecy, ręce.
    – Paul, Paul, Paul… – szeptałam i nagle poczułam, że jestem obłędnie zakochana, tak bardzo, że zwyczajnie zachciało mi się płakać.
    – Hannah – odezwał się Paul i oboje otworzyliśmy oczy. Wstałam, szlochając, a Paul podał mi swoją dłoń. Drugą ręką wycierał mi łzy z twarzy.
    – Boję się, Paul – wyszeptałam. – Strasznie…
    – Swoich rodziców? – zapytał.
    Skinęłam głową, odwróciłam się i uciekłam.
    W domu przywitała mnie Roswitha, otwierając drzwi wejściowe, zanim jeszcze zdążyłam wyciągnąć klucze. Stałam w kolorowych rzeczach Mamy z rozpuszczonymi, rozwichrzonymi włosami, przepełniona uczuciem, które nie dawało sie opisać. Miałam wrażenie, że wargi Paula wciąż dotykają moich ust, nadal czułam na nich jego pocałunek. Bałam się, żeby Roswitha tego nie zauważyła. W owej chwili zapomniałam kompletnie o swoim wyglądzie. Roswitha z kamienną twarzą bacznie mi się przyglądała. Instynktownie przyłożyłam palce do swoich wycałowanych ust.
    – Co ma oznaczać to śmieszne odzienie? – zapytała, wciągając mnie szybko do mieszkania.
    Nerwowo podążyłam za nią. Co dzisiaj rano mówił Paul? Nie wiem, jak mam ci o tym powiedzieć, że jesteś najpiękniejszą dziewczyną w całej szkole…
    – Skąd masz te okropne łachy? – dopytywała się macocha, zamknąwszy ostrożnie drzwi od mieszkania.
    Milczałam.
    – Przebierz się, Hannah. Pokręciłam przecząco głową.
    Wówczas dała mi po twarzy. Był to mały, nieudany policzek, ponieważ w tej samej chwili zrobiłam głową unik.
    – Ty uparta, zakłamana dziewucho! – krzyknęła nagle. Nie słyszałam jeszcze nigdy jej wrzasków i nie widziałam jej wytrąconej z równowagi, dlatego zdziwiona wlepiłam w nią wzrok. Wówczas uderzyła mnie po raz drugi. A później ciągnęła i szarpała mną tak długo, aż bluza w kolorze maków wydała głośny dźwięk, charakterystyczny dla rozdzieranego materiału.
    – Nie! – krzyknęłam przerażona.
    – Jezus osądzi cię jeszcze surowiej, ty bezbożny potworze – sarknęła ostrzegawczym tonem.
    – Nie… – Wyszlochałam, uciekając do swego pokoju. Usłyszałam jeszcze jak Roswitha zamknęła za mną drzwi na klucz, później zrobiło mi się ciemno przed oczami.
    To był Jezus? Przybył, aby mnie osądzić? Umarłam?
    Czy tylko zemdlałam?
    A może była to jedynie stara śpiączka, która się co jakiś czas odnawiała.
    Było mi wszystko jedno. Słyszałam swoje dziwne, głośne westchnienia, a potem wszystko się uspokoiło. Cudowny spokój.
    Kiedy się obudziłam, byłam jak odurzona. Jak to się stało, że znalazłam się w sypialni rodziców? Dlaczego leżałam tam pod cienką wełnianą kołdrą, ubrana w swoją białą bluzkę i brzydką spódniczkę? Co się stało z kolorowymi spodniami mojej Mamy? Dlaczego za oknem już się zmierzchało? Przecież dopiero co wróciłam do domu, czyż nie? Co się wydarzyło?
    Szybko wstałam, próbując otworzyć drzwi od sypialni. Były jednak zamknięte i wpadłam w panikę. Co się tu dzieje?
    – Tato! – zawołałam stłumionym głosem, stukając w zamknięte drzwi, ale nic to nie dało. Czekając na rozwój wypadków, pociłam się i marzłam jednocześnie. Słyszałam w mieszkaniu czyjeś kroki, lecz żadnych słów czy dziecięcych głosów. W zasadzie panował tam wręcz upiorny spokój. Tylko te nieprzerwane uporczywe odgłosy chodzenia. Musiało się tam znajdować więcej ludzi, którzy się poruszali po mieszkaniu. Kto tam był i co robili? W pewnej chwili odgłosy kroków ucichły, zapanowała śmiertelna cisza, potem usłyszałam szept i wreszcie zamknięte drzwi od sypialni się rozwarły. Cała dygocząc, cofnęłam się aż pod okno. To był ojciec z Roswithą, którzy otworzyli moje więzienie.
    – Hannah… – odezwał się ojciec, a jego głos brzmiał ochryple, tak jakby płakał.
    – Słucham… – powiedziałam wystraszona.
    – Wszystko znaleźliśmy – powiedziała Roswithą, uśmiechając się spokojnie.
    – Och, Hannah – bąknął ojciec.
    Stałam, wyprostowana, ponieważ natychmiast dokładnie wiedziałam, co znaleźli.
    – Nie! – krzyknęłam. – Nie macie prawa!
    Mocno uczepiłam się futryny drzwi. – Proszę, Roswithą, te rzeczy należą do mnie… – W moim głosie pobrzmiewało nagle już tylko zwątpienie. Jednakże wzięłam się w garść, zebrałam w sobie całą siłę, poderwałam się w kierunku rodziców, wpadłam do przedpokoju wprost na dziadków, stojących tam jak upiorne cienie i obserwujących mnie, oraz na wysokiego i masywnego brata Jochena z bezlitosną miną, który wyrósł przed wejściem do mojego pokoju. Trzasnęłam za sobą drzwiami, rozglądając się przerażona dookoła. Na pierwszy rzut oka wszystko wyglądało normalnie. Spodziewałam się powysuwanych szuflad i ubrań powyrzucanych z szafy, ale wszystko w najlepszym porządku znajdowało się na swoim miejscu. Jednak czułam, że tu byli. W pokoju unosił się zapach słodkich, fiołkowych perfum babci oraz potu zdenerwowanej Roswithy. Poza tym czułam delikatny zapach fajki brata Jochena. Wszędzie, gdzie się pojawiał, choćby na chwilę, zostawiał po sobie ten ślad. Wcześniej lubiłam go nawet, dzisiaj zrobiło mi się od niego niedobrze.
    Oszołomiona przysiadłam na krawędzi łóżka, rozglądając się za ukrytym w szafie kartonowym pudełkiem. Ale karton został zabrany! A wraz z nim dziennik Mamy i mój własny oraz kubek z biżuterią. Jęknęłam cicho i kiedy mój przerażony wzrok powędrował pod łóżko, wiedziałam już w zasadzie, że torba z resztą ubrań po Mamie oraz jej skrzyneczka ze starymi szminkami także zniknęły.
    Najpierw jedyna po niej fotografia, a teraz wszystko inne…
    – Nienawidzę was, nienawidzę, nienawidzę! – wrzeszczałam tak głośno, że aż bolało mnie gardło. Nikt nie zareagował, odpowiedzią była upiorna cisza. Obleciał mnie strach, może dlatego, że zostałam zaskoczona wydarzeniami tego dnia, a może po prostu dlatego, że zawsze zbyt szybko mu ulegałam, nie wiem.
    – Gdzie wy wszyscy jesteście? – krzyknęłam w panice. – Tato? Roswitha? Proszę! Brat Jochen? Boję się, pomóżcie mi – nie daję rady…
    Wreszcie otworzyły się drzwi. Stał w nich brat Jochen, który się w końcu nade mną zlitował. Wysoki i silny, o delikatnym uśmiechu i jasnych oczach, podszedł do mnie z rozłożonymi szeroko ramionami. Ten widok przyniósł mi ulgę, ale w ostatniej chwili znowu się cofnęłam.
    – Co ci jest, siostro Hannah? – zapytał cichym, miłym głosem. – Przyszedłem, aby cię ratować, chronić.
    Kręciłam głową, najpierw zupełnie lekko, ale później coraz mocniej i zanim sama pojęłam, co robię, odepchnęłam go i uciekłam z mieszkania.
    – Hannah… – usłyszałam wystraszony głos mojego ojca, ale się nie zatrzymałam ani nie odwróciłam, ponieważ wiedziałam, że i tak, i tak, nie umiałby mi pomóc. Kiedyś mi nie pomógł, gdy bałam się potwora pod łóżkiem, to tym bardziej teraz, kiedy stracha napędzili mi Roswitha i brat Jochen swoim ukochanym Jehową!
    Uciekłam stamtąd, mimo że nikt mnie nie gonił.
    Po raz drugi wieczorem samotnie przebywałam poza domem. Cała zdrętwiała powłóczyłam nogami. Niemiłosierny, jesienny zmierzch sprzyjał powstawaniu wszędzie ogromnych ilości nieprzyjaznych cieni. Marzłam i bałam się wszystkich napotykanych ludzi. Brat Jochen często nas ostrzegał przed grożącymi niebezpieczeństwami: mordercami, gwałcicielami, zboczeńcami. Wszyscy oni czyhają w wielkim świecie ludzkich zbiorowisk na swoje ofiary. Szczękałam zębami, czując pustkę. Bez zastanowienia się nad celem wyprawy przeszłam przez pół miasta, docierając, w chwili kiedy na pobliskim kościele biła godzina ósma, do naszej Sali Królestwa. O tak późnej porze panował tam kompletny spokój. Przemykałam cicho wśród małych, swojskich ogródków, próbując się uspokoić. Wokoło mnie pachniało jesienią i wilgotną trawą. Usiadłam ostrożnie w jakimś ciemnym kącie pod murem domu. Czułam chłód od ziemi, nie miało to jednak dla mnie znaczenia.
    – Jehowa – szeptałam niepocieszona. – Słyszysz mnie? Jesteś? Nienawidzisz mnie? Zgładzisz mnie? Jestem zepsuta i grzeszna? Jestem pod wpływem szatana? Czy mam jeszcze jakąś szansę? Czy śmierć boli?
    Nikt mi nie odpowiedział, a ja czułam coraz większą pustkę w sercu.
    Nagłe usłyszałam dźwięk otwieranych drzwi od sali naszego zboru i w małym przedsionku z tyłu zobaczyłam słaby promień światła, padający na zewnątrz. Przycupnęłam jeszcze bardziej przerażona w kącie domu. To wychodziła grupa młodzieży z naszego zboru. Co oni tutaj robili? Byli na późniejszym studium książki u siostry Brigitte?
    – Idźcie teraz do domu, dziękuję bardzo – usłyszałam głos siostry Brigitte, żony naszego starszego zboru.
    Cała trójka pomachała na pożegnanie i odeszła. Żwir trzeszczał pod ich nogami. Naraz postanowiłam iść za nimi, żeby porozmawiać. Szłam aż do przystanku autobusowego, przy którym się zatrzymali.
    – Cześć… – po chwili odezwałam się ostrożnie drżącym, ochrypłym głosem.
    To byli Ruwen, Raphael i Katherina, wszyscy w moim wieku. Z dziewczyną chodziłam przez jakiś czas na studium książki, a z Ruwenem brałam raz udział w kursie służby kaznodziejskiej. Ruwen i Katherina odwrócili się przestraszeni w moją stronę, wyglądali na zaskoczonych, jakby naprawdę do tej pory mnie nie zauważyli. Ruwen zrobił wielkie oczy, kiedy mnie zobaczył. Zamilkł, rzucając pozostałym ostrzegawcze spojrzenie.
    – Co robiliście u siostry Brigitte? – zapytałam w końcu, kiedy milczenie tej trójki stało się już nie do zniesienia.
    Ruwen spojrzał na mnie ze wstrętem. – Zjeżdżaj stąd, Hannah – to było wszystko, co po krótkim wahaniu powiedział.
    Zamilkłam, widząc, jak Katherina marszcząc czoło, obserwuje mnie. Raphael był tym, który się jednak przemógł. – Hannah, dziewczyno, co z tobą? – zapytał, kręcąc z dezaprobatą głową.
    – O czym mówisz? – wyszeptałam.
    – Zaprosili nas do Sali Królestwa z twojego powodu – wyjaśnił zmartwiony. – Ostrzegali nas przed tobą. Stwierdzili, że mamy mieć oczy szeroko otwarte.
    Poczułam jak łzy napływają mi do oczu.
    – Hannah, mogą cię wykluczyć ze zboru – powiedział, gdy nadjechał już autobus.
    – Jako wykluczona jesteś gorsza od śmiecia… Zacisnęłam powieki, pragnąc zniknąć stamtąd i nie musie słuchać więcej jego słów. Łzy trysnęły mi z oczu.
    – Musimy już jechać – powiedział w pośpiechu. – Pomyśl o tym, Hannah, co się stanie, kiedy nastanie Armagedon!
    Potem znowu zostałam sama. Poruszałam się jak we mgle, idąc prosto przed siebie, nie zauważając niczego. Spotkałam jakiegoś pijaka i przeszłam obok niego, nie zwracając nań uwagi.
    – Piękna dziewczyno, nie powinnaś tak samotnie… – wybełkotał, unosząc ostrzegawczo wskazujący palec. Jednak nie zatrzymałam się, podobnie jak on, dlatego nie dotarły do mnie jego pozostałe poprzekręcane, pijackie słowa. Zaczęło mżyć, a ja wciąż szłam. Samochód, który przejeżdżał obok, zahamował raptownie, manewrując przez chwilę, zatrzymał się bardzo blisko mnie.
    – Hej, słodka, może cię podwieźć?! – krzyknął jakiś młody typ i głośno się zaśmiał. Obok niego cisnęły się przez okno z opuszczoną szybą jeszcze dwie inne głowy. One także się śmiały. – Chodź, wsiadaj mała. Jedziemy w jakieś zaciszne miejsce i…
    Przycisnęłam dłonie do uszu, aby nie musieć słuchać tych wstrętnych propozycji, jakie mi składali. Po chwili auto odjechało z wyjącym silnikiem.
    „Brat Jochen ma rację”, pomyślałam przerażona. „Ten świat jest zły, zły, zły… Co ja zrobiłam? Teraz byłam skazana na samą siebie w tym strasznym życiu”.
    W tej samej chwili mój wzrok zatrzymał się na oświetlonej budce telefonicznej. Weszłam tam z ulgą. Tak, zadzwonię do Marie. Może będzie mogła mi jakoś pomóc. Dopiero, kiedy wzięłam słuchawkę do ręki, zauważyłam, że nie mam w ogóle pieniędzy. Załamałam się i rozpłakałam. Nagle ktoś zastukał w szybę od budki. Wystraszona, podniosłam głowę i zobaczyłam uśmiechniętą twarz.
    – Potrzebować pomocy? – zapytał niski, szczupły mężczyzna łamaną niemczyzną.
    Wzruszyłam ramionami, ale potem przytaknęłam.
    – Potrzebuję trochę pieniędzy, drobnych na telefon – odezwałam się cicho, okropnie zawstydzona.
    – Pieniądze? – powtórzył. – Na telefon? Przytaknęłam, a on natychmiast otworzył portmonetkę i wsypał mi wszystkie drobne do ręki.
    – Proszę bardzo… – dodał i znowu się uśmiechnął.
    – Dziękuję – odpowiedziałam, przezwyciężając wstyd.
    – OK – stwierdził. – Piękna, smutna dziewczyna powinna się znowu uśmiechnąć. – Potem odszedł, machając ręką na pożegnanie. Drżącymi palcami wrzuciłam do aparatu kilka monet i uzyskałam z informacji numer telefonu Marie.
    – Przepraszam, czy zastałam Marie? – zapytałam wycieńczona, kiedy na drugim końcu linii wreszcie ktoś podniósł słuchawkę. Jednak Marie nie zastałam, była w kinie. Wówczas z bijącym sercem wybrałam ponownie informację telefoniczną, prosząc o numer Paula.
    – Przepraszam bardzo, że przeszkadzam o tej porze, ale muszę rozmawiać z Paulem… – wyszeptałam szybko do słuchawki.
    – Paula niestety nie ma w domu – odpowiedziała kobieta, która odebrała telefon. To była matka Paula. – Poszli z bratem gdzieś do miasta. Czy to coś ważnego?
    – Tak… – wydusiłam z siebie i cicho westchnęłam.
    – Może mógłby oddzwonię. Z pewnością zaraz będzie w domu. Już prawie dochodzi dziesiąta…
    – Nie… – westchnęłam przerażona. – Nie jestem w domu, tylko…
    Uniosłam głowę, próbując się zorientować, gdzie się właściwie znajduję. Nie miałam pojęcia – pokonałam wte i wewte tyle ulic.
    – … jestem na północnej obwodnicy – po chwili odezwałam się zmieszana do ciężkiej słuchawki w budce telefonicznej. – Na północnej obwodnicy? – powtórzyła zdziwiona matka Paula. – Co ty tam robisz o tej porze?
    – Nie wiem – szepnęłam smutna.
    – Jak się nazywasz? – zapytała i usłyszałam, jak jej głos nabrał nagle zatroskanego tonu. Wtedy szybko odłożyłam słuchawkę.
    Pode mną pędziły samochody.
    Samochody. Samochody. Samochody. Obłędny hałas. Hałas i światła, i prędkość. Zak, samochód. Zak, znowu samochód. Zak – zak – zak.
    Wszystko wirowało mi przed oczami, a moja twarz była mokra od deszczu. Deszczu i łez, wiatru i ciemności. Hałas i samochody. Autobus. Ciężarówka. I samochody, samochody, samochody.
    Wtedy nie byłam już na obwodnicy północnej. Znajdowałam się w dużo lepszym miejscu, wprost cudownym. Stałam na wiadukcie górującym nad nią. Jak to się stało, że do tej pory nic nie wiedziałam o tym, że tutaj wznosi się szary, betonowy wiadukt? Zbudowany u góry, nad trasą szybkiego ruchu, na dzikim, wietrznym, mokrym od deszczu miejscu widokowym.
    Gapiłam się w dół na hałaśliwą obwodnicę, czując się dziwnie lekko i bez obciążeń. Oparłam ręce na balustradzie, a na nich głowę. Pode mną śmigały samochody, a nad głową dmuchał zimny, nocny wiatr. Łzy płynęły mi z oczu, padając głęboko, głęboko w dół, gdzieś w nieznane. Nie myślałam o niczym, tylko przypominałam sobie sen o świadomej śmierci na obwodnicy.
    Nagle ktoś mnie objął, ciepłe ramię przytuliło moje zziębnięte ciało. Odwróciłam się raptownie, to był Paul.
    – Hannah – dyszał ciężko i zataczał się z wysiłku. Stałam sztywno, cała zmieszana. Skąd on się tu wziął? Jak to się stało? Jak mnie znalazł?
    – Paul… – wyszeptałam, przytulając do niego.
    – Chciałaś… skoczyć w dół, Hannah? – zapytał, ściskając tak mocno, że aż mnie zabolało.
    – Nie… Tak… Nie wiem – wyszeptałam w końcu.
    – Chodź – powiedział, a potem, milcząc, opuściliśmy wiadukt, na którym hulał silny wiatr. Szliśmy przed siebie bez słowa.
    – Tutaj zginęła moja Mama – szepnęłam, kiedy zostawiliśmy już za sobą obwodnicę. Paul głaskał moją zimną, wilgotną twarz. – Nie wiem nawet, gdzie jest jej grób – zrozpaczona powiedziałam cicho po jakimś czasie. – Odnajdziemy go, obiecuję. – Potem znowu zamilkliśmy. – Zapanowali nad moim całym życiem – odezwałam się szeptem, gdy wchodziliśmy do domu, w którym mieszkał.
    – Wiem – odparł.
    – Ale kocham ich mimo wszystko, ojca, macochę i młodszych braci i boję się zostać bez nich…
    Nagle otworzyły się drzwi do mieszkania.
    – Znalazłem ją, mamo – powiedział do wyjątkowo krzepkiej kobiety, wyglądającej na bardzo zatroskaną, a w jego głosie dało się słyszeć ulgę.
    – Dzięki Bogu! – westchnęła kobieta, zamykając za nami drzwi. – Chcecie coś ciepłego do picia? – kontynuowała, głaszcząc mnie przez chwilę po mokrych włosach.
    Pokręciłam głową. – Nie, chciałabym tylko położyć się spać – poprosiłam cicho. – Jestem taka zmęczona i zmarznięta.
    Matka Paula przytaknęła i pościeliła mi łóżko dla gości, zadbała o suche rzeczy i termofor.
    – Muszę zadzwonić do twoich rodziców – powiedziała w końcu niepewnie.
    – Proszę, nie! – krzyknęłam wystraszona. – Natychmiast przyjechaliby po mnie…
    Widziałam, jak Paul po cichu perswadował coś matce i jak w pewnej chwili przytaknęła ku mojej radości. Skinęła głową i zamknęła drzwi od pokoju, zostawiając nas samych.
    – Chcesz jeszcze porozmawiać, jubilatko? – zapytał, siadając na krawędzi łóżka. Jednym palcem głaskał bardzo delikatnie moje czoło.
    Zaprzeczyłam ruchem głowy.
    – Chcesz pewnie przez jakiś czas zostać sama?
    Ponownie pokręciłam głową, przez którą w ułamku sekundy przebiegła myśl o wielu sennych marzeniach, w których Paul i ja, tak jak teraz byliśmy tylko we dwoje.
    – Mam się położyć przy tobie? – Wyszeptał mi nagle do ucha.
    Otworzyłam oczy i długo patrzyliśmy na siebie. W końcu przytaknęłam, a on wśliznął się, tak jak siedział, pod kołdrę.
    – Wciąż jesteś jeszcze cały mokry – stwierdziłam, będąc naraz jednocześnie całkowicie wypoczęta i strasznie wykończona.
    – Nie przyszedłem tu, żeby się przebrać – wyszeptał mi usprawiedliwiająco do ucha.
    – Możesz się spokojnie przebrać – dodałam odważnie.
    – Jesteś tego pewna?
    – Tak.
    – OK.
    I ostrożnie zdjął z siebie wilgotne od deszczu rzeczy, mocno przytulił się do mnie pod ciepłą kołdrą. W którejś chwili poczułam jego gołe, rozgrzane nogi, a zaraz potem delikatne, ciepłe, muskularne ramię na swoim drżącym ciele. Leżeliśmy jak dwie pasujące do siebie łyżki w ciasnym pudełeczku, oboje w koszulkach z krótkimi rękawami i majtkach, podnieceni i ciężko oddychający. Paul głaskał moje ramiona i brzuch, a ja dotykałam go dłonią i gładziłam po plecach. Paul całował mnie po szyi, a ja jeździłam mu ręką po jego miękkich włosach. W pewnej chwili, wahając się, odwróciłam się i zaczęłam całować jego zamknięte powieki. Paul leżał zupełnie spokojnie, wtedy delikatnie całowałam go po czole, brwiach, uszach i szyi, a także w usta.
    – Kocham cię, moja jubilatko! – powiedział w końcu i wziął mnie w ramiona prawie tak mocno jak wcześniej na wiadukcie. Ale tym razem nic mnie nie zabolało, poczułam się cudownie i też objęłam go rękami, a potem zasnęliśmy.
    Tak skończyły się moje szesnaste urodziny.
    Następnego ranka wyszliśmy wcześnie z domu. Zamiast swoich wilgotnych od deszczu rzeczy z wczoraj, miałam na sobie koszulę Paula i dżinsy jego siostry Katrin.
    – Dlaczego jesteś dzisiaj tak małomówna? – zapytał zatroskany.
    – Okropnie się boję, Paul – wyszeptałam, a strach, który mnie w środku paraliżował, był tak silny, że nie pozwalał mi mówić, dusił mnie jak dzikie zwierzę. – Co będzie dalej?
    Szliśmy wzdłuż ulicy, naprzeciwko której wznosił się budynek szkolny. Świeciło słońce, liście na drzewach zieleniły się, czerwieniły i połyskiwały brązem. Niebo miało kolor głębokiego błękitu, tak jakby było jeszcze lato.
    – Jak w raju – powiedział Paul, prawdopodobnie chciał mnie pocieszyć. – A my jesteśmy Adamem i Ewą i całe życie przed nami…
    Pokręciłam przecząco głową.
    – Nie, Paul – wymknęło mi się raptownie. – Raj dopiero nastąpi. Bóg będzie rządził niebem i ziemią, ale to stanie się po Armagedonie. Wpierw Jehowa będzie sędzią i wszystkich złych ludzi wybierze i zgładzi, potem dopiero powstanie raj, i tylko dla tych, którzy na Sądzie Ostatecznym nie zostaną przekreśleni, lecz zbawieni i posiądą prawo do życia w raju…
    Zatrzymaliśmy się.
    – A co z tym światem? – zapytał łagodnie Paul. – Co z tymi promieniami słońca, z tym życiem?
    Uśmiechnął się do mnie.
    – To… to jest grzech – wyjąkałam przygnębiona.
    – A nasza miłość, Hannah?
    – Ona jest najgorsza…
    – Dlaczego?
    – Ponieważ ona mnie… ponieważ ja… ponieważ my dwoje, ponieważ Jehowa…
    Milczałam.
    – Hannah – przerwał w końcu milczenie, jakie zapanowało między nami. – Może świadkowie Jehowy są w błędzie, może świat nie jest tak całkiem zły, jak wierzycie, może…
    Zasłoniłam uszy, gdyż nie chciałam tego dłużej słuchać.
    – Hannah, naprawdę wierzysz, że nasze wzajemne uczucia są grzechem?
    Opuściłam ręce, ponieważ zasłanianie uszu nie zdało się na nic i słuchałam go. W tej samej chwili zatrzymał się koło mnie samochód. To było auto brata Jochena, natychmiast to zauważyłam. Zanim jeszcze zdołałam wydać z siebie jakiś dźwięk, brat Jochen wysiadł już z pojazdu i złapawszy mnie za rękę, wepchał do samochodu. – Wsiadaj – rzucił krótko. – Martwiliśmy się o ciebie, głupia dziewucho.
    – Hej! – krzyknął zaskoczony Paul. – Hannah, czekaj…
    Jednak już było za późno. Siedziałam w aucie, mocno przytrzymywana przez ojca Roswithy, a brat Jochen ruszył z miejsca.
    Do końca tygodnia nie poszłam już do szkoły. Roswitha pilnowała mnie w moim pokoju. Brat Jochen o mnie rozmawiał. Siostra Walburga ponownie mnie przebadała. Ojciec pobladł, milczał i spuścił głowę. Moim młodszym braciom nie pozwolono do mnie przychodzić. Roswitha wyjaśniła im, że opętał mnie zły demon, dając Benjaminowi kilka głośnych klapsów, gdyż mimo wszystko wchodził do mojego pokoju. Babcia ciągała mnie za włosy, a dziadek wygłosił na zgromadzeniu improwizowane kazanie, mówiąc w nim o wszystkich moich przewinieniach. Musiałam przez cały czas trwania jego mowy stać obok niego. Czułam się upokorzona i chora, sporo minut upłynęło, zanim mi się znowu udało opuścić moje ciało, tak żebym niewidoczna i nietykalna unosiła się w powietrzu. W końcu jednak się powiodło, leżałam jak w stanie nieważkości w miękkiej, kojącej, powietrznej pościeli.
    – Ona jest kompletnie odporna – grzmiał dziadek, wściekły jak rozdrażniony szerszeń.
    – Nie prosi o przebaczenie, gdyż już nas opuściła – syczała Roswitha.
    – Nie dostrzega, że się o nią martwimy, jest zepsuta do szpiku kości – stwierdziła fachowo siostra Brigitte, szarpiąc mnie za rękę. – Hannah, no powiedz coś wreszcie – zażądała stanowczo. Ale ja byłam w górze w powietrzu, niewidoczna i nietykalna, jak miałam zareagować?
    – Jest zbuntowana, co będzie miało dla niej przykre konsekwencje – to było ostatnie stwierdzenie, jakie dziadek wygłosił na mój temat w czasie owego zgromadzenia. Później postawiono mnie przed sądem, który obradował w niewielkim biurze nad naszą Salą Królestwa. Stałam, niemal nieprzytomna i wycieńczona, przed starszymi – którzy wszyscy należeli do komitetu sędziowskiego – próbując zrozumieć, o co tu chodzi.
    – Kłamiesz, nie wracasz na noc do domu, śpisz u jakiegoś młodzieńca z twojej klasy?
    Nogi mi się trzęsły, pragnęłam usiąść na krześle, ale żadnego nie było, a przynajmniej dla mnie. Brat Jochen, dziadek i brat Roland zasiedli w wygodnych fotelach i mierzyli mnie stamtąd bezlitosnym wzrokiem.
    – Tak więc spędziłaś noc u tego Paula? – zapytał zniecierpliwiony brat Roland. Był wysokim, szczupłym mężczyzną, a jego szpakowate włosy zawsze wyglądały tak, jakby je czesał w ogromnym pośpiechu. Wszystko, co z nim związane, sprawiało wrażenie zniecierpliwienia. Zawsze był zdenerwowany i nie umiał nawet najkrótszej chwili usiedzieć w spokoju. Niestały, poirytowany, wciąż raptownie wstawał z miejsca, aby chodzić wte i wewte albo aby mnie szturchnąć lub popchnąć. – Odpowiadaj dziewczyno – sapał i prztykał wskazującym palcem w moją skroń.
    – Tak – wycedziłam przez zęby.
    – Nie doszło wprawdzie do stosunku płciowego – zaczął brat Jochen, patrząc na mnie lodowato. – Ale to jest całkiem drugoplanowa sprawa…
    Milczałam i było mi niedobrze.
    – Co wyście wyprawiali? – zapytał dziadek, wbijając we mnie wstrętny wzrok.
    Milczałam.
    – Hannah, teraz jest godzina siedemnasta i mamy dużo czasu. Poczekamy.
    Długą okropną chwilę panowała zupełna cisza. Nogi zdrętwiały mi tak, że zaczęły mnie boleć.
    – Jest wpół do szóstej, Hannnah – oświadczył w końcu brat Jochen. – Myślę, że powoli zmądrzejesz i zaczniesz mówić, już najwyższy czas.
    Brat Roland znowu zaczął chodzić, szturchnął mnie w plecy, a swoją lodowatą, pofałdowaną dłonią złapał mnie za kark.
    – Muszę usiąść – poprosiłam cicho.
    – Najpierw zacznij mówić – naciskał ojciec Roswithy.
    – Nie wiem, co mam powiedzieć – wyszeptałam szybko.
    – Dotykaliście się? Robiliście nieobyczajne rzeczy? Przytaknęłam.
    – Odpowiadaj – powiedział ostro brat Jochen.
    – Tak – wyszeptałam.
    – To nie wystarcza! – krzyczał brat Roland, uderzając mnie w twarz. – Chcemy to usłyszeć, opowiadaj…
    – Nie mogę – wydukałam.
    – To do niczego nie doprowadzi – wyjaśnił nasz starszy zboru.
    – My… – wyszeptałam zmordowana. – Ja, ja go pocałowałam, ale…
    Później przerwałam, ponieważ wszystko mnie bolało. Nie tylko moje wymęczone nogi, także głowa, i oczy, i brzuch. Napięłam kark, ręce mi drżały, palce zrobiły się zimne i bez czucia. Nagle krzyknęłam. – Nie wytrzymam dłużej! – zawyłam. – Zostawcie mnie w spokoju! To jest moje życie! Nie będziecie decydować o moim losie! Nienawidzę was!
    A potem napięłam każdy muskuł swojego zbolałego ciała, wypadłam z ponurego pomieszczenia i wybiegłam na zewnątrz.
    Udało mi się uciec. Wciąż biegłam, coraz dalej, aż byłam pewna, że nikt za mną nie podąża. Potem poszłam do Paula.
    – Nie widzieliśmy się cały tydzień – powiedział Paul, biorąc mnie w ramiona. – Stale do was dzwoniłem, ale wciąż odkładali słuchawkę, kiedy się przedstawiałem. Marie także próbowała, zawsze z tym samym rezultatem.
    – Paul, proszę, pocałuj mnie – wyszeptałam, myśląc ze zgrozą o tym, co zrobiłam przed starszyzną, opisując nasze delikatne, aczkolwiek namiętne pocałunki.
    Paul przytaknął i przyłożył łagodnie swoje ciepłe, suche wargi do moich ust. Trzęsłam się, płakałam i mocno do niego przywarłam, swoimi wargami otworzyłam jego usta i całowaliśmy się długo, namiętnie, dziko. A mimo wszystko był to trochę nieszczęśliwy pocałunek, gdyż bez przerwy płakałam.
    – Co będzie dalej? – zapytałam w końcu. – Najpierw chciałbym ci coś pokazać – wyjaśnił i biorąc mnie za rękę, wyciągnął z pokoju.
    – Dokąd idziemy? – zapytałam zmieszana.
    – Zaraz zobaczysz – odpowiedział.
    Wsiedliśmy do tramwaju i pojechaliśmy kilka przystanków przez miasto.
    – Na cmentarz? – zapytałam przestraszona, kiedy zauważyłam, dokąd mnie prowadził i znowu serce biło mi młotem.
    Paul przytaknął. – Na grób twojej Mamy – powiedział spokojnie.
    – Wiesz, gdzie się znajduje? – Tak.
    – Ale przecież nie znałeś jej nazwiska – wymamrotałam przejęta.
    Paul położył rękę na moim ramieniu i weszliśmy razem przez olbrzymią portalową, cmentarną bramę. – Przeszukałem cały cmentarz. Przecież mi powiedziałaś, że miała na imię Susanna, i że zmarła we wrześniu przed dziesięcioma laty…
    Zatrzymałam się. – Przeszukałeś cały cmentarz, żeby znaleźć jej grób? – zapytałam zmieszana.
    Przytaknął. – Mama i rodzeństwo pomogli mi w tym – dodał, ściskając moją dłoń. – Chodź, tędy wzdłuż…
    Po paru minutach byliśmy na miejscu.
    „Susanna Meyenschein – widniał napis na białym kamieniu. – Będzie nam Ciebie brakować. 1951 – 1976”.
    – Miałaby dzisiaj trzydzieści pięć lat – wyszeptałam i rozpłakałam się.
    Długo staliśmy, trzymając się za ręce, nad grobem Mamy i poza moim łkaniem nie było nic słychać, panowała zupełna cisza.
    Przez kilka dni zostałam u Paula, ale później, pewnego dnia, kiedy byliśmy w szkole, jego matkę nieoczekiwanie odwiedzili brat Jochen z moim dziadkiem. Siedzieli całe przedpołudnie, wywierając na nią taką presję, że w końcu zapewniła brata Jochena o tym, iż mnie odeśle z powrotem do domu.
    – Powiedzieli, że w przeciwnym razie doniosą na mnie na policję – relacjonowała nam przygnębiona matka Paula podczas obiadu. – Dodali także, że włączą w to Urząd do Spraw Młodzieży, ponieważ zgodziłam się, żebyście razem spali w pokoju Paula…
    – Przecież to brednie, mamo – odezwała się zdenerwowana Katrin, starsza siostra Paula. – Paul i Hannah nie robią niczego złego. Ci ludzie chcą tylko wywrzeć na ciebie presję…
    – … co im się najwidoczniej znakomicie udało – burknął Paul.
    Jego matka przygryzała nerwowo wargi. – Powiedzieli, że wiele ryzykuję. Jeśli Hannah na przykład zaszłaby w ciążę, to mnie pociągną za to do odpowiedzialności i…
    – … i co? – parsknął Paul. – Co za brednie!
    – Powiedzieli, że doprowadzą do tego, aby mi odebrano Fionę.
    Fiona była pięcioletnią siostrą Paula.
    – Nie mogę więc tutaj zostać? – zapytałam z trwogą.
    – Nie ma wyjścia, Hannah – wyjaśniła półgłosem matka Paula. Przy stole zapadła kompletna cisza.
    – Ale dokąd ona pójdzie? – zapytała w końcu Katrin. – Przecież opowiadała, jak w domu ją biją i zamykają.
    Znowu milczałam, poczułam się nieludzko zmęczona.
    Przez cały tydzień ukrywali mnie; Dwie noce spałam u Marie, w pokoju jej starszego brata, który wyjechał na parę dni. Dwa kolejne dni mogłam zostać u Anny. Później spałam w Schrebergarten u rodziców Susanne, a jeden dzień spędziłam nawet u Sabriny. Do szkoły w tym czasie oczywiście nie chodziłam.
    – Stoją każdego dnia przed szkołą – informowała mnie Marie, marszcząc czoło. – Twoja matka i babcia, raz także ten dziwny, olbrzymi Goliat o przenikliwym wzroku, pykający przez cały czas fajkę.
    – Co robią? – zapytałam przestraszona.
    Paul zastanowił się. – Właściwie nic – powiedział po chwili wahania. – Po prostu zwyczajnie stoją, wypatrują cię, próbując nie rzucać się w oczy.
    Marie szturchnęła Paula.
    – Myślę, że powinieneś powiedzieć Hannah, co się stało – próbowała to na nim wymusić.
    – O czym mówisz? – dopytywałam się, będąc jeszcze bardziej wystraszona. Paul wywracał oczami. – Nic ważnego – rzucił szybko.
    – No tak, ojciec twojej macochy napadł go wczoraj rano i groził mu. Zresztą pobił go także… – opowiedziała z ciężkim sercem Marie.
    – Co ty mówisz, tylko lekko mnie dotknął, nie dramatyzuj – przerwał błyskawicznie Paul.
    – Najlepiej jak dam za wygraną – powiedziałam w poczuciu winy, byłam zmęczona, wykończona.
    – Nonsens! – odezwali się chórem, a Paul objął mnie delikatnie ramieniem.
    – Paul, myślę, że nie dam już rady – powiedziałam smutna.
    – Wspólnie się uda – stwierdził, całując mnie po całej twarzy.
    – Ale wciąż nie wiemy, jak. Przecież nie mogę się wiecznie ukrywać.
    – Co by się stało, gdybyś wróciła? – zapytała Sabrina, kiedy spotkaliśmy się wszyscy w domku letniskowym jej rodziców.
    Wzruszyłam ramionami. – Musiałabym oczywiście wszystkich prosić o wybaczenie, rodziców, starszych zboru podczas zgromadzenia…
    – A potem znowu by cię zamknęli, pobili i pilnowali, zaprogramowali całe twoje życie? – przerwała mi Marie rozgniewana.
    Zaprzeczyłam ruchem głową.
    – Nie, z pewnością daliby mi jeszcze jedną szansę. To są ich wyszukane metody, jeśli ktoś poważnie traktuje swoją winę. Nazywają to… próbą charakteru…
    – … próbą czego? – zapytał Sabrina zmieszana.
    – No tak, świadkowie, którzy zostali wykluczeni, mogą prosić o ponowne przyjęcie do zboru. Jeśli starsi się zgodzą, to uzyskują zgodę na przyjście na zgromadzenie, pod pewnymi warunkami.
    – Jakimi? – zapytała Marie z niedowierzaniem.
    – Wejść do Sali Królestwa delikwent może dopiero wtedy, kiedy wszyscy inni świadkowie Jehowy zajmą swoje miejsca. Wówczas zupełnie sam może zająć wolne miejsce w ostatnim rzędzie. Po skończonym zgromadzeniu opuszcza salę przed wszystkimi innymi, znowu zupełnie sam i nikt, nikt, naprawdę nikt nie ma prawa z nim rozmawiać czy pozdrowić go lub na niego patrzeć…
    Paul z dezaprobatą potrząsał głową, patrząc na mnie z zainteresowaniem.
    – To przecież jak w średniowieczu – stwierdził z przerażeniem.
    Milczałam zażenowana.
    – Przecież nie możesz wziąć w tym udziału – krzyknęła Marie. – To nieludzkie!
    – Łatwo wam powiedzieć – szepnęłam. – Wy macie swoich rodziców, dziadków, rodzeństwo i przyjaciół. Nie jesteście sami. Ale ja, ja zostanę na zawsze sama, jeśli teraz nie ustąpię.
    Zapanowała między nami cisza.
    – Rozmawiałam wczoraj z panią Winter – powiedziała w końcu Marie wzdychając. – Ona oczywiście w ostatnich dniach już kilka razy rozmawiała z twoimi rodzicami, Hannah, ale oni zabronili jej się wtrącać. Stwierdzili, że nie potrzebują pomocy. Pani Winter musiała więc, chcąc nie chcąc, włączyć do tego kierownictwo szkoły, w końcu przez cały tydzień opuściłaś lekcje, Hannah. Dyrekcja szkoły skontaktowała się z kuratorium. Wkrótce zrobi się wielki raban, Hannah!
    – I coś się stanie! – z naciskiem powiedział Paul.
    – Może mogłabyś na razie zamieszkać u pani Winter – zastanawiała się Sabrina. Nerwowo darłam papierową chusteczkę, zmiatając ze stołu skrawki bibułki. – Nie musiałabyś przynajmniej przez jakiś czas więcej się przeprowadzać.
    – Ale jeśli jej rodzice dowiedzą się, gdzie ona jest, to przyjadą po nią. A pani Winter nie ma prawa izolować jej od rodziców tylko dlatego, że są świadkami Jehowy o dziwnych poglądach na życie. W końcu w tym kraju panuje wolność religijna, o tym fakcie wystarczająco wiele razy będą jej przypominać – stwierdziła Marie, wzruszając ramionami.
    – Ale jeśli biją Hannah i trzymają w odosobnieniu z powodów religijnych, to dosyć z ich wolnością przekonań, myślę sobie – dodał z wściekłością Paul.
    – Powiedzieli pani Winter, że sobie wypraszają tego rodzaju impertynencje, dopytując się, czy istnieją jakiekolwiek dowody na te twierdzenia.
    Dłużej nie słuchałam, tylko usiadłam ociężała, czując, jak mój nowy sprzeciw znowu zaczyna słabnąć, mój świat legł w gruzach. To było i tak, i tak wszystko bez sensu, a zmęczenie zmogło mnie całkowicie.
    A potem wszystko potoczyło się bardzo szybko. Szłam wycieńczona wzdłuż ulicy, prowadzącej do naszego domu, kiedy schwytał mnie brat Roland.
    – Mam cię, Hannah – powiedział chłodno, trzymając mnie za ramię.
    – Możesz mnie spokojnie puścić, wracam do domu – bąknęłam, starając się nawet do niego niepewnie uśmiechnąć.
    – W porządku – odparł, szliśmy obok siebie nieopodal budynku, w którym spędziłam dzieciństwo. Nagle zobaczyłam Marie. Stała po drugiej stronie jezdni, prawie niewidoczna za grubym, oklejonym plakatami słupem ogłoszeniowym, patrzyła na mnie, zmrużywszy powieki. Obok niej stał ktoś jeszcze. Skądś go znałam. To było jak spóźnione olśnienie w samym środku wyczerpującej rezygnacji. To był wysoki, niezgrabny chłopak, z którym Marie spotkała mnie kiedyś podczas mojej służby głosicielskiej na ulicy. Przystojny młodzieniec, który podniósł „Strażnicę” – kiedy mi upadła na chodnik – serdecznie mi się przyglądając. I to był dokładnie ten sam chłopak, który mnie kiedyś potrząsał za ramię w miejskim parku, gdy leżałam twarzą w mokrej trawie na wpół przemarznięta i zrozpaczona.
    Uśmiechnęłam się blado, ale to było naturalne, jeszcze raz na nich spojrzałam, przechodząc obok i znikając w domu rodziców.
    Dlaczego tutaj przyszli? W gruncie rzeczy nie miało to żadnego znaczenia, wracałam do swojego małego świata, a ten wielki tam na zewnątrz już mnie teraz nie obchodził.
    Nasze mieszkanie znajdowało się na parterze. Tak więc wchodziło się bardzo szybko i znowu się w nim znalazłam, należałam do niego. Wszyscy byli w domu. Rodzice, dziadkowie i brat Jochen.
    – Znalazłem ją – zawołał brat Roland, zaraz jak tylko zamknął za nami drzwi. A potem świat się zawalił. Przeklinali i straszyli, płakali i modlili się, wzywali Jehowę i bili mnie. Wprawdzie do dzisiaj pamiętam tylko razy ojca Roswithy. Bił mnie bez chwili wytchnienia, tak że zobaczyłam wszystkie gwiazdy.
    Nagle ktoś zaczął krzyczeć, głośno, rozpaczliwie, przeraźliwie. Drgnęłam, kto to był? Trwało to chwilę, nim zrozumiałam, że to ja.
    Krzyczałam, krzyczałam i krzyczałam, a potem zapadłam się w naszą sofę i jedyną myślą, jaka mi przebiegała, było: umrzeć, bardzo szybko umrzeć. Zamknęłam oczy i czułam, jaka jestem udręczona. Leżałam nieruchomo, jakby całe życie ze mnie uszło. Jasne światło, znane mi jasne światło rozpływało się przed moimi zamkniętymi oczami. Dopiero płacz mojego ojca, kiedy dotarł do mnie, sprawił, że uniosłam z wysiłkiem zbolałe powieki.
    – Nie płacz tatusiu – wyszeptałam. – Wkrótce będę u Mamy…
    – NIE MOŻESZ UMRZEĆ! – wrzasnął nagle. To było, jakby cały czas się odwrócił. Uśmiechnęłam się cicho. – Co wyście jej zrobili? – krzyczał jak szalony. – Przecież ona jest moim dzieckiem, kocham ją. Muszę ją chronić…
    – Michael, pomyśl o szatanie – odezwała się Roswitha ostrzegawczo.
    – Rosi, zamknij się! – wrzasnął. – Zaraz zaprowadzę Hannah do rodziców Susanny… – W tej samej chwili aż zahuczało. Paul i brat Marie sforsowali zamek przy drzwiach wejściowych od mieszkania i weszli do środka.
    – Paul – wyszeptałam z trudem.
    – Hannah, wszystko w porządku? – zapytał podniesionym głosem, blady na twarzy z przerażenia. – Tak krzyczałaś.
    – Słyszałeś? – zapytałam zmieszana.
    Przytaknął i przytulił mnie. – Czekaliśmy na zewnątrz, Marie, Daniel i ja.
    Patrzyłam na Paula z wdzięcznością, a potem na Marie i Daniela, tego przystojnego chłopaka z parku, i naraz znowu narodziła się we mnie nadzieja, że może nie muszę w przyszłości być sama.
    Nagle zrobiło się zupełnie cicho w tym mieszkaniu z wyważonymi drzwiami. Paul, Marie i Daniel byli bladzi i wystraszeni. Mój ojciec także był biały jak ściana, podobnie jak roztrzęsiona Roswitha. Tylko jej rodzice, brat Jochen i brat Roland wyglądali, jakby nic na nich nie zrobiło wrażenia. Z wyrazem dezaprobaty na twarzy podeszli do szafy w przedpokoju, pozakładali swoje płaszcze i kurtki, i zniknęli bez jednego słowa pożegnania.
    – Zaprowadzę cię do rodziców Susanny – w końcu powiedział cicho ojciec. – Tutaj na razie nie powinnaś zostawać, Hannah. Musimy wpierw wszyscy się opamiętać…
    Przytaknęłam.
    – Możesz chodzić? – zapytał troskliwie ojciec. Skinęłam ponownie głową.
    – Chodź Hannah, pomogę ci – powiedział Paul.
    – Mniemam, że jesteś tym chłopakiem, z którym moja córka… – odezwał się ojciec niespokojnie.
    – Tak, jestem przyjacielem Hannah – odpowiedział. Wyglądał tak ładnie i był taki pewny siebie, a jego twarz powoli, powoli także nabierała kolorów.
    Chwilę później przyjechała policja, jakiś zaniepokojony sąsiad musiał ich powiadomić.
    Roswitha i ja rzuciłyśmy na siebie ostatnie, długie spojrzenie, zanim na zawsze opuściłam nasze mieszkanie.
    – Dobrze się rozumiałyśmy – powiedziała cicho Roswitha. Jednak ja się w ogóle nie odezwałam, nie wiedziałam co miałabym jej powiedzieć, choć pomyślałam prze chwilę smutno o piernikowym sercu z zoo. „Ukochanej…”
    Ojciec zawiózł Paula i mnie do rodziców mojej Mamy. Zostawił mnie tam trochę bezradną.
    – Musicie ją przyjąć – powiedział. – Przynajmniej na pewien czas, muszę uporządkować na nowo… swoje życie.
    Moi obcy dziadkowie, rodzice Mamy przyjęli mnie serdecznie, choć byli zaskoczeni.
    – Kto cię tak potraktował? – zapytał dziadek.
    – To długa historia – odpowiedział za mnie Paul.
    – Jesteś przyjacielem Hannah – indagował wciąż dziadek.
    – Kocham ją – wyjaśnił Paul, a potem weszliśmy we czwórkę do domu.
    „U moich nowych dziadków jest trochę ciasno – zapisałam parę tygodni później w nowym dzienniku. – Chociaż mają duży dom, od góry do dołu pozastawiany jest ogromną ilością antykwarycznych przedmiotów. Czasami nie mogę złapać powietrza. – Ale przecież mam Paula. Spędzamy razem prawie każdą wolną sekundę. Tak go kocham!
    Niekiedy odwiedza mnie ojciec. Nie odszedł od Roswithy. Powiedział, że to ze względu na młodszych braci. Ale ja mu nie wierzę. Nie wyobraża sobie po prostu bez niej życia. Jest słaby i bojaźliwy. ALE JA NIE JESTEM SŁABA I BOJAŹLIWA!
    Wczoraj przyniósł mi rzeczy Mamy. Rzeczywiście wszystko dla mnie przechował.
    Benjamina także przyprowadził. Roswitha się zgodziła.
    Życie jest piękne.
    Moi dziadkowie są wprawdzie męczący, ale poradzę sobie z nimi.
    Czasami chodzimy razem na grób Mamy.
    W każdym razie są bardzo mili dla Paula i próbują dać mi wiele swobody – może także coś zrozumieli przez te wszystkie lata.
    Urząd do Spraw Młodzieży rozstrzygnął, że mogę pozostać u dziadków – zapisałam pół roku później.

EPILOG

    W czasie kiedy Hannah opowiadała mi swoją historię, zachorował jej ojciec. Miał czterdzieści osiem lat. Hannah nie uzyskała informacji, na co dokładnie cierpiał. Ich kontakt przez te lata stał się sporadyczny.
    Hannah dowiedziała się jedynie, że ojciec z powodów religijnych nie zgodził się na operację, przy której konieczna była transfuzja krwi. Także jego żona Roswitha odmówiła w odpowiedniej chwili podjęcia decyzji co do zastosowania ostatecznych środków medycznych. Jako zasadę przyjęła – wcześniej uczynił to już sam zainteresowany – że świadkom Jehowy zabrania się przeprowadzania transfuzji krwi, co wynika z jehowickiej interpretacji Biblii: „powstrzymajcie się od krwi”.
    Ojciec Hannah umarł zimą 1998 roku.
    Hannah i Rebekka, jedyna jej przyjaciółka z dzieciństwa, dzisiaj znowu utrzymują ze sobą kontakt. Po ponadrocznym pobycie u krewnych, pod całkowitą kontrolą wuja Josefa K., Rebekka próbowała odstąpić od świadków Jehowy. Z powodu ciężkich zaburzeń psychicznych trafiła potem na dziecięcy oddział psychiatryczny. Dopiero po rocznej terapii wyzdrowiała i zdała maturę. Dzisiaj mieszka i pracuje w Anglii.
    Benjamin, brat Hannah, ma teraz piętnaście lat i także duże problemy ze świadkami Jehowy. Jego siostra stara mu się pomagać, gdy tylko może.

O ŚWIADKACH JEHOWY

    W jaki sposób ludzie ulegają wpływom sekt? I dlaczego tak trudno jest się od nich uwolnić?
    Hannah zna odpowiedzi na powyższe pytania. Dorastała jako świadek Jehowy, doświadczając w swoim życiu siły i wpływu tej organizacji religijnej. Tylko dzięki pomocy oddanych przyjaciół udało jej się z tego wyrwać.
    Świadkowie Jehowy są zobowiązani do przybliżenia swojej wiary innym ludziom poprzez służbę kaznodziejską lub informacyjną. Działalności misyjnej i aktywności religijnej poświęcają większość wolnego czasu.
    Do zebrań zborowych w ciągu tygodnia należą na przykład: studium „Strażnicy”, studium książki, zebranie służby oraz Teokratyczna Szkoła Służby Kaznodziejskiej, podczas których ćwiczy się techniki efektywnego przemawiania. Dla wielu najważniejszy w całym tygodniu jest wykład publiczny jakiegoś doświadczonego kaznodziei. Ponadto świadkowie Jehowy z reguły wykonują normalny zawód, aby utrzymać swoje rodziny.
    Zakazy i modlitwy są u świadków Jehowy szczegółowo opisane. Podczas spotkań zostają zaprzysiężeni w grupy zgodnie ze swymi religijnymi przekonaniami. Nie pozostaje im wiele czasu na poznanie innych poglądów i opinii, względnie na zintegrowanie ich z własnym światopoglądem.
    Życie młodym świadkom Jehowy wyznaczają surowe, moralne wzorce i wyczerpujący plan zajęć.
    Karę cielesną można stosować z powodzeniem jako metodę wychowawczą. Napomnieniami w stylu: „szatan stale sprawdza Twoją wiarę” [7] i „pamiętaj wciąż o tym, że będziesz musiał przed Jehową zdać sprawozdanie ze swego życia” [8], wywiera się ogromną presję psychiczną.
    Po tej decyzji Hannah wszyscy w zborze traktowali ją jak „umarłą” – także jej rodzina. Jednakże pokonała ciężką drogę, na której końcu znajdował się najważniejszy cel: wolność osobista.
    Naukę świadków Jehowy mogłam tutaj przedstawić jedynie skrótowo, w bardzo ogólnym zarysie. Być może świadectwo Hannah wystarczy, żeby, o czym tutaj nie wspomniałam, uwrażliwić się na mechanizmy działania sekt, na mogące się w nich kryć zagrożenia ze strony wydawałoby się, „niewinnych” grup.
    Gudula Fritz
    Arbeitskreis fuer Religions – und Weltanschaungsfragen,
    Bistum Achen
    (Zespół do Spraw Religijnych i Światopoglądowych Diecezji Akwizgrańskiej)

Jana Frey


***


notes

    * Towarzyska gra planszowa
    [1] „Strażnica”, maj 1990.
    [2] Ze wstępu do „Przebudźcie się!”
    [3] „Nasza Służba Królestwu”, kwiecień 1997.
    [4] „Służba Królestwu – kurs podstawowy”, luty 1973.
    [5] „Będziesz mógł żyć wiecznie w raju na ziemi”, 1982.
    [6] „Nasza Służba Królestwu”, sierpień 1995.
    [7] Ibidem.
    [8] Ibidem.
    [9] „Strażnica”, grudzień 198l.
Top.Mail.Ru